Ở ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong lịch sử y học Việt Nam, y đức được coi trọng không kém gì y thuật Chủ tịch Hồ Chí Minh, kế thừa truyền thống đạo đức nghề nghiệp, đặc biệt nhấn mạnh việc trau dồi y đức Ông đã nhiều lần gửi thư và trực tiếp thăm các cơ sở y tế để bày tỏ quan điểm của Đảng và Nhà nước về phẩm chất của người thầy thuốc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng cán bộ, nhân viên ngành Y danh hiệu “Thầy thuốc như mẹ hiền” trong bức thư gửi Hội nghị Cán bộ Y tế tại Hà Nội vào ngày 27 tháng 2 năm 1955 Ông nhấn mạnh rằng người bệnh đặt tính mạng của họ vào tay các thầy thuốc, và Chính phủ giao phó cho họ nhiệm vụ chữa bệnh và giữ gìn sức khỏe cho nhân dân, coi đây là một nhiệm vụ rất vẻ vang Lời dạy của Người không chỉ là sự tôn vinh mà còn là nhắc nhở các cán bộ y tế cần có phẩm chất, tâm huyết và tận tâm với nghề.
Các cơ sở giáo dục chuyên ngành Y khoa không chỉ đào tạo tay nghề cho y - bác sĩ mà còn trang bị phẩm chất cao quý cho họ Sinh viên ngành y không chỉ là trí thức tương lai mà còn là những y - bác sĩ, điều dưỡng có trách nhiệm Do đó, ngoài chuyên môn, sinh viên cần có y đức sáng, tận tâm với nghề và người bệnh Các trường đào tạo y khoa trên cả nước đã chú trọng đến vấn đề y đức và đạo đức nghề nghiệp, đạt được nhiều thành quả như sinh viên có kết quả học tập cao hơn, chấp hành nội quy và pháp luật tốt hơn, cũng như yêu nghề và say mê học tập hơn.
Ngày nay, sự phát triển của công nghệ và khoa học kỹ thuật đã mang lại những tiến bộ đáng kể cho y học Tuy nhiên, sự tiến bộ này cũng đi kèm với những ảnh hưởng tiêu cực đến nhân cách và phẩm chất của một bộ phận trong đội ngũ y tế.
Sự tha hoá và thiếu tận tâm trong ngành y tế đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, vì vậy giáo dục đạo đức nghề nghiệp là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của các trường Đại học, Cao đẳng, và Trung học chuyên nghiệp y khoa Đào tạo thế hệ trẻ không chỉ cần kiến thức chuyên môn và tay nghề cao mà còn phải chú trọng đến giáo dục đạo đức, nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh "Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, có tài mà không có đức thì vô dụng" Tại các trường Đại học Y, đặc biệt là Đại học Y Khoa Vinh, giáo dục đạo đức nghề nghiệp đã được đưa vào chương trình giảng dạy như một môn học bắt buộc, mặc dù vẫn tồn tại một số hạn chế nhưng đã đạt được nhiều thành quả Trong bối cảnh hiện nay, y đức ngày càng trở nên cấp thiết và được xã hội quan tâm, do đó, việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ngành Y là rất quan trọng.
“Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trường Đại học Y Khoa Vinh trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Giáo dục đạo đức nghề nghiệp trong y học đã được nhấn mạnh từ lâu, với Hải Thượng Lãn Ông khẳng định rằng thầy thuốc phải có kiến thức đầy đủ, đức hạnh trọn vẹn và tâm hồn rộng lớn, vì họ nắm giữ tính mạng con người Lịch sử y học Việt Nam ghi nhận rằng y đức quan trọng không kém y thuật, điều này cũng được lương y Tuệ Tĩnh, một nhân vật nổi bật thế kỷ XIV, nhấn mạnh Ông đã xây dựng quan điểm y học độc lập, khẳng định "Nam dược trị nam nhân", thể hiện mối liên hệ giữa con người và môi trường Tuệ Tĩnh phê phán những tư tưởng dị đoan, nhấn mạnh việc tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh và phòng bệnh kịp thời Cả Hải Thượng Lãn Ông và Tuệ Tĩnh đều không chỉ là danh y mà còn là những nhà tư tưởng lớn về y đức.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát triển truyền thống đạo đức nghề nghiệp, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trau dồi đạo đức trong ngành y tế Ông thường xuyên gửi thư và thăm các cơ sở y tế, thể hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước về phẩm chất của người thầy thuốc Ông đã trao tặng danh hiệu “Thầy thuốc như mẹ hiền” cho cán bộ, nhân viên y tế và nhấn mạnh rằng cán bộ y tế cần yêu thương và chăm sóc bệnh nhân như người thân Trong Di chúc, Người nhấn mạnh rằng mỗi cán bộ và đảng viên phải thấm nhuần đạo đức cách mạng, giữ gìn sự trong sạch của Đảng, xứng đáng là người lãnh đạo và đầy tớ trung thành của nhân dân.
Trong những năm gần đây, đạo đức nghề nghiệp đã trở thành một vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, nơi có nhiều tiêu cực ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người Do đó, giáo dục đạo đức nghề nghiệp trong ngành y tế ngày càng được chú trọng Nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả đã chỉ ra tầm quan trọng của giá trị đạo đức trong nghề nghiệp này.
PGS.TS Nguyễn Xuân Uẩn từ ĐHQG Hà Nội nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lối sống và đạo đức mới cho sinh viên Đại học Sư phạm trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Ông đã đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm định hướng và nâng cao giá trị đạo đức cho sinh viên, góp phần vào sự nghiệp phát triển đất nước.
PGS,TS Bùi Minh Hiền, giảng viên tại ĐHQG Hà Nội, đã thực hiện nghiên cứu mang tên “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên trường ĐHQG Hà Nội” Nghiên cứu này chỉ ra thực trạng đạo đức hiện tại và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên tại trường.
Ngày 21/12/2012, Viện nghiên cứu giáo dục - Trường Đại học Sư phạm
Hội thảo khoa học về giáo dục đạo đức cho sinh viên tại TP Hồ Chí Minh đã thu hút sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu và học giả Các tham luận được trình bày không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang tính thực tiễn cao, phân tích một cách toàn diện về vấn đề giáo dục đạo đức cho sinh viên ở các trường cao đẳng và đại học Việt Nam.
TS Nguyễn Tĩnh Gia trong bài viết trên Tạp chí nghiên cứu lý luận (số 2/1997) đã phân tích sự tác động hai mặt của cơ chế thị trường đến đạo đức của cán bộ quản lý Nghiên cứu này nhấn mạnh rằng cơ chế thị trường không chỉ thúc đẩy hiệu quả kinh tế mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi và giá trị đạo đức của những người quản lý trong tổ chức TS Hoàng cũng có những quan điểm bổ sung về vấn đề này, làm nổi bật tầm quan trọng của việc duy trì đạo đức trong bối cảnh phát triển kinh tế.
Trong bài viết "Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và vấn đề giáo dục, rèn luyện đạo đức trong nền kinh tế thị trường" đăng trên Tạp chí Triết học số 5/1998, tác giả TS Mai Xuân Hợi đã phân tích tầm quan trọng của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong việc giáo dục và rèn luyện đạo đức cho thế hệ trẻ trong bối cảnh nền kinh tế thị trường Bài viết nhấn mạnh rằng việc áp dụng những giá trị đạo đức này không chỉ giúp xây dựng nhân cách con người mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.
Tạp chí Triết học số 3/2001 đã bàn về giá trị đạo đức và biểu hiện của nó trong đời sống xã hội Luận án Tiến sĩ của Trần Sĩ Phán (1999) nhấn mạnh vai trò của giáo dục đạo đức trong việc hình thành và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam hiện nay GS.TS Thái Duy Tuyên trong Tạp chí Triết học số 5/1995 đã phân tích sự biến đổi định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh kinh tế thị trường Cuối cùng, PGS.TS Nguyễn Đình Tường, trong Tạp chí Triết học số 6/2002, đã chỉ ra một số biểu hiện của sự biến đổi giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam.
Nội dung bài viết đề cập đến vấn đề hiện nay và các giải pháp khắc phục, do Mạc Văn Trang làm chủ biên, thuộc đề tài nghiên cứu khoa học của Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo.
CƠ SỞ Ý UẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA
Đạo đức và đạo đức nghề nghiệp
Theo quan niệm phương Đông, các học thuyết như Phật giáo, Đạo giáo và Nho giáo đều đặt đạo đức làm nền tảng trong cách đối nhân xử thế và tự rèn luyện, khuyến khích con người làm điều thiện và tránh điều ác Những học thuyết này đưa ra các quy tắc, chuẩn mực và ràng buộc trong các hoạt động sống của con người, với khái niệm đạo đức mang nghĩa là đạo làm người, bao gồm nhiều chuẩn mực về các mối quan hệ như vua tôi, cha con, vợ chồng, anh em, làng xóm, bạn bè, và việc tu thân, dưỡng tâm, rèn luyện khí tiết theo những giá trị nhất định Trong khi đó, ở phương Tây, khái niệm đạo đức có nguồn gốc từ chữ "mos" trong ngữ vựng.
Latinh có nghĩa là lề thói Moralis có nghĩa là thói quen Ngoài ra, trong tiếng
Khái niệm "ethicos" trong tiếng Hy Lạp liên quan đến tập tục và thói quen, phản ánh đạo đức xã hội Cả hai từ này đều đề cập đến các quy tắc, tập quán và lề thói trong mối quan hệ giao tiếp giữa con người.
Nội dung xã hội của đạo đức bắt nguồn từ quan niệm về việc giúp đỡ người khác một cách vô tư Đạo đức, hay luân lý, được hiểu là các mối quan hệ và hành vi thể hiện sự quan tâm của con người đối với nhau, theo các chuẩn mực về cái tốt trong cộng đồng Thuật ngữ "moral" được sử dụng trong tiếng Anh, tiếng Đức và tiếng Pháp để chỉ các giá trị đạo đức này, từ gia đình, nhà trường, làng xóm đến toàn xã hội.
Theo Martin Heidegger, đạo đức là lĩnh vực liên quan đến hành vi, mối quan tâm và tình cảm được chia sẻ giữa con người với nhau, hướng tới những mục tiêu và tiêu chí nhất định, gắn liền với tự do và trật tự phức tạp của cộng đồng.
Theo G Bandzeladze, nhà nghiên cứu đạo đức học nổi tiếng người Nga, "Đạo đức của con người là khả năng phục vụ một cách tự giác và tự do cho người khác và xã hội." Ông nhấn mạnh rằng, "nơi nào không có những hành động tự nguyện, tự giác của con người thì không thể có nhân phẩm và đời sống xã hội thực sự." Đạo đức và bản chất con người được thể hiện qua khả năng phục vụ lợi ích của người khác và toàn thể xã hội.
Trong tâm lý học, "đạo đức" có thể định nghĩa theo các khía cạnh sau:
Đạo đức, theo nghĩa hẹp, được hiểu là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm các quy tắc, nguyên tắc và chuẩn mực xã hội Nó giúp con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình, đảm bảo phù hợp với lợi ích và hạnh phúc của bản thân cũng như tiến bộ xã hội trong mối quan hệ cá nhân và giữa cá nhân với xã hội.
Đạo đức được hiểu là một hệ thống quy tắc và chuẩn mực thể hiện sự tự giác trong mối quan hệ giữa con người với nhau, với cộng đồng xã hội, với thiên nhiên và với chính bản thân.
Đạo đức được hiểu là toàn bộ quy tắc và chuẩn mực nhằm điều chỉnh và đánh giá hành vi con người trong quan hệ xã hội và với tự nhiên Nó có thể được định nghĩa là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm các nguyên tắc và quy tắc xã hội, điều chỉnh cách ứng xử của con người, dựa trên niềm tin cá nhân, truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội.
Khái niệm "Đạo đức" đã được lý giải đa dạng từ nhiều góc độ khác nhau, nhưng tất cả đều dựa trên thế giới quan khoa học và phương pháp luận biện chứng Dựa vào các cách tiếp cận này, có thể nhận diện những đặc trưng cơ bản của "Đạo đức".
Đạo đức, như một hình thái ý thức xã hội, phản ánh sự tồn tại và thực tiễn đời sống xã hội Ý thức xã hội của con người chính là sự phản ánh của tồn tại xã hội, và các hình thái ý thức xã hội khác nhau phụ thuộc vào cách thức phản ánh này Đạo đức đặc biệt là một lĩnh vực riêng biệt, đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh các khía cạnh khác nhau của tồn tại xã hội con người.
Đạo đức là một công cụ điều chỉnh hành vi của con người, phản ánh qua các phương thức như phong tục, tập quán, tôn giáo và pháp luật Đánh giá hành vi theo chuẩn mực đạo đức tạo ra các khái niệm về thiện, ác, vinh, nhục, chính nghĩa và phi nghĩa, những khái niệm này có sự biến đổi theo thời gian Trong xã hội có giai cấp, đạo đức thường thể hiện lợi ích của một giai cấp nhất định.
Đạo đức là một hệ thống giá trị xã hội chuẩn mực, thể hiện sự tán thành hoặc phản đối đối với hành vi của cá nhân trong cộng đồng Nó phản ánh ý thức đạo đức và sự điều chỉnh đạo đức, đồng thời hình thành và phát triển qua thời gian Một hệ thống giá trị đạo đức tích cực sẽ phù hợp với sự tiến bộ và mang tính nhân đạo, trong khi một hệ thống tiêu cực sẽ có tính phản động và phản nhân đạo.
1.1.1.2 Vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh tầm quan trọng của đạo đức trong cách mạng, coi đó là nền tảng của con người cách mạng Trong tác phẩm Đường Cách Mạng, Người đã trình bày 23 điểm về "Tư cách người cách mạng", chủ yếu tập trung vào các tiêu chuẩn đạo đức trong ba mối quan hệ: với bản thân, với người khác và với công việc Người khẳng định rằng việc làm cách mạng để cải tạo xã hội là một nhiệm vụ vinh quang nhưng cũng đầy thử thách, đòi hỏi sức mạnh và đạo đức cách mạng làm nền tảng để hoàn thành nhiệm vụ.
Đạo đức luôn là thước đo giá trị con người qua mọi thời đại Dù xã hội có thay đổi, các giá trị đạo đức vẫn giữ nguyên tính bền vững.
Sự thay đổi trong cách nhìn nhận giá trị đạo đức là điều cần thiết để xây dựng một xã hội đúng nghĩa Nếu cá nhân không lấy đạo đức làm nền tảng cho hành vi, xã hội sẽ không thể phát triển bền vững Cuộc sống hiện đại và sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật mang lại nhiều tiện nghi, nhưng cũng đồng thời tạo ra những phiền toái và làm mất đi những giá trị cao đẹp, ảnh hưởng đến nhân cách và lý tưởng sống của con người.
Nội dung cơ bản của việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trường y
1.2.1 Giáo dục chuẩn mực đạo đức nghề y Ở Việt Nam, nghề y và đạo đức nghề y ra đời từ rất sớm và chịu ảnh hưởng lớn của đạo đức truyền thống phương Đông, thích ứng với nền sản xuất nhỏ, tự cung tự cấp Lý luận về đạo đức nghề y được xây dựng trên cơ sở đạo đức của Nho giáo và Phật giáo Sự tự giác rèn luyện theo các chuẩn mực đạo đức của đạo Nho và đạo Phật tạo nên những nét riêng trong đạo đức nghề y Việt Nam Các tên tuổi lớn gắn với nghề y trong lịch sử có Phạm Công Bân, Nguyễn
Bá Tĩnh thời nhà Trần, Đào Công Chính, Lê Hữu Trác thời nhà Lê, và Nguyễn Gia Phan thời Tây Sơn đã góp phần quan trọng trong việc hình thành đạo đức nghề y tại Việt Nam Sau khi đất nước giành độc lập, đạo đức xã hội và nghề y được xây dựng dựa trên chủ nghĩa Mác – Lênin và tinh hoa đạo đức truyền thống Y đức, hay những nguyên tắc phẩm hạnh của người thầy thuốc, bao gồm trách nhiệm, tận tụy với công việc và lòng yêu thương bệnh nhân Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng “Lương y như từ mẫu”, khẳng định rằng người thầy thuốc không chỉ có nhiệm vụ chữa bệnh mà còn phải nâng đỡ tinh thần bệnh nhân Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, cán bộ y tế cần yêu nghề và coi việc chăm sóc sức khỏe của nhân dân là niềm hạnh phúc của chính mình Do đó, đạo đức nghề nghiệp cần được đề cao và thực hiện một cách tự nguyện, không vụ lợi, với hạnh phúc của người bệnh là hạnh phúc của chính mình.
Theo lời dặn của Người, ngành y tế đã ban hành 12 điều y đức nhằm hỗ trợ đội ngũ cán bộ y tế tự học tập, tu dưỡng và rèn luyện để trở thành những thầy thuốc phục vụ nhân dân Đối với sinh viên chuyên ngành y, việc thấm nhuần 12 điều y đức là rất cần thiết để phát triển nghề nghiệp và phục vụ cộng đồng một cách tốt nhất.
1 Chăm sóc sức khỏe cho mọi người là nghề cao quí Khi đã tự nguyện đứng trong hàng ngũ y tế phải nghiêm túc thực hiện lời dạy của Bác Hồ Phải có lương tâm và trách nhiệm cao, hết lòng yêu nghề rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức của người thầy thuốc Không ngừng học tập nghiên cứu khoa học để nâng cao trình độ chuyên môn Sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ, vì sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân
2 Tôn trọng pháp luật và thực hiện nghiêm túc các quy chế chuyên môn, không được sử dụng người bệnh là thực nghiệm cho các phương pháp chuẩn đoán, điều trị nghiên cứu khoa học khi chưa được phép của bộ y tế và sự chấp nhận của người bệnh
3 Tôn trọng quyền được khám bệnh, chữa bệnh của nhân dân, tôn trọng những bí mật riêng tư về sức khỏe của người bệnh Khi thăm khám, chăm sóc cần bảo đảm sự kín đáo và lịch sự Quan tâm đến những người trong diện chính sách ưu đãi xã hội, không được phân biệt đối xử với người bệnh, không được có thái độ ban ơn, lạm dụng nghề nghiệp và gây phiền hà cho người bệnh, phải trung thực khi thanh toán các chi phí khám bệnh, chữa bệnh
4 Khi tiếp xúc với bệnh nhân và gia đình họ phải có thái độ niềm nở, tận tình, trang phục chỉnh tề, sạch sẽ tạo niềm tin cho người bệnh Phải giải thích tình hình bệnh tật cho người bệnh và gia đình họ hiểu để cùng hợp tác chữa bệnh; phổ biến cho họ về chế độ chính sách, quyền lợi và nghĩa vụ của người bệnh; động viên an ủi, khuyến khích người bệnh điều trị, tập luyện để chóng hồi phục Trường hợp bệnh nặng hoặc tiên lượng xấu cũng phải hết lòng cứu chữa chăm sóc đến cùng, đồng thời báo cho gia đình người bệnh biết
5 Khi cấp cứu phải khẩn trương chẩn đoán, xử lý kịp thời không được đùn đẩy người bệnh
6 Kê đơn phải phù hợp với chẩn đoán và bảo đảm sử dụng thuốc hợp lý, an toàn; không vì lợi ích cá nhân mà giao cho người bệnh thuốc kém phẩm chất, thuốc không đúng với yêu cầu và mức độ bệnh
7 Không được rời khỏi vị trí trong khi làm nhiệm vụ, theo dõi và xử lý kịp thời các diễn biến của người bệnh
8 Khi người bệnh ra viện phải dặn dò chu đáo, hướng dẫn họ tiếp tục điều trị, tự chăm sóc và giữ gìn sức khỏe
9 Khi người bệnh tử vong, phải thông cảm sâu sắc, chia buồn và hướng dẫn gia đình họ làm các thủ tục cần thiết
10 Thật thà, đoàn kết, tôn trọng đồng nghiệp, kính trọng các bậc thầy, sẵn sàng truyền thụ kiến thức, học hỏi kinh nghiệm, giúp đỡ lẫn nhau
11 Khi bản thân có thiếu sót, phải tự giác nhận trách nhiệm về mình, không đổ lỗi cho đồng nghiệp, cho tuyến trước
12 Hăng hái tham gia tuyên truyền giáo dục sức khỏe, phòng chống dịch bệnh, cứu chữa người bị tai nạn, ốm đau tại cộng đồng, gương mẫu thực hiện nếp sống vệ sinh, giữ gìn môi trường sống trong sạch [40]
Khi xây dựng các quy định về Y đức cần xác định 4 mối quan hệ mật thiết đó là
Thứ nhất: Mối quan hệ của người cán bộ Y tế với đồng nghiệp
Thứ hai: Mối quan hệ của người cán bộ Y tế với người bệnh
Thứ ba: Mối quan hệ giữa người cán bộ Y tế với các bậc thầy, với đồng nghiệp
Mối quan hệ giữa cán bộ y tế và xã hội rất quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ chữa bệnh và cứu người Để trở thành người cán bộ y tế tốt, các em cần tình nguyện theo đuổi nghề y với lòng yêu nghề và đam mê công việc Việc không ngừng phấn đấu, rèn luyện và nâng cao trình độ chuyên môn là cần thiết để không bị lạc hậu trước sự phát triển của y học hiện đại Đồng thời, các em cũng cần tự rèn luyện bản thân, tôn trọng và đoàn kết với bạn bè, thầy cô, đồng nghiệp Sự chân thành với bản thân sẽ dẫn đến sự chân thành với bệnh nhân, và ý thức tập thể cao là yếu tố quan trọng trong công việc y tế.
Ngành y là một lĩnh vực có tính xã hội cao, đòi hỏi sự chặt chẽ trong mọi hoạt động Do đó, ngoài việc trang bị kiến thức chuyên môn, cần phải rèn luyện phẩm chất đạo đức nghề nghiệp cho các sinh viên y khoa Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về nghề và điều chỉnh hành vi của bản thân theo chuẩn mực đạo đức xã hội và chuẩn mực đạo đức trong ngành y.
1.2.2 Giáo dục phẩm chất chính trị, ý thức pháp luật
Ngày 29 tháng 8 năm 2007 Bộ giáo dục & Đào tạo ban hành Quyết định 50/2007/QĐ-BGDĐT về công tác giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho HS, SV trong các đại học, học viện, trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp QĐ nêu rõ mục đích thực hiện công tác giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống cho HS-SV nhằm rèn luyện và phát triển phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống văn minh, tiến bộ, góp phần giáo dục toàn diện cho HS-SV Nội dung công tác giáo dục phẩm chất chính trị gồm những nội dung được quy định tại Điều 5:
1 Giáo dục lòng yêu nước, lý tưởng cộng sản, niềm tin đối với sự lãnh đạo của Đảng, bản lĩnh chính trị
2 Giáo dục ý thức chấp hành các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước
3 Giáo dục thái độ tích cực tham gia các hoạt động chính trị, xã hội, phân biệt đánh giá các sự kiện chính trị, xã hội, nhận ra và phê phán các âm mưu, thủ đoạn chính trị của các thế lực thù địch Để thực hiện nội dung trên cần:
1 Tổ chức quán triệt và triển khai thực hiện các quy định về công tác giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho học sinh , sinh viên
2 Lựa chọn, lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục chính trị, đạo đức, lối sống thích hợp vào hoạt động giảng dạy, học tập của chương trình chính khóa
Sự cần thiết phải giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trường y trong
1.3.1 Vị trí, vai trò của sinh viên trường y hiện nay Đối với sự phát triển và hội nhập của quốc gia
Xu thế hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ, tác động đến nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội, mang lại cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra thách thức cho đất nước Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ X nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động hội nhập, nhanh chóng phát triển và rút ngắn khoảng cách với các quốc gia trong khu vực và toàn cầu, đặc biệt khi Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới.
Hội nhập quốc tế là xu thế không thể thiếu trong thế giới hiện đại, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam Để đáp ứng yêu cầu này, việc đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là cán bộ y tế, cần được chủ động nâng cao nhằm tiếp cận trình độ khu vực và thế giới, tạo nền tảng cho hội nhập kinh tế Do đó, cần ưu tiên đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong quản lý, giảng dạy và nghiên cứu khoa học Định hướng chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa là vô cùng quan trọng.
HĐH đến năm 2020 cũng đã chỉ rõ:
Phát triển hệ thống đào tạo đại học và trung học chuyên nghiệp là cần thiết để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Đẩy mạnh đào tạo công nhân lành nghề sẽ giúp đất nước có được nhiều nhân tài, đáp ứng nhu cầu phát triển trong thế kỷ 21.
Để nâng cao chất lượng giáo dục, cần đảm bảo số lượng giáo viên cho toàn hệ thống Việc tiêu chuẩn hóa và hiện đại hóa các điều kiện dạy-học là rất quan trọng Mục tiêu là sớm có một số cơ sở giáo dục đại học, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng tăng cao Để đáp ứng yêu cầu này, ngành y tế cần nỗ lực đào tạo đội ngũ cán bộ y tế có trình độ chuyên môn và số lượng phù hợp Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quy mô và cơ cấu ngành nghề mà còn tác động đến chất lượng dạy và học tại các trường đại học hiện nay, góp phần quan trọng vào sự phát triển của ngành y tế.
Ngành Y tế gắn liền với hình ảnh bác sĩ và điều dưỡng trong trang phục áo blouse trắng, có nhiệm vụ quan trọng là cứu chữa và chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng.
Để chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng một cách hiệu quả, cần có đội ngũ y bác sĩ có chuyên môn vững vàng và nghiệp vụ tốt Sự chuyên nghiệp của họ là yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng dịch vụ y tế.
Đối với cán bộ y tế, chỉ giỏi chuyên môn là chưa đủ, mà còn cần có phẩm chất đạo đức của người thầy thuốc Sự chuyển mình của ngành Y tế theo nền kinh tế thị trường đã ảnh hưởng lớn đến tinh thần trách nhiệm trong chăm sóc sức khỏe nhân dân Một bộ phận cán bộ y tế hiện nay có thái độ phục vụ bệnh nhân kém, làm giảm niềm tin của người dân Cuộc sống khó khăn và đồng lương thấp đã khiến nhiều cán bộ y tế dễ bị cám dỗ, dẫn đến hiện tượng nhận "hoa hồng" trong dịch vụ bán thuốc và phân biệt đối xử giữa bệnh nhân giàu và nghèo Để tránh sự tha hóa trong ngành Y, sinh viên chuyên ngành Y cần được trang bị kiến thức về đạo đức nghề nghiệp ngay từ khi còn học Họ là nguồn nhân lực tương lai, quyết định sự phát triển của ngành Y tế Việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên là nhiệm vụ quan trọng cần được Đảng, Nhà nước và các trường đào tạo Y khoa chú trọng.
1.3.2 Tầm quan trọng của giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay
Trong bối cảnh phát triển của đất nước, các vấn đề tiêu cực trong xã hội đang ảnh hưởng đến bản chất cao đẹp của người thầy thuốc Một bộ phận cán bộ y tế (CBYT) thiếu ý thức và trách nhiệm với sức khỏe bệnh nhân, dẫn đến sự suy thoái đạo đức trong ngành y tế, điều này đang bị xã hội chỉ trích mạnh mẽ Tình trạng này làm giảm lòng tin của người dân, và ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin vào Đảng và Nhà nước Do đó, cần có những giải pháp hiệu quả để định hướng CBYT trở về với vai trò thực sự của họ, đó là chữa bệnh và cứu người.
Y đức hiện nay đang thu hút sự chú ý lớn từ người dân Việt Nam, vì nó là nền tảng quan trọng trong mối quan hệ giữa bệnh nhân và thầy thuốc Nghĩa vụ của thầy thuốc, được xây dựng trên bốn đức hạnh: tính quên mình, hy sinh, vị tha và chân thực, là trách nhiệm mà họ phải thực hiện với bệnh nhân Khi xảy ra xung đột giữa các nguyên tắc đạo đức, thầy thuốc cần áp dụng phân tích y đức một cách rõ ràng và nhất quán để bảo vệ lương tâm nghề nghiệp Việc giảng dạy y đức tại các trường y là cần thiết, và các cơ sở giáo dục cùng bệnh viện cần tạo ra môi trường thuận lợi để y đức phát triển.
- Giúp sinh viên ý thức pháp luật và lập trường chính trị
- Nâng cao ý thức học tập hình thành đội ngũ thầy thuốc có tay nghề cao, chuyên môn giỏi
Xây dựng đạo đức, chuẩn mực cho từng chuyên ngành; giáo dục thái độ đúng đắn đối với người bệnh của sinh viên
Nâng cao tinh thần trách nhiệm và tâm huyết với nghề là điều cần thiết trong bối cảnh hiện nay, khi mà ảnh hưởng tiêu cực của nền kinh tế thị trường đã tác động đến thái độ và trách nhiệm của sinh viên Một số sinh viên hiện đang thể hiện những biểu hiện tiêu cực liên quan đến đạo đức nghề nghiệp, vi phạm các quy tắc chuẩn mực, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng công việc chuyên môn Do đó, cần tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên và tìm ra nguyên nhân để có biện pháp xử lý kịp thời.
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm thay đổi đáng kể đời sống người dân, cùng với đó là nhu cầu về lợi ích xã hội ngày càng gia tăng Ngành Y tế cũng đã đạt được nhiều thành tựu mới nhờ vào sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, tuy nhiên, đời sống của đa số cán bộ y tế vẫn còn thấp, dẫn đến tình trạng suy đồi đạo đức ở một bộ phận không nhỏ Những cán bộ y tế này thường thiếu niềm tin vào chính sách của Đảng và Nhà nước, cũng như không giữ vững lương tâm nghề nghiệp Do đó, sinh viên ngành Y cần phải nhận thức rõ về bản chất và sứ mệnh của nghề nghiệp, đồng thời trau dồi kiến thức chuyên môn, bản lĩnh chính trị và hiểu biết pháp luật để có thể đánh giá đúng hành vi của bản thân và quyết định đúng đắn trong công việc.
Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên y khoa là một vấn đề quan trọng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, bệnh viện, sinh viên và gia đình Mục tiêu là xây dựng đội ngũ y bác sĩ với tinh thần "Lương y như từ mẫu", góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng.
Hồ Chí Minh đã nói
Đạo đức, một hình thái ý thức xã hội có tính nhân văn và xã hội sâu sắc, luôn thay đổi theo sự biến động của xã hội, khiến việc đánh giá nó trở nên khó khăn và chỉ có thể thực hiện định tính Đạo đức và đạo đức nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện nhân cách và phẩm chất con người, giúp hình thành tình thương và trách nhiệm đối với gia đình và xã hội Việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên nhằm nâng cao ý thức, tinh thần, thái độ và hành vi phục vụ bệnh nhân theo phương châm "Lương y như từ mẫu" Trong bối cảnh đất nước đang trong thời kỳ đổi mới, yêu cầu đoàn kết và trí tuệ từ toàn Đảng và toàn dân là cần thiết để phát triển xã hội, với mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" Để lãnh đạo hiệu quả, Đảng cần phải trong sạch và vững mạnh, với cán bộ, đảng viên làm gương cho nhân dân tin tưởng và noi theo.
Trong bối cảnh hiện nay, giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ngành Y đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực y tế tương lai Để đáp ứng sự phát triển của xã hội, cần tránh lối sống thực dụng, ích kỷ và lý tưởng nghề nghiệp mờ nhạt, đồng thời không quá đề cao giá trị vật chất.
