Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp ở trường trung cấp nghề kinh tế kỹ thuật công nghiệp vinh

Giả thuyết khoa học: Nếu đề xuất được giải pháp quản lý mang tính khoa học, khả thi sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động liên kết đào tạo giữa giữa nhà trường và doanh nghiệp ở trư

––––––––––––––––––

Đậu Ngọc Thúy

Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà tr-ờng và doanh nghiệp ở Tr-ờng Trung cấp nghề Kinh tế – Kỹ thuật công nghiệp

vinh

luận văn Thạc sỹ khoa học giáo dục Chuyên ngành : Quản lý giáo dục

Mó số: 60.14.01.14 Người hướng dẫn khoa học : PGS TS Hà Văn Hựng

Nghệ an - 2014

LỜI CẢM ƠN

Với tất cả tình cảm của mình, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Vinh, Khoa Sau đại học, Khoa Giáo dục cùng các Giáo sư, phó Giáo sư, Tiến sỹ và quý thầy cô là giảng viên của Trường Đại học Vinh đã nhiệt tình giảng dạy, quan tâm và tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu Cảm ơn Ban Giám hiệu trường Trung cấp nghề Kinh tế – Kỹ thuật công nghiệp Vinh đã nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu và đóng góp nhiều ý kiến cho việc nghiên cứu đề tài

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Hà Văn Hùng, người thầy trực tiếp giảng dạy và tận tình hướng dẫn, chỉ bảo trong quá

trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện, song luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được những ý kiến góp ý, trao đổi của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện và có những đóng góp thiết thực cho sự nghiệp giáo dục chung

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 9 năm 2014

Tác giả

Đậu Ngọc Thúy

LỜI CẢM ƠN

BẢNG DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thiết khoa học 3

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Đóng góp của luận văn 3

9 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Liên kết đào tạo nghề trên thế giới 5

1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Đào tạo nghề và chất lượng đào tạo nghề 9

1.2.2 Liên kết đào tạo 11

1.2.3 Quản lý và quản lý hoạt động liên kết đào tạo nghề giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp 14

1.2.4 Giải pháp và giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo trường dạy nghề và doanh nghiệp 16

1.3 Một số vấn đề về quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp 17

1.3.1 Mục tiêu liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp 17

1.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động liên kết giữa trường dạy nghề và

doanh nghiệp 26

1.4 Nội dung quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp 30

1.4.1 Xác định trách nhiệm của cán bộ quản lý và giáo viên trong vấn đề liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp 30

1.4.2 Lập kế hoạch liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp 31

1.4.3 Chỉ đạo công tác liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp 32

1.4.4 Đổi mới phương thức, hình thức, mức độ liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp 33

1.4.5 Quản lý chương trình liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp 36

1.4.6 Quản lý kinh phí trong liên kết đào tạo 37

Kết luận chương 1 38

Chương 2: Thực trạng về quản lý liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp ở trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh 40

2.1 Khái quát về trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh 40

2.1.1 Thực trạng về đội ngũ cán bộ giáo viên của nhà trường 41

2.1.2 Về quy mô đào tạo và chất lượng giảng dạy 46

2.1.3 Mục tiêu phát triển đội ngũ cán bộ, giáo viên ở Trường Trung cấp nghề Kinh tế – kỹ thuật công nghiệp Vinh 50

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động liên kết đào tạo liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ở Trường Trung cấp nghề kinh tế - kỹ thuật công nghiệp Vinh 54

2.2.1 Thực trạng các hình thức và nội dung liên kết giữa nhà trường và

doanh nghiệp 54

2.3 Đánh giá chung về thực trạng liên kết đào tạo giữa trường Trung cấp nghề

Kinh tế – Kỹ thuật công nghiệp Vinh và doanh nghiệp 68

2.3.1 Những ưu điểm đạt được 68

2.3.2 Những hạn chế, tồn tại 69

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại 70

Kết luận chương 2 72

Chương 3: Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp ở trường Trung cấp nghề Kinh tế–Kỹ thuật công nghiệp Vinh 74

3.1 Nguyên tắc đề xuất các giải pháp 74

3.1.1 Nguyên tắc mục tiêu 74

3.1.2 Nguyên tắc thực tiễn 74

3.1.3 Nguyên tắc hiệu quả 74

3.1.4 Nguyên tắc khả thi 75

3.2 Giải pháp quản lý hoạt động liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ở trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh 75

3.2.1 Nâng cao nhận thức của nhà trường và doanh nghiệp trong vấn đề liên kết đào tạo 75

3.2.2 Đổi mới phương thức, hình thức, mức độ liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp 76

3.2.3 Đổi mới mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo 78

3.2.4 Đổi mới phương pháp bồi dưỡng, tự bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng sư phạm cho cán bộ giáo viên phù hợp với thực tiễn sản xuất của doanh nghiệp 80

3.2.5 Đầu tư, bổ sung cơ sở vật chất trang thiết bị dạy nghề phù hợp với thực tiễn sản xuất ở doanh nghiệp 82

để nhận được sự ủng hộ cao nhất 84

3.3 Mối quan hệ giữa các giải pháp 87

3.4 Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp 88

3.4.1 Kết quả khảo sát tính cấp thiết 88

3.4.2 Kết quả khảo sát tính khả thi 89

Kết luận chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 92

1 Kết luận 92

2 Kiến nghị 94

2.1 Đối với Chính Phủ và Bộ Lao động TBXH 94

2.2 Đối với Ủy ban nhân dân Tỉnh và Thành phố Vinh 94

2.3 Đối với các nhà trường 95

2.4 Đối với doanh nghiệp 95

Tµi liÖu tham kh¶o 96

TT Chữ viết tắt Viết đầy đủ

22 LĐTBXH Lao động, Thương binh, Xã hội

23 LKĐT Liên kết đào tạo

26 TBXH Thương binh, Xã hội

27 UBND Ủy ban nhân dân

28 XKLĐ Xuất khẩu lao động

MỞ ĐẦU

1 Lý‎ do chọn đề tài

Công cuộc đổi mới kinh tế xã hội đang diễn ra từng ngày từng giờ trên khắp đất nước Nó đòi hỏi con người lao động mới có bản lĩnh, có năng lực, chủ động sáng tạo và luôn thích ứng với thực tiễn đời sống xã hội luôn luôn phát triển Điều đó đặt ra những yêu cầu và thách thức mới cho giáo dục đòi hỏi giáo dục phải có chiến lược phát triển toàn diện để đáp ứng yêu cầu cao của xã hội Thực tế hiện nay, giáo dục dạy nghề chưa được quan tâm đúng mức, còn nhiều vấn đề bất cập về chất lượng đào tạo nghề cũng như công tác quản lý Theo thống kê của cục lao động thì trình độ tay nghề của đội ngũ công nhân Việt Nam chỉ đáp ứng được 50% yêu cầu của nhà tuyển dụng, còn lại buộc nhà

sử dụng cho đào tạo lại chuyên môn nghiệp vụ , cử đI tập huấn mới có thể sử dụng được Một trong những nguyên nhân quan trọng của tình trạng này là do thiếu sự liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp trong đào tạo

Nghệ An là một tỉnh có lực lượng lao động trẻ khá đông, chiếm 60% dân số Theo số liệu thống kê của Sở lao động thương binh xã hội thì hiện nay trên địa bàn tỉnh có 60 cơ sở dạy nghề , trong đó có 5 trường Cao đẳng nghề, 9 trường Trung cấp nghề với 25 cơ sở dạy nghề ngoài công lập Trong cơ chế thị trường, Đảng và nhà nước đã chủ trương xã hội hóa công tác dạy nghề và chuyển đổi cơ chế quản lý, nâng cao quyền tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập và điều

đó đang dặt ra thách thức lớn đối với các trường dạy nghề nói chung và trường trung cấp nghề kinh tế -kỹ thuật công nghiệp vinh nói riêng Là một trường đào tạo đa nghề, đa lĩnh vực, dạy nghề là lĩnh vực trọng yếu với bề dày lịch sử hơn

20 năm của trường và vì vậy dạy nghề là nhân tố phát huy ảnh hưởng của trường Trung cấp nghề Kinh tế – kỹ thuật công nghiệp Vinh trong lĩnh vực đào tạo nghề ở tỉnh Nghệ An

Từ chủ trương xã hội hóa công tác dạy nghề và chuyển đổi cơ chế quản lý, nâng cao quyền tự chủ của các đơn vi sự nghiệp công lập, trường Trung cấp

nghề Kinh tế – kỹ thuật công nghiệp Vinh là trường đào tạo nhân lực cung cấp trực tiếp lao động cho các doanh nghiệp, nhà máy… Nhưng thực trạng nói chung là mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp ở nước ta hiện nay chưa

có liên kết chặt chẽ, đang gặp nhiều bất cập Doanh nghiệp chưa được tham gia

và góp ý kiến về xây dựng chương trình đào tạo một cách chi tiết, thường xuyên

Do đó kiến thức của sinh viên, học sinh sau khi ra trường chưa đáp ứng được nhu cầu của các nhà tuyển dụng

Trước hết, cần phải đánh giá đúng việc quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp tại trường Trung cấp nghề kinh tế - thuật công nghiệp Vinh như thế nào Chúng ta thấy rõ mối liên hện này tạo lợi ích cho cả 2 phía Phía doanh nghiệp sẽ đóng vai trò là nhà cung cấp thông tin để nhà trường nắm được nhu cầu của thị trường lao động Hoạt động đào tạo của trường dạy nghề luôn hướng tới nhu cầu doanh nghiệp

Mặt khác nếu nhà trường đảm bảo cung cấp những lao động đáp ứng đúng nhu cầu của doanh nghiệp thì đối với doanh nghiệp đó là điều lý tưởng nhất Doanh nghiệp được hợp tác với nhà trường cũng là nhu cầu thiết thực của doanh nghiệp Do đó mối liên kết này vừa mang tính tất yếu, vừa mang tính khả thi cao trong việc đáp ứng lao động cho doanh nghiệp

Từ những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ của

mình là “Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp ở Trường Trung cấp nghề Kinh tế – Kỹ thuật công nghiệp Vinh”.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường

và doanh nghiệp

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Vấn đề quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp

- Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp ở trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh

4 Giả thuyết khoa học:

Nếu đề xuất được giải pháp quản lý mang tính khoa học, khả thi sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động liên kết đào tạo giữa giữa nhà trường và doanh nghiệp ở trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu:

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động liên kết liên kết đào tạo giữa giữa nhà trường và doanh nghiệp

5.2 Đánh giá thực trạng liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp tại trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh

5.3 Đề xuất các giải pháp quản lý các hoạt động liên kết liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp tại trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật

công nghiệp Vinh

6 Phương pháp nghiên cứu:

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: sử dụng các phương pháp phân tích tổng hợp, khái quát hóa các vấn đề liên quan đến kết liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Sử dụng các phương pháp quan sát, điều tra và khảo nghiệm bằng phương pháp lấy ý kiến chuyên gia qua các phiếu điều tra, thăm hỏi để thu thập thông tin, dữ liệu

6.3 Nhóm phương pháp tổng kết kinh nghiệm và các phương pháp khác

hỗ trợ như: Phương pháp toán thống kê, phân tích, so sánh, đánh giá để xử lý số liệu thu thập được, định lượng và viết báo cáo

7 Đóng góp của luận văn:

7.1 Hệ thống một cách logic cơ sở lý luận về giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp

7.2 Phân tích đánh giá thực trạng về việc liên kết đào tạo giữa nhà trường

và doanh nghiệp tại trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh

7.3 Đề xuất giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường

và doanh nghiệp tại trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh

8 Cấu trúc luận văn:

Ngoài phần mở đầu, Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương chính sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động liên kết đào tạo

giữa nhà trường và doanh nghiệp

- Chương 2: Thực trạng quản lý liên kết đào tạo giữa nhà trường và

doanh nghiệp ở trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh

- Chương 3: Các giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà

trường và doanh nghiệp ở trường Trung cấp nghề Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp Vinh

CHƯƠNG 1 Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động liên kết

đào tạo giữa nhà tr-ờng và doanh nghiệp

1.1 Lịch sử nghiờn cứu vấn đề

1.1.1 Liờn kết đào tạo nghề trờn thế giới

Nhỡn chung cỏc nước phỏt triển trờn thế giới luụn đề cao cụng tỏc đào tạo nghề nờn học sinh được định hướng nghề nghiệp rất tốt ngay khi cũn học phổ thụng Ở Nhật, Mỹ, Đức, người ta xõy dựng nờn cỏc bộ cụng cụ để kiểm tra giỳp phõn húa năng lực, hứng thỳ nghề nghiệp ở trẻ nhằm cú sự định hướng nghề nghiệp đỳng đắn từ sớm Cho nờn, với họ giỏo dục khụng chỉ phỏt triển trớ tuệ thuần tỳy mà cũn chủ ý định hướng cho học sinh về nghề nghiệp phự hợp với năng lực bản thõn, đồng thời trang bị cho học sinh kỹ năng làm việc để thớch ứng với xó hội

Mối quan hệ giữa trường dạy nghề với doanh nghiệp trong đào tạo nghề từ lõu đó được nhiều nước quan tõm nghiờn cứu và ứng dụng nhằm nõng cao chất lượng đào tạo nghề cho người lao động

Trước đõy trỡnh độ đào tạo cụng nhõn lành nghề ở cỏc nước Xó hội chủ nghĩa phụ thuộc rất nhiều vào sự kết hợp đỳng đắn giữa dạy trong trường với thực tập sản xuất ở xớ nghiệp Nếu thiếu nguyờn tắc kết hợp dạy học với lao động sản xuất thỡ hệ thống dạy nghề khụng thể đào tạo cụng nhõn lành nghề được [9]

Ở Mỹ từ năm 1969, trường đại học Cambridge đó là "Cụng ty đại học" Ngày nay, xu thế cỏc trường đại học liờn kết với cỏc xớ nghiệp ở Mỹ và một số nước Chõu õu đó thành phổ biến, Cụng ty đại học đang trở thành một xu thế phỏt triển tất yếu, tạo thời cơ phỏt triển cho trường dạy nghề và doanh nghiệp

Do những ưu điểm như vậy mà cỏc Cụng ty đại học nở rộ từ nước Mỹ đến Chõu

Âu, rồi đến toàn thế giới Cụng ty đại học với những hỡnh thức khỏc nhau và sự

ra đời của xí nghiệp hóa trường học, báo trước sự phát triển quan trọng của sự phát triển giáo dục [12] Jacques Delors, Chủ tịch ủy ban Quốc tế độc lập về giáo dục cho thế kỷ XXI của UNESCO khi phân tích "những trụ cột của giáo dục" đã viết: "Học tri thức, học làm việc, học cách chung sống và học cách tồn tại" Theo ông, vấn đề học nghề của học sinh là không thể thiếu được trong những trụ cột của giáo dục, đồng thời đã tổ chức các hội thảo, nghiên cứu về vấn đề "gắn đào tạo với sử dụng" trong đào tạo nghề [12] Ở Nhật và Mỹ, nhiều trường nghề được thành lập ngay trong các công ty tư nhân để đào tạo nhân lực cho chính công ty đó và có thể đào tạo cho công ty khác theo hợp đồng Mô hình này có ưu điểm là chất lượng đào tạo cao, người học có năng lực thực hành tốt và có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp "Ba trong một" là quan điểm được quán triệt trong đào tạo nghề ở Trung Quốc hiện nay: Đào tạo, sản xuất, dịch

vụ Theo đó, các trường dạy nghề phải gắn bó chặt chẽ với các cơ sở sản xuất và dịch vụ góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề [10]

Để đáp ứng nhu cầu nhân lực cho thị trường thương mại tự do ASEAN, APEC, hệ thống đào tạo nghề ở Inđônêxia từ năm 1993 đã được nghiên cứu và phát triển mạnh Trong đó, kết hợp đào tạo nghề giữa nhà trường với doanh nghiệp được quan tâm đặc biệt [10] Năm 1999, ở Thái Lan Chính phủ đã nghiên cứu và xây dựng "Hệ thống hợp tác đào tạo nghề" (Cosperative training system) để giải quyết tình trạng bất cập giữa đào tạo nghề và sử dụng lao động

và hướng tới phát triển nhân lực kỹ thuật trong tương lai [20] Trong xu thế toàn cầu và hội nhập hiện nay, việc tổng kết kinh nghiệm quản lý đào tạo nghề của các nước trên thế giới nhằm vận dụng vào thực tiễn đào tạo nghề ở Việt Nam là thực sự cần thiết và cấp bách nhằm đào tạo nguồn nhân lực đủ sức đương đầu với cạnh tranh và hợp tác

1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước

Ở Việt Nam, cũng đã có một số mô hình hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp tương đối thành công Đó là mô hình COBLAS giữa trường Đại

học Ngoại thương và doanh nghiệp các nước ASEAN, mở rộng giảng đường đại học đến doanh nghiệp được thử nghiệm ở Đại học Kinh tế quốc dân Ở cả hai

mô hình này, một nhóm (bao gồm cả giảng viên hướng dẫn và sinh viên) đều đi thực tế tại doanh nghiệp với mục tiêu cụ thể Trong mô hình này, có sự gắn kết

cả sinh viên - người lao động và giảng viên - người sử dụng lao động trong môi trường làm việc được xác định bằng mục tiêu cụ thể

Chính phủ Việt Nam cũng đã quan tâm tạo điều kiện để cho nhà trường hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao, nhất là trong những năm gần đây đã ban hành cơ chế chính sách thông thoáng giúp cho sự hợp tác này được thuận lợi Điều này được cụ thể hóa trong Luật giáo dục năm 2005, Luật dạy nghề năm 2006 và Điều lệ trường CĐ nghề năm 2007, Điều lệ trường TC nghề năm 2007, Điều lệ trường trung cấp chuyên nghiệp năm 2008, Quy chế mẫu của trung tâm dạy nghề năm 2007, Mặc dù có cơ chế, chính sách thuận lợi như vậy song ở nước ta, cho đến hiện nay có thể nói, thực trạng mối quan hệ liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nghề còn nhiều yếu kém và cũng có rất ít công trình nghiên cứu về vấn đề này Năm 1993, tác giả Trần Khánh Đức có đề tài cấp bộ "Hoàn thiện đào tạo nghề tại xí nghiệp" Đề tài tập trung nghiên cứu các trường, lớp dạy nghề đặt tại đơn vị sản xuất trong lĩnh vực về bưu chính viễn thông và hóa chất Năm 1993, tác giả Phạm Khắc Vũ với luận văn tốt nghiệp: "Cơ sở lý luận và thực tiễn phương thức tổ chức đào tạo nghề kết hợp tại trường và cơ sở sản xuất" [29] Năm 2004, Trường Trung học kỹ thuật xây dựng Hà Nội có đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố: "Các giải pháp gắn đào tạo với sử dụng lao động của hệ thống dạy nghề Hà Nội trong lĩnh vực xây dựng" [24] Đề tài đã nêu lên "kinh nghiệm trên thế giới về gắn đào tạo với sử dụng lao động của hệ thống dạy nghề", điển hình là hệ đào tạo kép của Đức và hình thức đào tạo luân phiên ở Pháp, đưa ra một số mô hình tổ chức đào tạo nghề cơ bản, và đưa ra một

số giải pháp để gắn đào tạo và sử dụng (trong đó có một số ý tưởng kết hợp đào

tạo nghề tại trường và doanh nghiệp) Tuy nhiên, do hướng nghiên cứu của đề tài không tập trung vào kết hợp đào tạo nghề nên chưa đề cập tới các cơ sở khoa học của kết hợp đào tạo nghề mà tập trung giải quyết các mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghịêp Trong đó, có cả quan hệ về "liên kết đào tạo", chưa nghiên cứu sâu, cụ thể vấn đề kết hợp đào tạo nghề và các giải pháp để kết hợp đào tạo nghề trong giai đoạn hiện nay

Năm 2006, Nguyễn Văn Tuấn với luận văn thạc sĩ "Một số biện pháp tăng cường quản lý đào tạo nghề ở trường Đại học Công nghiệp Hà Nội" có đi sâu phân tích mối quan hệ giữa quản lý và chất lượng đào tạo nghề; những nhân tố tác động đến quản lý quá trình đào tạo nghề Trong luận án tiến sỹ của tác giả Trần Khắc Hoàn đã phân tích và đưa ra vấn đề "Tăng cường mối quan hệ giữa nhà trường và các đơn vị sản xuất" là một trong những giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo Song, do hướng nghiên cứu của đề tài nên tác giả chưa phân tích các cơ sở khoa học, chỉ đề cập tới cách thức tiến hành tăng cường quan hệ của nhà trường với các đơn vị sản xuất một cách đơn phương, chưa đề cập phương thức kết hợp đào tạo tổng quát ở Việt Nam, chưa đưa ra các giải pháp đồng bộ

để thực hiện kết hợp đào tạo nghề tại trường và doanh nghiệp (do nhiệm vụ đề tài là tập trung giải quyết các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo công nhân

kỹ thuật xây dựng ở thủ đô Hà Nội, nên không đi sâu vào giải quyết lý luận và thực tiễn kết hợp đào tạo nghề) Tác giả Hoàng Xuân Trường, năm 2009 nghiên cứu: “Một số giải pháp kết hợp đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm

nâng cao chất lượng đào tạo nghề ở Nghệ An” đã nghiên cứu tình hình kết hợp

đào tạo giữa NT&DN trên địa bàn tỉnh Nghệ An, từ đó, tác giả đề xuất ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này Đề tài của tác giả Trần Anh Tài, năm 2009: “Gắn đào tạo sử dụng, nhà trường với doanh nghiệp” nêu lên thực trạng mối quan hệ NT&DN đồng thời đưa các giải pháp gắn kết đào tạo với nhà trường và xã hội Đề tài tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền, năm 2013: “Một số giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật

Nghệ An với doanh nghiệp” nghiên cứu tình hình thực tế của việc liên kết đào tạo với các doanh nghiệp của trường Cao đẳng Kinh tế – Kỹ thuật Nghệ An, đồng thời đưa ra các giải pháp quản lý hoạt động này hiệu quả

Những kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước trên đây có liên quan đến vấn đề liên kết giữa trường nghề và doanh nghiệp trong đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề Tuy nhiên, vai trò của quản lý đối với hoạt động liên kết giữa trường nghề và doanh nghiệp trong xu thế hội nhập hiện nay vẫn còn là khoảng trống, ít được quan tâm nghiên cứu Vì vậy, tác giả tiếp tục đi sâu nghiên cứu đề tài “Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường

và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề ở trường Trung cấp nghề Kinh tế – Kỹ thuật công nghiệp Vinh”

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Đào tạo nghề và chất lƣợng đào tạo nghề

1.2.1.1 Đào tạo nghề

Đã có nhiều định nghĩa về Đào tạo nghề, nhưng đều thống nhất đào tạo nghề là quá trình phát triển có hệ thống kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ nghề nghiệp cho người học ĐTN nhằm hướng vào hoạt động nghề nghiệp và hoạt động xã hội Mục tiêu ĐTN là trạng thái phát triển nhân cách được dự kiến trên cơ sở yêu cầu phát triển kinh - tế xã hội và được hiểu là chất lượng cần đạt tới đối với người học sau quá trình đào tạo [16] Đào tạo nghề bao gồm hai quá trình có quan hệ hữu cơ với nhau Đó là:

Dạy nghề: Là quá trình giảng viên truyền bá những kiến thức về lý thuyết

và thực hành để các học viên có được một trình độ, kỹ năng, kỹ xảo, sự khéo léo, thành thục nhất định về nghề nghiệp [16] Học nghề: Là quá trình tiếp thu những kiến thức về lý thuyết và thực hành của người lao động để đạt được một trình độ nghề nghiệp nhất định [16] Đào tạo nghề cho người lao động là giáo dục kỹ thuật sản xuất cho người lao động để họ nắm vững nghề nghiệp, chuyên môn Đào tạo nghề bao gồm: Đào tạo công nhân kỹ thuật (công nhân cơ khí, điện tử, xây dựng,

sửa chữa ) và phổ cập nghề cho người lao động (chủ yếu là lao động nông thôn) Đào tạo công nhân kỹ thuật là một quá trình sư phạm có mục đích, có nội dung và phương pháp, nhằm trang bị cho người học những kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết của người công nhân kỹ thuật để họ có cơ hội tìm được việc làm và có năng lực hành nghề ở những vị trí lao động theo yêu cầu của sản xuất Kết thúc khoá đào tạo, người học được cấp bằng hoặc chứng chỉ để có thể hành nghề

1.2.1.2 Chất lƣợng đào tạo nghề

Cùng với sự phát triển của xã hội, khái niệm chất lượng cũng có những thay đổi đáng kể Trước đây, người ta coi chất lượng là một khái niệm “tĩnh” với tiêu chuẩn chất lượng được coi là cố định và tồn tại trong một thời gian dài Ngày nay, khái niệm chất lượng không được gắn với một tiêu chuẩn cố định nào

đó, mà “chất lượng là một hành trình, không phải là một điểm dừng cuối cùng

mà ta đi tới” Đây là quan niệm “động” về chất lượng, trong đó chất lượng được xác định bởi người sử dụng sản phẩm - dịch vụ hay trong nền kinh tế thị trường còn gọi là khách hàng Khách hàng cảm thấy thoả mãn khi sử dụng sản phẩm - dịch vụ có nghĩa là sản phẩm - dịch vụ đó có chất lượng

Đã có một số khái niệm về chất lượng như: “Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật phân biệt nó với sự vật khác, chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật [25] Chất lượng biểu thị ra bên ngoài qua các thuộc tính

Nó là cái liên kết các thuộc tính của sự vật lại làm một, gắn bó với sự vật như một tổng thể bao quát toàn bộ sự vật và không tách rời khỏi sự vật Sự vật khi vẫn còn là bản thân nó thì không thể mất đi chất lượng của nó Sự thay đổi chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật Về căn bản, chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn với tính qui định về số lượng của nó và không thể tồn tại ngoài tính qui định ấy Mỗi sự vật bao giờ cũng là sự thống nhất giữa số lượng và chất lượng”[25] “Chất lượng là mức độ mà một tập hợp các đặc trưng vốn có đáp ứng được các yêu cầu của khách hàng và những người khác có quan tâm” [26]

Có thể khẳng đinh chất lượng giáo dục - đào tạo nói chung và đào tạo nghề nói riêng là vấn đề cơ bản và là mục tiêu phấn đấu không ngừng của các cấp quản lý giáo dục - đào tạo cũng như các cơ sở đào tạo trực tiếp Có nhiều cách hiểu khác nhau về chất lượng đào tạo nghề với những khía cạnh khác nhau

Một số tác giả phương Tây cho rằng chất lượng đào tạo nghề phụ thuộc đầu vào của hệ thống đào tạo Khi có các yếu tố đầu vào có chất lượng như: giáo viên giỏi, cán bộ quản lý giỏi, cơ sở vật chất đầy đủ, học sinh giỏi, thì chất lượng đào tạo nghề được nâng cao Cũng có quan điểm cho rằng chất lượng đào tạo nghề được đánh giá bằng sản phẩm của quá trình đào tạo (đầu ra), tức là bằng mức độ hoàn thành của học viên tốt nghiệp Một số quan điểm khác lại khẳng định chất lượng đào tạo nghề được quyết định bởi các quá trình hoạt động bên trong, đặc biệt là hệ thống thông tin và hệ thống các quyết định tối ưu

Từ những khái niệm chung về chất lượng và các quan niệm về chất lượng Đào tạo nghề nêu trên, có thể hiểu chất lượng đào tạo nghề với những điểm cơ bản như sau: Chất lượng đào tạo nghề là kết quả tác động tích cực của tất cả các yếu tố cấu thành hệ thống đào tạo nghề và quá trình đào tạo vận hành trong môi trường nhất định

1.2.2 Liên kết đào tạo

Có thể hiểu khái niệm chung liên kết đào tạo là sự hợp tác, phối hợp giữa

cơ sở đào tạo và các cơ sở sản xuất để cùng nhau thực hiện những công việc nào

đó của quá trình đào tạo nhằm góp phần phát triển sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước đồng thời mang lại lợi ích cho mỗi bên Liên kết đào tạo là sự hợp tác giữa các bên để tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo cấp bằng tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học [2]

Liên kết đào tạo là một hình thức hoạt động giáo dục, đào tạo nhằm tạo cơ hội học tập cho toàn xã hội Với cách làm này, cơ hội học tập ở trình độ cao hơn đến với nhiều người ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo… liên kết đào tạo không phải là hình thức mới trong ngành Giáo dục và nó đang ngày càng phát

triển do nhu cầu học tập của các cá nhân ngày càng cao liên kết đào tạo còn được hiểu là sự hợp tác giữa các bên để tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo cấp bằng tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học

Hoạt động liên kết đào tạo bao gồm liên kết đào tạo trong nước và liên kết đào tạo với nước ngoài Trong đó, hoạt động liên kết đào tạovới cơ sở giáo dục nước ngoài mới được thực hiện trong thời gian gần đây, còn hoạt động liên kết đào tạo trong nước diễn ra khá lâu, là một mô hình giáo dục nhằm đáp ứng được chủ trương lớn của Bộ GD&ĐT là “ Đào tạo theo nhu cầu xã hội”

Trong Quy định về liên kết đào tạo trình độ Trung cấp chuyên nghiệp, Cao đẳng, Đại học ban hành theo Quyết định số 42/2008/QĐ – BGD&ĐT ngày 28/07/2008 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT thuật ngữ liên kết đào tạo được giải thích như sau:

- Liên kết đào tạo là sự hợp tác giữa các bên để tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo cấp bằng tốt nghiệp Trung cấp chuyên nghiệp, Cao đẳng và Đại học

- Đơn vị chủ trì đào tạo là các trường tổ chức quá trình đào tạo bao gồm: Tuyển sinh, thực hiện chương trình, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, công nhận kết quả và cấp bằng tốt nghiệp

- Đơn vị phối hợp đào tạo là chủ thể trực tiếp tham gia liên kết đào tạo với vai trò hợp tác, hỗ trợ các điều kiện thực hiện liên kết đào tạo

- Hợp đồng liên kết đào tạo là văn bản được ký kết giữa các bên liên kết nhằm xác định quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm mà các bên thỏa thuận trong quá trình liên kết đào tạo

Hoạt động liên kết đào tạo được thực hiện giữa đơn vị chủ trì đào tạo và đơn vị phối hợp đào tạo theo hợp đồng liên kết đào tạo nhằm mục đích:

- Thực hiện chủ trương đào tạo theo nhu cầu XH, huy động tiềm năng của các trường nhằm đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ cho địa phương, doanh nghiệp

- Tạo cơ hội học tập cho nhiều người trên cơ sở đảm bảo chất lượng, hiệu

quả giáo dục góp phần thực hiện công bằng và xã hội hóa giáo dục

Liên kết đào tạo phải thực hiện theo hợp đồng liên kết đào tạo Hợp đồng liên kết đào tạo là văn bản được ký kết giữa các bên liên kết nhằm xác định quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm mà các bên thỏa thuận trong quá trình liên kết đào tạo Hợp đồng liên kết đào tạo phải thể hiện đầy đủ trách nhiệm, nghĩa

vụ của các đơn vị tham gia đào tạo, thể hiện đầy đủ các thông tin về hoạt động trong suốt quá trình đào tạo Các thông tin sau đây phải trong hợp đồng: Thông tin về tuyển sinh, thông tin về đào tạo, thông tin về quản lý người học và phải xác định được phương thức, điều kiện thanh toán, phải phù hợp với quy định về GD&ĐT đối với trình độ được liên kết đào tạo

Liên kết đào tạo là sự hợp tác giữa các bên để tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo cấp bằng tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học [2] Liên kết đào tạo nghề là sự hợp tác, phối hợp giữa các trường dạy nghề và các cơ sở sản xuất để cùng nhau thực hiện những công việc nào đó của quá trình đào tạo nhằm góp phần phát triển sự nghiệp đào tạo nhân lực cho đất nước đồng thời mang lại lợi ích cho mỗi bên Do vậy, quan hệ giữa trường dạy nghề và các

cơ sở sản xuất là quan hệ cung - cầu, quan hệ giữa đào tạo và sử dụng nhân lực Hoạt động liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nghề đang được hiểu với nhiều ý nghĩa, khía cạnh khác nhau ở những mức độ khác nhau Trong phạm vi luận văn này, khái niệm “liên kết” được hiểu là mối quan

hệ tương tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, hợp thành một hệ thống đào tạo nghề thống nhất và phù hợp, trong đó chức năng của hệ thống được tích hợp từ hai bộ phận tạo thành là nhà trường và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề [2]

Trong thực tế, liên kết đào tạo giữa nhà trường và các cơ sở sản xuất có nhiều mức độ khác nhau tuỳ thuộc và yêu cầu vào khả năng của mỗi bên Các mức độ có thể kể đến là:

- Liên kết toàn diện là sự tham gia của các cơ sở sản xuất với các trường dạy nghề trong mọi lĩnh vực, mọi khâu của quá trình đào tạo Với mức độ liên kết này, các cơ sở sản xuất tham gia đầu tư trang thiết bị cho các trường dạy nghề hoặc tổ chức các phân xưởng đào tạo để trường dạy nghề và cơ sở sản xuất cùng sử dụng, cử kỹ sư và công nhân cùng tham gia giảng dạy; tham gia với các trường dạy nghề từ khâu hướng nghiệp chọn nghề phù hợp để học, xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo, tham gia đào tạo và đánh giá kết quả học tập của học sinh, tham gia giới thiệu việc làm cho học sinh v.v

- Liên kết có giới hạn là sự liên kết chỉ được thực hiện trong một số lĩnh vực hoặc trong một số khâu của quá trình đào tạo Mức độ liên kết này phù hợp với những trường hợp cả hai bên đối tác chưa có nhu cầu hoặc chưa có điều kiện

để hợp tác toàn diện Ví dụ cơ sở sản xuất hàng năm nhận học sinh của các trường dạy nghề vào thực tập sản xuất, thực tập tốt nghiệp

- Liên kết rời rạc là sự liên kết chỉ thực hiện trong một số lĩnh vực và sự hợp tác này cũng có thể không thực hiện được thường xuyên mà chỉ thực hiện khi có điều kiện

Như vậy, sự liên kết giữa nhà trường và các cơ sở sản xuất rất đa dạng, có thể thực hiện dưới nhiều hình thức, mức độ khác nhau, tuỳ thuộc vào nhu cầu và điều kiện của mỗi bên, không thể áp đặt một cách đồng loạt mặc dầu sự hợp tác

sẽ mang lại lợi ích cho cả đôi bên

1.2.3 Quản lý và quản lý hoạt động liên kết đào tạo nghề giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp

1.2.3.1 Quản lý

Quản lý là một trong những loại hình lao động có hiệu quả nhất, quan trọng nhất trong các hoạt động của con người Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức đúng được quy luật, vận động theo đúng quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào nỗ lực của cá nhân, của một tổ chức,

từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn ở tầm quốc gia, quốc tế đều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nào đó [21]

Theo C.Mác: “Bất cứ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào

mà tiến hành trên một quy mô khá lớn đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân Sự chỉ đạo phải là những chức năng chung, tức là những chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa sự vận động chung của

cơ thể sản xuất với những vận động cá nhân của những khí quan độc lập hợp thành cơ thể sản xuất đó.” [13]

Tóm lại, quản lý là những hoạt động có phối hợp nhằm định hướng và kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu Bao gồm:

- Quản lý là hoạt động phối hợp nhiều người, nhiều yếu tố

- Định hướng các hoạt động đó theo một mục tiêu nhất định

- Kiểm soát được tiến trình của hoạt động trong quá trình tiến tới mục tiêu

1.2.3.2 Quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa Trường dạy nghề với và doanh nghiệp

Quản lý hoạt động liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là toàn bộ quá trình xác định nhu cầu, đề ra mục tiêu, nội dung, trách nhiệm, và được tác động bởi các biện pháp phù hợp [1] Là quá trình cải tiến liên tục mọi khâu trong chu trình liên kết theo sơ đồ dưới đây Mỗi khâu đều cần được nghiên cứu kỹ lưỡng

và tác động hợp lý, việc thực hiện tốt khâu này sẽ là tiền đề để thực hiện các khâu tiếp theo, ngược lại, thực hiện tốt các khâu tiếp theo sẽ là cơ sở để đánh giá mức

độ và chất lượng của các khâu tiền đề Giữa các khâu có mối quan hệ ràng buộc

và ảnh hưởng qua lại lẫn nhau Cần phải có thông tin chính xác về trực trạng của các khâu để có các biện pháp điều chỉnh, điều khiển hợp lý để tăng cường liên kết giữa hai bên nhà trường và doanh nghiệp Sẽ đạt được hiệu quả cao nếu nhà lãnh đạo của cả trường nghề và doanh nghiệp đều ý thức tốt việc quản lý mối quan hệ liên kết cần theo các chu trình bằng các cách thức hợp lý Nghĩa là họ phải thực

hiện đúng chức năng của người lãnh đạo, của nhà quản lý [21]

Sơ đồ 2: Chu trình quản lý liên kết giữa trường nghề và doanh nghiệp

1.2.4 Giải pháp và giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa Trường dạy nghề và doanh nghiệp

1.2.4.1 Giải pháp

Giải pháp là: “phương pháp giải quyết một vấn đề” [25] Nói đến giải pháp là nói đến những cách thức tác động nhằm thay đổi chuyển biến một quá trình, một trạng thái hoặc hệ thống, nhằm đạt được mục đích Giải pháp thích hợp sẽ giúp cho vấn đề được giải quyết nhanh hơn, mang lại hiệu quả cao hơn

1.2.4.2 Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa Trường dạy nghề

và doanh nghiệp

Từ khái niệm "quản lý" cho thấy, quá trình quản lý luôn tồn tại bốn thành

tố cấu trúc, đó là chủ thể quản lý, đối tượng quản lý, khách thể quản lý và mục tiêu quản lý Dưới sự tác động tự giác của chủ thể quản lý, các thành tố này luôn

có sự tác động qua lại với nhau và nhờ đó chủ thể quản lý thực hiện các nội dung nhiệm vụ quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý Để đạt được mục tiêu quản lý bao giờ chủ thể quản lý cũng phải sử dụng các công cụ, phương tiện, phương pháp, biện pháp để tác động lên đối tượng quản lý Vậy giải pháp quản lý hoạt động liên kết giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp được hiểu như thế nào?

Xác định nội dung, chương trình liên kết đào tạo

Xác định nhu cầu liên kết đào tạo

Xây dựng kế hoạch liên kết đào tạo

Tổ chức triển khai liên kết đào tạo

Tổng kết, đánh giá liên kết đào tạo

Có thể hiểu, Giải pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề với cơ sở sản xuất là những điều kiện, cách thức tác động lên mối quan hệ hợp tác giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp trong đào tạo và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hợp tác đó để đạt được mục tiêu là tìm ra những giải pháp tốt nhất, khả thi nhất nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề

1.3 Một số vấn đề về quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp

1.3.1 Mục tiêu liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp

Một yếu tố quyết định thành công trong liên kết đào tạo là các bên cùng

có lợi ích Nếu mỗi bên theo đuổi mục tiêu lợi ích riêng của mình mà không tính đến lợi ích thoả đáng của bên kia thì rất khó hợp tác được với nhau Các bên phải nhìn nhận rất rõ là “khách hàng” của nhau thì mới có được các “ứng xử” theo nguyên tắc cùng có lợi

Hợp tác giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp nói chung và trong lĩnh vực đào tạo nói riêng còn khá mới mẻ ở nước ta Do đó, sự hiểu biết lẫn nhau để thực hiện nguyên tắc cùng có lợi còn rất hạn chế Các doanh nghiệp là tổ chức lợi nhuận nên họ rất quan tâm đến chi phí và lợi ích Họ không thể bỏ thời gian, tiền bạc để hợp tác với trường đại học nếu thấy không đem lại lợi ích thiết thực Lợi ích lớn nhất mang lại từ hợp tác của trường dạy nghề và doanh nghiệp là có được nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu phát triển Các doanh nghiệp thay vì phải tìm kiếm lao động trên thị trường tự do, mất thời gian và chi phí để đào tạo lại, các doanh nghiệp “đặt hàng” với trường dạy nghề để đào tạo ra những công nhân, nhân lực đáp ứng được nhu cầu phát triển của mình Như vậy, trường dạy nghề sẽ đem lại lợi ích rất lớn, tạo nguồn “tài sản” quí giá trong tương lai cho các doanh nghiệp Ngoài ra, các doanh nghiệp còn nhận được lợi ích từ các trường trong việc tiếp cận trực tiếp với các giải pháp phát triển doanh nghiệp, phát minh, sáng chế và các dịch vụ tư vấn

Gắn kết đào tạo theo nhu cầu phát triển của doanh nghiệp cũng mang lại nhiều lợi ích cho nhà trường Trước hết, sản phẩm đầu ra đã có nơi đặt hàng,

nhờ đó nắm bắt được cụ thể yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ, phẩm chất nghề nghiệp, số lượng/qui mô cần phải đào tạo Các thông tin này có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc thiết kế nội dung các chương trình đào tạo và tuyển chọn, phát triển đội ngũ giảng viên Mặt khác, nhờ có đơn đặt hàng, nhà trường có được nguồn kinh phí dồi dào, tăng cường cơ sở vật chất Những lợi ích này sẽ giúp nhà trường có được thương hiệu mạnh, thu hút đầu vào giỏi, nhiều đơn đặt hàng, nhận được nhiều tài trợ

Trường dạy nghề gắn kết đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp sẽ mang lại lợi ích to lớn cho tất cả các bên Sự gắn kết này đã và đang được nhà trường

và doanh nghiệp ở nhiều nước trên thế giới thực hiện có hiệu quả

Mục tiêu của việc liên kết đào tạo gồm: mục tiêu chiến lược, mục tiêu cạnh tranh và mục tiêu nội tại

Mục tiêu chiến lược: giảm một phần tỉ lệ thất nghiệp và giảm lãng phí xã hội trong đào tạo nghề, giải quyết vấn đề cân bằng cung - cầu nhân lực kỹ thuật Mục tiêu cạnh tranh: nâng cao lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ, tác động đến

sự phát triển của nhà trường và doanh nghiệp Mục tiêu nội tại: Trường dạy nghề sẽ nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề, liên tục cải tiến nội dung, chương trình giảng dạy cho phù hợp với thực tiễn yêu cầu của thị trường lao động, truyền đạt kinh nghiệm việc làm, tăng cường các nguồn lực cho đào tạo, sản xuất thực tiễn, rèn luyện tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động cho người học ngay trong quá trình đào tạo nghề, cập nhật công nghệ sản xuất hiện đại trong đào tạo nghề, tạo cơ hội việc làm tốt hơn cho học viên tốt nghiệp, hoạch

định kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường có hiệu quả hơn

Doanh nghiệp có cơ hội tham gia định hướng mục tiêu đào tạo, chủ động hơn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, đào tạo lại đội ngũ lao động kỹ thuật, có

cơ hội tuyển chọn được đội ngũ lao động kỹ thuật đảm bảo chất lượng theo yêu cầu, giảm chi phí đào tạo Ngoài ra, doanh nghiệp có điểu kiện nâng cao trình

độ, hay đào tạo lại để đổi mới công nghệ sản xuất cho nhân lực lao động

1.3.2 Nguyên tắc liên kết giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp

* Nguyên tắc hợp tác và tự nguyện

Mối liên kết giữa cơ sở đào tạo và cơ sở sản xuất phải được thiết lập trên

nguyên tắc hợp tác và tự nguyện, không bên nào có thể ép buộc bên nào bởi lẽ các các cơ sở sản xuất hoạt động theo Luật Kinh doanh, họ có toàn quyền và chủ động trong việc thiết lập mọi mối quan hệ để phát triển kinh doanh trong khuôn khổ Pháp luật Do vậy, chỉ khi họ thực sự nhận thức được tầm quan trọng của sự liên kết với các cơ sở đào tạo, thấy được đây là vấn đề sống còn để tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trường [20]

Đối với cơ sở đào tạo, khi hoạt động của cơ sở đào tạo đã được coi là một hoạt động dịch vụ, cơ sở đào tạo đã được Nhà nước giao quyền chủ động trong việc thiết lập các mối quan hệ để phát triển đào tạo, trong đó có việc thiết lập mối quan hệ với các cơ sở sản xuất trong tuyển sinh, đào tạo theo địa chỉ, xây dựng chương trình đào tạo Do vậy, xây dựng mối quan hệ với những cơ sở sản xuất để thiết lập mối liên kết trên nguyên tắc hợp tác và tự nguyện

* Nguyên tắc bình đẳng, hai bên đều có lợi

Mối liên kết giữa các trường dạy nghề và cơ sở sản xuất phải được thiết lập

trên nguyên tắc bình đẳng, hai bên đều có lợi, nếu không đảm bảo được nguyên tắc này thì mối quan hệ sẽ không bền vững

Do vậy, các hoạt động của mối liên kết này cần được thiết kế hợp lý, có sự trao đổi bàn bạc để luôn thể hiện được nguyên tắc này

* Nguyên tắc mua hàng phải trả tiền

Ngày nay, đào tạo đã được coi là một dịch vụ, các trường dạy nghề được giao quyền tự chủ về tài chính, mọi hoạt động dịch vụ, kinh doanh đều có chi phí và cần phải hạch toán để tồn tại và phát triển

Do vậy, các cơ sở sản xuất sử dụng các sản phẩm của các trường dạy nghề cũng phải chi trả các chi phí đào tạo Sự chi trả này phụ thuộc vào chất lượng và thời gian đào tạo của các chương trình đào tạo khác nhau theo quy luật giá trị

* Nguyên tắc đào tạo gắn với sử dụng

Sự liên kết giữa cơ sở đào tạo và các cơ sở sản xuất phải xuất phát từ nguyên tắc đào tạo gắn với sử dụng, gắn cung với cầu Dựa trên nguyên tắc này, các họat động trong mối liên kết phải hướng tới nhu cầu của các cơ sở sản xuất, tới đào tạo nhân lực là chủ yếu Các hoạt động đào tạo nâng cao dân trí không nằm trong phạm vi mối liên kết này Để thực hiện nguyên tắc này, cơ sở đào tạo phải luôn phấn đấu để đáp ứng yêu cầu của sản xuất về chất cũng như về số lượng các trình độ CNKT; Ngược lại, các cơ sở sản xuất phải có đơn đặt hàng cho các cơ sở đào tạo và tiếp nhận số học sinh tốt nghiệp hàng năm theo đơn đặt hàng Thực hiện nguyên tắc này sẽ tạo nên thế ổn định bền vững và lâu dài của mối liên kết

* Nguyên tắc bảo đảm việc thực hiện nhiệm vụ của mỗi bên

Mối liên kết giữa cơ sở đào tạo và các cơ sở sản xuất cần được đặt trong yêu cầu chung của cả đôi bên, không được làm ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ của mỗi bên

Cơ sở đào tạo có nhiệm vụ là đào tạo nhân lực theo yêu cầu phát triển kinh

tế - xã hội Nhiệm vụ của cơ sở đào tạo nghề là hàng năm cung ứng cho các cơ

sở sản xuất những CNKT các trình độ có đầy đủ các kiến thức, kỹ năng và thái

độ lao động nghề nghiệp cần thiết theo yêu cầu của sản xuất

Các cơ sở sản xuất có nhiệm vụ là góp phần làm phát triển kinh tế, làm ra nhiều của cải vật chất và dịch vụ xã hội với chất lượng cao để đưa nền kinh tế phát triển Do vậy, trong việc thực hiện các nhiệm vụ liên kết với cơ sở đào tạo nghề không thể làm ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, mà ngược lại, cần có kế hoạch, tận dụng các cơ hội hợp tác để phát triển sản xuất

Nói một cách khác, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và cơ sở sản xuất trong việc xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo cũng như xây dựng và triển khai kế hoạch phối hợp đào tạo giữa cơ sở đào tạo và cơ sở sản xuất để không làm ảnh hướng đến tiến độ công việc của mỗi bên mà ngược

lại, cần biết tận dụng sự hợp tác để nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc của mỗi bên

1.3.3 Nội dung liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và Doanh nghiệp

1.3.3.1 Trao đổi thông tin về nhu cầu đào tạo các ngành nghề và trình độ học nghề

Giáo dục đào tạo nghề trước hết đáp ứng nhu cầu học tập nghề của cá nhân để họ phát huy khả năng của mình và cống hiến lại cho xã hội; hai là cung cấp cho xã hội lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao phù hợp với sự phát triển khoa học công nghệ, nền kinh tế hiện đại; ba là thu thập hay sáng tạo

ra kiến thức qua nghiên cứu và chuyển giao những kiến thức này đến xã hội Bên cạnh việc xây dựng hệ thống thông tin về thị trường lao động, các trường dạy nghề cũng liên hệ chặt chẽ, thường xuyên với các doanh nghiệp, giúp cho trường dạy nghề đánh giá được nhu cầu đào tạo, bước khởi đầu quan trọng của việc phát triển một chương trình đào tạo hay tổ chức đào tạo

Trường dạy nghề cần có sự trao đổi thông tin hàng năm, thiết lập kế hoạch phát triển theo từng giai đoạn (từ 3 đến 5 năm), dựa trên cơ sở đó, trường dạy nghề lập kế hoạch tuyển sinh và đào tạo các khóa học phù hợp với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp Ngược lại, doanh nghiệp cũng tìm được nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu phát triển của doanh nghiệp, tiết kiệm chi phí, thời gian đào tạo lại Vấn đề thiếu sự trao đổi thông tin giữa trường dạy nghề, tuyển sinh chỉ dựa vào chỉ tiêu được phân phối quan liêu thì sẽ dẫn đến cung vượt quá cầu, vừa thừa vừa thiếu nguồn nhân lực gây lãng phí cho học viên, cho trường dạy nghề, cho doanh nghiệp và toàn xã hội

1.3.3.2 Doanh nghiệp tham gia với trường dạy nghề trong việc xây dựng chương trình đào tạo

Mục tiêu đào tạo là một trong những yếu tố quan trọng của chương trình đào tạo ở trường dạy nghề, là cơ sở để xây dựng nội dung chương trình, đánh giá chất lượng đào tạo cũng như định hướng cho người học trong quá trình học

tại trường

Mục tiêu đào tạo là những kiến thức, kỹ năng và thái độ mà học sinh phải đạt được theo những tiêu chuẩn được quy định để sau khi học xong chương trình đào tạo, học sinh có thể đi làm trở thành người lao động có tay nghề cao

Những tiêu chuẩn này phải xuất phát từ yêu cầu sản xuất, của thị trường lao động, của doanh nghiệp Đó là những tiêu chuẩn theo phương pháp tiếp cận thị trường, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa không như quan niệm tiêu chuẩn đầu ra do hệ thống đào tạo tự đặt ra Với cách tiếp cận này, quá trình xác định mục tiêu, chuẩn chương trình và nội dung đào tạo cho các ngành, các trình độ cần có sự tham gia của các doanh nghiệp Liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ giúp chương trình đào tạo thường xuyên cập nhật, phát triển phù hợp với các khoa học công nghệ

1.3.3.3 Các doanh nghiệp tham gia với trường dạy nghề trong quá trình tổ chức đào tạo

Hoạt động trong cơ chế thị trường, doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì phải thay đổi công nghệ thường xuyên, nhanh chóng Trong khi đó trường dạy nghề ít nhiều vẫn mang tính ổn định, trang thiết bị của trường dạy nghề lạc hậu so với doanh nghiệp Do đó để nâng cao chất lượng đào tạo của trường dạy nghề, đào tạo trường dạy nghề cần phải có nhiều chương trình thực tập, thực hành cho học sinh

Liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp nhằm thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục Đây là mối liên hệ đôi bên cùng có lợi Doanh nghiệp có được nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với nhu cầu, với sự phát triển của doanh nghiệp Trường dạy nghề có thể tận dụng các kỹ sư, các chuyên gia có năng lực chuyên môn cao ở các doanh nghiệp tham gia vào công tác giảng dạy, vì họ thường xuyên được cập nhật các kiến thức, kỹ năng của các công nghệ hiện đại Trong khi đó, ở trường dạy nghề, giảng viên ít có cơ hội để tiếp cận với các tiến bộ khoa học công nghệ cũng như kinh nghiệm sản xuất

Liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp sẽ giúp học sinh có nhiều cơ hội tiếp cận thực thực tế, tích lũy kinh nghiệm thông qua quá trình học thực hành và thực tập sản xuất tại doanh nghiệp và trường dạy nghề Liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp trong quá trình đào tạo có những

ưu điểm sau:

- Tiết kiệm chi phí đào tạo cho trường dạy nghề

1.3.3.4 Các doanh nghiệp tham gia đánh giá học viên trong các kỳ thi tốt nghiệp

Đầu ra là những tiêu chuẩn phản ánh tình trạng của học viên sau khi tốt nghiệp Sản phẩm đào tạo là học viên với kiến thức chuyên môn cao cho nên

nhắc đến chất lượng giáo dục dạy nghề là nhắc đến chất lượng học viên tốt nghiệp gồm: kiến thức chuyên môn, kiến thức tổng quát, kỹ năng thực hành và nhân cách Tiêu chuẩn tốt nghiệp cụ thể là tỷ lệ học viên tốt nghiệp, có việc làm, đáp ứng nhu cầu của xã hội

Việc đánh giá kết quả học tập của học viên, ngoài việc tổ chức các kỳ thi, kiểm tra do các giảng viên của trường dạy nghề thực hiện, cần có sự tham gia của doanh nghiệp trong Hội đồng chấm thi tốt nghiệp thì kết quả đào tạo mới được chính xác và khách hàng đáp ứng được nguyên tắc bảo đảm chất lượng trong cơ chế thị trường

1.3.3.5 Các doanh nghiệp đóng góp, hỗ trợ kinh phí cho đào tạo của trường dạy nghề

Trong cơ chế thị trường luôn có mối quan hệ Cung - cầu, đó là khi nhận sản phẩm thì bên cầu phải trả tiền cho bên cung để trang trải các chi phí và để bên cung phát triển Việc đóng góp kinh phí đào tạo và tham gia vào quá trình đào tạo là một hình thức thực hiện XHH giáo dục, phù hợp với thực tế của nước

Hướng nghiệp, tư vấn nghề giúp học viên lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực, sở thích của bản thân, phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp, của

xã hội Học viên khi lựa chọn đúng nghề nghiệp sẽ nhanh chóng đạt được mục tiêu đào tạo, có việc làm tốt sau khi ra trường và tránh sự lãng phí đào tạo cho bản thân, trường dạy nghề

Doanh nghiệp hiểu được các nội dung lao động, đặc điểm ngành nghề, yêu cầu của nghề với người lao động, tham gia vào công tác tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh sẽ giúp học sinh tìm hiểu và chọn nghề phù hợp

Doanh nghiệp là người trực tiếp sử dụng và nắm bắt về nhu cầu lao động,

vị trí lao động thừa thiếu nguồn nhân lực, chất lượng lao động doanh nghiệp sẽ

là nơi tư vấn đáng tin cậy cho học viên tìm được việc làm sau khi ra trường và ngược lại, doanh nghiệp có cơ hội tìm kiếm nguồn nhân lực phù hợp

Liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề trong công tác hướng nghiệp và tư vấn nghề cho học viên sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của trường dạy nghề

1.3.3.7 Hợp đồng liên kết đào tạo

Cùng với việc học lý thuyết khi học ở trường dạy nghề, việc học thực hành tại phòng thí nghiệm, nhà xưởng, tại doanh nghiệp là một trong các nguyên tắc cơ bản trong đào tạo của trường dạy nghề Liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp là một xu thế đang phát triển rộng rãi ở các nước tiên tiến bởi các ưu điểm sau:

+ Cung cấp cho xã hội một lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao, cần thiết cho sự tăng trưởng và giàu mạnh của một nền kinh tế hiện đại nói chung và doanh nghiệp nói riêng

+ Đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của học viên về tri thức để học viên tự khai thác tiềm năng của mình và cống hiến lại cho xã hội, cụ thể là doanh nghiệp

+ Học viên rèn luyện kỹ năng, thái độ lao động cần thiết và có kinh nghiệm thực tế đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo

+ Hợp đồng đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp tạo điều kiện cho học viên có việc làm đúng ngành nghề và trình độ được đào tạo

Liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp theo hợp đồng đào tạo, là một mô hình lý tưởng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đồng thới nâng cao được uy tín, danh tiếng của trường dạy nghề

1.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động liên kết giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp

1.3.4.1 Sự tác động của cơ chế, chính sách Nhà nước

Cơ chế chính sách của nhà nước ảnh hưởng rất lớn đến quan hệ liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, nó thúc đẩy hoặc kìm hãm mối quan hệ này bằng việc tạo ra cơ chế, chính sách để điều chỉnh Việc liên kết giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp có tính khả thi hay không, yếu tố quyết định không phải

là nhu cầu hay khả năng của các bên mà sự liên kết đó có được luật pháp cho phép hay chưa Nếu cho phép thì nằm ở trong phạm vi nào, do vậy khi thiết lập quan hệ liên kết, cả hai bên cần tính đến những giới hạn cho phép trong khuôn khổ của pháp luật Mặt khác, trong quá trình liên kết, cả hai bên cần phải thường xuyên có những đề xuất, kiến nghị phù hợp với thực tiễn của sản xuất đến các cấp quản lý để cơ chế chính sách được nghiên cứu bổ sung hoàn thiện, có lợi cho liên kết

1.3.4.2 Không gian và môi trường liên kết

Xu thế toàn cầu và hội nhập quốc tế có ảnh hưởng tới tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở mỗi quốc gia Xu thế này đang ảnh hưởng tích cực đến quan hệ liên kết giữa trường nghề và doanh nghiệp, nó là động lực thúc đẩy nhà trường và doanh nghiệp xích lại gần nhau, cùng chung sức đào tạo ra đội ngũ lao động có chất lượng cao để đương đầu với cạnh tranh và liên kết, không chỉ ở thị trường lao động trong nước mà cả thị trường khu vực và quốc tế Đối tác không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp, ở trường dạy nghề trong nước mà có thể liên kết cả với nước ngoài

1.3.4.3 Các yếu tố tác động bên trong mối quan hệ

- Nhận thức và năng lực của người quản lý: Mối liên kết giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp phụ thuộc vào mức độ nhận thức và năng lực của người quản lý trường dạy nghề cũng như người quản lý doanh nghiệp Có nhận thức sâu sắc về triết lý của mối liên kết thì mới xây dựng được một cách khoa học cơ

chế, chiến lược, kế hoạch hành động thiết thực trong việc liên kết song phương giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp hoặc đa phương giữa nhiều trường dạy nghề với nhiều doanh nghiệp trên cơ sở đặc thù và thế mạnh của mỗi đối tác tham gia vào mối liên kết

- Trao đổi thông tin: Thông tin là mạch máu của mọi hệ thống Nếu xem quản lý là một hệ thống thì nhất thiết không được thiếu thông tin trong quá trình quản lý Trong mối quan hệ hợp tác giữa trường nghề với doanh nghiệp nếu hai bên không có những thông tin cần thiết về nhu cầu và năng lực của nhau thì sẽ gây nhiều khó khăn và trở ngại trong quá trình liên kết

- Nhu cầu và năng lực của mỗi bên: Năng lực của tổ chức đó là năng lực tài chính, năng lực cơ sở vật chất, trang thiết bị, năng lực con người, và năng lực quản lý Năng lực thì có thể cải thiện dần theo quá trình song không có nhu cầu thì sẽ không có liên kết Nhu cầu nhiều khi nó ở dạng tiềm ẩn, chỉ khi nào chủ thể nhận thức được đối tượng có khả năng thỏa mãn được nhu cầu thì lúc đó nhu cầu mới xuất hiện và nó trở thành động lực thúc đẩy chủ thể tích cực hoạt động để chiếm lĩnh đối tượng nhằm thỏa mãn nhu cầu Như vậy, với tư cách là các nhà quản lý, cả lãnh đạo trường nghề và doanh nghiệp cần phải có nghệ thuật khơi dậy nhu cầu đang ở dạng tiềm ẩn cho tổ chức mình cũng như cho đối tác để thúc đẩy liên kết

- Đóng vai trò năng động nhất trong nền kinh tế chính là doanh nghiệp Nhạy bén và thích ứng nhanh với nhu cầu và yêu cầu của thị trường là yếu tố sống còn của doanh nghiệp, do vậy họ luôn luôn thay đổi cách thức hoạt động

để đáp ứng Trong khi đó mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo của trường dạy nghề thường có xu thế thay đổi chậm hơn nên tạo ra khoảng cách giữa

"cái nhà trường có" với "cái doanh nghiệp cần" Cứ ở đâu khoảng cách này được rút ngắn thì ở đó quan hệ liên kết giữa trường nghề với doanh nghiệp sẽ thuận lợi [18] [27]

1.3.4.4 Hoạt động nghề nghiệp doanh nghiệp

Đối với một số lĩnh vực sản xuất đòi hỏi sự lưu động về địa bàn như công trình xây dựng thì việc kết hợp giữa kế hoạch thực tập của nhà trường và tiến độ công việc của doanh nghiệp sẽ khó khăn, điều này phải được chú ý khi ký hợp đồng liên kết Cần lựa chọn các địa điểm hợp lý để đảm bảo nội dung, tiến độ thực tập

Hoạt động tổ chức sản xuất ở các doanh nghiệp thường được phân chia và chuyên môn hóa thành các tổ, đội, do vậy khi liên kết cũng cần phải có những phương án cụ thể: hoặc chia học sinh thực tập về các tổ, đội hoặc nhận trọn gói một khối lượng công việc để học sinh thực tập sản xuất và kết hợp làm ra sản phẩm cho doanh nghiệp;

Nền kinh tế thị trường khiến cho cả doanh nghiệp và trường nghề luôn phải chịu áp lực cạnh tranh rất mạnh mẽ, do vậy, không nên quá kỳ vọng có thể liên kết lâu dài với một đơn vị nào đó mà cả nhà trường và doanh nghiệp phải luôn luôn tiếp cận với thị trường lao động để kịp thời giải quyết các khó khăn nảy sinh, đồng thời sẵn sàng thiết lập các mối quan hệ liên kết mới Vấn đề an toàn lao động có liên quan đến tính mạng con người, do vậy trong các hợp đồng liên kết phải phân rõ trách nhiệm cho các bên liên quan: trách nhiệm về giảng dạy, về kiểm tra, giám sát, về thực hiện an toàn cho người và máy móc, trang thiết bị,

Để tăng sức mạnh cạnh tranh, nhiều doanh nghiệp sẽ đầu tư công nghệ hiện đại vào trong sản xuất Học sinh cần nắm chắc được nguyên lý vận hành của các công nghệ sản xuất hiện đại ấy trước khi thực tập Giữa hai bên nhà trường và doanh nghiệp cần phải có sự phân định rõ ràng về công tác này

1.3.4.5 Yêu cầu về quy mô, chât lƣợng của các bên tham gia liên kết

Quy mô, chất lượng đào tạo của trường dạy nghề càng lớn thì càng có nhiều doanh nghiệp đặt vấn đề liên kết Và ngược lại, chính các doanh nghiệp có

quy mô lớn, trình độ công nghệ cao, tiềm lực kinh tế lớn sẽ thu hút và tạo sự bền vững cho mối liên kết với trường dạy nghề

Liên kết đào tạo giữa trường và doanh nghiệp sẽ tác động cơ bản, toàn diện tới chất lượng của tất cả các yếu nói trên Cụ thể là:

- Khi có sự liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp thì mục tiêu, nội dung chương trình được xây dựng sát hơn với yêu cầu thực tiễn của những người sử dụng lao động

- Đa số đội ngũ giáo viên ở các trường dạy nghề được đào tạo cơ bản, đạt chuẩn của Nhà nước đề ra, song kinh nghiệm sản xuất trực tiếp và việc làm thì chưa thành thục bằng những người thợ cả tại các cơ sở sản xuất Khi nhà trường

và doanh nghiệp kết hợp đào tạo sẽ tận dụng được thế mạnh của cả phía nhà trường và doanh nghiệp, đội ngũ giáo viên cho đào tạo nghề được tăng lên cả về qui mô và chất lượng, đặc biệt là đội ngũ giáo viên thực hành, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo

- Đội ngũ cán bộ quản lý đào tạo tại các trường dạy nghề chủ yếu được chọn ra từ đội ngũ giáo viên Khi liên kết với các doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ quản lý được bổ sung từ phía doanh nghiệp Điều này rất có lợi cho việc tổ chức, quản lý quá trình đào tạo, đặc biệt là các khâu tuyển sinh, thực tập sản xuất, việc làm, tham gia xây dựng chương trình…

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đào tạo là một trong những yếu tố

cơ bản đảm bảo chất lượng đào tạo nghề Liên kết đào tạo với doanh nghiệp thì

cơ sở vật chất phục vụ đào tạo sẽ tăng lên, thiết bị phục vụ đào tạo được cập nhật, tăng lên về số lượng cũng như chất lượng Đồng thời giúp học viên tiếp cận với thực tế thiết bị hiện đại đang vận hành, dây chuyền sản xuất hiện đại

- Tài chính phục vụ đào tạo nghề gồm các nguồn từ ngân sách, học phí, các nguồn thu và hỗ trợ khác Hiện nay, ngân sách nhà nước cấp rất hạn chế và ở mức thấp so với quốc tế Khi có sự liên kết về mặt tài chính, doanh nghiệp sẽ

đầu tư và đóng góp một phần kinh phí cho đào tạo học viên (mà họ sẽ sử dụng)

để phát triển nguồn nhân lực

- Giới thiệu và tìm việc làm sau khi tốt nghiệp là một dịch vụ quan trọng dành cho học sinh học nghề Nếu có sự liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ góp phần khắc phục tình trạng thất nghiệp của những học viên học nghề Học viên được đào tạo sẽ có địa chỉ sự dụng hoặc tối thiểu là được đào tạo theo “cầu” của thị trường lao động Từ đó giúp người học an tâm học tập, nâng cao chất lượng đào tạo và giảm lãng phí cho xã hội [20] [29]

Tóm lại, thiết lập sự liên kết giữa trường và doanh nghiệp trong đào tạo nghề sẽ cải thiện các yếu tố đảm bảo chất lượng đào tạo, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo nghề

1.4 Nội dung quản lý hoạt động liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp

1.4.1 Xác định trách nhiệm của cán bộ quản lý và giáo viên trong vấn đề liên kết đào tạo giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp

Sự liên kết giữa trường dạy nghề và doanh nghiệp là xu hướng ngày càng phát triển rộng rãi ở các nước trên Thế giới bởi mối liên kết này có những ưu điểm là: Gắn được đào tạo với sản xuất, với thị trường lao động, với nhu cầu tuyển dụng Học viên được học lý thuyết và có thể vận dụng lý thuyết trong điều kiện sản xuất thực, từ đó, học viên sẽ hình thành các kỹ năng, rèn luyện thái độ lao động cần thiết, nhờ vậy nâng cao chất lượng đào tạo

Thực tiễn cho thấy mối liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn còn lỏng lẻo, mang tính đối phó, chắp vá đang trở thành rào cản các trường dạy nghề trong quá trình nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời cũng gây khó khăn thêm cho các doanh nghiệp trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh hiện nay Thực tế này xuất phát từ nhận thức chưa đúng vê nhu cầu và khả năng liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp Điều này thể hiện trên các mặt Nhà trường chưa quan tâm nhiều đến việc làm của học viên sau khi tốt nghiệp

Hiện nay, nhà trường vẫn chưa nhận thức đầy đủ về sức mạnh của việc liên kết đào tạo Sự tách rời giữa khả năng tiếp nhận sản phẩm đào tạo của nhà trường, học viên sau khi tốt nghiệp, từ thị trường và sự lớn mạnh của nhà trường, sự gia tăng thu nhập của giảng viên Thương hiệu của trường dạy nghề, giờ đây không chỉ là những thành tích đạt được trong quá khứ mà còn là sự đóng góp nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tiễn, khả năng học viên có việc làm, mức lương của học viên sẽ là thước đo khách quan về uy tín thương hiệu nhà trường Cơ sở đào tạo phải gắn với doanh nghiệp Đó không chỉ là quan hệ

hỗ trợ mà còn là sự tồn vong của nhà trường và doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường đầy cạnh tranh và biến động như hiện nay

- Để có đủ đội ngũ lao động thực hiện các chiến lực kinh doanh của mình, các doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm lao động trên thị trường Nhưng hầu hết đều không phải dễ dàng tìm kiếm những lao động phù hợp cho mình Và nếu

có tuyển dụng được thì doanh nghiệp cũng phải tốn thêm thời gian, kinh phí để đào tạo lại đội ngũ này cho phù hợp với nhu cầu chuyên môn của doanh nghiệp

Với những đặc điểm nêu ở trên, nếu Nhà trường đảm bảo cung cấp sản phẩm, học viên tốt nghiệp, đáp ứng đúng nhu cầu của doanh nghiệp, thì đối với doanh nghiệp thì đó là điều lý tưởng nhất, tiết kiệm thời gian và kinh phí đào tạo lại Học viên tốt nghiệp từ nhà trường có việc làm, thu nhập cao thì đó là minh chứng tốt nhất cho chất lượng đào tạo, uy tín của nhà trường.Nhận thức được tầm quan trọng của sự liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ tăng cường mối quan hệ của cả hai phía

1.4.2 Lập kế hoạch liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp

Bản chất mối liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp là lợi ích Mỗi bên đều phải tìm thấy lợi ích chính đáng của mình trong từng nội dung hợp tác thì mối liên kết đào tạo mới bền chặt và phát triển bền vững, thỏa mãn hài hòa Để thỏa mãn được những lợi ích trên và xây dựng được mối quan hệ lâu dài

có hiệu quả, mỗi bên cần phải thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ Nhà trường và

doanh nghiệp cùng nhau thống nhất và xây dựng kế hoạch kết hợp từng nội dung cụ thể, rõ ràng, minh bạch trong từng thời điểm cụ thể

Trong xây dựng kế hoạch phát triển quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp cần xác lập hai loại kế hoạch gồm kế hoạch chiến lược và kế hoạch tác nghiệp Tùy theo đặc điểm nhà trường và doanh nghiệp, nhà trường cần chủ động đánh giá và phân tích, thiết lập các dự báo để có kế hoạch phù hợp với thực tiễn, làm cho doanh nghiệp quen dần với việc hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, cần làm cho các doanh nghiệp ở Nghệ An nhận thức tầm quan trọng và lợi ích của mối liên kết này Trên cơ sở đó, thiết lập các liên kết đào tạo

có tính chất dài hạn mang tính chiến lược với các doanh nghiệp biến quan hệ này thành xu thế và nhu cầu tất yếu của nhà trường và doanh nghiệp Cả hai phía cần phải có bộ phận, kiểm tra giám sát việc thực hiện và sau mỗi nội dung hợp tác cần có sự tổng kết đánh giá, rút kinh nghiệm, khắc phục ngay những vấn đề chưa làm được

Nhà trường và doanh nghiệp cần có sự thống nhất rõ ràng trong việc xây dựng kế hoạch phối hợp Việc phân định cụ thể cá nhân hoặc bộ phận chịu trách nhiệm quản lý công việc này cụ thể thì chắc chắn rằng chất lượng mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ bền vững lâu dài và có hiệu quả cao

Nội dung kế hoạch hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp cần có một

số nội dung bao gồm: Xây dựng, đánh giá, thẩm định chương trình đào tạo, tham gia vào công tác đào tạo của nhà trường, tiếp nhận, thẩm định chất lượng học viên sau khi tốt nghiệp

1.4.3 Chỉ đạo công tác liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp

Để tổ chức, chỉ đạo có hiệu quả công tác liên kết đào tạo giữa nhà trường và

doanh nghiệp cần thiết nhà trường phải có bộ phận phụ trách hoạt động, kiểm tra

giám sát việc thực hiện và sau mỗi nội dung hợp tác cần có sự tổng kết đánh giá, rút kinh nghiệm, khắc phục ngay những vấn đề chưa làm được Nhưng để bộ phận này thực hiện đúng chức năng và hoạt động có hiệu quả, nhà trường cần xác lập