Theo nguồn gốc, hạt nhựa vi mô có thể có 3 nhóm xuất xứ: 1 Hạt nhựa vi mô sơ cấp nguyên phát, là các hạt nhựa vi mô có sẵn ở trong các sản phẩm tiêu dùng như kem đánh răng, sữa rửa mặt v
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 2MỤC LỤC:
MỤC LỤC: 1
Tổng quan về hạt vi nhựa 2
Định ngĩa 2
Sự phân bố của hạt vi nhựa 4
Lợi ích và tác hại của hạt vi nhựa 5
Hạt vi nhựa gây ô nhiễm môi trường biển 6
Hạt vi nhựa có trong muối ăn 9
Hạt vi nhựa trong nước đóng chai 10
Hạt vi nhựa trong mĩ phẩm 11
Hạt vi nhựa trong băng tuyết 12
Hạt vi nhựa trong nước mưa 13
Hạt vi nhựa trong không khí 14
Ảnh hưởng của vi nhựa đến quá trình sinh trưởng và phát triển của thực vâ ̣t 15
Ảnh hưởng của hạt vi nhựa đối với con người 15
Hiện Trạng hạt vi nhựa 18
Hiện trạng hạt vi nhựa trên thế giới 18
Hiện trạng hạt vi nhựa tại Việt Nam 21
Hiện trạng hạt vi nhựa tai Tp HCM 22
Biện pháp hạn chế tác hại từ hạt vi nhựa của nhà nước 24
Kết Luận 28
Tài liệu tham khảo: 31
1
Trang 3TỔNG QUAN VỀ HẠT VI NHỰA.
Định nghĩa.
Trước khi nói đến hạt vi nhựa thì chúng ta nói đến nhựa Nhựa (plastic) có mặt ở khắp nơi trong cuộc sống, từ quần áo với sợi nhựa tổng hợp (polyester), các loại bao bì, màng bọc thực phẩm dùng một lần đến các đồ gia dụng… Loại vật liệu này không phân hủy sinh học và theo thời gian, dưới tác động của bức xạ UV mặt trời, gió, nước, va đập cơ học rác thải nhựa đã bị phân rã
và phân thành các vi hạt nhựa (hay microplastic), gây ra nhiều nguy hại đến môi trường sống và cả sức khỏe con người
Kể từ khi nhựa được đưa vào sử dụng trong cuộc sống, con người coi nhựa là phát minh vĩ đại Bởi nhựa có thể sử dụng được lâu bền, rất nhẹ và giá thành
rẻ Chúng có thể dùng đựng các món ăn, đồ uống thơm ngon, gọn gàng và thuận tiện hơn rất nhiều so với vật liệu khác
Tuy nhiên con người phải biết rằng, để chế tạo được nhựa cần phải có một lượng lớn dầu mỏ Ước tính để sản xuất khoảng 30 triệu bao nylon thông thường, chúng ta cần khoảng 12 triệu thùng dầu Tuy nhiên, không chỉ khai thác nhiên liệu tự nhiên, việc khoan, vận chuyển và chế biến dầu thành nhựa
là quá trình sử dụng rất nhiều năng lượng
Đốt nhiên liệu cũng làm tăng tác động của biến đổi khí hậu Người ta ước tính việc sản xuất nhựa thải ra lượng carbon khoảng 500 triệu tấn/năm, tương đương với lượng phát thải từ 19 đến 92 triệu chiếc xe hoạt động trên đường
Trang 4Theo Cơ quan Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (National Oceanic and
Atmospheric Administration, NOAA), hạt nhựa siêu nhỏ, vi mô (microplastic)
là những mảnh nhựa rất nhỏ, chiều dài dưới 5 milimét Chúng thường được làm từ polyetylen nhưng cũng có thể được làm từ các loại nhựa hóa dầu khác như polypropylen và polystyren Chúng được sử dụng trong các sản phẩm vệ sinh cá nhân tẩy da chết, kem đánh răng, và trong nghiên cứu y sinh và khoa học sức khỏe
Theo nguồn gốc, hạt nhựa vi mô có thể có 3 nhóm xuất xứ:
(1) Hạt nhựa vi mô sơ cấp (nguyên phát), là các hạt nhựa vi mô có sẵn ở trong các sản phẩm tiêu dùng như kem đánh răng, sữa rửa mặt và mỹ phẩm, hoặc trong công nghệ phun khí để làm sạch rỉ rét, sơn keo ở máy móc, động cơ, vỏ thuyền….;
(2) Hạt nhựa vi mô thứ cấp (thứ phát), là những mảnh nhựa rất nhỏ sản sinh từ
sự phân hủy của các mảnh vụn nhựa lớn hơn, do các tác nhân vật lý, sinh học
và hóa học;
(3) Hạt nhựa vi mô từ các nguồn khác như phát thải phụ phẩm, bụi trong quá trình hao mòn của hai loại vi hạt nhựa sơ và thứ cấp như sợi nhựa vi mô khi giặt quần áo, đồ chơi bằng nhựa, hạt nhựa cao su do lốp xe hao mòn…
Hạt vi nhựa (Microbead) được phát minh đầu tiên bởi John Ugelstad, kỹ sư hóa học người Nauy, bằng cách tạo các hạt nhựa polyethylene vi cầu kích
Trang 5thước cỡ micromét - 1 phần nghìn milimét trong những năm 1970 Nhưng phải đến năm 1990, hạt vi nhựa mới bắt đầu được sử dụng rộng rãi, thay thế các thành phần tự nhiên và xuất hiện trong nhiều sản phẩm sử dụng hàng ngàycủa con người như kem đánh răng, sữa rửa mặt, kem cạo râu, sữa tắm…
Sự hiện diện của vi nhựa trong đại dương đã được phát hiện vào đầu những năm 1970, nhưng mãi đến năm 2004, các nhà khoa học mới tiến hành nghiên cứu chuyên sâu về sự phân bố và tác động của hạt vi nhựa Tiên phong là nghiên cứu của nhà sinh học biển Richard Thompson Nhằm mô tả các hạt nhựa nhỏ và phân biệt chúng với các mảnh vụn nhựa lớn như lưới đánh cá, chai nhựa và bao nilon, các nhà nghiên cứu đã gọi các hạt nhựa này là “vi nhựa”
Hạt vi nhựa với kích thước rất nhỏ, giá thành rẻ, được cho rằng không hấp thụ qua da, có thể tạo một lực kéo lớp da trên cùng, tạo cảm giác “mài mòn” nhẹ
Từ đó, chúng loại bỏ chất nhờn và bụi bẩn trên da Chúng cũng được thêm vàokem đánh răng hay mỹ phẩm để tạo thành hạt li ti có màu sắc đẹp mắt, duy trì kết cấu tùy theo yêu cầu từng sản phẩm Ngoài ra, hạt vi nhựa được thêm vào một số sản phẩm còn nhằm mục đích kiểm soát độ nhớt, thời gian giải phóng các thành phần hoạt chất, làm chất độn
Hạt vi nhựa có thể được sản xuất chủ động ở kích thước nhỏ hoặc hình thành
từ quá trình phá hủy các mảnh nhựa lớn hơn trong môi trường
Sự phân bố của hạt vi nhựa.
Hạt vi nhựa được tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới như trong đại dương, sông, đất và nhiều môi trường khác Sau đó, chúng được tiêu thụ bởi các loài động vật Hạt vi nhựa được tìm thấy trong nhiều môi trường khác nhau, tồn tại trong bãi thải nhựa ven biển và thực phẩm cũng không ngoại lệ Một nghiên cứu đã kiểm tra 15 nhãn hiệu muối biển khác nhau và phát hiện có đến 600 hạt
vi nhựa trong mỗi kilogram muối Vài nghiên cứu khác thì tìm thấy 600 sợi vi nhựa trên mỗi kilogram mật ong và 109 mảnh vi nhựa trong mỗi lít bia
Trang 6Hạt vi nhựa trong biển.(nguồn: internet)
Một nghiên cứu năm 2015 ở Anh về thành phần các sản phẩm tẩy tế bào chết trên da mặt cho thấy chúng chứa từ 137.000 đến 2,8 triệu hạt vi nhựa mỗi chai
Báo cáo "Plastic in Cosmetics" của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) vào tháng 6/2015, công bố lượng hạt vi nhựa được sử dụng trong các sữa tắm tẩy da chết ngang bằng với lượng nhựa ở các bao bì đóng gói
Nghiên cứu của các nhà khoa học từ Viện nghiên cứu Alfred Wegener (AWI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu biển và cực Helmholtz ở Đức được công bố mới đây cho thấy: Bầu khí quyển hấp thụ các hạt vi nhựa nhỏ này, vận chuyển chúng qua khoảng cách rất xa và sau đó trả lại chúng vào không khí qua tuyết
Tuy nhiên, hải sản là nguồn thực phẩm chứa hạt vi nhựa phổ biến nhất Bởi vì các mảnh nhựa thường trôi nổi trên biển và bị cá cũng như những sinh vật khác ăn phải Một số loài cá nhầm lẫn giữa nhựa và thức ăn dẫn đến tích tụ dần các chất độc bên trong gan cá Một nghiên cứu gần đây còn cho thấy hạt
vi nhựa còn hiện diện trong các sinh vật sống sâu dưới biển, ảnh hưởng đến những loài không phổ biến
Hơn thế nữa, loài vẹm và hàu có nguy cơ nhiễm hạt vi nhựa cao hơn nhiều loài khác Đã có nghiên cứu báo cáo rằng những con vẹm và hàu được dùng làm thực phẩm cho người có chứa đến 0,36–0,47 hạt vi nhựa mỗi gram, đồng nghĩa với việc người thường ăn động vật có vỏ có thể ăn phải 11.000 hạt vi nhựa mỗi năm
Trang 7Số lượng lớn vi nhựa đã được tìm thấy không chỉ ở đại dương và trên các bãi biển, mà còn ở các dòng sông và mặt đất khắp thế giới Vi nhựa bị thải ra môi trường từ bãi chôn lấp, khu công nghiệp nhựa, rác và bùn thải.
Lợi ích và tác hại của hạt vi nhựa.
Như đã nói ở trên, hạt vi nhựa được thêm vào kem đánh răng hay mỹ phẩm đểtạo thành hạt li ti có màu sắc đẹp mắt, duy trì kết cấu tùy theo yêu cầu từng sản phẩm Ngoài ra, hạt vi nhựa được thêm vào một số sản phẩm còn nhằm mục đích kiểm soát độ nhớt, thời gian giải phóng các thành phần hoạt chất, làm chất độn Chúng cũng được sử dụng trong nghiên cứu y sinh và khoa họcsức khỏe Và hạt vi nhựa phần lớn là do phân hủy từ nhựa nên có thể nói hạt
vi nhựa cũng có công dụng tương đương như nhựa
Tuy nhiên, vấn đề được đặt ra chính là tác hại của hạt vi nhựa Với đặc tính
dễ phát tán, hạt vi nhựa đã trở nên nguy hiểm và khó lường hơn bao giờ hết
Hạt vi nhựa gây ô nhiễm môi trường biển.
Báo cáo của tạp chí khoa học Science của Hiệp hội Mỹ gần đây cho biết: Đến nay thế giới đã sản xuất ra 8,3 tỉ tấn nhựa, trong đó có 6,3 tỉ tấn là rác thải nhựa Trong 6,3 tỷ tấn rác thải nhựa đó thì:
9% rác thải nhựa được tái chế 12% rác thải nhựa được đốt 79% còn lại tồn tại trong môi trường tự nhiên, bao gồm cả môi trường biển
Còn theo thống kê của Tổ chức Bảo vệ môi trường biển Ocean Conservancy của Mỹ thì mỗi năm có khoảng 8 triệu tấn nhựa thải ra biển trên toàn thế giới
Tổ chức này cũng dự báo là tới năm 2025, cứ 3 tấn cá sẽ có 1 tấn rác thải nhựa
Trang 8Cũng theo Ocean Conservancy, trong số 8 triệu tấn rác thải nhựa bị thải ra biển đó thì có:
94% rác thải nhựa tập trung ở đáy đại dương với mật độ 70 kg/km2
1% rác thải nhựa nổi trên bề mặt biển với mật độ 0,74 kg/km2
5% rác thải nhựa ở gần bờ biển với mật độ 2.000kg/km2
Điều này cho thấy số lượng rác thải nhựa trên biển mà chúng ta nhìn thấy chỉ
là một con số rất nhỏ so với số lượng thực tế
Bạn có biết đến 94% rác thải nhựa tập trung ở đáy đại dương chứ không phải trên bề mặt? (Nguồn ảnh: elregio.com)
Theo ước tính khoảng 80% nguyên nhân gây ô nhiễm rác thải vi nhựa trong đại dương bắt nguồn từ đất liền, sau đó được dẫn ra sông và lan ra biển Quá trình nghiên cứu, thu thập kiến thức về tiến trình và tác hại của vi nhựa đối vớimôi trường đòi hỏi sự nỗ lực phối hợp giữa lĩnh vực khoa học biển và nhiều lĩnh vực liên quan khác
Nghiên cứu do bà Lindeque đứng đầu, được công bố trên tạp chí Ô nhiễm Môitrường, đã sử dụng lưới có kích thước mắt lưới 100 micron (0,1mm), 333 micron và 500 micron Họ đã tìm thấy các hạt vi nhựa nhiều gấp 2,5 lần trong lưới 333 micron, loại thường được sử dụng để lọc các hạt vi nhựa, và gấp 10 lần trong lưới 500 micron
Trang 9Hạt vi nhựa có trong muối ăn.
Theo một nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học Hàn Quốc và Tổ chức Green Peace châu Á, người ta đã phát hiện hạt vi nhựa trong 90% sản phẩm muối ăn được lấy mẫu trên khắp thế giới Qua kiểm tra 39 mẫu tinh thể muối
ăn được thu thập từ 21 quốc gia thuộc châu Âu, Bắc Mỹ, Nam Mỹ, châu Phi
và châu Á, đã phát hiện hạt vi nhựa trong 36 mẫu Duy nhất 3 mẫu không chứa hạt vi nhựa đến từ Đài Loan (muối biển tinh luyện), Trung Quốc (muối
đá tinh luyện) và Pháp (muối biển chưa tinh chế, sản xuất bằng cách cho bay hơi) Mật độ hạt vi nhựa trong muối ở mỗi nhãn hiệu là khác nhau, trong đó mật độ này ở các sản phẩm muối đến từ châu Á đặc biệt cao, nhất là Indonesia
- nước bị xếp thứ hai trong danh sách các quốc gia gây ô nhiễm nhựa thải nhiều nhất thế giới
Nghiên cứu này cũng ước tính, trung bình một người trưởng thành đưa vào cơ thể 50.000 hạt nhựa mỗi năm qua nhiều hình thức Chỉ riêng con đường thực phẩm đã là 11.000 mảnh hạt vi nhựa, trong đó có xấp xỉ 2.000 hạt vi nhựa thông qua muối ăn Với lượng dữ liệu nghiên cứu đồ sộ cần phân tích thêm, con số thống kê định lượng này trong thực tế có thể còn lớn hơn nhiều Con người ai cũng cần muối ăn, tuy nhiên, trong thế giới hiện đại này, không phải
cứ mua muối ở Anh, Mỹ hay các quốc gia phát triển là chúng ta sẽ tránh được VHN - vì nó có trong muối ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới này!
Vi nhựa tồn tại trong muối (nguồn: internet)
Hạt vi nhựa trong nước đóng chai.
Trang 10Khi mọi nguồn nước đều bị hạt vi nhựa thâm nhập thì “nguyên liệu thiên nhiên ban tặng” cho tất cả các đơn vị sản xuất nước đóng chai đều có sự hiện diện của các “sát thủ thầm lặng” hạt vi nhựa này Đáng quan ngại là khi hạt vi nhựa hòa vào nước, chúng sẽ hấp thụ chất độc trong nước và trở nên cực kỳ nguy hiểm nếu quy trình công nghệ không loại trừ được khi xử lý và khi phôi nhựa của bản thân chai đựng cũng chưa được làm sạch Ở cái sản phẩm nước đóng chai nhựa quá quen thuộc đến mức phổ biến khắp nơi trên địa cầu, giới khoa học lại tìm ra thêm một “mảnh ghép” thân quen đáng sợ để đánh giá mức
độ xuất hiện khủng khiếp của hạt vi nhựa trong đời sống, khi cả 11 nhãn hiệu nước đóng chai phổ biến ở Hoa Kỳ cũng như trên toàn thế giới được thử nghiệm đều chứa trung bình 325 hạt vi nhựa trên mỗi lít nước, cá biệt có mẫu của nhãn hiệu nổi tiếng Nestlé Pure Life đã “đạt” mật độ khó tin là 10.000 hạt
vi nhựa trong mỗi lít nước Phát hiện kinh khủng này đã khiến Tổ chức Y tế
thế giới (WHO) phải vào cuộc điều tra sự an toàn của nước đóng chai
Cơ thể con người có thể hấp thụ các hạt vi nhựa trong nước đóng chai.
Theo nghiên cứu và tính toán nội suy từ phương pháp nhân mẫu chọn điển hình, những người thường xuyên uống nước trong các chai nhựa (chai PET)
có thể đưa vào cơ thể 90.000 hạt vi nhựa/năm Nước đóng chai có lượng hạt vinhựa trung bình cao gấp 22 lần trong nước máy Một người uống nước đóng chai sẽ tiêu thụ khoảng 130.000 hạt vi nhựa mỗi năm chỉ riêng từ nguồn này,
so với 4-6.000 hạt từ nước máy, nhưng may thay hầu hết đối tượng là các hạt
vi nhựa cỡ micromet, chứ không phải cỡ nanomét
Theo một nghiên cứu mới đây, mỗi người trung bình ăn ít nhất 50.000 hạt vi nhựa mỗi năm và hít vào một khối lượng tương tự Theo báo The Guardian (Anh), đây là nghiên cứu đầu tiên ước tính lượng chất thải nhựa ô nhiễm mà con người đã hấp thụ Con số thật có thể còn cao hơn nhiều lần khi chỉ một lượng nhỏ thực phẩm và nước uống được đưa vào phân tích Theo các nhà
Trang 11khoa học, việc uống nước đóng chai làm gia tăng trầm trọng số lượng hạt vi nhựa mà con người tiêu thụ.
Hạt vi nhựa trong mĩ phẩm
Hiện nay, có rất nhiều quảng cáo trên mọi phương tiện truyền thông về các loại sữa rửa mặt, sữa tắm, kem đánh răng (có thể gọi chung là các sản phẩm làm sạch, đẹp) được ứng dụng công nghệ mới, có tác dụng loại bỏ hoàn toàn bụi bẩn và chất bám nhờ những hạt siêu nhỏ, sẽ giúp thanh tẩy chất dơ, giúp
da sáng, răng trắng đều nhưng thực tế, đây mới chính là mối hiểm họa không ngờ Những hạt nhỏ li ti, đáng yêu và dễ thương ấy thường được gọi là microbeads – hạt vi nhựa hiện đang có trong các sản phẩm nêu trên với tỷ lệ khác nhau
Hạt microbeads ở mỹ phẩm chính là hạt nhựa nguyên sinh và có khi là từ nguyên liệu nhựa tái sinh của nhiều nhà sản xuất gian dối bất chấp sức khỏe người tiêu dùng Nó được làm từ polyethylene hoặc các loại nhựa hóa dầu khác như polypropylene và polystyrene Sau khi hoàn thành vai trò “chất làm sạch sâu”, các hạt nhựa này đủ nhỏ để tồn tại trong bồn rửa và “tạm xuất tái nhập” vào rau củ thực phẩm khi rửa để nấu ăn hay lọt qua hệ thống xử lý nướcthải chảy ra sông, ao hồ và đại dương, từ đó gây ảnh hưởng lớn đến môi trường cũng như tác động đến chuỗi thức ăn
Hạt vi nhựa trong mĩ phẩm ( nguồn: internet)
Không chỉ dừng lại ở đó, mới đây, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng, các hạt nhựa này có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe người sử dụng như gây ra các bệnh hô hấp, ảnh hưởng đến cấu trúc não bộ, gây tăng động, suy yếu và biến đổi hệ miễn dịch cùng hàng loạt những nguy cơ khác do thôi nhiễm hạt vinhựa khi sử dụng các sản phẩm vệ sinh thân thể hay làm đẹp Trước mối hiểm
Trang 12họa kinh hoàng này, hiện nhiều quốc gia châu Âu, Bắc Mỹ đã đưa ra lệnh cấm
sử dụng microbeads trong mỹ phẩm và vẫn đang tiếp tục nghiên cứu những ảnh hưởng của nó đối với môi trường và sức khỏe con người
Hạt vi nhựa trong băng tuyết
Trước đây, đã có những cảnh báo về sự xuất hiện của hạt vi nhựa ở các mẫu vật phân tích từ các khu vực đóng tuyết thường xuyên ở châu Âu, nơi có hoạt động dân cư, thể thao và du lịch Mới đây, lại có thêm một phát hiện chấn động của các nhà khoa học từ Viện Nghiên cứu Bắc Cực và Hải dương Alfred Wegener (Đức) trên các lõi băng được thu thập từ năm vùng trên khắp Đại dương Bắc Cực từ năm 2014 đến nay đưa về phân tích ở phòng thí nghiệm, đãtìm thấy các hạt vi nhựa chỉ có đường kính 11 micrômét (cỡ 1/6 đường kính sợi tóc người) với mật độ khó tin là hơn 12.000 hạt nhựa trên mỗi lít băng biển, và chúng có mặt ở tất cả các lõi băng mẫu, cho thấy hạt vi nhựa đã hiện diện không chừa nơi nào trong các đại dương trên thế giới
Hạt vi nhựa trong tuyết (nguồn: internet)
Vật phẩm thí nghiệm cho thấy, có tổng cộng 17 loại nhựa khác nhau trong lớp băng biển, chủ yếu từ bao bì nhựa như polyethylene và polypropylene, ngoài
ra còn có sơn, nylon, polyester và cellulose acetate (đầu lọc thuốc lá) Tông tích cho thấy chúng được các dòng hải lưu đưa tới từ bãi rác thải khổng lồ ở Đại Tây Dương hoặc do ô nhiễm từ các hoạt động hàng hải lẫn đánh bắt cá Trong những tầng băng vĩnh cửu, nơi không hề có hoạt động gây ô nhiễm đáng kể của con người, chính gió đã đưa những hạt vi nhựa trong không khí
đổ bộ lên đây Dựa theo mô hình hải lưu, rác thải nhựa cũng theo dòng nước
từ một số nước châu Âu, Bắc Mỹ đến Bắc Cực và rải thành từng lớp trên tầng
Trang 13nước mặt đóng băng chồng lấn tiếp nhau, và các hạt vi nhựa này sẽ được giải phóng trở lại đại dương khi băng biển tan.
Hạt vi nhựa trong nước mưa.
Lại mới đây, các nhà khoa học phát hiện tại vùng núi Pyrenees không có người sinh sống ở miền nam nước Pháp, những trận mưa đã đem các hạt vi nhựa từ biển khơi, tích tụ trên những đám mây rơi xuống vùng đất này với mật
độ đo được là 365 hạt vi nhựa/m2 đất Dĩ nhiên ngoài mưa không thể có nguồn chất thải nhựa nào có thể tìm đường đến vùng núi cao 3.000 mét này Các phát hiện mới nhất ở Bắc Mỹ cũng cho kết quả tương tự như vậy
Lượng rác nhựa khổng lồ trôi dạt hay tích tụ ở những bãi nổi trên biển sẽ phân
rã thành những hạt vi nhựa rồi hòa vào nước, không khí, được quá trình tuần hoàn tự nhiên của nước trong khí quyển, bốc hơi từ biển, trở thành mây và tạo mưa đem tưới đều lên những vùng đất liền, thấm vào nước mặt, nước ngầm,
và tất cả các nguồn nước đều mang lượng đáng kể các hạt vi nhựa đến mức cóthể nói rằng, trên trái đất này, nơi nào có nước là có hạt vi nhựa
Hạt vi nhựa trong không khí.
Hạt vi nhựa được phát hiện trong băng tuyết vùng cực và trong nước mưa cho thấy, nó đã tồn tại dày đặc trong không khí và được gió, mây và mưa chuyển
đi Nhiều thí nghiệm đã chứng minh, hạt vi nhựa bay lơ lửng trong không khí
và có mặt ở khắp mọi nơi, từ các thành phố lớn cho đến vùng hẻo lánh Riêng chỉ trong một thí nghiệm ở Đức, người ta đã đếm được khoảng 150.000 hạt vi nhựa trong 1 lít tuyết đường phố Điều này cho thấy, nơi môi trường sạch, kiểm soát thu hồi tốt chất thải nhựa như châu Âu mà còn như vậy thì các môi trường sinh thái nhiều ô nhiễm như các nơi khác (trong đó có Việt Nam) chắc chắn tình hình không khí mang hạt vi nhựa còn nặng nề hơn nhiều lần
Trang 14Sự xuất hiện của hạt vi nhựa trong tuyết, nước mưa ở những vùng hẻo lánh, xaxôi đã chứng minh rằng hạt vi nhựa đã hiện diện đầy trong không khí và được gió cuốn đi, rồi phân bổ đi khắp nơi Chắc hẳn không còn là thắc mắc liệu có hay không việc con người hít phải hạt nhựa siêu nhỏ mà vấn đề chỉ còn là không biết rõ lượng hạt nhựa mà chúng ta hít vào mỗi ngày, mỗi giờ là bao nhiêu? Chính do vậy mà hạt vi nhựa đang được coi là một dạng ô nhiễm không khí mới, có tác động trực tiếp, khó tránh và nguy hiểm hơn các thứ ô nhiễm gián tiếp khác.
Ảnh hưởng của vi nhựa đến quá trình sinh trưởng và phát triển của thực va-̣t
Hiện nay, vi nhựa đã được tìm thấy ở gần như tất cả các hê ̣ sinh thái trên cạn,
từ đất nông nghiệp đến khu công nghiệp, vùng thành thị hay thậm chí tại những khu vực hẻo lánh Bằng nhiều con đường khác nhau, vi nhựa tích lũy trên bề mặt được lắng xuống các tầng đất và kết hợp vào hạt đất, ảnh hưởng đến tính chất hóa lý và quần xã sinh vật đất
Hiê ̣n nay, đất nông nghiệp đã thực sự trở thành một bể chứa vi nhựa lớn, đặc biệt là vi nhựa có bản chất PE Nhựa PE được sử dụng rất phổ biến làm màng phủ trong canh tác nông nghiệp do mang lại nhiều lợi ích kinh tế (hạn chế sự bốc hơi nước trong đất, chống rửa trôi phân bón và cách ly sâu bê ̣nh) Tuy nhiên, nhựa thường bị bỏ lại sau thu hoạch đã gây tích tụ dư lượng nhựa trong đất, dẫn tới lượng lớn các hạt nhựa PE với nhiều kích thước khác nhau tích lũytrong đất nông nghiệp Bên cạnh đó, mô ̣t số dạng vi nhựa khác như vi sợi, vật liệu phân hủy sinh học, màng nhựa và một số dạng nhựa nano cũng đã bắt đầu được tìm hiểu trên các vùng đất canh tác
Ảnh hưởng của hạt vi nhựa đối với con người.
Mỗi năm, con người sản xuất ra hơn 300 triệu tấn nhựa Gần một năm sau, một nửa số nhựa này trở thành rác thải Hạt nhựa vi mô là loại rác thải gây ô nhiễm môi trường sống, đặc biệt là các đại dương, và gây ra nhiều tác hại lên sức khỏe con người
Trang 15Bạn có biết ước tính trung bình mỗi người ăn phải khoảng 5g nhựa mỗi tuần, tương đương với một chiếc thẻ tín dụng (theo nghiên cứu từ Đại học New Castle, Úc năm 2018)? Lượng nhựa được cơ người hấp thu này thường tồn tại dưới dạng hạt vi nhựa có trong thực phẩm, nước uống hàng ngày Đây là một
số liệu đáng báo động đối với sức khỏe con người và cả môi trường sống xungquanh
Mặc dù có nhiều nghiên cứu cho thấy mức độ hiện diện của hạt vi nhựa trong thực phẩm nhưng vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng về tác hại của chúng đối với sức khỏe
Phtalate, một hóa chất sử dụng để làm dẻo nhựa, đã được chứng minh là làm tăng sự phát triển của các tế bào ung thư Tuy nhiên, nghiên cứu này mới đượcthực hiện trong ống nghiệm nên kết quả không phản ánh chính xác trên cơ thể người
Có một thử nghiệm đánh giá tác động của hạt vi nhựa ở chuột được thực hiện gần đây cho thấy khi cho chuột ăn, các hạt vi nhựa tích lũy trong gan, thận và ruột làm tăng mức độ các chất oxy hóa trong gan Chúng cũng khiến các phân
tử gây độc cho não tăng lên
Các vi phân tử bao gồm cả hạt vi nhựa có khả năng đi từ ruột vào máu cũng cókhả năng di chuyển đến các cơ quan khác
Ngoài ra, phân tử nhựa cũng đã được tìm thấy ở trong phổi người, 87% số người tham gia nghiên cứu có sợi nhựa trong phổi Các nhà khoa học cho rằnghạt vi nhựa có trong không khí là nguyên nhân gây ra hiện tượng trên Đã có nghiên cứu thực hiện trong ống nghiệm cho thấy những hạt vi nhựa trong không khí có thể làm cho tế bào phổi sản xuất các chất kháng viêm
Một trong những thành phần thường thấy trong nhựa như hộp đựng hay bao bìnhựa là bisphenol A (BPA) có khả năng nhiễm vào thực phẩm Nguy hiểm hơn, các nhà khoa học đã có bằng chứng cho thấy BPA có thể can thiệp vào
sự sản sinh hormone sinh sản, đặc biệt là ở nữ giới
Trang 16Theo các nhà khoa học khi một hạt vi nhựa vỡ ra nó sẽ sản sinh ra nhiều chất độc có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe con người như: mất cân bằng hoóc-môn, mắc các căn bệnh về thần kinh, các bệnh hô hấp,…
Đáng nói hơn, các hạt vi nhựa còn có khả năng hấp thu những chất độc hại xung quanh nó Khi tồn tại trong môi trường một thời gian dài, chúng sẽ thu nhận các chất ô nhiễm khác từ đất, nước không khí Khi đó, nếu con người lại
ăn phải các vi nhựa này thì thật đáng quan ngại
Các hạt vi nhựa cũng được tìm thấy trong nước máy, nước đóng chai, hải sản
và bia Chúng cũng được tìm thấy trong các mẫu phân người lần đầu vào tháng 10 năm 2018 - bằng chứng cho thấy con người đã ăn phải hạt vi nhựa
Một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Nature Food hôm 19/10, thử nghiệm với 10 loại bình nhựa polypropylene (PP) được bán khắp thế giới, chiếm gần 70% thị trường
Các nhà nghiên cứu từ trường Trinity College Dublin thực hiện rửa và tiệt trùng bằng nước nóng, theo hướng dẫn quốc tế về cách pha sữa công thức Sau
đó, đổ nước 70ºC vào bình, rồi lắc trong 60 giây, hòa tan sữa bột
Hàng triệu hạt vi nhựa đã được giải phóng từ bình, lượng hạt tăng lên khi nhiệt độ nước cao hơn
Nhóm nghiên cứu dựa trên dữ liệu và vẽ biểu đồ miêu tả mức độ vi nhựa ở cáckhu vực trên thế giới Theo đó, trung bình trẻ sơ sinh uống phải 1,5 triệu hạt vinhựa mỗi ngày Bắc Mỹ, châu Âu và Australia có lượng tiêu thụ cao nhất, với hơn 2 triệu hạt Trẻ sơ sinh ở Canada có thể tiêu thụ 1-2 triệu hạt vi nhựa một ngày