Phục hồi chức năng bệnh nhân cắt cụt chi bộ môn VLTL PHCN đại học y dược Huế

Rehabilitation Dept, Hue Col of Med & Phar.PHỤC HỒI CHỨC NĂNG BỆNH NHåN CẮT CỤT CHI Minhdatrehab... ● Tr“nh bˆy mục đ’ch vˆ phương ph‡p chăm s—c, phục hồi chức năng c‡c giai đọan sau cắt

Rehabilitation Dept, Hue Col of Med & Phar.

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG BỆNH NHåN CẮT CỤT CHI

Minhdatrehab

● Tr“nh bˆy mục đ’ch vˆ phương ph‡p chăm s—c, phục hồi chức năng c‡c giai đọan sau cắt cụt

● Nắm được cấu tạo vˆ quy tr“nh sản xuất

ch‰n/tay giả.

● PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CẮT CỤT CHI

● C‡c giai đọan chăm s—c, phục hồi chức

năng sau cắt cụt

● CẤU TẠO CHåN GIẢ

ĐẠI CƯƠNG

C‡c nguy•n nh‰n cắt cụt chi

C‡c tầm mức đoạn chi C‡c biến chứng sau cắt cụt

Nguy•n nh‰n cắt cụt chi

Dữ liệu thống k• cắt cụt ở Anh quốc (2005)

BM VLTL-PHCN, Trường DH Y Dược Huế

C‡c tầm mức đoạn chi

● Kết quả PHCN người cụt chi phụ thuộc phần

lớn vˆo tầm mức đọan chi

● Chi dưới: thường gặp lˆ

BM VLTL-PHCN, Trường DH Y Dược Huế

C‡c mức cắt cụt chi dưới

● Th‡o khớp cổ ch‰n: Nếu kh™ng xử lý hai mắt c‡ g‰y đau trở ngại khi bệnh nh‰n mang ch‰n giả

● Phẫu thuật Symes: Cắt ngang hai mắt c‡

C‡c mức cắt cụt chi dưới

dễ co rœt gập gối, g‰y kh— khăn cho lắp chi giả.

● Mỏm cụt qu‡ dˆi thuộc 1/3 dưới thiếu cơ bao bọc

dễ vi•m loŽt khi tiếp xœc với chi giả

● Mỏm cụt cẳng ch‰n lý tuởng ở tầm mức nối giữa1/3 tr•n vˆ 1/3 giữa với chiều dˆi mỏm cụt dưới gối khoảng 12-15 cm

C‡c mức cắt cụt chi dưới

BM VLTL-PHCN, Trường DH Y Dược Huế

Cắt ở đ•i

● Mỏm cụt ngắn dưới 20 cm dễ biến dạng gấp, dạng h‡ng do nh—m cơ dạng, gập mạnh hơn nh—m cơ duỗi, khŽp vˆ kh— khăn cho kỹ thuật lˆm chi giả

● Chiều dˆi lý tưởng của mỏm cụt tr•n gối từ 25- 30

cm đo từ mấu chuyển lớn

C‡c mức cắt cụt chi dưới

● Trường hợp th‡o khớp gối:

● Kh— cho việc tạo ch‰n giả v“ mỏm cụt qu‡

to, vˆ qu‡ dˆi g‰y mất thẩm mỹ vˆ ảnh

hưởng chức năng

● Thường lˆ giải ph‡p tạm thời (v’ dụ ở trẻ

em để đảm bảo sự tăng trưởng chiều dˆi

vˆ k’ch thước đ•i cho đến khi trẻ lớn)

C‡c mức cắt cụt chi dưới

Một số biến chứng sau phẫu

thuật cắt cụt chi

● C‡c biến chứng sớm hệ thống:

● M ất m‡u đ˜i hỏi truyền m‡u

● T ắc tĩnh mạch s‰u, thuy•n tắc động mạch phổi

● C‡c bi ến chứng tim mạch như loạn nhịp, suy tim, nh ồi m‡u cơ tim

● C‡c bi ến chứng hệ thống kh‡c như vi•m phổi, suy th ận, đột quỵ, nhiễm tr•ng m‡u

m ềm, chỉnh sửa mỏm cụt, vˆ chuyển từ dưới

g ối sang tr•n gối.

Một số biến chứng sau phẫu

thuật cắt cụt chi

Nếu một bệnh nh‰n trong một vˆi ngˆy đầu sau phẫu thuật biểu

hiện đau tăng, sưng ph• nhiều,

giảm cơ lực hoặc cảm gi‡c dọc theo ph‰n bố thần kinh, kh— thở

vˆ tăng nhịp tim, cần thăm kh‡m

bổ sung

Một số biến chứng sau phẫu

thuật cắt cụt chi

● C‡c biến chứng muộn hơn:

● Co rœt kh ớp, teo yếu cơ

● C ảm gi‡c chi ma vˆ đau chi ma (c— thể xuất hiện sớm sau phẫu thuật)

● Đau th ần kinh kh‡c nhu u thần kinh, loạn

dư ỡng giao cảm phản xạÉ

PHCN CẮT CỤT CHI

Mục đ’ch

C‡c giai đoạn

¥ PHCN giai đoạn sớm sau PT, trước mang ch‰n giả

¥ PHCN giai đoạn mang ch‰n giả

¥ PHCN hướng nghiệp, hội nhập cộng đồng

¥ Theo d›i l‰u dˆi

● Ph˜ng ngừa c‡c biến chứng của bất động như teo

cơ, cứng khớp vˆ c‡c biến chức kh‡c sau phẫu thuật

● Chuẩn bị cơ thể vˆ ch‰n cắt cụt để tạo thuận lợi cho việc mang chi giả

● Tập luyện sử dụng vˆ bảo quản ch‰n/tay giả nhằm giœp bệnh nh‰n hồi phục chức năng vận động, trở lại cuộc sống sinh hoạt gia đ“nh vˆ x‹ hội vˆ nghề nghiệp.

C‡c giai đoạn PHCN cắt cụt chi

● Trước phẫu thuật

● Sau phẫu thuật:

● Giai đoạn trước khi mang ch‰n giả

● Giai đoạn mang ch‰n giả

● Phục hồi chức năng cộng đồng vˆ nghề

nghiệp

● Theo d›i l‰u dˆi

Giai đoạn sau phẫu thuật/

trước khi mang ch‰n giả

● C— thể chia lˆm hai giai đoạn nhỏ:

● Giai đoạn chăm s—c điều dưỡng ngay sau phẫu thuật vˆ chuẩn bị mỏm cụt

● Giai đoạn tập luyện chuẩn bị mang ch‰n giả

● Người bệnh thường c— thể mang ch‰n

giả vĩnh viễn khoảng 3 th‡ng sau phẫu thuật

Mục ti•u

● N‰ng đỡ t‰m lý vˆ gi‡o dục bệnh nh‰n

● Kiểm so‡t đau

● Ph˜ng c‡c biến chứng: da, co rœt khớp, teo cơ

● Chăm s—c vˆ hướng dẫn người bệnh chăm s—c

da, tăng khả năng chịu đựng với lực Žp

● Băng mỏm cụt để giảm ph• nề, tạo d‡ng cho

Đau/cảm gi‡c chi ma

(phantom limb pain/sensation)

● C ảm gi‡c chi mˆ lˆ cảm gi‡c chi thể vẫn c˜n, vˆ đau chi ma lˆ c ảm gi‡c đau ở phần ở thể kh™ng c˜n n ữa

● Ngay sau ph ẫu thuật, tỉ lệ đau vˆ cảm gi‡c chi

ma lˆ 72% vˆ 84%, vˆ sau 6 th‡ng lˆ 67% vˆ

90%

● B ệnh nh‰n c— đau chi ma c— chất lượng cuộc

s ống thấp hơn bệnh nh‰n kh™ng đau chi ma

● B ệnh nh‰n c— đau trước khi cắt cụt c— tỉ lệ đau chi ma sau c ắt cụt cao hơn

● S ử dụng ch‰n giả c— thể giảm tỷ lệ đau chi ma.

C‡c vị tr’ đau/cảm gi‡c chi ma ở chi tr•n vˆ chi dưới

Đau/cảm gi‡c chi ma

● Điều trị đau chi ma gồm:

● Thuốc: họ thuốc phiện, chống động kinh,

chống trầm cảm, tại chổ như lidocaine

● Vật lý trị liệu: TENS, si•u ‰m, xoa b—pÉ

● Ch‰m cứu, th™i mi•n

● Phẫu thuật như chỉnh lại mỏm cụt, ti•m

điểm đau, phẫu thuật g‰y tổn thương rễÉ (’t sử dụng)

C‡c hướng dẫn tư thế ph˜ng

ngừa co rœt vˆ giảm ph• nề:

● Co rœt c— th ể h“nh thˆnh do tư thế kh™ng

đœng ở tr•n giường hoặc ngồi l‰u ở xe lăn

● C ắt cụt ngang xương đ•i (AKA):

● co rœt c‡c cơ g ấp h‡ng,

● co rœt c‡c cơ d ạng h‡ng

● co rœt c‡c cơ xoay ngoˆi

● C ắt cụt ngang xương chˆy (BKA):

● co rœt g ấp h‡ng

● co rœt g ấp gối.

● Ng ồi xe lăn với MC gập

● N ằm ưỡn cong lưng

● N ằm gối gập

● Đ ứng g‡c MC tr•n tay nạng

Ch•m gối dưới h™ng

hay đầu gối

BM VLTL-PHCN, Trường DH Y Dược Huế

C‡c hướng dẫn tư thế ph˜ng ngừa co rœt vˆ giảm ph• nề:

C‡c hướng dẫn tư thế ph˜ng ngừa co rœt vˆ giảm ph• nề:

● Băng c ứng c— thể lấy được (Removable Rigid

Dressing): đ ể quan s‡t sự lˆnh vết thương

Băng vˆ tạo d‡ng mỏm cụt

D•ng t ất đˆn hồi để kiểm so‡t ph• Băng cứng

Minhdatrehab

H“nh: băng Žp c ắt cụt tr•n gối

Minhdatrehab

Chăm s—c vˆ giải mẫn cảm da

● Thăm kh‡m da hˆng ngˆy trong khi điều trị vˆ

hướng dẫn bệnh nh‰n theo d›i da

● Chương tr“nh giải mẫn cảm da: lˆm giảm cảm gi‡c qu‡ mức ở phần chi c˜n lại

● C‡c hoạt động bao gồm vỗ, xoa nhẹ, xoa

b—p, vận động sẹo vˆ m™ mềm

Tải bản FULL (90 trang): bit.ly/2Ywib4t

Dự phòng: fb.com/KhoTaiLieuAZ

Chịu trọng lượng một phần với băng cứng qua d‰y đai gắn l•n xe lăn

Chương tr“nh tập luyện trước

khi mang ch‰n giả

● Chương tr“nh tập luyện cho bệnh nh‰n cắt cụt ch‰n tập trung vˆo bốn thˆnh phần ch’nh:

● tập m ềm dẻo (tầm vận động khớp),

● tăng cường s ức mạnh cơ,

● tăng cường s ức bền tim phổi

● tăng cường khả năng thăng b ằng kết hợp với tập luy ện chức năng.

Tải bản FULL (90 trang): bit.ly/2Ywib4t

Dự phòng: fb.com/KhoTaiLieuAZ

Tập cơ lực ch‰n cắt cụt

● Với cắt cụt tr•n gối, cần chœ ý cơ duỗi vˆ

dạng h‡ng ch‰n cắt cụt để sử dụng ch‰n giả

● Với cắt cụt dưới gối, cần chœ ý cơ duỗi vˆ

dạng h‡ng, cơ gập vˆ duỗi gối

● Bệnh nh‰n th‡o khớp h‡ng phải c— thể thực

hiện nghi•ng chậụ để bắt đầu th“ đu đưa với ch‰n giả, do đ— cơ bụng cần phải tốt

BM VLTL-PHCN, Trường DH Y Dược Huế

Tập cơ lực ch‰n cắt cụt

Duỗi h‡ng Dạng h‡ng