Báo cáo chuyên đề dạy học tập làm văn tả cảnh lớp 5

Qua thực tế giảng dạy nghiên cứu và trải qua quá trình nhận xét đánh giá sản phẩm viết văn của học sinh chúng tôi nhận thấy: - Học sinh chưa có ý thức quan sát đối tượng miêu tả và ghi c

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LỘC BÌNH

TRƯỜNG TIỂU HỌC XÃ ĐÔNG QUAN I

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC TẬP LÀM VĂN TẢ CẢNH LỚP 5

Mở đầu.

Tập làm văn lớp 5 gồm nhiều nội dung, một trong những nội dung chính của chương trình tập làm văn 5 là văn miêu tả Tả cảnh là một kiểu bài khó vì học sinh không có khả năng quan sát tinh tế, mặt khác có những cảnh học sinh chỉ có thể gặp một lần khi đi du lịch hay xem trên truyền hình, không cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh hay những thay đổi của cảnh, không biết dựa vào cảm xúc của mình để làm cảnh đó trở nên đẹp hơn, sinh động hơn, gần gũi hơn

Qua thực tế giảng dạy nghiên cứu và trải qua quá trình nhận xét đánh giá sản phẩm viết văn của học sinh chúng tôi nhận thấy:

- Học sinh chưa có ý thức quan sát đối tượng miêu tả và ghi chép những điều quan sát được một cách cụ thể và chi tiết chính theo trình tự nhất định

- Vốn từ còn nghèo nàn, vốn sống chưa phong phú, kĩ năng vận dụng các

từ ngữ gợi hình, gợi tả và các biện pháp nghệ thuật tu từ còn lúng túng Miêu tả hời hợt, chung chung, liệt kê các đối tượng miêu tả, chưa biết bộc lộ cảm xúc cá nhân, không làm nổi bật được cảnh đang tả

- Giáo viên chưa chủ động, sáng tạo trong dạy học, chưa gây hứng thú cho học sinh khi học văn, chưa có những câu văn chân thực, gần gũi Chính giáo viên cũng còn lúng túng trong khi giúp học sinh khắc phục sửa lỗi

- Ra đề bài chưa phù hợp với học sinh theo từng vùng miền, địa phương Khiến học sinh vô cùng lúng túng khi miêu tả

- Việc lạm dụng bài văn mẫu(tham khảo) vô tình đã ngăn cản dòng suy nghĩ, tâm trạng, khả năng bộc lộ cảm xúc của các em

Vậy làm thế nào để cho học sinh làm văn hay và có hiệu quả thì lại là một vấn đề rất nan giải cho những người làm công tác giáo dục Từ

những trăn trở trên, chúng tôi mạnh dạn chia sẻ chuyên đề về: " Dạy tập

làm văn tả cảnh lớp 5" như sau:

I MỤC TIÊU CHUYÊN ĐỀ

1 Đối với giáo viên

- Nghiên cứu kĩ nội dung kiến thức và kĩ năng dạng văn tả cảnh, từ đó xác định được kiến thức và kĩ năng cần dạy cho học sinh về cấu tạo bài văn tả cảnh thông qua việc rèn luyện cho học sinh các kĩ năng như: Quan sát; nhận xét; dùng từ đặt câu; xây dựng đoạn, bài; sử dụng các Phương pháp kĩ thuật dạy học sát đối tượng nhằm đảm bảo chất lượng dạy học cho học sinh thuộc vùng khó khăn ở các trường huyện Lộc Bình, Lạng Sơn

- Tự rút ra được kinh nghiệm sư phạm cần thiết thông qua việc trải nghiệm thực tế trên lớp học của mình để tiếp tục dạy tốt hơn cho những dạng văn khác

- Bồi dưỡng cho GV kĩ năng viết chuyên đề

2 Đối với học sinh

- Học sinh nắm được cấu tạo và cách viết một bài văn tả cảnh

- Các em có kĩ năng sử dụng kiến thức và nghệ thuật ngôn từ để viết bài văn tả cảnh hoàn chỉnh

- Tăng cường kĩ năng sử dụng Tiếng Việt thông qua ngôn ngữ nói - viết trong việc học tập và làm văn của các em

II PHÂN TÍCH SƯ PHẠM

Chương trình bài văn tả cảnh lớp 5 học trong 9 tuần đầu (học kì 1), gồm

12 tiết phân phối chương trình, thêm một tiết ôn tập cuối năm Có hai bài viết TLV.

TT Nội dung Số tiết quy định Dạy tăng cường SQP Ghi chú

Lí thuyết Luyện tập Lí thuyết Luyện tập

4 Luyện tập tả cảnh

Kiểm tra

1 1

8 Luyện tập tả cảnh

2 Nội dung chủ yếu là luyện tập tả cảnh (11 tiết):

2.1 Cấu tạo bài văn tả cảnh (3 phần: mở bài, thân bài và kết bài)

Gián tiếp HS có năng khiếu (“khá giỏi”) Thân bài

- Quan sát các sự vật hiện tượng theo trình tự nhất định

Biết chọn hình ảnh trung tâm nổi bật

Đại trà

- Diễn đạt ngôn ngữ giàu hình ảnh Biết kết hợp các biện pháp nghệ thuật phong phú hơn

HS có năng khiếu (“khá giỏi’)

2.2 Các dạng bài tả gồm

- Cảnh thiên nhiên như mưa, nắng; sông, núi, biển tả vào các thời điểm khác nhau ban mai, ban trưa, hoàng hôn, chiều tối (hoặc các mùa khác nhau trong năm)

- Cảnh làng mạc, quê hương

- Tả cảnh sự vật như ngôi trường, đồng lúa…

2.3 Về kĩ năng

- Kĩ năng xây dựng bố cục bài tả; Kĩ năng sử dụng các kiểu mở bài (trực tiếp, gián tiếp), kết bài (không mở rộng, mở rộng)

- Kĩ năng quan sát; nhận biết, xác định chi tiết gợi tả, dùng từ ngữ gợi tả chi tiết, viết câu, dựng đoạn khi tả

- Kĩ năng sử dụng các biện pháp nghệ thuật: so sánh, nhân hóa, tưởng tượng và liên tưởng khi tả hoặc biểu thị (viết) cảm nghĩ về cảnh bài tả

Chú ý: Trong khi làm văn tả cảnh có xen kẽ/điểm xuyết( lồng ghép) một

số đoạn thuộc thể loại khác Ví dụ tả ngôi trường có thêm (nhưng không

sa vào) hoạt động thầy trò; tả cảnh thiên nhiên có xen kẽ hình ảnh và hoạt động của con người

2.4 Dụng ý mạch kiến thức kỹ năng của chương trình

Thứ tự/ nội

1 Cấu tạo 3

phần bài văn tả

cảnh (tuần 1)

- Bài Hoàng hôn trên sông Hương (Hoàng Phủ Ngọc Tường)

- Luyện thêm với bài

- Đọc và tìm các phần mở bài, thân bài, kết bài của

bài văn trên.

- So sánh thứ tự miêu tả trong bài có gì khác với bài tập đọc “Quang cảnh làng mạc ngày mùa”; từ đó rút

Nắng trưa (Băng Sơn) ra nhận xét cấu tạo bài văn tả cảnh.

- Ghi nhớ: Bài văn tả cảnh thường có 3 phần …

2 Phát hiện sự

vật tả, hình ảnh

yêu thích (tuần

1+2)

Luyện tập với bài

Buổi sớm trên cánh

đồng

(Lưu Quang Vũ)

- Tìm những sự vật được tả trong buổi sớm mùa

thu?

- Tác giả quan sát sự vật bằng những giác quan nào?

Tìm một chi tiết minh họa sự quan sát tinh tế?

Luyện tập với bài Rừng trưa (Đoàn Giỏi)

và bài Chiều tối (Phạm Đức)

- Tìm hình ảnh em thích trong mỗi (2) bài văn trên

đây.

3 Trình tự diễn

biến; tả xen

thêm (tuần 3)

Luyện tập với bài

Mưa rào.

Tả trình tự diễn biến một hiện tượng cần tả cụ thể (cơn mưa)

- Những dấu hiệu nào báo hiệu cơn mưa sắp đến

- Tìm từ ngữ tả tiếng mưa, hạt mưa lúc bắt đầu đến kết thúc

- Tìm từ ngữ tả cây cối, con vật (lớp 4), bầu trời trong và sau trận mưa

- Tác giả quan sát cơn mưa bằng những giác quan

nào?

4 Viết hoàn

chỉnh các đoạn

tả (tuần 3)

Luyện tập với bài- Bài

tả cơn mưa (chưa hoàn

chỉnh)

Viết hoàn chỉnh một phần trong dàn ý văn tả cảnh

về cơn mưa.

- Em hãy chọn một đoạn và viết vào chỗ (…) để hoàn

chỉnh đoạn Bài có 3 phần; có phần nhiều hơn một đoạn nhất là phần thân bài.

5 Lập dàn ý 2

bài tả và phát

hiện ý câu liên

tưởng (tuần 4

+6)

Luyện tập

Quan sát ngôi trường

Lập dàn ý cho bài văn tả ngôi trường.

- Tả ngôi trường ở một thời điểm nhất định (sáng hay chiều, mùa hè hay mùa đông…)

- Thứ tự tả: từ xa đến gần, từ ngoài vào trong hoặc ngược lại.

- Ngôi trường gắn với hoạt động của thầy và trò, có thể tả lướt không đi sâu vào tả cảnh sinh hoạt

Luyện tập Đọc 2 đoạn văn rồi trả lời câu hỏi.

* Lập dàn ý bài văn miêu tả cảnh sông nước (một

vùng biển, một dòng sông, một hồ nước hay một con

suối) + Liên tưởng

- Đoạn 1, về biển: 1) Đoạn văn tả đặc điểm gì của

biển 2) Để tả, tác giả đã quan sát những gì, vào thời

điểm nào? 3) Khi quan sát, tác giả có những liên tưởng thú vị như thế nào?

- Đoạn 2, Con kênh có tên là mặt trời: 1) Con kênh

được quan sát vào thời điểm nào trong ngày? 2) TG nhận ra đặc điểm con kênh chủ yếu bằng giác quan

nào? 3) Nêu tác dụng của những liên tưởng khi quan

sát và miêu tả con kênh?

6 Xác định

đoạn, mở đoạn,

kết đoạn, viết

câu mở đoạn

(tuần 7)

1 Bài Vịnh Hạ Long (Thi Sảnh)

- Xác định phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn

- Phát hiện thân bài có mấy đoạn, mỗi đoạn miêu tả

những gì?

- Phát hiện câu mở đoạn (ý chính mỗi đoạn) qua những câu văn in đậm)

2 Phần thân bài của * Viết câu mở đoạn cho 2 đoạn bên theo ý em.

bài văn tả cảnh Tây Nguyên (có 2 đoạn) - Em hãy chọn câu mở đoạn thích hợp nhất từ những câu cho sẵn dưới mỗi đoạn (…)

7 Luyện tập

tổng hợp tả

cảnh (tuần 7)

Đề bài Dựa theo dàn ý

mà em đã lập trong tuần trước, hãy viết một đoạn văn miêu tả cảnh sông nước

- Xác định đối tượng miêu tả (tả đặc điểm nào hoặc

bộ phận nào của cảnh).

- Xác định trình tự miêu tả: thời gian (buổi nào, mùa

nào); không gian (xa đến gần, cao xuống thấp )

- Theo cảm nhận của từng giác quan: Thị giác, thính giác, xúc giác, …

- Tìm những chi tiết nổi bật, sự liên tưởng thú vị sẽ

nêu trong đoạn.

- Tìm cách thể hiện tình cảm, cảm xúc.

- Xác định nội dung/ý câu mở đầu, câu kết đoạn.

8 Luyện tập

tổng hợp, bài tả

cảnh đẹp địa

phương (tuần 8)

Luyện tập tả cảnh

1 Lập dàn ý miêu tả một cảnh đẹp ở địa phương em.

2 Dựa theo dàn ý đã lập, hãy viết một đoạn văn miêu

tả cảnh đẹp ở địa phương em Gợi ý:

- Xác định đối tượng miêu tả trong đoạn (mỗi đoạn tả một phần của cảnh – đoạn văn ngắn nhưng đủ 3 phần; mỗi đoạn tả một sự biến đổi của cảnh theo thời gian (buổi, mùa)

- Xác định trình tự miêu tả: Mở đoạn, 1-2 câu, nêu ý chính của đoạn; thân đoạn: phát triển ý của đoạn, miêu tả chi tiết; kết đoạn, 1-2 câu, nêu cảm nghĩ về cảnh miêu tả trong đoạn.

9 Luyện dựng

đoạn, mở bài

kết bài tả con

đường (tuần 8)

1 Cho sẵn hai đoạn

mở bài tả con đường quen thuộc từ nhà em tới trường

* Luyện dựng đoạn, mở bài, kết bài.

- Em nhận biết đoạn mở trực tiếp, gián tiếp Nêu

cách viết mỗi kiểu mở bài đó.

2 Dưới đây là 2 cách

kết bài (mở rộng, không mở rộng).

* Viết đoạn mở bài, kết bài

- một đoạn kiểu mở bài gián tiếp;

- một đoạn kết bài mở rộng

2.5 Về Phương pháp kĩ thuật dạy học

a) Căn cứ vào bảng hệ thống trên, các tiết luyện tập tăng cường theo SEQAP tập trung:

* Về cấu tạo /dàn ý bài văn

- Xác định bố cục một bài văn tả cụ thể; xây dựng dàn ý của một bài văn mới; viết đoạn mở bài (trực tiếp, gián tiếp); viết đoạn kết bài (không mở rộng, mở rộng)

HS không thuận lợi HS thuận lợi Giới thiệu cảnh Giới thiệu được cảnh sẽ

tả trực tiếp

Giới thiệu được cảnh sẽ tả theo kiểu gián tiếp

Tả cụ thể

Liệt kê những gì quan sát được, không theo trình tự

Tả theo trình tự những gì quan sát được bằng các từ đồng nghĩa kết hợp với biện pháp so sánh, nhân hóa

Kết bài Bày tỏ tình cảm đối với Thể hiện tình cảm, cảm xúc, ý nghĩa của

cảnh cảnh(kết bài mở rộng)

* Về phần thân bài, tương tự như trên (làm trên thực tế bài cho sẵn để nhận ra và vận dụng vào các bài mới theo đề ra):

- Xác định đối tượng miêu tả (tả đặc điểm nào hoặc bộ phận nào của cảnh).

- Xác định trình tự miêu tả: thời gian (buổi nào, mùa nào); không gian (xa đến

gần, cao xuống thấp )

- Theo cảm nhận của từng giác quan: Thị giác, thính giác, xúc giác, …

- Tìm những chi tiết nổi bật, sự liên tưởng thú vị sẽ nêu trong đoạn.

- Tìm cách thể hiện tình cảm, cảm xúc.

- Xác định nội dung/ý câu mở đầu, câu kết đoạn.

b) Với từng đối tượng học sinh

* Đối với các tiết chính khóa của tập làm văn;

Nội dung bài Tuần HS không thuận lợi HS thuận lợi

Cấu tạo bài

văn tả cảnh Tuần 1

Cấu tạo bài văn có 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết luận

Cấu tạo bài văn có 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết luận

Luyện tập

tả cảnh Tuần 1

Nhận xét về cách miêu tả cảnh vật Lập dàn ý tả cảnh một buổi trong ngày

Nhận xét về cách miêu tả cảnh vật Lập dàn ý tả cảnh một buổi trong ngày

Luyện tập

tả cảnh Tuần 2

Phát hiện hình ảnh đẹp, viết đoạn văn có chi tiết hình ảnh hợp lí

Phát hiện hình ảnh đẹp, viết đoạn văn có sử dụng từ đồng nghĩa, nhân hóa

Luyện tập

tả cảnh Tuần 3

Biết cách quan sát chọn lọc chi tiết, lập được dàn ý bài văn tả cơn mưa

Biết cách quan sát chọn lọc chi tiết nổi bật nhất, lập được dàn ý bài văn tả cơn mưa

Luyện tập

tả cảnh Tuần 3

Biết hoàn chỉnh đoạn văn, viết được đoạn văn tả cơn mưa

Biết hoàn chỉnh đoạn văn, viết được đoạn văn tả cơn mưa có hình ảnh nhân hóa, so sánh

Luyện tập tả

cảnh

Kiểm tra

Tuần 4

- Lập dàn ý bài văn tả ngôi trường, viết bài văn hoàn chỉnh

- Viết bài văn hoàn chỉnh gồm 3 phần

Lập dàn ý bài văn tả ngôi trường, viết bài văn hoàn chỉnh biết chọn lọc chi tiết

- Viết bài văn hoàn chỉnh gồm 3 phần có sử dụng hình ảnh so sánh nhân hóa

Trả bài văn tả

cảnh Tuần 5 Rút kinh nghiệm, tự sửa các câu sai về từ về ý, chính tả Rút kinh nghiệm, tự sửa các câu ( đoạn) sai về từ về ý, chính tả Luyện tập

tả cảnh Tuần 7

Nhận ra mối liên hệ về nội dung giữa các câu và viết được câu

mở đoạn tổng quát

Nhận ra mối liên hệ về nội dung giữa các câu và viết được câu mở đoạn tổng quát

Luyện tập

tả cảnh Tuần 8

Phân biệt và viết được 2 kiểu

mở bài, kết bài Phân biệt và viết được 2 kiểu mở bài, kết bài

Ôn tập

về tả cảnh

Tuần 31

Liệt kê các bài văn tả cảnh đã học, lập dàn ý cho một bài, phân tích trình tự miêu tả

Liệt kê các bài văn tả cảnh đã học, lập dàn ý cho một bài, phân tích trình tự miêu tả nhận ra sự quan sát tinh tế của tác giả.

Luyện tập

tả cảnh

Tuần 32

- Viết bài văn hoàn chỉnh gồm 3 phần

- Viết bài văn hoàn chỉnh gồm 3 phần có sử dụng hình ảnh so sánh

nhân hóa

Trả bài văn tả

cảnh Tuần 5

Rút kinh nghiệm, tự sửa các câu sai về từ về ý, chính tả

Rút kinh nghiệm, tự sửa các câu ( đoạn) sai về từ về ý, chính tả

Theo tinh thần học đâu chắc đó Khi học sinh đặt câu, diễn đạt được ý (nói - viết) ta tiến hành cho học sinh viết một đoạn văn, thảo luận rồi hoàn chỉnh

3 Những nội dung dạy học liên quan

3.1 Những bài Tập đọc trong chương trình lớp 5 về tả cảnh, lưu ý về các chi tiết gợi tả, từ ngữ gợi tả, cảm nghĩ, liên tưởng của tác giả:

Bài Chi tiết gợi tả sâu sắc, nổi bật Biện pháp nghệ thuật

Quang cảnh làng

mạc ngày mùa.

- Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm, không trông thấy cuống, như những chuối tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.

- Những tàu lá chuối vàng ối xõa xuống như những đuôi áo vạt áo

Nghệ thuật so sánh

Kì diệu rừng xanh

Loanh quanh trong rừng Mỗi chiếc nấm là một lâu đài kiến trúc tân kì Tôi có cảm giác mình là một người khổng lồ đi lạc vào kinh đô của vương quốc những người tí hon.

Nghệ thuật liên tưởng

Đất Cà Mau Sống trên cái đất mà ngày xưa, dưới sông "sấu cản mũi thuyền", trên cạn "hổ rình xem hát" này

con người phải thông minh và giàu nghị lực.

điểm xuyết (lồng ghép)

Chuyện một khu

vườn nhỏ

Cây hoa ti gôn thích leo trèo, cứ thò những cái râu ra theo gió mà ngọ nguậy như những cái vòi voi bé xíu

Nghệ thuật so sánh và nhân hóa

Về ngôi nhà đang

xây

Ngôi nhà tựa vào nền trời sẫm biếc.

Thở ra mùi vôi vữa nồng hăng.

Rót vào ô cửa chưa sơn vài nốt nhạc.

Ngôi nhà giống bài thơ sắp làm song

Nghệ thuật nhân hóa

so sánh

3.2 Những tiết Luyện từ và câu - từ tuần 1 đến 9 liên quan, chú ý tìm từ đồng nghĩa, có một số chi tiết gợi tả, từ ngữ và cảm nghĩ hoặc liên tưởng…

Bài Nội dung Nội dung liên quan đến tả cảnh

Từ đồng

nghĩa(Trang 7) Bài tập 2: Tìm từ đông nghĩa với đẹp, to lớn, học tập

Bài tập 3: Đặt câu với một cặp từ đồng nghĩa vừa tìm được

Từ ngữ gợi tả

Luyện tập về từ

đồng

nghĩa(Trang 13)

Bài tập 1: Tìm từ đông nghĩa chỉ màu xanh, đen, đỏ, trắng.

Bài tập 3: Đặt câu với một từ đồng nghĩa vừa tìm được

Từ ngữ gợi tả, liên tưởng…

Luyện tập về từ

đồng nghĩa

Bài tập 2: Xắp xếp các nhóm từ đông nghĩa: bao la, lung linh, vắng

(Trang 22) vẻ, quạnh hiu, mênh mông, lấp

loáng

Bài tập 3: Viết đoạn văn tả cảnh khoảng 5 câu có dùng một số từ đồng nghĩa ở bài 2

Từ ngữ gợi tả, liên tưởng, cảm nghĩ

4 Dự kiến những khó khăn học sinh thường mắc phải và cách khắc phục 4.1 Khó khăn chung

- Khó khăn

+ Học sinh thường kể, liệt kê, lặp từ, chưa biết dùng từ đồng nghĩa

+ Sắp xếp không theo trình tự dẫn đến bài văn, lủng củng, rời rạc

+ Bài văn miêu tả thiếu hình ảnh, cảm xúc

- Khắc phục

+ Tăng cường luyện kĩ năng dùng từ đặt câu thông thường, khuyến khích học sinh dùng từ đồng nghĩa, đặt câu có hình ảnh nhân hóa, so sánh trong các tiết luyện từ và câu

+ Luyện cách sắp xếp các sự vật hiện tượng, các bộ phận của cảnh theo trình tự, khoảng cách (sử dụng tranh ảnh hỗ trợ hoặc cho học sinh vẽ tranh phong cảnh)

+ Chú ý luyện học sinh nói và viết và chỉnh sửa ở lớp

4.2 Riêng với HS vùng DTTS, HS “yếu”

- Một số đề bài trong chương trình không phù hợp với học sinh(chưa nhìn thấy, nghe nói bao giờ)

- Đã nhìn thấy, đã quan sát nhưng không biết chọn lọc chi tiết hình ảnh, chưa biết sắp xếp theo trình tự nào

- Chọn lọc được hình ảnh nhưng không biết diễn đạt như thế nào, đôi khi còn dùng từ, câu sai nghĩa hoặc lộn cấu trúc ngữ pháp

- Câu văn viết lủng củng, cụt ngủn mang tính chất liệt kê, thiếu cảm xúc

* Khắc phục

- Chọn và ra đề bài phù hợp với đối tượng học sinh, địa phương( hoặcgiữ nguyên đề bài trong sách nhưng có hỗ trợ thêm tranh ảnh đề học sinh quan sát

- Hướng dẫn học sinh cách quan sát( vị trí đứng, nhìn từ xa hay gần, ở phía nào, thấy những gì hay thấy lúc nào, thời điểm nào sau đó vạch dàn

ý cụ thể rồi phát triển từng ý theo trình tự đã chọn

- Cho học sinh diễn đạt miệng một số câu, ý sau đó giáo viên và học sinh khác cùng diễn đạt bổ sung cho hoàn chỉnh

- Khuyến khích học sinh sử dụng từ đồng nghĩa và những từ ngữ giàu hình ảnh để thay thế diễn đạt và lồng cảm xúc(tình cảm) hay niềm tự hào,

ý thức bảo vệ ngôi trường

5 Rèn các thao tác tư duy khi học văn tả cảnh - Thao tác liên tưởng

Liên tưởng là một kĩ thuật đồng thời là một biện pháp nghệ thuật khi viết văn nói chung, văn tả cảnh nói riêng, dùng đến khi tác giả có những suy nghĩ hoặc có “gửi nhờ” một cảm giác liên quan đến sự vật hiện tượng khác từ văn cảnh mình đang tả Biện pháp nghệ thuật liên tưởng sẽ làm thăng hoa bài văn được tả, mang lại những thông điệp giáo dục thiết thực,

có ý nghĩa thẩm mĩ sâu sắc hơn Giáo viên không đi sâu khái niệm Liên tưởng mà cho học sinh trực cảm qua ý văn của mỗi đoạn Vì vậy:

- Khi dạy Tập đọc hoặc luyện tập có bài văn tả cảnh, GV chú ý cho HS nhận ra sự liên tưởng của tác giả (thuộc câu nào, đoạn nào, liên tưởng đến vấn đề gì? Có ý nghĩa gì? Điều này được nhắc đến trong tiết Luyện tập tả cảnh, tuần 6 từ 2 đoạn viết về biển và về con kênh

- Khi luyện nói về dựng câu, dựng đoạn, nhất là phần kết bài, cũng đề ra nhiệm vụ cho HS liên tưởng đến cảnh đang tả, vừa tả

- Khi viết một bài văn nói chung, tả cảnh nói riêng, trước khi kết thúc bài

em hãy liên tưởng (“gửi nhờ” ý mình hoặc gửi một thông điệp) đến một vấn đề khác/ nơi khác/ người khác thay cho suy nghĩ, cảm nghĩ của mình

- Với những em có năng khiếu khi viết văn tả cảnh thường có những liên tưởng rất thú vị và khá độc đáo nhưng cũng thật ngộ nghĩnh thể hiện ước

mơ được khám phá được khẳng định mình

6 Liên hệ bài văn tả cảnh với thực tế

- Thông qua bài học, tranh ảnh, hình ảnh: giáo dục học sinh tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường, góp phần chăm sóc bảo vệ vườn trường ngày càng xanh, sạch đẹp hơn

- Thông qua cảnh đẹp địa phương như: Cảnh đồi thông quê em; Rừng hồi

xứ Lạng; Cánh đồng làng khi mùa lúa chín; Tả cảnh một buổi sáng( hoặc trưa, chiều ) trên cánh đồng làng em; Tả một ngày hội ở quê em; Tả một đêm trăng đẹp trên dòng sông Kì Cùng; Tả một khu vui chơi giải trí (Cung văn hóa thiếu nhi), khu du lịch nghỉ mát( Núi Mẫu Sơn; Di tích lịch sử (Thành Nhà Mạc, Aỉ Chi Lăng) Danh lam thắng cảnh( Động Tam Thanh ); giáo dục học sinh ý thức bảo vệ cảnh quan môi trường, bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước …

9

Tải bản FULL (file word 22 trang): bit.ly/3nsOfl3

- Thông qua đề TLV khi kiểm tra, chữa bài giúp học sinh nhận ra khả năng viết văn của bản thân từ đó biết cách thể hiện cảm xúc, niềm tự hào

về cảnh đẹp quê hương đất nước

III KẾ HOẠCH TRIỂN KHAI CHUYÊN ĐỀ

1 Tổ chức các trường trong huyện Nghiên cứu chuyên đề để triển khai ngay từ tuần đầu năm học

- Hiệu trưởng nhà trường cụ thể hóa triển khai chuyên đề này theo kế hoạch, theo dõi, chỉ đạo, tổ chức rút kinh nghiệm trong tổ, toàn trường

- Mọi GV đều nghiên cứu để nắm vững cách xây dựng chuyên đề, những vấn đề thu hoạch bước đầu

- Tổ chuyên môn khối 4,5 có nhiệm vụ xây dựng các bài lên lớp, tổ chức

dự giờ có mục tiêu thể nghiệm ý định chuyên đề trong từng bài (kể cả Tập đọc, Luyện từ và câu, Chính tả)

- Mỗi GV lớp 5 xác định trách nhiệm cùng tổ chuyên môn thực hiện

- Trường có kế hoạch giao nhiệm vụ làm chuyên đề cho từng tổ chuyên môn trong năm học, khuyến khích GV tự nghiên cứu triển khai chuyên đề

2 Vài suy nghĩ bước đầu và định hướng kinh nghiệm sư phạm

- Dạy từ Lớp 3, 4: Các bài tập đọc có tả cảnh GV trong tổ khối chú ý nhấn mạnh những chi tiết có sử dụng các biện pháp nghệ thuật như:

nghệ thuật

1 Đường đi SaPa

(Trang 102-TV4

Tập 2)

Thoắt cái, lá vàng rơi

Thoắt cái, gió xuân hây hẩy

Thoắt cái, trắng long lanh một cơn mưa tuyết

Điệp từ

2 Dòng sông mặc áo

(Trang 118 -TV4

Tập 2)

Dòng sông mới điệu làm sao Nắng lên mặc áo lụa đào thướt tha Nhân hóa

3 Ăng- co Vát (Trang

123 –TV4 Tập 2)

Suốt cuộc dạo chơi kì thú đó, du khách sẽ cảm thấy như lạc vào thế giới nghệ thuật chạm khắc và thế giới cổ đại. Liên tưởng

4 Cửa Tùng (Trang

109 –TV3 Tập 1)

Bãi cát ở đây từng được ngợi ca là" Bà chúa của các bãi tắm"

Người xưa đã ví bờ biển Cửa Tùng giống như một chiếc lược đồi mồi cài vào mái tóc bạch kim của sóng biển

Nhân hóa

So sánh

6 Anh Đom Đóm Anh đóm chuyên cần

Lên đèn đi gác

Nhân hóa

10

Tải bản FULL (file word 22 trang): bit.ly/3nsOfl3