Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên trường cao đẳng sư phạm bình phước trong giai đoạn hiện nay

Một bộ phận quần chúng nhân dân nói chung, trong đó có sinh viên nói riêng đã có những biểu hiện như: chưa thể hiện đúng mức tình yêu đối với tổ quốc, với nhân dân, thờ ơ, thậm chí xem n

NGUYỄN THỊ HẢI

GIÁO DỤC TINH THẦN YÊU NƯỚC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM BÌNH PHƯỚC

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ HẢI

GIÁO DỤC TINH THẦN YÊU NƯỚC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM BÌNH PHƯỚC

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: LL& PPDH Bộ môn Giáo dục Chính trị

Mã số: 60 14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS TS GVCC ĐOÀN MINH DUỆ

NGHỆ AN - 2016

LỜI CẢM ƠN

Để thực hiện đề tài “Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước trong giai đoạn hiện nay”, Tôi xin chân thành cảm ơn đến tập thể Thầy, Cô Khoa Giáo dục Chính trị trường Đại học Vinh đã tận tâm truyền đạt, nhiệt tình giảng dạy để tôi có thể hoàn thành được khóa học này, cảm ơn Khoa Sau Đại học Trường Đại học Vinh đã tạo mọi điều kiện để tôi học tập đạt kết quả tốt nhất

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới giáo viên hướng dẫn

là PGS.TS Đoàn Minh Duệ, người đã tận tâm, nhiệt tình, hết lòng chỉ dẫn, góp

ý, truyền đạt những kinh nghiệm, tri thức quý báu, giúp đỡ để tôi hoàn thành Luận văn này

Nghệ An, tháng 8 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Thị Hải

MỤC LỤC

Trang

TRANG BÌA PHỤ 1

LỜI CẢM ƠN 2

MỤC LỤC 3

DANH MỤC QUY ĐỊNH CHỮ VIẾT TẮT 4

MỞ ĐẦU 5

NỘI DUNG 10

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC TINH THẦN YÊU NƯỚC CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM 10

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 10

1.2 Nội dung tinh thần yêu nước cần giáo dục cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm 14

1.3 Những hình thức và phương pháp giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm hiện nay 26

1.4 Sự cần thiết của việc giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm 32

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TINH THẦN YÊU NƯỚC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM BÌNH PHƯỚC TRONG THỜI GIAN QUA 48

2.1 Thực trạng giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước 48

2.2 Phương hướng giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước giai đoạn hiện nay 66

2.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước 72

KẾT LUẬN 91

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

E PHỤ LỤC 99

DANH MỤC QUY ĐỊNH CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong “Di chúc” Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt lưu ý “Giáo dục thế hệ

cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và cần thiết” Lời căn dặn của chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành chiến lược đào tạo con người của Đảng và nhà nước ta Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn xác định vị trí, vai trò và tầm quan trọng của thế hệ trẻ đối với tương lai, vận mệnh của đất nước, phải thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo thế hệ trẻ, coi đó là một trong những nhiệm vụ chiến lược quyết định sự thành bại của cách mạng Việt Nam Một trong những nội dung quan trọng của sự nghiệp giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ đó là giáo dục tinh thần yêu nước Đây là nhiệm vụ vừa cơ bản, vừa cấp bách trong giai đoạn hiện nay Tinh thần yêu nước có vai trò rất to lớn, nó chi phối các phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và nhân cách của sinh viên, với tư cách là một trong những bộ phận ưu tú nhất của tuổi trẻ Việt Nam

Nhưng đứng trước bối cảnh lịch sử thế giới hiện nay diễn ra ngày càng phức tạp, từ những cuộc chiến tranh cục bộ, tranh giành chủ quyền về biển đảo, xung đột tôn giáo, khủng bố cực đoan, tội phạm xuyên quốc gia, cùng với đó là tính chất của thời kỳ quá độ, sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường và mặt trái của nó… đã tác động không nhỏ đến tâm tư, tình cảm cách mạng của một bộ phận quần chúng nhân dân, trong đó có sinh viên Một bộ phận quần chúng nhân dân nói chung, trong đó có sinh viên nói riêng đã có những biểu hiện như: chưa thể hiện đúng mức tình yêu đối với tổ quốc, với nhân dân, thờ ơ, thậm chí xem nhẹ các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc; Thiếu ý thức tu dưỡng, rèn luyện trong học tập, lao động, có lối sống thực dụng, đua đòi Không

ít sinh viên chưa nhận thức đúng đắn về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng Sản đối với cách mạng nước ta, nhất là trong giai đoạn hiện nay; Hoài nghi về CNXH và

con đường đi lên CNXH của đất nước; Chưa ý thức đầy đủ trách nhiệm công dân - sinh viên đối với sự nghiệp CNH, HĐH, xây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN… Do vậy, hơn lúc nào hết, việc giáo dục, bồi dưỡng và phát huy tinh thần yêu nước cho sinh viên là một trong những việc làm có tính cấp bách trong giai đoạn hiện nay Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước là một trong những Trường Cao đẳng trọng điểm của tỉnh Hàng năm, nhà trường đào tạo ra hàng trăm giáo viên có chuyên môn Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được trên lĩnh vực đào tạo chuyên môn, nghề nghiệp cho sinh viên thì công tác giáo dục nhận thức, thái độ, niềm tin và hành vi yêu nước cho sinh viên vẫn còn nhiều hạn chế

Là một giáo viên trực tiếp tham gia sự nghiệp “trồng người”, với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước, từ đó nâng cao tinh thần yêu nước cho

các em, chúng tôi đã chọn vấn đề: “Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước giai đoạn hiện nay”, làm đề tài luận

văn cao học thạc sĩ, chuyên ngành LL&PPDH bộ môn chính trị

Tinh thần yêu nước, chủ nghĩa yêu nước, và giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ là một trong những đề tài có sức thu hút đối với các nhà nghiên cứu cả trong và ngoài nước Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu được công

bố Đó là những văn kiện của Đảng, những bài viết, bài nói của chủ tịch Hồ Chí Minh, của các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước, của các nhà nghiên cứu

Tác phẩm: “Chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa xã hội” của cố Thủ tướng

Phạm Văn Đồng, Nxb Sự thật, Hà Nội 1959, đã khẳng định thời đại của chúng

ta là thời đại của chủ nghĩa yêu nước, yêu CNXH

Đi sâu nghiên cứu về tinh thần yêu nước trong mối quan hệ với chủ nghĩa

quốc tế vô sản phải kể đến tác phẩm: “Chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế

vô sản” của tác giả Trần Xuân Trường, Nxb Sự thật, 1981 Tác phẩm đã tập

trung phác họa mối quan hệ biện chứng giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế vô sản là không tách rời mà gắn bó liền với nhau GS.Trần

Văn Giàu “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam”, Nxb KHXH,

Hà Nội 1980, tác phẩm này đã cho chúng ta cái nhìn khái quát về các giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, trong đó truyền thống yêu nước là giá trị cao nhất trong hệ giá trị tinh thần của dân tộc Việt Nam; TS Trần Nam Tiến

“Khi tổ quốc cần Thanh niên hành động”, Nxb Trẻ 2008, nói về những trang sử

vẻ vang của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam đã, đang và sẽ tiếp tục là những người làm nên sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

Ngoài ra có thể kể đến một số tác phẩm như: Dương Tự Đàm “Giáo dục thanh niên kế thừa nhân cách Hồ Chí Minh để trưởng thành và phát triển”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008; Trần Quy Nhơn “Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau”, Nxb Giáo dục, 2005; “Mấy vấn đề về xây dựng lý tưởng cách mạng” của Vũ Oanh, Tạp chí Cộng sản số 11 tháng 6

năm 1996, tr 3- 6 Các tác giả nêu trên đều có điểm chung là khẳng định vị trí, vai trò của tuổi trẻ đối với tương lai, vận mệnh của đất nước Các tác giả cũng đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ trong việc chăm lo, giáo dục, định hướng lý tưởng cho thế hệ trẻ

Bên cạnh đó, một số luận án tiến sĩ, thạc sỹ cũng đã đề cập đến những vấn

đề gần gũi với vấn đề giáo dục tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ như: “Giáo dục đạo đức với việc hình thành và phát triển nhân cách sinh viên học sinh Việt Nam hiện nay” của Trần Sỹ Phán (1999); “Giáo dục đạo đức cho thanh niên học sinh theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta hiện nay” của Trần Minh Đoàn (2002); Nguyễn Thị Thu Hà, Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ

XX, luận văn thạc sỹ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố

Hồ Chí Minh; Bùi Thị Huyền (2008), Đảng Cộng sản Việt Nam với việc phát huy chủ nghĩa yêu nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước, luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh; Trần Thị Thảo Hiền (2015), Nâng cao tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm kỹ thuật Vĩnh Long thông qua giảng dạy học phần “Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam”, Luận văn thạc

sỹ Trường Đại học Vinh…

Các công trình kể trên đã nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau như: lý tưởng của thanh niên, vai trò của giáo dục đạo đức, truyền thống, tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ và từ đó đã đưa ra phương hướng và giải pháp để giáo dục, bồi dưỡng, phát triển đạo đức, lối sống cũng như tinh thần yêu nước của thanh niên, học sinh, sinh viên thiết thực, hiệu quả hơn trong giai đoạn hiện nay

Nhìn chung, những công trình nghiên cứu, bài viết trên đều có ý nghĩa giúp cho chúng tôi có kế thừa trong quá trình sưu tầm tư liệu viết luận văn Tuy nhiên, chúng tôi cũng hiểu rằng, hiện chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, chuyên sâu, trực tiếp và có hệ thống việc giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước Vì vậy, chúng tôi một mặt kế thừa các giá trị khoa học của các nghiên cứu trên, mặt khác cố gắng nghiên cứu để tìm ra những phương hướng và giải pháp phù hợp cho công tác giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng giáo dục truyền thống yêu nước cho sinh viên tại Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước, từ đó đưa ra những phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Góp phần làm rõ cơ sở lý luận của công tác giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên

- Đánh giá thực trạng công tác giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước hiện nay

- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng

Tinh thần yêu nước và công tác giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên

hệ cao đẳng sư phạm đang học tập và rèn luyện tại Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước hiện nay

4.2 Phạm vi

Đề tài chỉ tập trung đi sâu nghiên cứu công tác giáo dục tinh thần yêu

nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước (hệ cao đẳng chính quy) trong giai đoạn hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

- Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ trên, luận văn dựa trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về công tác giáo

dục và đào tạo nói chung, giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên nói riêng

- Đồng thời tác giả luận văn còn sử dụng tổng hợp các phương pháp khác như: phân tích và tổng hợp, trừu tượng và cụ thể, logic và lịch sử, so sánh, điều tra… để nghiên cứu và trình bày luận văn

6 Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được chia làm 2 chương, 6 tiết

NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC TINH THẦN YÊU NƯỚC CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.1.1 Khái niệm tinh thần yêu nước

Tinh thần yêu nước là giá trị cơ bản trong hệ giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam ta Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu đưa ra khái niệm khoa học, đúng đắn và logic về khái niệm “yêu nước” Theo tác giả Trần Văn Giàu thì “yêu nước được hình thành từ hai khái niệm “yêu” và “nước” “Yêu” theo nghĩa chung nhất, là trạng thái tình cảm của chủ thể này đối với một chủ thể khác ở mức cao và được gắn kết với chủ thể đó ở một khía cạnh hay mức độ nhất định “Nước” ở đây có nghĩa là đất nước, quê hương, Tổ quốc, quốc gia, non sông” [20, tr.38]

Trong tư duy, tình cảm của người Việt Nam, khái niệm “yêu nước” có liên quan đến khái niệm “đất nước”, “đất nước”, là để chỉ vùng đất, khu vực thuộc về một cộng đồng sinh sống, cư trú, làm chủ, Đất nước hay Tổ quốc, Quốc gia… đều mang hàm nghĩa chung như vậy

Bàn về khái niệm “Nước”, trong cuốn “Từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống đến chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh”, giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Hùng Hậu

có cách giải thích với những nội dung: Về phương diện thiên nhiên, địa lý: Nước chỉ non sông, giang sơn gấm vóc, chỉ lãnh thổ với biên giới, cương vực rạch ròi, chỉ đất nước; Nhưng nếu chỉ có thiên nhiên, mảnh đất thuần túy không thôi thì cũng chưa thể gọi là nước, muốn có nước phải có những tộc người sống trên đó

và quan hệ giữa họ với nhau, bởi vậy nước còn chỉ tộc người, dân tộc và sự đoàn kết giữa các dân tộc; cụ thể hơn, phải có những con người- chủ nhân đứng trên mảnh đất này, nên nước còn bao gồm những con người, người dân, nhân dân cái

mà ở Việt Nam gọi là đồng bào, con người nắm chủ quyền trên lãnh thổ của mình; Từ con người hình thành nên gia đình, xã hội với những thiết chế chính trị kinh tế của mình, bởi vậy, nước còn bao gồm cả làng xã, quê hương, quốc gia,

Tổ quốc, các tầng lớp, giai cấp với những chế độ chính trị xã hội nhất định trong mỗi thời kỳ; một trong những yếu tố không thể thiếu để tạo nên diện mạo một nước, đó là văn hóa, bởi vậy, nước còn bao gồm cả những phong tục, tập quán, ngôn ngữ, truyền thống, lịch sử… Năm yếu tố này liên hệ mật thiết với nhau, nếu thiếu một trong những yếu tố này thì cũng khó có thể gọi là nước Tóm lại,

“nước” Việt Nam bao gồm tổng hòa những yếu tố đất nước, dân tộc, con người, nhân dân, đồng bào, quê hương, quốc gia, Tổ quốc, văn hóa, ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lịch sử truyền thống

Về khái niệm “yêu nước”, V.I.Lênin cho rằng, yêu nước là một trong những tình cảm sâu sắc nhất được cũng cố qua hàng trăm năm, hàng nghìn năm tồn tại của các tổ quốc biệt lập Như vậy, yêu nước mang tính phổ biến của nhân dân các quốc gia, các dân tộc trên thế giới Đối với dân tộc Việt Nam, yêu nước

là một truyền thống cực kỳ quý báu được hình thành trong quá trình lịch sử lâu dài dựng nước và giữ nước, trở thành tình cảm thiêng liêng cao quí nhất trong mỗi người Việt Nam Tuy nhiên, yêu nước không chỉ là tình cảm đơn thuần của con người đối với quê hương, đất nước, đồng bào mình mà còn lý trí, tức là dựa trên cơ sở suy xét, trình độ hiểu biết và những tri thức Nếu yêu nước chỉ dựa vào tình cảm cảm tính thì tình yêu đó chưa có cơ sở chắc chắn, sẽ dẫn đến mù quáng, dễ bị lung lay thậm chí mất đi trước những khó khăn, thử thách Yêu nước trên cơ sở hiểu biết thì tình yêu đó mới sâu sắc và có thể đứng vững trước mọi khó khăn Song nếu chỉ có lý tính mà không có tình cảm thì không phải là yêu nước Như vậy, Yêu nước phải là sự kết hợp hài hòa giữa cảm tính và lý tính, đó mới thực sự là tình yêu nước chân chính và hoàn hảo Ở một khía cạnh khác, yêu nước không chỉ thể hiện ở lời nói, ý thức mà phải thể hiện qua hành

động Lời nói cũng thể hiện tình yêu, hành động cũng thể hiện tình yêu, song tình yêu chân chính phải là sự hòa quyện giữa lời nói và hành động Yêu nước không chỉ dừng lại ở lời nói mà phải thông qua những hành động dám hy sinh vì dân, vì nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, đã là người Việt Nam, đã là con Lạc cháu Hồng thì ít hay nhiều, ai cũng có lòng yêu nước Và người đã tổng kết:

“Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của dân tộc

ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” 31, tr.171] Với Người thì lòng yêu nước cũng chính là tinh thần yêu nước, lòng yêu nước, tinh thần yêu nước còn bao gồm trong đó tri thức chứ không chỉ có tình cảm đơn thuần

Như vậy, có thể khái quát: Yêu nước là yêu non sông, đất nước, yêu con người, yêu nhân dân, yêu đồng bào, yêu quê hương, Tổ quốc, yêu truyền thống lịch sử văn hóa Yêu nước không chỉ ở lời nói mà phải bằng hành động, không chỉ bằng tình cảm mà bằng cả lý trí sáng suốt

1.1.2 Giáo dục tinh thần yêu nước

Theo Giáo sư Trần Văn Giàu “tình cảm và tư tưởng yêu nước là tình cảm

và tư tưởng lớn nhất của nhân dân, của dân tộc Việt Nam” [20, tr.167] Yêu nước là phạm trù có tính chất đánh giá mang tính đạo đức đối với chủ thể (cá nhân, cộng đồng) trước nghĩa vụ, trách nhiệm đất nước đặt ra Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên là mối quan tâm, là nhiệm vụ cách mạng, là đáp ứng nhu cầu tự thân của mỗi người trẻ tuổi

Giáo dục là quá trình được tổ chức có ý thức, hướng tới mục đích khơi gợi hoặc biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm,thái độ của người dạy và người học theo hướng tích cực, nghĩa là góp phần hoàn thiện nhân cách người học bằng những tác động có ý thức từ bên ngoài, đáp ứng các nhu cầu tồn tại và phát triển của con người trong xã hội

Hay nói cách khác quá trình giáo dục là quá trình mà dưới sự tổ chức, chỉ đạo có mục đích các loại hình hoạt động phong phú, các mối quan hệ nhiều mặt của người được giáo dục đối với người khác, với thế giới xung quanh, các dạng giao lưu đa dạng giữa họ với nhau và giữa họ đối với những người lớn tuổi khác, nhằm hình thành cho người được giáo dục quan điểm, niềm tin, định hướng giá trị, lý tưởng, động cơ, thái độ, kỹ năng, kỹ xảo, thói quen ứng xử đúng đắn trong các quan hệ đạo đức, chính trị, pháp luật, thẩm mỹ, lao động, vệ sinh… thuộc các lĩnh vực đời sống xã hội

Giáo dục bao gồm việc dạy và học, và đôi khi nó cũng mang ý nghĩa như

là quá trình truyền thụ, phổ biến tri thức, truyền thụ sự suy luận đúng đắn, truyền thụ sự hiểu biết Giáo dục là nền tảng cho việc truyền thụ, phổ biến văn hóa từ thế hệ này đến thế hệ khác Giáo dục là phương tiện để đánh thức và nhận ra khả năng, năng lực tiềm ẩn của chính mỗi cá nhân, đánh thức trí tuệ của mỗi người Dạy học là một hình thức giáo dục đặc biệt quan trọng và cần thiết cho sự phát triển trí tuệ, hoàn thiện nhân cách học sinh Quá trình dạy học nói riêng và quá trình giáo dục nói chung luôn gồm các thành tố có liên hệ mang tính hệ thống với nhau: Mục tiêu giáo dục, phương tiện giáo dục, hình thức tổ chức và chỉ tiêu đánh giá

Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm trong giai đoạn hiện nay chính là nhằm khơi dậy và phát huy tinh thần và nghị lực, trí tuệ

và tài năng của thế hệ trẻ để tập trung phát triển kinh tế, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc thân yêu và thành quả cách mạng, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, giữ vững định hướng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao uy tín và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên viên trong thời kỳ mới là giáo dục cho họ dù ở hoàn cảnh nào cũng phải nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, thực hiện tốt nghĩa vụ và trách nhiệm công dân, phấn đấu góp phần đưa nước ta thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, từng bước vươn lên

theo kịp các nước trong khu vực và thế giới không ngừng nâng cao lòng tự hào dân tộc, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và tương lai tươi sáng của đất nước, tiền đồ của dân tộc; trung thành với mục tiêu lý tưởng là độc lập dân tộc và CNXH; tự giác chấp hành nghiêm chỉnh mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước

Sinh viên tiêu biểu cho sức sống, sức phát triển của dân tộc Nếu được chăm sóc, giáo dục, rèn luyện thì sinh viên có khả năng “rời non, lấp bể” trong

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Hiện nay, nước ta đang trong thời kỳ mới- thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vững bước tiến lên CNXH Đây là sự nghiệp vĩ đại, hết sức vẻ vang nhưng đầy khó khăn, gian khổ, phức tạp Để hoàn thành sự nghiệp vẻ vang này, động lực quan trọng hàng đầu

là phát huy cao độ tinh thần yêu nước trong toàn dân, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, thống nhất ý chí và hành động, năng động, sáng tạo, gian khổ phấn đấu, thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới do Đảng đề ra Mà tinh thần yêu nước là giá trị thiêng liêng chung của toàn dân Việt Nam, là sức mạnh tiềm tàng thường trực trong lòng dân tộc, là nguồn lực không bao giờ cạn trong suốt chiều dài lịch sử đất nước và là đặc trưng tiêu biểu của tính cách con người Việt Nam Nhưng bất cứ tiềm năng tinh thần dù lớn lao bao nhiêu muốn biến thành sức mạnh vật chất đều cần phải biết thường xuyên khơi dậy, phát huy Vì vậy, trong

sự nghiệp đổi mới do Đảng lãnh đạo, việc phát huy tình thần yêu nước của dân tộc ta trở thành yêu cầu khách quan bức thiết

1.2 Nội dung tinh thần yêu nước cần giáo dục cho sinh viên Cao đẳng

cầu liên kết của làng xã trong công cuộc đắp đê trị thủy và chống xâm lấn Ngay

từ buổi đầu, Làng với Nước đã gắn chặt với nhau trong mối quan hệ hữu cơ không thể tách rời Cùng với những quan hệ cộng cư vốn có trong từng làng, đã hình thành sự liên kết giữa các làng và vì những lợi ích chung, mối quan hệ có tính bao trùm mà các nhà nghiên cứu gọi là “siêu làng”, cũng dần được xác lập Khái niệm Nước của người Việt cổ đã ra đời trong hoàn cảnh như vậy Cũng chính vì lẽ đó mà nội dung lòng yêu nước của người Việt trước hết thể hiện khá

đậm nét trong tình yêu đối với quê hương xứ sở, tình cảm gắn bó với Làng

Trong tâm thức người Việt, bám đất bám làng trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng luôn là một chuẩn mực đạo lý Mất độc lập chủ quyền vào tay phong kiến phương Bắc và trong suốt hơn một nghìn năm chịu sức ép của chính sách đô hộ tàn bạo, người Việt vẫn kiên cường bám trụ để cuối cùng giành lại được độc lập Truyền thống đó được duy trì và không ngừng phát triển trong các giai đoạn lịch

sử tiếp theo

Đến thời hiện đại, khi cả dân tộc phải cầm súng đứng lên chống giặc ngoại xâm, khẩu hiệu “Một tấc không đi, một li không rời” thách đố hiên ngang chống lại chính sách dồn dân, lập ấp chiến lược của Mỹ và chính quyền Sài Gòn

Đó chính là sự tiếp nối những nội dung của truyền thống yêu nước

Quan hệ “siêu làng” vốn tự nó đã hàm nghĩa liên kết, đoàn kết Do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt nên đoàn kết tương trợ để ứng phó với thiên tai trở thành nhu cầu thiết yếu Hơn nữa, do ở vào vị trí địa lý quan trọng, sự cố kết để bảo vệ giống nòi trở thành lẽ sinh tồn Với ý nghĩa đó, yêu nước của người Việt Nam luôn gắn liền với thương nòi Đoàn kết, thương yêu nhau, tương trợ giúp

đỡ nhau, nhất là những lúc gặp khó khăn, hoạn nạn đã vượt qua giới hạn của quan niệm nhân đạo thông thường, trở thành một quy phạm đạo đức

Như vậy, yêu nước xuất phát từ tình yêu quê hương, xứ sở, nơi chôn rau cắt rốn của mình Đối với người Việt Nam, quê hương xứ sở trước hết là xóm, làng, ở đó có cha mẹ, anh chị em, có mồ mả ông bà Quê hương lớn là nước nhà,

ở đó có tất cả đồng bào cùng tiếng nói, phong tục, có toàn bộ lịch sử dân tộc Quê hương lớn cũng gọi là Tổ quốc Yêu quê hương, xứ sở là tình cảm gắn liền với thiên nhiên và con người ở quê hương, gắn với cộng đồng Và tình yêu xứ sở của người Việt Nam còn được mở rộng trên cơ sở từ làng đến nước, giữ làng là

để giữ nước, có làng có nước.Trong văn hóa truyền thống của người Việt thì yêu nước là yêu nhà, yêu làng xóm quê hương Nó trở thành “tiêu điểm của các tiêu điểm, giá trị của các giá trị”, là “động lực tình cảm lớn nhất của đời sống dân tộc, đồng thời là bậc thang cao nhất trong hệ thống các giá trị đạo đức của dân tộc ta” [20, tr.94]

1.2.2 Giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền non sông đất nước

Nói tới đất nước phải nói tới lãnh thổ quốc gia Ở bất cứ đâu, ý thức bảo

vệ chủ quyền lãnh thổ cũng là một trong những nội dung quan trọng của lòng yêu nước Nhưng thật hiếm có nơi nào trên thế giới, mỗi tấc di sản lãnh thổ lại đẫm mồ hôi và máu như ở Việt Nam Nguyên nhân của thực tế này bắt nguồn từ việc dân tộc ta phải liên tục chống lại nhiều thế lực xâm lược hùng mạnh hơn mình gấp nhiều lần và người Việt từ thế hệ này sang thế hệ khác đã phải vật lộn với thiên nhiên khắc nghiệt để khai phá đất đai, không quản hiểm nguy vượt biển khơi để làm chủ các hải đảo xa xôi và bao phen phải hy sinh xương máu để bảo vệ từng tấc đất, thước sông Vì thế, hơn ai hết, họ biết quý trọng, nâng niu những thành quả mà lớp lớp các thế hệ người Việt Nam không chỉ đổ mồ hôi mà còn cả máu xương mới tạo ra được và hình thành ý thức bảo vệ các thành quả

đó Lãnh thổ và chủ quyền quốc gia đối với người Việt Nam là biểu tượng thiêng liêng, không thể đo đếm được bằng các giá trị vật chất Yêu nước là phải giữ gìn nền độc lập, tự chủ của đất nước, “không có gì quý hơn độc lập tự do” Mỗi khi tổ quốc lâm nguy, ý thức độc lập tự chủ lại dâng lên mạnh mẽ

Ý thức độc lập tự chủ gắn liền với trách nhiệm bảo vệ chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia Tình yêu quê hương xứ sở phát triển thành

yêu quê hương đất nước và trách nhiệm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia Ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia đã đi vào huyền thoại, ngự trị trong tâm thức con người, hình thành một lối sống, một cách ứng xử mà trong hoàn cảnh nào, lợi ích Tổ quốc cũng đặt lên hàng đầu Đó là cội nguồn sâu xa của câu chuyện Thánh Gióng mà người Việt Nam sáng tạo ra, yêu quý nhân vật Thánh Gióng xem Thánh Gióng là cốt cách của dân tộc, là biểu tượng cao đẹp về tình yêu quê hương, đất nước và ý chí chống giặc ngoại xâm Không chỉ tồn tại trong huyền thoại, ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia của người Việt Nam còn hiện diện trong cuộc sống hàng ngày, thôi thúc con người hành động vì Tổ quốc Bài thơ thần của Lý Thường Kiệt, Hịch tướng Sỹ của Trần Hưng Đạo hay Bình Ngô Đại cáo của Nguyễn Trãi đã khẳng định thực tế đó Nội dung nổi trội nhất của lòng yêu nước là tinh thần độc lập dân tộc Vì từng nhiều phen phải sống trong cảnh tủi nhục của thân phận nô lệ khi đất nước mất quyền độc lập, người Việt Nam thấu hiểu hơn ai hết giá trị của độc lập, tự do Tinh thần bất khuất trước kẻ thù, quyết tâm bảo vệ chủ quyền độc lập của tổ quốc chính là đỉnh cao của lòng yêu nước Việt Nam

Thế giới ngày nay là một “thế giới phẳng”, không có một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết mọi vấn đề trong đời sống của con người Tuy nhiên, các thế lực thù địch vẫn không chịu từ bỏ dã tâm chống phá và tiêu diệt các lực lượng cách mạng và tiến bộ trên thế giới, trong đó có Việt Nam Vì vậy, yêu nước là phải giữ vững độc lập dân tộc, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, với sinh viên không chỉ xem đó là nghĩa vụ mà còn phải xem đó là quyền lợi, trách nhiệm, vinh dự cao

cả của mình Lòng trung thành của người sinh viên phải được nâng lên thành đức hy sinh, sẵn sàng xả thân vì độc lập tự do của dân tộc và vì chủ nghĩa xã hội Không có đức hy sinh cao cả đó thì chưa phải là người sinh viên có tinh thần yêu nước sâu sắc Xây dựng đức tính hy sinh, quên thân mình vì sự nghiệp

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là yêu cầu thường trực đối với sinh viên trong thời kỳ đất nước có chiến tranh cũng như trong thời kỳ đất nước hòa bình

1.2.3 Giáo dục tinh thần đoàn kết, kỷ luật, tuân thủ pháp luật và ý thức hội nhập thế giới theo tinh thần chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân

Ở vào vị trí giao tiếp văn hóa, ngay từ buổi đầu dựng nước, cư dân của

nước Việt đã là một cộng đồng bao gồm nhiều thành phần dân tộc Cho đến nay, trên dãi đất Việt Nam có tới 54 dân tộc anh em cùng chung sống Tuy ngôn ngữ, truyền thống văn hóa rất khác nhau nhưng các dân tộc thành viên đều có chung một tình cảm yêu Tổ quốc Việt Nam và vì vậy, lòng yêu nước Việt Nam còn hàm chứa tình yêu thương nhau của những người trong cùng một nước

Nhờ đoàn kết, cha ông ta đã tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả cộng đồng dân tộc trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc Đoàn kết là điều kiện tất yếu để bảo tồn dân tộc, nhất là khi đất nước có giặc ngoại xâm Nhờ đoàn kết mà cha ông ta

đã sáng tạo ra nền văn minh sông Hồng, đặt cơ sở cho toàn bộ tiến trình phát triển về sau của đất nước Đoàn kết đã giúp nhân dân ta vượt qua những thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên, phát triển sản xuất để phục vụ đời sống của mình Từ kinh nghiệm thực tế, cha ông ta nhận thức sâu sắc rằng “Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết”, “Một cây làm chẳng nên non, Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” Tinh thần đoàn kết của toàn dân là nguồn sức mạnh lớn lao để nhân dân ta đánh thắng mọi thế lực ngoại xâm

Lịch sử dân tộc cho thấy rằng, đứng trước các thế lực ngoại xâm mà không thực hiện đoàn kết toàn dân, để cho mầm chia rẽ làm suy yếu đất nước thì

sự nghiệp giữ nước sẽ thất bại Ý thức cộng đồng, tinh thần đoàn kết của nhân dân ta là một điểm tựa tinh thần vững chắc, một động lực mạnh mẽ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp cách mạng XHCN ở nước

ta, Hồ Chí Minh khẳng định “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết, thành công,

thành công, đại thành công” Giáo dục tinh thần đoàn kết, làm cho sinh viên nhận rõ được vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đoàn kết quốc tế trong lịch sử dân tộc cũng như trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, bởi đây là vốn quý, là tài sản, là sức mạnh của dân tộc và động lực phát triển đất nước Sinh viên có trách nhiệm giữ gìn, củng cố và phát triển khối đại đoàn kết toàn dân tộc theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Truyền thống đoàn kết hiệp lực vì nghĩa lớn là nét đẹp truyền thống độc đáo nhất của dân tộc Việt Nam Trong cuộc sống, sinh hoạt cũng như trong học tập của sinh viên không thể thiếu đi tinh thần đoàn kết Vì vậy, giáo dục truyền thống đoàn kết cộng đồng cho sinh viên phải được xem là một nội dung quan trọng, từng bước xây dựng cho sinh viên ý thức tập thể, đoàn kết cá nhân với tập thể hòa chung vào các phong trào của tập thể từ lớp, khoa, đến trường và rộng ra nữa thì đó là quyết mối quan hệ cá nhân với tập thể, cá nhân với xã hội, biết đặt lợi ích tập thể, lợi ích xã hội lên trên lợi ích cá nhân, biết hy sinh cái riêng để phục vụ cái chung Đây không chỉ là tình cảm mà còn là trách nhiệm cao quý của sinh viên Nó thể hiện mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa sinh viên với tổ chức Đoàn, trong tập thể và trong xã hội, đoàn kết bên nhau, giúp đỡ nhau trong khó khăn hoạn nạn với ý thức tình nguyện Chính sự đoàn kết thống nhất này là động lực quan trọng để sinh viên từng bước trưởng thành, là cơ sở để gắn kết họ với tập thể và với xã hội trong học tập và trong công tác sau này Trong thời đại ngày nay, đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế trở thành nhân tố của sự ổn định, động lực của sự phát triển Xây dựng và cũng cố khối đại đoàn kết dân tộc và quốc tế trên lập trường của giai cấp vô sản là định hướng giá trị và lý tưởng sống của tuổi trẻ, chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Tinh thần yêu nước chân chính khác hẳn với tinh thần ái quốc của bọn đế quốc phản động Nó là một bộ phận của tinh thần quốc tế” [30, tr.172]

Đất nước ta đang trên con đường hội nhập kinh tế, đó là cơ hội để chúng

ta giao lưu học hỏi, hợp tác với các quốc gia trên thế giới nhằm phiển toàn diện

trên mọi lĩnh vực Tuy nhiên, để làm được điều đó đòi hỏi sự cố gắng của toàn Đảng, toàn dân, trong đó, lực lượng sinh viên Việt Nam - những tri thức trẻ của đất nước cần phải đi tiên phong, tự tin hội nhập, nắm bắt nhiều cơ hội phát triển bản thân, quảng bá hình ảnh của Việt Nam với bạn bè quốc tế, góp phần nâng vị trí của đất nước sánh với các cường quốc trên thế giới Hội nhập tốt là một nhân tố quyết định thành công của mỗi sinh viên trên con đường tu thân lập nghiệp trong thời đại ngày nay Bởi vậy, đây cũng chính là tiêu chí quan trọng để bầu chọn sinh viên đạt danh hiệu Sinh viên năm tốt do Hội sinh viên Việt Nam trao tặng

1.2.4 Giáo dục lòng tự hào, ý thức trân trọng và góp phần làm giàu truyền thống văn hóa, lịch sử, phong tục, tập quán của dân tộc

Niềm tự hào về các giá trị chân chính luôn luôn là động lực tinh thần to lớn, kích thích hoạt động thực tiễn của mỗi con người Phải xây dựng cho sinh viên lòng tự hào về đất nước Việt Nam tươi đẹp, non sông hùng vĩ; Về trang sử

vẻ vang chói lọi của dân tộc ta qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; Tự hào về Đảng quan vinh và Bác Hồ vĩ đại đã lãnh đạo nhân dân dân ta vượt qua mọi khó khăn giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Bên cạnh

đó, cũng cần phải giáo dục ý thức bảo tồn các giá trị văn hóa của dân tộc Bởi đánh mất bản sắc văn hóa là đánh mất cội nguồn, đánh mất hồn thiêng của dân tộc Yêu nước còn là yêu và sự gìn giữ truyền thống, phong tục tập quán, bản sắc văn hóa của dân tộc Vì biểu hiện thường xuyên của lòng yêu nước Việt Nam còn là ý thức trân trọng và quyết tâm bảo vệ di sản văn hóa dân tộc Trước hết, phải giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt; Hay tục thờ cúng tổ tiên vốn là một tín ngưỡng phổ biến, nhưng hiếm có nơi đâu phong tục này có sức sống mạnh mẽ và có ảnh hưởng rộng lớn như ở Việt Nam Điều đặc biệt là tín ngưỡng này có xu hướng phát triển thành quốc đạo, toàn dân lấy ngày 10 tháng

3 âm lịch hằng năm làm ngày Giỗ tổ Hùng Vương

Cùng với việc thờ cúng tổ tiên, tục thờ cúng anh hùng cũng là biểu hiện của lòng yêu nước Trong suy nghĩ của người Việt ta, bất luận thế nào, nếu là người có công đánh giặc, cứu nước đều có thể trở thành thần linh, được nhân dân thờ cúng Các vị nhân - thần này xuất hiện ngay từ buổi đầu dựng nước Đó

là đức Phù Đổng Thiên Vương có công dẹp giặc Ân Tiếp đó là Hai Bà Trưng,

Bà Triêu, Lý Nam Đế, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng… những người đã hy sinh xương máu vì sự nghiệp giải phóng đất nước khỏi ách đô hộ của phong kiến phương Bắc Từ đó về sau, cùng với những trang sử chống ngoại xâm của dân tộc mỗi ngày một dày, danh sách các vị anh hùng xã thân cứu nước là nét đẹp văn hóa của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam…

Bất kể dân tộc nào cũng yêu quý và trân trọng những giá trị văn hóa của mình Nhưng đối với người Việt Nam, điều đó không còn dừng lại ở tình cảm tự nhiên Trãi qua những hoàn cảnh hết sức đặc biệt, để giữ gìn được bản sắc văn hóa, bảo vệ lối sống riêng của mình, người Việt Nam đã phải trả giá bằng xương máu Thế kỷ XVIII, Quang Trung, Nguyễn Huệ viết: “Đánh cho để dài tóc, đánh cho để răng đen” Tóc dài, răng đen ở đây chính là hình tượng văn hóa dân tộc

Hơn 4.000 năm lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã xây dựng nên những truyền thống vô cùng quý báu, đó là cốt cách, là bản sắc văn hóa của người dân Việt, điển hình như: tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng căm thù giặc sâu sắc, ý thức độc lập tự chủ, tự lực tự cường, tinh thần đoàn kết keo sơn, anh dũng, kiên cường…Đảng ta luôn chủ trương giữ gìn, kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và BVTQ, Đảng

ta đã nêu rõ: “Kế thừa và phát huy các giá trị tinh thần, đạo đức và thẩm mỹ, các giá trị văn hóa, nghệ thuật của dân tộc” [10, tr.119]

Chính nhờ có sự kết hợp truyền thống dân tộc với sức mạnh thời đại đã tạo nên sức mạnh tổng hợp - Sức mạnh Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ giành thắng lợi vẻ vang, cũng như đạt được những thành tựu vượt bậc

trong sự nghiệp đổi mới đất nước Chính Mc.Namara- Nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ, một kẻ chống cộng điên cuồng đã phải thú nhận thất bại trong chiến tranh ở Việt Nam là do: không đánh giá đúng sức mạnh tinh thần và sức mạnh đoàn kết của dân tộc Việt Nam chiến đấu và hy sinh vì niềm tin và giá trị cao cả; không hiểu hết lịch sử hào hùng, và nền văn hóa của dân tộc Việt Nam

Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước ta theo định hướng XHCN, truyền thống quý báu đó của dân tộc ta vẫn là một giá trị văn hóa có sức mạnh hết sức to lớn cả trong xây dựng, cũng như bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN

Hơn 80 năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, các thế hệ thanh niên- sinh viên Việt Nam là những người có trách nhiệm hết sức nặng nề là giữ gìn và phát huy những truyền thống quý báu ngàn đời của dân tộc và phẩm chất tốt đẹp của người thanh niên thời đại Hồ Chí Minh trong tình hình mới

Trong xã hội hiện đại, nhất là khi toàn cầu hóa diễn ra với tốc độ nhanh, nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa vẫn là một trong những hiểm họa mà các dân tộc đang phải đối mặt Đây đó trên hành tinh, âm mưu và thủ đoạn nhằm tiến hành các cuộc xâm lăng văn hóa vẫn ngự trị trong suy nghĩ và hành động của các thế lực cường quyền Bảo tồn các giá trị văn hóa của dân tộc trở thành một trong những nhiệm vụ trọng yếu của các quốc gia Bởi đánh mất bản sắc văn hóa

là đánh mất cội nguồn, đánh mất hồn thiêng của dân tộc Yêu nước còn là yêu và

sự gìn giữ truyền thống, phong tục tập quán, bản sắc văn hóa của dân tộc

Như vậy, bản chất cách mạng, truyền thống tốt đẹp của dân tộc là điểm tựa cho sự phát triển mọi mặt của thanh niên- sinh viên; là cơ sở để xây dựng và củng cố tình cảm cách mạng, lòng tự hào và ý thức tự tôn, tự trọng của mỗi sinh viên Đó cũng là điểm hội tụ của tri thức, trí tuệ và niềm tin cộng sản bên trong mỗi con người, làm cơ sở vững chắc cho tình yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu

chế độ XHCN của sinh viên Những điều này được bắt nguồn và nuôi dưỡng từ truyền thống dân tộc, từ giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Vì vậy, cần phải phát triển, mở rộng lòng tự hào, tự trọng thành ý thức tôn trọng, giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống dân tộc trong điều kiện mới hiện nay Biểu hiện ở tinh thần tích cực, chủ động, sáng tạo, vượt qua mọi thử thách khó khăn, ra sức học tập, tu dưỡng, rèn luyện để nắm bắt, làm chủ khoa học- công nghệ hiện đại, phát huy cao nhất hiệu quả của nó trong xây dựng và bảo vệ

tổ quốc Có ý chí vươn lên, phấn đấu trở thành Đoàn viên, sinh viên ưu tú, đảng viên của Đảng Cộng sản Việt Nam, kế tục sự nghiệp của cha anh, giữ gìn và phát huy truyền thống của gia đình, quê hương và đất nước Tinh thần tự cường dân tộc của sinh viên ngày nay không chỉ là sự tiếp nối ý chí, quyết tâm của nhiều lớp ông cha đi trước mà trong bối cảnh mới ngày nay, còn được mở rộng

ra ở tinh thần năng động, óc tư duy sáng tạo độc lập, thái độ tự tin, đàng hoàng của sinh viên trong bối cảnh quốc tế hiện nay

1.2.5 Giáo dục lý tưởng phấn đấu vì “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” theo con đường xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng

Lòng yêu nước của nhân dân ta thời nào cũng có, song không chỉ dừng lại

ở tình cảm mà còn trở thành động lực thôi thúc con người hành động vì Tổ quốc

Do vậy, biểu hiện cao nhất của lòng yêu nước là hành động xả thân vì lợi ích của đất nước Người Việt Nam tôn vinh Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung… bởi họ là hiện thân không chỉ của khát vọng, tình cảm mà còn là hiện thân của những hành động anh hùng vì đất nước Trong số họ, chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu hiện vinh quang và chói lọi nhất, bởi Người là sự hội

tụ những gì tinh hoa nhất của truyền thống Việt Nam Người không chỉ có tình yêu Tổ quốc nồng nàn mà còn có một ý chí, một quyết tâm cứu nước cháy bỏng Tình cảm ấy, ý chí ấy đã đưa Người đến những hành động thực tế, làm thay đổi

thân phận nô lệ của đất nước, làm cho chủ nghĩa yêu nước Việt Nam có sức mạnh hiện thực để giải quyết các yêu cầu mà dân tộc đặt ra

Trãi qua bao nhiêu khó khăn, gian khổ, mất mát, hy sinh, chúng ta đã giành được độc lập, thống nhất tổ quốc, cả nước cùng phấn đấu xây dựng chủ nghĩa xã hội Mục tiêu, lý tưởng của Đảng ta, của dân tộc ta là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, con người của thời kỳ mới, yêu nước là một lòng

vì nước vì dân; Làm cho đất nước thoát khỏi nỗi nhục nghèo nàn, lạc hậu Trong mỗi việc làm vì tổ quốc cần nêu cao tinh thần lao động quên mình, “mình vì mọi người, mọi người vì mình” Lòng yêu nước không chấp nhận những con người chỉ lo vun vén cho cá nhân và gia đình, họ tộc, tham nhũng, hối lộ, quan liêu, hống hách, mang nặng chủ nghĩa cá nhân

Để nhận thức và làm được điều đó, thanh niên phải trung thành tuyệt đối với Đảng cộng sản Việt Nam, với Tổ quốc, với chế độ, với nhân dân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh cả cuộc đời mình cho lý tưởng XHCN Lòng trung thành của người thanh niên - sinh viên phải được nâng lên thành đức tính hy sinh, sẵn sàng

xả thân vì độc lập dân tộc và CNXH, được thể hiện cao nhất là cống hiến cả trí tuệ, sức lực và khi cần dám hy sinh cả tính mạng của mình cho sự nghiệp xây dựng và BVTQ

Hiện nay, sự hy sinh của thanh niên không phải chỉ bằng xương máu, mà còn phải sẵn sàng chịu đựng mọi khó khăn, gian khổ, sẵn sàng chấp nhận một cách tự nguyện mọi sự thiếu thốn về tình cảm, sự thua kém bạn bè về điều kiện vật chất, sẵn sàng đến những nơi gian khổ, khó khăn để cống hiến trí tuệ, sức lực, tuổi trẻ của mình cho đất nước Họ không coi đó là sự thiệt thòi, mà trái lại coi đó là niềm vinh dự to lớn của tuổi trẻ

Trước đây, khi đất nước còn chiến tranh, người thanh niên yêu nước là người có ý chí căm thù quân cướp nước, biết cầm súng lên đường bảo vệ tổ quốc, góp phần hy sinh xương máu cho đất nước sạch bóng quân thù Ngày nay

trong điều kiện hòa bình, người thanh niên, sinh viên yêu nước là người biết đi đầu gương mẫu trong mọi việc, là người sống có ý trí, bản lĩnh cao, làm chủ khoa học công nghệ, làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội, luôn gương mẫu trong mọi nhiệm vụ Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, sinh viên không chỉ xem đó là nghĩa vụ mà còn phải xem đó là quyền lợi, trách nhiệm, vinh dự cao cả của sinh viên

Vấn đề quan trọng hiện nay là giáo dục cho sinh viên kế thừa và phát huy tinh thần yêu nước, chống nghèo nàn lạc hậu, vươn tới văn minh hiện đại Hay chính là phát huy tính xung kích của thanh niên - sinh viên Trong giai đoạn cách mạng nào, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sinh viên vẫn là học tập, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và tu dưỡng đạo đức lối sống, rèn luyện bản lĩnh chính trị, bồi dưỡng ước mơ, lý tưởng cao đẹp Vì vậy, sinh viên cần xung kích vào phong trào thi đua học tốt, hăng say học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại tiên tiến; không ngừng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập; nâng cao kiến thức, nhanh chóng tiếp thu, nắm vững và sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật hiện đại để phục vụ cho quá trình học tập cũng như nghiên cứu khoa học

Vai trò xung kích của sinh viên không chỉ thể hiện trên lĩnh vực học tập

và nghiên cứu khoa học mà vai trò xung kích đó còn thể hiện trong rèn luyện kỷ

luật và xây dựng nếp sống văn minh thông qua các phong trào “Sinh viên 5 tốt”,

“Sinh viên thanh lịch”, Bên cạnh đó, sinh viên còn là lực lượng xung kích

chấp hành nghiêm chỉnh các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước; kiên quyết đấu tranh với các hiện tượng vô tổ chức, vô kỷ luật; rèn luyện tư thế nghiêm túc, tác phong nhanh nhẹn, xây dựng lối sống văn minh, lành mạnh và giàu tính nhân văn Hơn lúc nào hết, sinh viên cần nhận thức rõ vai trò vô cùng quan trọng của tinh thần yêu nước trong sự nghiệp CNH, HĐH Tuổi trẻ nói chung và sinh viên nói riêng luôn là người kế tục trung thành

và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Đó cũng là lý tưởng của thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay

và mai sau

Ngoài những nội dung như trên, thì cũng cần giáo dục cho sinh viên sư phạm ý thức bảo vệ môi trường; hiểu và thực hiện tốt chính sách dân số, của Đảng và nhà nước; chính sách phòng chống ma túy trong học đường và ngoài xã hội; luật giáo dục…

1.3 Những hình thức và phương pháp giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm hiện nay

1.3.1 Giáo dục thông qua các môn học trong nhà trường

Có thể nói trường học là nơi thuận lợi nhất để giáo dục sinh viên trên mọi

phương diện, nhà trường là nơi tuổi trẻ tiếp thu những tri thức, những kinh nghiệm để chuẩn bị bước vào đời Nhà trường là môi trường để tuổi trẻ trau dồi đạo đức, ý chí, luyện rèn những phẩm chất cần thiết cho một tương lai tươi sáng Giáo dục nhà trường giữ vai trò chủ đạo trong công tác giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên thông qua nhiều con đường khác nhau nhưng tập trung vào hai con đường chủ yếu là: Giáo dục chính khóa (giáo dục thông qua hoạt động dạy và học các bộ môn trong nhà trường) và thông qua các hoạt đông ngoài giờ lên lớp

Giáo dục chính khóa: Mục tiêu của giáo dục trong trường học chính là để trau dồi tri thức, rèn luyện đạo đức, làm cho con người Việt Nam phát triển toàn diện, biết yêu gia đình, yêu tổ quốc, yêu đồng bào, biết sống và làm việc có hiệu quả Đường lối giáo dục như vậy đòi hỏi chương trình học phải có nhiều môn Mỗi môn học phải có chức năng, nhiệm vụ riêng của mình, nhưng về nguyên tắc tất cả các bộ môn khoa học được giảng dạy đều có trách nhiệm giáo dục, bồi dưỡng tinh thần yêu nước để góp phần xây dựng nhân cách của người Việt Nam mới cho người học - cho sinh viên Nhiều môn rất có ưu thế trong việc lồng

ghép, truyền tải tinh thần yêu nước trong giảng dạy bộ môn cho sinh viên, nhất

là các môn khoa học xã hội và nhân văn, hay cụ thể như các môn lý luận chính trị, đạo đức học, văn hóa học đặc biệt là các môn chính trị, vì những môn này nhằm giúp cho sinh viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn tin tưởng và tuyệt đối trung thành với Đảng, với chế độ, cũng như con đường mà Đảng và Bác Hồ

đã lựa chọn; có ý thức tự hào dân tộc, có đạo đức cách mạng trong sáng; say mê học tập, tận tụy với công việc, hết lòng phục vụ nhân dân

Những môn học này không chỉ đòi hỏi giảng viên truyền tải được những nội dung chương trình bộ môn, mà còn phải khắc họ sâu truyền thống yêu nước trong nội dung giảng dạy cho sinh viên Để lồng ghép tốt nội dung yêu nước trong quá trình giảng dạy chương trình các môn học nhằm hình thành nhân cách mới cho sinh viên, một đòi hỏi có tính nguyên tắc là là các giảng viên phải có hiểu biết sâu rộng những nội dung yêu nước, vì vậy đòi hỏi giảng viên phải thường xuyên nghiên cứu, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Giáo dục ngoại khóa ngày càng trở nên quan trọng và cần thiết đối với sinh viên, nhất là trong bối cảnh hiện nay, khi trong xã hội thông tin trở nên rộng

mở, đa dạng Đặc biệt, giáo dục ngoại khóa có tác dụng bổ trợ cho giáo dục chính khóa rõ nét nhất như sinh hoạt chính trị đầu khóa học, nghe nói chuyện thời sự, báo cáo chuyên đề… Bên cạnh đó, thông qua việc tổ chức các ngày lễ lớn của đất nước, của ngành… để nâng cao hiểu biết về lịch sử, về lý luận chính trị cho sinh viên Thông qua các hoạt động phong trào giúp các sinh viên có thể trao đổi kinh nghiệm học tập, kinh nghiệm nghiên cứu và mở mang thêm vốn sống thực tế Các phong trào thường được tổ chức như:

Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ: Thi đua là một cách yêu nước thiết thực và tích cực “Thi đua là yêu nước, yêu nước phải thi đua” Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên nhất là trong nền kinh tế thị trường cần khơi dậy động lực

“cạnh tranh lành mạnh” của sinh viên bằng các phong trào thi đua sôi nổi như: Học tập tốt, rèn luyện tốt, thi Olimpic các môn khoa học Mác - Lênin, thi kể chuyện tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Rung chuông vàng… Sức mạnh của các phong trào thi đua không phải chỉ là khẩu hiệu kêu gọi mà chính là nêu gương những sinh viên ưu tú, tập thể tiêu biểu, điển hình tiên tiến xuất sắc trong các phong trào hoạt động do Đoàn và Hội tổ chức

Cùng với đó cũng cần tăng cường các hoạt động hướng dẫn kỹ năng sống:

Tổ chức các buổi nói chuyện về tấm gương đạo đức; Nghệ thuật giao tiếp, ứng

xử nơi đông người; Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm Qua đó, giúp sinh viên

có thể tự tin đương đầu với mọi khó khăn, thử thách trong học tập và cuộc sống, rèn luyện đạo đức, lối sống tốt, cùng với Phong trào văn thể: Thể dục thể thao không chỉ giúp cho sinh viên rèn luyện thể chất, giữ gìn sức khỏe, mà giúp cho sinh viên hiểu được tinh thần đồng đội, sức mạnh của sự đoàn kết và kỷ luật Các hoạt động văn nghệ như liên hoan văn nghệ, văn nghệ xung kích, thi đấu giao hữu thể dục thể thao… giúp mang lại sự tươi vui, tinh thần nhân văn, cách mạng cho sinh viên

Ngoài ra, bầu không khí trong nhà trường, trong lớp học, hành vi, lời nói, tấm gương yêu nghề, tận tụy với nghề, đức hy sinh của thầy cô giáo trong nhà trường, nhận thức và hành vi đối với đất nước, tổ quốc của người lớn, của giáo viên trong nhà trường… cũng có tác dụng giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên

1.3.2 Giáo dục thông qua các hoạt động xã hội

Đây là hình thức giáo dục giữ vai trò hết sức to lớn đối với việc hình

thành và hoàn thiện các phẩm chất đạo đức, lối sống của sinh viên Xã hội là một môi trường rộng lớn mà ở đó có cả cá nhân, có các mối quan hệ giao tiếp với nhau trong học tập và sinh hoạt, đó là nơi thể hiện khả năng của mỗi con người Sinh viên ngày nay đang sống trong thời đại bùng nổ thông tin, kinh tế tri

thức phát triển mạnh mẽ giao lưu quốc tế ngày càng mở rộng Sinh viên đang chịu ảnh hưởng cả mặt tích cực và mặt tiêu cực từ môi trường kinh tế xã hội Vì vậy các tổ chức, đoàn thể, các đơn vị lực lược vũ trang cần quan tâm định hướng tạo môi trường thuận lợi để sinh viên phấn đấu trưởng thành

Hình thức giáo dục thông qua các hoạt động xã hội chủ yếu qua các hoạt động phong trào do Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp Thanh niên, Hội cựu chiến binh, Hội chữ thập đỏ… với các phong trào như: "Đền ơn đáp nghĩa", "Về nguồn" chính là tạo điều kiện cho mỗi sinh viên có cơ hội thể hiện tình cảm bản thân trước vận mệnh của của dân tộc; Được khẳng định mình, được cống hiến và được đáp ứng những nhu cầu chính đáng; Giáo dục các em tinh thần tự hào về truyền thống dân tộc, biết ơn những bậc tiền bối - người có công với đất nước, cảm thông chia sẽ với nỗi khổ của một bộ phận nhân dân, qua đó góp phần hình thành nhân cách sống cho sinh viên, đó là cách sống bao dung, độ lượng Mình

vì mọi người Biết yêu thương người thân, bạn bè, thầy cô, có tinh thần tương thân tương ái Phong trào hành động cách mạng: Thông qua phong trào thanh niên tình nguyện, phong trào hiến máu nhân đạo vì cộng đồng, ủng hộ đồng bào

lũ lụt, hoạt động hướng nghiệp… Phát huy tinh thần nhân đạo và giáo dục ý thức cộng đồng cho sinh viên; kêu gọi nghĩa cử cao đẹp và nhiệt huyết của sinh viên, đem giọt máu nghĩa tình của mình để người khác thêm sự sống, thêm niềm vui, thêm hạnh phúc và nối dài thêm mãi những yêu thương của lòng nhân ái Các hoạt động về nguồn, tổ chức mít tinh kỷ niệm những ngày lễ lớn… nhằm ôn lại truyền thống lịch sử đấu tranh hào hùng của cha ông và niềm tự hào dân tộc.Từ đó sinh viên có ý thức phấn đấu học tập, tu dưỡng để góp phần xây dựng đất nước Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cần tổ chức nhiều hoạt động mang nội dung yêu nước để thu hút, tập hợp sinh viên, rèn luyện sinh viên theo những giá trị yêu nước truyền thống, lòng tự hào dân tộc, kịp thời biểu dương những tấm gương hy sinh vì đất nước, những hành động dũng cảm của thanh

niên, sinh viên, kiên quyết uốn nắn những thiếu sót, lệch lạc, những biểu hiện làm mất đi những giá trị yêu nước của dân tộc

Tổ chức tham quan là một hoạt động bổ ích cho đoàn viên, thanh niên, rất cần thiết, thể hiện mối liên hệ giữa lý luận và thực tế trong việc thực hiện giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Vì khi tham quan họ sẽ trực tiếp mắt thấy, tai nghe những sự vật hiện tượng, từ đó sẽ khắc sâu kiến thức vào trong tiềm thức Qua các chuyến đi đó sinh viên sẽ học được nhiều điều bổ ích, phục vụ quá trình học tập, củng cố bài giảng trên lớp Với những ưu điểm như trên, chúng ta cần nhân rộng hơn nữa phương pháp này trong công tác giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Để thực hiện điều này, chúng ta cần đưa chương trình tham quan, đi thực tế ở các địa phương, vùng sâu, vùng xa vào kế hoạch đào tạo của trường gắn liền với nội dung, chương trình giảng dạy lý luận chính trị, quân sự và các môn khoa học xã hội và chương trình hoạt động của Đoàn Mục đích tham quan, du lịch phải hướng về trọng tâm chủ đề Kết hợp tham quan với hoạt động văn nghệ truyền thống, gặp gỡ tiếp xúc với những nhân chứng lịch sử Vì thế trước khi đưa đoàn viên, thanh niên đi thực tế ở các địa phương hay các bảo tàng, di tích lịch sử, cần phải có sự chuẩn bị chu đáo về cả nội dung kế hoạch, phương tiện,… tránh việc xem đây là một chuyến du lịch giải trí đơn thuần, không chú ý đến hiệu quả, nội dung học tập giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên

1.3.3 Giáo dục thông qua quá trình tự giáo dục của sinh viên

Giáo dục là một quá trình gồm hai mặt: một mặt là sự tác động từ bên ngoài vào đối tượng giáo dục, mặt khác thông qua sự tác động này làm cho đối tượng tự biến đổi bản thân mình, tự hoàn thiện, tự nâng mình lên qua giáo dục, đây là mặt chủ yếu Trong giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên, tự giáo dục là một quá trình trong đó sinh viên tự hoàn thiện, tự biến đổi, tự thích nghi với môi trường và điều kiện sống, là khả năng biết tự kiềm chế, tự khuôn mình

vào những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức của xã hội để vươn tới mẫu hình lý tưởng trong tương lai

Tự giáo dục là một quá trình “tự thân vận động”, một sự hướng nội, là sự chiến thắng bản thân mình nên đòi hỏi sinh viên phải có ý chí, nghị lực và quyết tâm cao, ra sức phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và tự giác trong việc rèn đức, luyện tài Đây là một đòi hỏi hết sức nghiêm túc của quá trình tự giáo dục, đặc biệt là ý thức tự giáo dục

Sinh viên phải có nghị lực, say mê học tập, chủ động, tự giác tích cực đọc sách giáo khoa, tìm hiểu các kiến thức cơ bản tìm tòi các tài liệu liên quan đến tinh thần yêu nước; lập kế hoạch, lựa chọn phương pháp, phương tiện để thực hiện kế hoạch; tự kiểm tra đánh giá, tự điều chỉnh để hoàn thiện kiến thức và biết vận dụng vào học tập và cuộc sống

Để nâng cao vai trò và hiệu quả quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện từ chính bản thân người sinh viên, đòi hỏi sinh viên phải tự giác tham gia các hình thức hoạt động ở các câu lạc bộ, nhà văn hóa Tích cực hưởng ứng các phong trào, các chương trình, các cuộc vận động do Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Sinh viên Việt Nam tổ chức Qua các hình thức hoạt động này, những lý tưởng cao đẹp của sinh viên từng bước được bổ sung, hoàn chỉnh và ngày càng phong phú Đồng thời đây cũng là môi trường xã hội tốt nhất để sinh viên tự thể nghiệm mình, tự khẳng định mình trong cuộc sống và cũng là dịp để xã hội nhìn nhận, đánh giá đúng hơn về vị trí, vai trò của sinh viên trong đời sống xã hội Tự giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên không chỉ đòi hỏi ở họ một tinh thần tự học một cách tích cực, nghiêm túc,…

mà còn đòi hỏi họ phải có một thái độ, động cơ, mục đích học tập rõ ràng, đúng đắn Học không phải để làm thu nhập nuôi sống bản thân và gia đình mà còn học để phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, đem lại hạnh phúc cho bản thân, gia đình và sự phồn vinh cho đất nước

Có thể nói, tự giáo dục là một hình thức tổ chức dạy học rất cơ bản đối với sinh viên, nó giữ một vị trí hết sức quan trọng đối với chất lượng, hiệu quả của toàn bộ sự nghiệp giáo dục cũng như sự hình thành và phát triển tinh thần yêu nước của sinh viên Cùng một lớp học (điều kiện học tập như nhau, cùng một giảng viên…) nhưng kết quả học tập ở các sinh viên lại rất khác nhau Thậm chí có nhiều trường hợp từ chỗ là học lực trung bình sau một thời gian do

ý thức tự giáo dục của số sinh viên này cao, họ đã vươn lên hàng ngũ những sinh viên giỏi Ngược lại, cũng không ít sinh viên từ chỗ học khá, ngoan ngoãn, nhưng do ý thức tự giáo dục, tự tu dưỡng kém mà rơi vào con đường tiêu cực: Lười biếng, dối trá, lừa đảo, cờ bạc… Với ý nghĩa đó, tự giáo dục, tự rèn luyện

từ chính bản thân sinh viên trở thành một trong những giải pháp không thể thiếu được trong quá trình giáo dục nói chung, giáo dục tinh thần yêu nước nói riêng

Tự giáo dục là con đường ngắn nhất để hình thành và phát triển tinh thần yêu nước cho sinh viên sư phạm Nhưng mặt khác cũng cần thấy rằng tự học, tự giáo dục tinh thần yêu nước của sinh viên chỉ phát huy được vai trò của nó khi dựa trên quá trình giáo dục của nhà trường, gia đình và xã hội

Các hình thức giáo dục trên liên kết, gắn bó chặt chẽ với nhau trong quá trình giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên

1.4 Sự cần thiết của việc giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm

1.4.1 Vị trí, vai trò của sinh viên Cao đẳng Sư phạm trong đời sống xã hội

Từ xưa đến nay, trong lịch sử đấu tranh dân tộc và giai cấp, lực lượng nào muốn giành thắng lợi, đều phải ra sức giành giật thanh niên, kẻ nào lôi kéo được thanh niên, người đó chiến thắng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng luôn đánh giá cao khả năng cách mạng và cống hiến to lớn của thanh niên đối với tương lai của dân tộc, tiền đồ của cách mạng Trong thư gửi học sinh cả nước nhân ngày khai

trường (9/1945), người đã gửi gắm: "Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được vẻ vang sánh vai các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu" [30, tr.23] Đảng ta xác định nguồn lực quan trọng nhất trong công nghiệp hóa đất nước là nhân tố con người, đặc biệt là sự đóng góp của thanh niên Tại Đại hội sinh viên toàn quốc lần thứ V, nguyên tổng bí thư Đỗ Mười khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội có thành công hay không, đất nước ta bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, chủ yếu do thế hệ thanh niên ngày nay quyết định, trong đó sinh viên là một bộ phận có vai trò hết sức quan trọng” Và sinh viên chính là một bộ phận ưu tú của thanh niên

Sinh viên là thuật ngữ có nguồn gốc từ tiến Latinh: “student” - dùng để chỉ những người đang học tập ở các trường đại học, cao đẳng Ở một số quốc gia, khái niệm “sinh viên” được mở rộng hơn

Sinh viên Việt Nam có độ tuổi trong khoảng từ 18 đến 25 tuổi Đây là độ tuổi mà con người có những bước trưởng thành nhất định cả về mặt sinh học và mặt xã hội Sinh viên nói chung và sinh viên Sư phạm nói riêng là một giới xã hội năng động, được đào tạo trong nhà trường theo một chương trình nhất định

về nghề nghiệp chuyên môn để trong tương lai thực hiện vai trò về nghề nghiệp,

có tri thức cao trong sản xuất các giá trị tinh thần

Nói đến vị trí xã hội của sinh viên sư phạm là nói đến vị thế, chỗ đứng của sinh viên trong đời sống xã hội và mối quan hệ của sinh viên đối với những người khác Theo cách hiểu đó, mỗi sinh viên không chỉ có một mà nhiều vị trí

xã hội khi xét họ trong các mối quan hệ khác nhau Nếu ở trường họ là một sinh viên, nếu ở chi đoàn họ là một đoàn viên, nếu ở gia đình họ là một người con, người anh, người chị…, do vậy, hiểu vị trí xã hội của sinh viên cũng chỉ có ý nghĩa tương đối vì sinh viên sư phạm chưa có một “vị trí thực” trong xã hội Bởi

lẽ, họ là những người chưa có được một nghề nghiệp ổn định, chưa có được một

vị trí độc lập trong một hệ thống nhất định của nền sản xuất xã hội

Sinh viên sư phạm có chung một hoạt động cơ bản, đặc thù là học tập có tính nghiên cứu để chiếm lĩnh tri thức, sau khi học tập xong họ sẽ trở thành những giáo viên - một tầng lớp xã hội mới - tầng lớp trí thức trong tương lai Là lực lượng đông đảo trong xã hội luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, chăm lo, giáo dục, đào tạo để trở thành những người lao động giỏi, cán bộ tốt, chủ nhân tương lai Nhưng sinh viên có phát huy được năng lực tiềm ẩn của mình hay không, điều đó phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khả năng, sự rèn luyện, tu dưỡng của cá nhân họ, ngoài ra còn phụ thuộc vào sự giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng phù hợp với sự phát triển của họ Như vậy,

“Vị trí thực của sinh viên trong tương lai phụ thuộc rất nhiều vào sự nỗ lực phấn đấu và ý chí vươn lên của bản thân họ trong suốt quá trình học tập, rèn luyện trong nhà trường và ngoài xã hội” [4, tr.24] Với quan niệm như vậy, chúng ta thấy rằng sinh viên có một “vị trí kép” hay cũng có thể gọi “vị trí song hành” trong xã hội Một mặt, sinh viên là những thanh niên đang định hình về mặt nhân cách, là lực lượng xã hội đang trưởng thành, đang phát triển, họ sẽ là những chủ nhân tương lai của đất nước, một trong những nguồn nhân lực cơ bản của sự phát triển kinh tế - xã hội Mặt khác, sinh viên sư phạm còn là nguồn dự trữ đáng kể để bổ sung và làm tăng năng nhanh đội ngũ giáo viên - lực lượng trí

óc và nguồn năng lực chất lượng cao

Chiến lược phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới đất nước, Đảng ta coi thanh niên - trong đó có sinh viên giữ vị trí trung tâm, là bộ phận thanh niên đầy tiềm năng, đại diện cho trí tuệ và lương tâm của dân tộc trong tương lai Từ thực tiễn cho chúng ta thấy rằng, tương lai của mỗi một dân tộc phụ thuộc một phần rất lớn vào việc giáo dục, đào tạo, định hướng giá trị nhân cách và lý tưởng đối với thế hệ trẻ nói chung, sinh viên nói riêng Thật vậy, sinh

viên là nguồn dự trữ, tài sản quý báu của quốc gia, là thế hệ kế tiếp sự nghiệp sáng tạo, phát triển của dân tộc Với vai trò của người trí thức tương lai, sinh viên học tập và nghiên cứu trong trường đại học, cao đẳng thực chất là đang tập dượt, huấn luyện để hình thành và phát triển các năng lực, phẩm chất của người trí thức, sự hiểu biết sâu rộng, có lương tri, đức độ Do đó ở các nước đang phát triển, việc tạo nguồn nhân lực cho phát triển “đi nhanh, đi trước, đón đầu…” trước hết là đội ngũ trí thức, trong đó tầng lớp sinh viên đóng vai trò quan trọng Ngay từ khi đất nước cón chiến tranh, đội ngũ sinh viên đã từng gắn bó và có những đóng góp to lớn vào sự nghiệp cách mạng và thắng lợi của dân tộc Ngày nay, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, đội ngũ sinh viên sư phạm cùng với sinh viên cả nước càng nêu cao vai trò, trách nhiệm của mình trước nhân dân, trước dân tộc

Với chức năng là các nhà giáo dục trong tương lai, những sinh viên nghành sư phạm có một vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ, chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò, vị trí đội ngũ nhà giáo trong xã hội và trong sự nghiệp cách mạng, người nói: “Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục… không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa” [31, tr.184] Họ được Đảng và nhân dân tin tưởng giao cho trách nhiệm là chiến sĩ trên mặt trận

tư tưởng văn hoá Đảng ta xác định, trong các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng giáo dục, đội ngũ giáo viên đóng vai trò quan trọng và tôn vinh nghề dạy học Dân tộc ta vốn có truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, vì vậy, trong xã hội

từ lâu đã lưu truyền “nhất tự vi sư, bán tự vi sư” hoặc “Muốn sang thì bắc cầu Kiều - Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy” Người thầy giáo bất cứ thời nào cũng được quý trọng Ngày xưa, người thầy dù ít tuổi hay cao tuổi, dù khoa bảng hay chỉ là thầy đồ… thì vẫn được kính trọng, tôn quý, vị nể Ngày nay Đảng ta coi giáo dục là quốc sách hàng đầu Vì thế, vị trí người thầy được coi là

nhân vật trung tâm của quốc sách ấy Đặc biệt, trong khi nước ta đang hướng đến nền kinh tế tri thức, muốn phát triển công nghệ mới, làm chủ công nghệ cao không có cách nào khác là phải tăng cường đầu tư phát triển nguồn nhân lực, đầu tư phát triển con người Để làm được điều đó, nhất thiết phải đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục- đào tạo Người thầy lại càng có vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình thực thi sự nghiệp đó Tuy nhiên, khi giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên sư phạm cần lưu ý một số điểm sau:

Trình độ nhận thức, hiểu biết các vấn đề chính trị - xã hội của sinh viên rộng nhưng chưa sâu: Phần lớn sinh viên có tri thức rộng, được đào tạo bài bản,

hệ thống, có khả năng tiếp cận với khoa học hiện đại, tính liên kết nhóm được

mở rộng, khả năng tự chủ, tự khẳng định ngày càng lớn Sự phát triển của xã hội thông tin với nhiều phương tiện truyền thông, báo chí, sách vở… đã tạo cho sinh viên tiếp cận được với nhiều thông tin Sinh viên dễ tiếp thu và thích cái mới -

lạ, nắm bắt thông tin nhanh, thích tìm tòi, sáng tạo, năng động, nhạy cảm với các vấn đề chính trị - xã hội Tuy nhiên, dưới tác động của khoa học- công nghệ, nhất là sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ thông tin, đã hình thành nên một môi trường sống ảo, giao tiếp ảo trong một số sinh viên

Thế giới quan và nhân sinh quan chưa ổn định: Có thể nói, trong môi trường đại học, sinh viên chủ yếu lao động trí óc, chưa gắn nhiều với hoạt động lao động sản xuất, thiếu kinh nhiệm và vốn sống; tâm lý, tư tưởng chưa ổn định,

dễ thay đổi Vì thế mà thế giới quan, nhân sinh quan của họ chưa ổn định

Phẩm chất chính trị, đạo đức của sinh viên tương đối tốt: Bước vào cổng trường đại học có ngĩa là sinh viên đã được sàng lọc qua kỳ thi đại học khá quyết liệt Bởi vậy, hầu hết các em đều là “con ngoan, trò giỏi”, những thanh niên chăm chỉ học hành, chấp hành tốt những quy định của nhà trường và xã hội

Năng lực tư duy và năng lực hành động của sinh viên có nhiều triển vọng: Sinh viên là chủ nhân tương lai của đất nước, là tầng lớp xã hội được gia đình,

nhà trường, xã hội gửi gắm nhiều kỳ vọng Hoạt động chính của họ là học tập và bước đầu tham gia nghiên cứu khoa học, tham gia vào các hoạt động xã hội Năng lực tư duy và năng lực hành động, hoạt bát, nhạy cảm với cái mới - cái tiến bộ; hăng hái, nhiệt tình, sôi nổi, dễ thích nghi với hoàn cảnh và thích được thể nghiệm mình trong cuộc sống…

Trải qua quá trình lịch sử lâu dài dựng nước và giữ nước, sinh viên sư phạm Việt Nam luôn nêu cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, không ngừng phấn đấu, hy sinh hăng hái tham gia xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc góp phần đưa sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Sinh viênViệt Nam luôn luôn là lực lượng nòng cốt sáng tạo và truyền

bá tri thức, là nguồn lực đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển của dân tộc Trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá, đất nước ta càng cần có một lực lượng sinh viên đông đảo Vì vậy, Đảng và Nhà nước cần quan tâm nâng cao chất lượng sinh viên Mặt khác, sinh viên ngành sư phạm cũng phải nâng cao trách nhiệm trước dân tộc, phát huy tiềm năng khoa học của mình, cống hiến hết sức mình, tích cực góp phần đất nước tiến lên

1.4.2 Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên góp phần phát triển con người toàn diện

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng đến giáo dục toàn diện, với sự cân bằng về giáo dục đức lẫn tài và mối quan hệ hữu cơ giữa hai mặt đó trong sự hoàn thiện nhân cách, lối sống mới - con người mới XHCN Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa” [31, tr.448] Người từng dạy: “Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông mà phải có đạo đức cách mạng Có tài phải có đức” [32, tr.184], giác ngộ XHCN, văn hóa, kỹ thuật lao động và sản xuất Nền giáo dục toàn diện ngày nay chúng ta hướng tới không nằm ngoài lời dạy của người, thể hiện qua sự vận dụng sáng tạo kết hợp với chắt lọc sự tiên tiến của

các nền giáo dục trong khu vực và trên thế giới Mục đích cuối cùng của giáo dục toàn diện nhằm tạo ra lớp người có năng lực và phẩm chất đáp ứng yêu cầu của thời đại Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên là một trong những nội dung quan trọng trong công tác giáo dục toàn diện, bởi ngoài kiến thức chuyên môn được đào tạo, người sinh viên rất cần được được trau dồi tư tưởng, đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lòng yêu nước, sự qua tâm đến cộng đồng… nhờ đó, giúp họ dần tạo lập và kiên định lập trường, bản lĩnh chính trị của mình Đây là một công tác quan trọng, là tiền đề để chúng ta có thể đào tạo ra một thế hệ vừa giỏi chuyên môn, vừa vững vàng về lập trường chính trị Từ đó đưa đất nước phát triển lên tầm cao mới trong thời kỳ hội nhập quốc tế

Hình mẫu con người toàn diện của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và phát triển kinh tế tri thức là con người có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng; có chuyên môn nghiệp vụ giỏi; có năng lực sáng tạo và luôn cập nhập được tri thức mới; có khả năng vận dụng những tri thức mang lại hiêu quả cao trong mọi hoạt động… những tư chất đó do bẩm sinh thì ít, do đào tạo và tự đào tạo, tự rèn luyện qua thực tiễn thì nhiều Do vậy, không chỉ Đảng ta, mà nhiều nước trên thế giới đều xem giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu cho sự phát triển Phù hợp với nhu cầu phát triển con người với những tư chất nêu trên, giáo dục đại học nước ta có mục tiêu đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí thức,sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; Trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH; Hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân XHCN, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Luật giáo dục nước ta chỉ rõ: “Mục tiêu giáo dục đại học là đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức

và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe

để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [34, tr.30-31]

Để đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện thì việc giáo dục tinh thần yêu nước

cho sinh viên và thanh niên nói chung trong giai đoạn hiện nay là việc làm vô cùng quan trọng Riêng đối với sinh viên, đặc biệt là sinh viên Cao đẳng Sư phạm, thì công việc này càng có ý nghĩa

Người xưa có câu: Giáo dục một người đàn ông - được một công dân, giáo dục một người phụ nữ - được một gia đình, giáo dục một người thầy - được một thế hệ Chính vì vậy, hơn lúc nào hết, mọi sự lơ là, xem nhẹ, bỏ mặc công tác giáo dục tinh thần yêu nước trong giai đoạn này đều phải trả giá Vì vậy, đây

là một trong những nội dung quan trọng trong công tác giáo dục toàn diện, sinh viên sư phạm không chỉ giỏi kiến thức chuyên môn của ngành được đào tạo chuyên sâu, những tri thức khoa học tiên tiến nhất mà người sinh viên sư phạm cần phải được giáo dục đạo đức nghề nghiệp, bồi dưỡng lòng yêu nước, trách nhiệm đối với đất nước, với nghề nghiệp mà mình đã lựa chọn… Sinh viên Cao đẳng Sư phạm sau khi tốt nghiệp sẽ là những thầy, cô giáo tham gia vào sự nghiệp “trồng người” của đất nước, là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý, nhân dân tôn vinh gọi nghề thầy giáo là kỹ sư tâm hồn, mà khác với các công việc khác, nghề dạy học nhằm thay đổi con người, con người trong lĩnh vực hoạt động sư phạm là những con người đang trong giai đoạn hoàn thiện không chỉ về mặt trí tuệ mà cả về mặt nhân cách Cha ông ta xưa rất coi trọng

“thân giáo”, tức là trong dạy học và giáo dục lấy sự gương mẫu của bản thân người thầy giáo mà giáo dục học trò, hay thầy giáo dùng nhân cách của chính mình để tác động vào học sinh Đó là phương pháp rất hiệu quả Chỉ có nhân cách mới giáo dục được nhân cách, và nhân cách chính là công cụ lao động của nghề dạy học Vì đó là môi trường không cần nhiều lời nói nhưng tác động mạnh đến cá nhân Giá trị nhân cách của người thầy giáo đó là có một thế giới quan khoa học, là sự say mê nghề nghiệp, sự hứng thú, sự tận tụy với công việc,

ở lòng yêu nghề mến trẻ, ở lương tâm và ý thức trách nhiệm, ở tác phong và lối sống của người thầy giáo Bởi lẽ thầy không chỉ dạy chữ mà còn dạy người,