Bài giảng điện tử Ngữ văn 10: Văn bản văn học

Bài giảng điện tử Văn bản văn học Chương trình Ngữ Văn lớp 10Bài giảng dành cho GV tham khảo, hỗ trợ quá trình dạy học thuận lợi, thành côngSlide thiết kế khoa học, màu sắc, hiện đại, dễ dàng cho HS nắm bắt thông tin bài học

VĂN BẢN VĂN HỌC

KHỞI ĐỘNG!

Nhìn hình ảnh đoán tên tác phẩm văn học

2

Truyện cổ tích Tấm Cám

4 Truyện An Dương Vương và Mỵ Châu – Trọng Thuỷ

Chiến thắng Mtao - Mxây

Phú sông Bạch Đằng

Chuyện Chức phán sự Đền Tản Viên

TÌM HIỂU KIẾN THỨC MỚI

8

TIÊU CHÍ CỦA VĂN BẢN VĂN HỌC

I Tiêu chí của Văn bản văn học

⬗ VBVH là những văn bản đi sâu

phản ánh hiện thực khách quan

và khám phá thế giới tình cảm và

tư tưởng, thỏa mãn nhu cầu

thẩm mĩ của con người

⬗ VBVH được xây dựng bằng ngôn từ nghệ thuật

⬗ VBVH được xây dựng theo 1

phương thức riêng.

⬗ Đề cao tính sáng tạo của người sáng tác

10

“Xin mọi người hãy tạm ngừng một phút cái nhịp sống bận bịu,

chen lấn để tự suy nghĩ về chính mình” (Lời khẩn cầu của anh

thợ cắt tóc)

⇒ Lời tự thú của chính tác giả: Hãy biết vượt lên trên cái

thấp hèn và ích kỉ, con người sẽ tìm được vẻ đẹp của cái

thiện.

(Truyện ngắn Bức tranh – Tập truyện Người đàn bà trên

chuyến tàu tốc hành – Nguyễn Minh Châu – 1983)

1 VBVH là những văn bản đi sâu phản ánh hiện thực khách quan và khám phá thế giới tình cảm và tư tưởng.

Thế giới văn bản là “thế giới tư tưởng, tình cảm nén chặt và luôn tiềm tàng khả năng bùng nổ cảm xúc”

(Lí luận văn học)

12

2 VBVH được xây dựng bằng ngôn từ nghệ thuật.

⬗ Ngôn từ là chất liệu xây dựng hình tượng của văn học

⬗ Những đặc điểm của ngôn từ văn học:

- Tính hệ thống - Tính hình tượng

- Tính hàm súc, đa nghĩa - Tính chính xác

- Tính cá thể hoá - Tính truyền cảm

13

Hình tượng Chí Phèo – Thị Nở

Nhà văn Nguyễn Tuân: bậc thầy ngôn từ

Lãnh tụ Hồ Chí Minh: sáng tác bằng chữ Quốc Ngữ, tiếng Pháp, chữ Hán….

“Văn chương không cần những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những cái gì chưa có ” (Đời thừa – Nam Cao)

17

3 VBVH được xây dựng theo 1 phương thức riêng.

Cấu trúc của văn bản văn học

18

II Cấu trúc của văn bản văn học

Tầng hình tượng

nghĩa

19

Ngữ nghĩa

1 Nghĩa tường minh

Con chó sói, mùa xuân

Your Company Name

21

Tầng hình tượng

Đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết.

Đêm qua sân trước một cành mai.

(Cáo tật thị chúng – Mãn giác thiền sư)

Tầng hình tượng

Thu đến cây nào chẳng lạ lùng Một mình lạt thuở ba đông Lâm tuyền ai rặng già làm khách, Tài đống lương cao ắt cả dùng.

(Tùng – Nguyễn Trãi)

22

Tầng hàm nghĩa

23

Ý nghĩa ẩn kín, tiềm tàng

Những điều nhà văn

muốn tâm sự, những

thể nghiệm về cuộc

sống, quan niệm đạo

đức xã hội, hoài bão,

khát vọng với cuộc

đời…

Những mùa quả mẹ tôi hái được

Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng

Những mùa quả lặn rồi lại mọc

Như mặt trời, khi như mặt trăng.

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên

Còn những bí và bầu thì lớn xuống

Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng: mẹ tôi.

Và chúng tôi- một thứ quả trên đời

Bảy mươi tuổi mẹ đợi chờ được hái

Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh

(Mẹ và quả – Nguyễn Khoa Điềm)

24

“Hàng chúng tôi chỉ bán cây non

Còn quả chín, anh phải trồng Không bán!”

25

Từ văn bản tới tác phẩm văn học

26

III Từ văn bản tới tác phẩm văn học

27

Văn bản văn học

Tác phẩm văn học Nhà văn

Hệ thống kí hiệu khách quan

Your Company Name

TRẢI NGHIỆM CUỘC SỐNG

SÂU SẮC

HIỂU BIẾT THẤU ĐÁO QUY

VĂN HỌC

28

YÊU CẦU VỚI NGƯỜI ĐỌC

LUYỆN TẬP

29

NƠI DỰA

Người đàn bà nào dắt đứa nhỏ đi trên đường kia? 

Khuôn mặt trẻ đẹp chìm vào những miền xa nào… 

Đứa bé đang lẫm chẫm muốn chạy lên, hai chân nó cứ ném về phía trước, bàn tay hoa hoa một điệu múa kì lạ. 

Và cái miệng nhỏ líu lo không thành lời, hát một bài hát chưa từng có. 

Ai biết đâu, đứa bé bước còn chưa vững lại chính là nơi dựa cho người đàn bà kia sống. 

Người chiến sĩ nào đỡ bà cụ trên đường kia? 

Đôi mắt anh có cái ánh riêng của đôi mắt đã nhiều lần nhìn vào cái chết. 

Bà cụ lưng còng tựa trên cánh tay anh, bước từng bước run rẩy. 

Trên khuôn mặt già nua, không biết bao nhiêu nếp nhăn đan vào nhau, mỗi nếp nhăn chứa đựng bao nỗi cực nhọc gắng gỏi một đời. 

Ai biết đâu, bà cụ bước không còn vững lại chính là nơi dựa cho người chiến sĩ kia đi qua những thử thách.

(Nguyễn Đình Thi, Tia nắng, NXB Văn học, Hà Nội, 1983)

30

còn xanh Riêng những bài hát

còn xanh

Và đôi mắt em

như hai giếng nước.

(Trích Văn Cao, Lá, NXB Tác phẩm mới, Hà Nội, 1998)

31

MÌNH VÀ TA

Mình là ta đấy thôi, ta vẫn gửi cho mình.

Sâu thẳm mình ư? Lại là ta đấy!

Ta gửi tro, mình nhen thành đám cháy,

Gửi viên đá con, mình dựng lại nên thành.

(Chế Lan Viên, Ta gửi cho mình, NXB Tác phẩm mới,

Hà Nội, 1986)

32

Place your screenshot here