Bài giảng điện tử Khái quát Văn học dân gian Việt Nam Chương trình Ngữ Văn lớp 10Bài giảng dành cho GV tham khảo, hỗ trợ quá trình dạy học thuận lợi, thành côngSlide thiết kế khoa học, màu sắc, hiện đại, dễ dàng cho HS nắm bắt thông tin bài học
Trang 1KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN
VIỆT NAM
10
Trang 2Kĩ năng nhận thức một cách khái quát cũng như có cái nhìn tổng quát về văn học dân gian Việt Nam (VHDGVN).
Biết tôn trọng, tự hào về nền VHDGVN, biết giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, tinh thần của quê hương, đất nước.
CẤU TRÚC BÀI HỌC Khái
niệm
Đặc trưng
Hệ thống thể loại
Giá trị
Trang 4Chữa lợn lành thành lợn què Đàn gảy tai trâu
ngược
Trang 5Việt Nam
Điêu khắc dân gian Kiến trúc dân gian Hội họa dân gian Âm nhạc dân gian Văn học dân gian
Trang 6Khái niệm văn học dân
gian
Trang 7Văn học dân gian (VHDG) là tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, là sản phẩm của tập thể, gắn bó với các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng.
“
Trang 8Đặc trưng cơ bản của văn
học dân gian
Trang 9nghe, xem.
Truyền miệng thông qua
diễn xướng dân gian
Hát Diễn
Tác phẩm VHDG
KHÔNG GIAN
THỜI GIAN
Trang 10Trích đoạn vở chèo:
“Thị Mầu lên
chùa”
DIỄN XƯỚNG DÂN GIAN
Trang 11CHÈ O
Lời – VHDG
Lời – VHDG
Hát
Múa
Diễn xuất
Diễn xuất
Trang phục
Trang phục
Đạo cụĐạo cụ
Trang 12II ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VĂN HỌC DÂN GIAN
như: lao động, vui chơi,
ca hát tập thể, lễ hội…
Người khởi xướng
Tập thể
Người khác
VHDG
tiếp nhận
lưu truyền
hoàn thiện Biến đổi
Lễ hội Đền Hùng
Trang 14Hệ thống thể loại văn học
dân gian
Trang 16VD: Thuở ấy, trời vẫn còn thấp le
te, người đứng với tay cũng tới Trời
đất đi lại với nhau dễ dàng Có một
người đàn bà góa lười biếng ở bên
hồ UVA Chồng bà đã về trời ở với
Then Bà ở lại nuôi con Bất cứ việc
gì nặng chân nặng tay, nếu không
sai được con, bà đều chạy lên trời
gọi chồng về làm giúp.
Một hôm về muộn, bà tìm sai con
giã gạo thổi cơm Bất ngờ, con đói
đã chạy lên trời ăn cơm với bố Tức
giận, bà cầm dao chặt đứt dây
“khau cát” Từ đó, trời đất ngăn
cách không đi lại được dễ dàng như
trước nữa
(Thần thoại Điện Biên)
1 Thần thoại
Trang 17- Kể về biến cố lớn trong đời sống cộng đồng
Sử thi Đăm Săn của dân tộc Ê Đê Nghệ nhân trong một đêm kể Khan
Trang 183 Truyền thuyết
YẾU TỐ LỊCH SỬ
Trang 1910s
Trang 20Truyện cổ tích
Tự sự dân gian ngắn – hình tượng loài vật → bài học kinh nghiệm và triết lí nhân sinh
Tự sự dân gian ngắn, kết cấu chặt chẽ, kể về sự việc xấu, trái
tự nhiên → gây cười, phê phán cái xấu
2
Tự sự dân gian – số phận và ước mơ của nhân dân lao động
Trang 21Tự sự
dân gian
Thần thoại Tự sự dân gian – vị thần, giải thích tự nhiên …
Sử thi Tự sự dân gian – biến cố lớn của cộng đồng …Truyền
thuyết Tự sự dân gian – nhân vật lịch sử …
Cổ tích Tự sự dân gian – số phận và ước mơ của nhân dân lao động …
Ngụ ngôn Tự sự dân gian ngắn – hình tượng loài vật → bài học kinh nghiệm
và triết lí nhân sinh …Truyện
cười
Tự sự dân gian ngắn, kết cấu chặt chẽ, kể về sự việc xấu, trái tự
nhiên → gây cười, phê phán cái xấu …
Câu nói
dân gian Tục ngữ
Câu nói ngắn gọn, hàm súc, có hình ảnh, nhịp, vần → đúc kết kinh
nghiệm, thực tiễn …Câu đố Câu nói vần → giải trí, rèn luyện tư duy …
Trang 22Trữ tình
dân gian
Ca dao Thơ trữ tình dân gian + nhạc → thế giới nội tâm của con người …
Vè Tự sự dân gian bằng văn bản nói về sự việc, sự kiện có tính liên
quan …
Truyện thơ Tự sự dân gian bằng thơ → số phận, khát vọng của con người …
Trang 23Tự sự
dân gian
Thần thoại Tự sự dân gian – vị thần, giải thích tự nhiên Sơn Tinh, Thủy Tinh
Sử thi Tự sự dân gian – biến cố lớn của cộng đồng Sử thi Đăm Săn
Truyền thuyết Tự sự dân gian – nhân vật lịch sử
An Dương Vương và
Mị Châu Trọng Thủy
Cổ tích Tự sự dân gian – số phận và ước mơ của nhân dân lao động Tấm cám
Ngụ ngôn Tự sự dân gian ngắn – hình tượng loài vật → bài học kinh nghiệm
và triết lí nhân sinh Thỏ và rùaTruyện
cười
Tự sự dân gian ngắn, kết cấu chặt chẽ, kể về sự việc xấu, trái tự
nhiên → gây cười, phê phán cái xấu Tam đại con gà
Câu nói
dân gian Tục ngữ
Câu nói ngắn gọn, hàm súc, có hình ảnh, nhịp, vần → đúc kết kinh
nghiệm, thực tiễn Ăn vóc học hayCâu đố Câu nói vần → giải trí, rèn luyện tư duy Mẹ gai cóc, con trọc
đầu
Trang 24Trữ tình
dân gian
Ca dao Thơ trữ tình dân gian + nhạc → thế giới nội tâm của con người
Thân em như tấm lụa đào/ Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Vè Tự sự dân gian bằng văn bản nói về sự việc, sự kiện có tính liên
quan Vè chàng Lía
Truyện thơ Tự sự dân gian bằng thơ → số phận, khát vọng của con người Tiễn dặn người yêu
Các loại hình sân
khấu: chèo, tuồng…
Sân khấu dân gian → ngợi ca tấm gương đạo đức và phê phán
cái xấu Quan âm Thị Kính
Phương thức
phản ánh Thể loại Đặc điểm cơ bản Ví dụ
Trang 25Những giá trị
cơ bản của văn học dân
gian
Trang 26Giá trị giáo dục
Giá trị thẩm mĩ
Trang 27Gió bấc hiu hiu, sếu kêu thì rét.
Gió nam đưa xuân sang hè,
Ráng mỡ gà, ai có nhà phải chống
TRI THỨC XÃ HỘI
tế
Ma chay
Cưới xin
Hội hè
SH tôn giáo
TRI THỨC CON NGƯỜI
Quan hệ xã hội Quan hệ gia đình Quan hệ riêng tư
Trang 28Lạc quan
Nhân đạo
Lòng vị tha
v.v…
Óc thực tiễn
Bất khuất
Cần kiệm
Trang 29dân gian có giá trị
VHDG phản ánh những đặc trưng trong sinh hoạt văn hóa
cộng đồng các dân tộc Việt Nam
Trang 30Tục ngữ Truyền thuyết Ca dao Sử thi Truyện cổ tích Thần thoại
VĂN HỌC VIẾT
Trang 31Bài tập nhỏ
văn học viết dưới đây:
Bộ phận VH
1
HÕt giê 10s