QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG lối và sự CHỈ đạo của ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP và CAN THIỆP mỹ 1945 1954

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHKHOA CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH TIỂU LUẬN CUỐI KỲ Môn học: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Học kỳ II 2020-2021 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

Môn học: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Học kỳ II (2020-2021)

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

Môn học: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Học kỳ II (2020-2021)

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG 1945-1954 4

1 TÌNH HÌNH VIỆT NAM SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 4

1.1 Ảnh hưởng của quốc tế 4

1.2 Hoàn cảnh trong nước 4

2 ĐƯỜNG LỐI LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG GIAI ĐOẠN 1945-1954 6

2.1 Đường lối kháng chiến được thể hiện trong văn kiện quan trọng của Đảng 6

2.2 Nội dung cơ bản của đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng 7

2.3 Đường lối xây dựng chế độ dân chủ nhân dân 8

CHƯƠNG 2: SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP VÀ CAN THIỆP MỸ 1945-1954 10

1 GIAI ĐOẠN 1945-1946 10

2 GIAI ĐOẠN 1946-1950 10

3 GIAI ĐOẠN 1951-1954 12

3.1 Đẩy mạnh phát triển cuộc kháng chiến về mọi mặt 12

3.2 Kết hợp đấu tranh quân sự và ngoại giao 12

4 KINH NGHIỆM CỦA ĐẢNG VỀ LÃNH ĐẠO KHÁNG CHIẾN 14

5 NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ 15

5.1 Trước tình thế thế giới có nhiều thay đổi 15

5.2 Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) 16

CHƯƠNG 3: Ý NGHĨA VÀ SỰ SÁNG TẠO TRONG PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI, CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP VÀ CAN THIỆP MỸ 1945-1954 17

1 Ý NGHĨA TRONG PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI, CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG 17

2 SỰ SÁNG TẠO TRONG PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI, CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG 17

2.1 Đảng được xây dựng, phát triển và từng bước hoàn chỉnh 17

2.2 Xác định rõ phương pháp cách mạng 17

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Đảng ta có thể tự hào là người kế tục nhữngtruyền thống vẻ vang của dân tộc ta, là người mở đường cho nhân dân ta tiến lên mộttương lai rực rỡ” Thực tiễn đã chứng minh từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời,bước lên vũ đài chính trị, trở thành lực lượng duy nhất lãnh đạo cách mạng Việt Nam, dẫndắt dân tộc ta từ một nước thuộc địa giành được độc lập dân tộc, nhân dân từ nghèo đóiđời sống ngày càng đi lên, xoay chuyển hoàn toàn bức tranh xã hội Việt Nam, đó chính lànhờ Đảng có bản lĩnh chính trị vững vàng; có lý luận tiên phong, đường lối chính trị đúngđắn; có sự phấn đấu không biết mệt mỏi; có tổ chức chặt chẽ, đoàn kết thống nhất cao vàđược nhân dân tin yêu ủng hộ, bảo vệ, giúp đỡ, cùng sự hy sinh quên mình của các thế hệcán bộ, Đảng viên

Đất nước ta đang trong quá trình đổi mới và phát triển mạnh mẽ với những bước đivững chắc trên con đường tiến lên Chủ nghĩa xã hội, cùng lúc đứng trước nhiều tháchthức mang tính sống còn tới cách mạng Việt Nam, do đó sự lãnh đạo của Đảng càng đóngvai trò hết sức quan trọng, chính vì vậy việc bảo đảm vai trò lãnh đạo cũng như xây dựngĐảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh có sức chiến đấu cao đáp ứng được những yêucầu nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam trong tình hình mới nhất là trước những tác độngcủa nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đáp ứng đầy đủ sự tin tưởng, yêuthương, giúp đỡ của Nhân dân dành cho Đảng luôn là yêu cầu cấp thiết

Ngày nay, nhân dân Việt Nam nói chung và thế hệ học sinh sinh viên nói riêng đã vàđang được thừa hưởng những thành quả từ thế hệ trước Đó là kết quả của quá trình vuntrồng, xây đắp bền bỉ, là sự hy sinh, phấn đấu không mệt mỏi của Đảng, Chính phủ và baothế hệ cha anh Vậy nên, việc học tập, nghiên cứu về lịch sử, đường lối và sự chỉ đạoĐảng Cộng sản Việt Nam là vô cùng cần thiết Đó cũng là lí do tôi chọn đề tài: “Quá trìnhhình thành, phát triển đường lối và sự chỉ đạo của Đảng trong cuộc kháng chiến chốngPháp và can thiệp Mỹ 1945-1954”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Học tập, nghiên cứu lịch sử và truyền thống của Đảng để tự hào về Đảng và góp phầngiữ vững, kế thừa, phát huy những truyền thống đó, làm cho Đảng ngày càng vững mạnh

Nâng cao nhận thức, hiểu biết về Đảng Cộng sản Việt Nam nói chung cũng như quátrình hình thành, phát triển đường lối và sự chỉ đạo của Đảng trong cuộc kháng chiếnchống Pháp và can thiệp Mỹ 1945-1954 nói riêng, qua đó rút ra kinh nghiệm tiếp tục rènluyện, tạo cơ sở nghiên cứu những đề tài về sau

CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI

CỦA ĐẢNG 1945-1954

1 TÌNH HÌNH VIỆT NAM SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945

Sau ngày tuyên bố độc lập, lịch sử nước Việt Nam bước sang một chặng đường mới với nhiều thuận lợi căn bản và khó khăn chồng chất

1.1 Ảnh hưởng của quốc tế

1.1.1 Thuận lợi

Sau cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ II, cục diện khu vực và thế giới có những sự

thay đổi lớn có lợi cho cách mạng Việt Nam Liên Xô trở thành thành trì của chủ nghĩa xãhội Nhiều nước ở Đông Trung Âu, được sự ủng hộ và giúp đỡ của Liên Xô đã lựa chọncon đường phát triển theo chủ nghĩa xã hội Phong trào giải phóng dân tộc ở các nướcthuộc địa châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ Latinh dâng cao

1.1.2 Khó khăn

Trên thế giới phe đế quốc chủ nghĩa nuôi dưỡng âm mưu mới “chia lại hệ thống tâythuộc địa thế giới”, ra sức tấn công, đàn áp phong trào cách mạng thế giới, trong đó cócách mạng Việt Nam Do lợi ích cục bộ của mình, các nước lớn, không có nước nào ủng

hộ lập trường độc lập và công nhận địa vị pháp lý của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộnghòa Việt Nam nằm trong vòng vây của chủ nghĩa đế quốc, bị bao vây cách biệt hoàn toànvới thế giới bên ngoài Cách mạng ba nước Đông Dương nói chung, cách mạng Việt Namnói riêng phải đương đầu với nhiều bất lợi, khó khăn, thử thách hết sức to lớn và rấtnghiêm trọng

1.2 Hoàn cảnh trong nước

1.2.1 Thuận lợi

Việt Nam trở thành quốc gia độc lập, tự do; nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ, bị

áp bức trở thành chủ nhân của chế độ dân chủ mới Đảng Cộng sản trở thành Đảng cầmquyền lãnh đạo cách mạng trong cả nước Đặc biệt, việc hình thành hệ thống chính quyềncách mạng với bộ máy thống nhất từ cấp Trung ương đến cơ sở, ra sức phục vụ lợi ích của

Tổ quốc, nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành biểu tượng của nền độc lập, tự do, là trung tâm củakhối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam Quân đội quốc gia và lực lượng Công an; luậtpháp của chính quyền cách mạng được khẩn trương xây dựng và phát huy vai trò đối vớicuộc đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài, xây dựng chế độ mới.

1.2.2 Khó khăn

Hệ thống chính quyền cách mạng mới được thiết lập, còn rất non trẻ, thiếu thốn, yếukém về nhiều mặt; hậu quả của chế độ cũ để lại hết sức nặng nề, sự tàn phá của nạn lũ lụt,nạn đói năm 1945 rất nghiêm trọng

- Nền kinh tế nước ta bị kiệt quệ sau nhiều năm chiến tranh Tài chính, kho bạc chỉcòn 1,2 triệu đồng Đông Dương (một nửa rách nát), ngân hàng Đông Dương vẫn đangnằm trong tay tư bản Pháp Bên cạnh đó, bọn Tưởng Giới Thạch mang tiền quan kim vàquốc tệ sang tiêu ở Việt Nam gây rối loạn thị trường

- Văn hoá: 95% dân số mù chữ, các tệ nạn xã hội mà chế độ cũ để lại còn nặng nề

- Chính trị:

+ Ở miền Bắc (từ vĩ tuyến 16 Đà Nẵng trở ra): Gần 20 vạn quân Tưởng lũ lượt vàomiền Bắc Sau lưng chúng là bọn Việt Quốc, Việt Cách với âm mưu thủ tiêu chính quyềncách mạng, đưa bọn tay sai lập chính quyền bù nhìn và thực hiện chính sách cứơp bócnhân dân Việt Nam

+ Ở Miền Nam (từ vĩ tuyến 16 trở vào): Trên một vạn quân Anh cũng mượn tiếng làvào tước vũ khí của Nhật, nhưng kỳ thực là chúng mở đường cho thực dân Pháp cướp lạinước ta Ngày 23/9/1945 dưới sự yểm trở của 2 sư đoàn thiết giáp Anh, Pháp đã nổ súngtấn công Sài Gòn, chính thức xâm lược nước ta lần thứ 2

1.2.3 Xây dựng chế độ mới và chính quyền cách mạng

Ngày 3-9-1945, Chính phủ lâm thời họp phiên đầu tiên dưới sự chủ trì của Chủ tịch HồChí Minh đã xác định ngay nhiệm vụ lớn trước mắt, là: diệt giặc đói, diệt giặc dốt và diệt

giặc ngoại xâm Ngày 25-11-1945, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra Chỉ thị Kháng

chiến kiến quốc, chỉ thị phân tích sâu sắc sự biến đổi của tình hình thế giới và trong nước,

nhất là tình hình Nam bộ và xác định rõ: “kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân Pháp

xâm lược, phải tập trung ngọn lửa đấu tranh vào chúng”; nêu rõ mục tiêu của cuộc cáchmạng Đông Dương lúc này vẫn là “dân tộc giải phóng” và đề ra khẩu hiệu “Dân tộc trênhết, Tổ quốc trên hết”; mọi hành động phải tập trung vào nhiệm vụ chủ yếu, trước mắt “làcủng cố chính quyền, chống thực dân Pháp xâm lược, bài trừ nội phản, cải thiện đời sốngcho nhân dân”.

Chỉ thị cũng đề ra nhiều biện pháp cụ thể, trong đó nêu rõ cần nhanh chóng xúc tiếnbầu cử Quốc hội để đi đến thành lập Chính phủ chính thức, lập ra Hiến pháp, động viênlực lượng toàn dân, kiên trì kháng chiến và chuẩn bị kháng chiến lâu dài; kiên địnhnguyên tắc độc lập về chính trị; về ngoại giao phải đặc biệt chú ý “làm cho nước mình ít

kẻ thù và nhiều bạn đồng minh hơn hết”; đối với Tàu Tưởng nêu chủ trương “Hoa-Việtthân thiện”, đối với Pháp “độc lập về chính trị, nhân nhượng về kinh tế” Về tuyên truyền,hết sức kêu gọi đoàn kết chống chủ nghĩa thực dân Pháp xâm lược; “đặc biệt chống mọimưu mô phá hoại chia rẽ của bọn Trốtxkit, Đại Việt, Việt Nam Quốc dân Đảng” v.v

2 ĐƯỜNG LỐI LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG GIAI ĐOẠN 1945-1954

Đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp và can thiệp Mỹ được đề ra ngay từ đầucuộc kháng chiến và không ngừng được bổ sung hoàn chỉnh trong quá trình tiến hànhkháng chiến

2.1 Đường lối kháng chiến được thể hiện trong văn kiện quan trọng của Đảng

Đường lối kháng chiến được thể hiện trong nhiều văn kiện quan trọng của Đảng, lờikêu gọi, bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh và đồng chí Tổng Bí thư TrườngChinh, trong đó tập trung ở các văn bản:

- Chỉ thị Kháng chiến kiến quốc (25/11/1945): Là tuyên bố quan trọng của Đảng

trong việc giải quyết tình hình đất nước và đề ra những nhiệm vụ mới, với khẩu hiệu

“Dân tộc trên hết", "Tổ quốc trên hết";

- Chỉ thị Tình hình và chủ trương (3-3-1946), Chỉ thị Hòa để tiến (9-3-1946);

- Chỉ thị Toàn dân kháng chiến (12-12-1946) và Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-12-1946): Quyết định phát động toàn dân, toàn quốc tiến

hành cuộc kháng chiến chống xâm lược Pháp với tinh thần “thà hy sinh tất cả chứ khôngchịu mất nước, không chịu làm nô lệ”.

- Tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của đồng chí Trường Chinh (3-1947):Thể hiện những quan điểm cơ bản về đường lối kháng chiến của Đảng, đó là đưòng lối:

"toàn dân, toàn diện, lâu dài và dựa vào sức mình là chính” đưa cuộc kháng chiến củanhân dân ta đi đến thắng lợi

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (2-1951) và Chính cương của Đảng (2-1951):tổng kết 5 năm kháng chiến đã bổ sung và phát triển đường lối kháng chiến khi khángchiến đã phá thế bị bao vây và đế quốc Mỹ can thiệp sâu vào cuộc chiến tranh ĐôngDương

2.2 Nội dung cơ bản của đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng

Nội dung cơ bản của đường lối là: dựa trên sức mạnh toàn dân, tiến hành kháng chiếntoàn dân, toàn diện, lâu dài và dựa vào sức mình là chính

Mục tiêu của cuộc kháng chiến là đánh đổ thực dân Pháp xâm lược, giành nền độc lập,

tự do, thống nhất hoàn toàn; vì nền tự do dân chủ và góp phần bảo vệ hòa bình thế giới

Kháng chiến toàn dân là đem toàn bộ sức dân, tài dân, lực dân; động viên toàn dân tích

cực tham gia kháng chiến Xây dựng sự đồng thuận, nhất trí của cả nước, đánh địch ở mọinơi, mọi lúc, “mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi làng xã là một pháo đài, mỗi đường phố

là một mặt trận” Trong đó Quân đội nhân dân làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc

Kháng chiến toàn diện là đánh địch trên mọi lĩnh vực, mọi mặt trận không chỉ bằng

quân sự mà cả về chính trị, kinh tế, văn hóa, tư tưởng, ngoại giao, trong đó mặt trận quân

sự, đấu tranh vũ trang giữ vai trò mũi nhọn, mang tính quyết định Động viên và phát huycho được mọi tiềm năng, sức mạnh của dân tộc, mọi nguồn lực vật chất, tinh thần trongnhân dân phục vụ kháng chiến thắng lợi

Kháng chiến lâu dài là tư tưởng chỉ đạo chiến lược của Đảng Trường kỳ kháng chiến

là một quá trình vừa đánh tiêu hao lực lượng địch vừa xây dựng, phát triển lực lượng ta,từng bước làm chuyển biến so sánh lực lượng trên chiến trường có lợi cho ta; lấy thời gian

là lực lượng vật chất để chuyển hóa yếu thành mạnh Kháng chiến lâu dài nhưng không có

nghĩa là kéo dài vô thời hạn mà phải luôn tranh thủ, chớp thời cơ thúc đẩy cuộc khángchiến có bước nhảy vọt về chất, thắng từng bước để đi đến thắng lợi cuối cùng.

Kháng chiến dựa vào sức mình là chính, là sự kế thừa tư tưởng chiến lược trong chỉ

đạo sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, giành chính quyền của lãnh tụ Hồ Chí Minh.Phải lấy nguồn nội lực của dân tộc, phát huy nguồn sức mạnh vật chất, tinh thần vốn củatrong nhân dân ta làm chỗ dựa chủ yếu, nguồn lực chủ yếu của cuộc chiến tranh nhân dân.Trên cơ sở đó, để tìm kiếm, phát huy cao độ và có hiệu quả sự ủng hộ, giúp đỡ tinh thần

và vật chất của quốc tế khi có điều kiện Lấy độc lập, tự chủ về đường lối là yếu tố quantrọng hàng đầu

2.3 Đường lối xây dựng chế độ dân chủ nhân dân

2.3.1 Đại hội đại biểu lần thứ II và Chính cương của Đảng (2-1951)

Báo cáo của Tổng Bí thư Trường Chinh đã trình bày toàn bộ đường lối cách mạng

Việt Nam Nội dung cơ bản của báo cáo được phản ánh trong Chính cương của Đảng Lao

động Việt Nam được Đại hội thông qua, gồm các nội dung quan trọng sau đây:

- Xác định tính chất của xã hội Việt Nam lúc này có 3 tính chất: “dân chủ nhân dân,

một phần thuộc địa và nửa phong kiến” Đối tượng đấu tranh chính của Việt Nam hiệnnay là chủ nghĩa đế quốc xâm lược Pháp và can thiệp Mỹ, và phong kiến phản động;

- Nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam được xác định là: “đánh đuổi bọn đế quốc xâm

lược, giành độc lập và thống nhất thật sự cho dân tộc; xóa bỏ những tàn tích phong kiến

và nửa phong kiến, làm cho người cày có ruộng; phát triển chế độ dân chủ nhân dân, gây

cơ sở cho chủ nghĩa xã hội”

- Động lực của cách mạng Việt Nam được xác định gồm có bốn giai cấp là: giai cấp

công nhân, giai cấp nông dân, giai cấp tiểu tư sản và tư sản dân tộc Trong đó lấy nền tảng

là giai cấp công, giai cấp nông và lao động trí óc; giai cấp công nhân đóng vai trò là lựclượng lãnh đạo cách mạng Việt Nam;

- Chính cương cũng nêu ra triển vọng phát triển của cách mạng Việt Nam nhất định

sẽ tiến lên chủ nghĩa xã hội Cách mạng Việt Nam là cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ

nhân dân do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo nên nhất định sẽ tiến lên chủ nghĩa xãhội

2.3.2 Đường lối, chính sách của Đại hội được bổ sung, phát triển qua các hội nghị Trung ương tiếp theo

Tại Hội nghị Trung ương lần thứ nhất (tháng 3-1951), Đảng đã phân tích tình hìnhquốc tế và trong nước, nhấn mạnh chủ trương phải tăng cường hơn nữa công tác chỉ đạochiến tranh, “củng cố và gia cường quân đội chủ lực, củng cố bộ đội địa phương và dânquân du kích”; “gia cường việc lãnh đạo kinh tế tài chính”, “thực hiện việc khuyến khích,giúp đỡ tư sản dân tộc kinh doanh và gọi vốn của tư nhân để phát triển công thươngnghiệp”, “Tích cực tham gia phong trào bảo vệ hòa bình thế giới”, “Củng cố Đảng về tưtưởng, chính trị và tổ chức”

Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ hai đã nêu lên chủ trương đẩy mạnh cuộckháng chiến trên cơ sở thực hiện tốt ba nhiệm vụ lớn là “ra sức tiêu diệt sinh lực của địch,tiến tới giành ưu thế quân sự”; “ra sức phá âm mưu thâm độc của địch”

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ ba của Đảng đề ra những quyết sách lớn

về công tác “chỉnh Đảng, chỉnh quân”, xác định đó là nhiệm vụ trọng tâm của công tácxây dựng Đảng, xây dựng quân đội giai đoạn này

Tại Hội nghị Trung ương lần thứ tư (tháng 1-1953), vấn đề cách mạng ruộng đất đượcĐảng tập trung nghiên cứu, kiểm điểm và đề ra chủ trương thực hiện triệt để giảm tô,chuẩn bị tiến tới cài cách ruộng đất Hội nghị cho rằng: muốn kháng chiến hoàn toànthắng lợi, thì phải thiết thực nâng cao quyền lợi kinh tế và chính trị của nông dân, phảichia ruộng đất cho nông dân

Đến Hội nghị Trung ương lần thứ năm (tháng 11- 1953), Đảng quyết định phát độngquần chúng triệt để giảm tô và tiến hành cải cách ruộng đất trong kháng chiến Hội nghịcũng khẳng định: “Cải cách ruộng đất là một cuộc cách mạng nông dân, một cuộc đấutranh giai cấp ở nông thôn, rất rộng lớn, gay go và phức tạp Cho nên chuẩn bị phải thậtđầy đủ, kế hoạch phải thật rõ ràng, lãnh đạo phải thật chặt chẽ”