Thực trạng dạy học văn học nước ngoài ở trường THPT

Và xét riêng trong nội bộ môn Ngữ Văn, có vẻ như Văn học nước ngoài là phần ít được các nhà biên soạn sách giáo khoa, cũng như cả giáo viên và học sinh quan tâm để ý bởi tích chất khó, d

Đề tài: Thực trạng dạy học văn học nước ngoài ở trường THPT

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, cùng với việc đổi mới chương trình và sách giáo khoa, đổi mới phương pháp day học đã và đang trở thành mối quan tâm hàng đầu không chỉ của các nhà giáo dục, các cơ quan chức năng mà của toàn xã hội Bởi lẽ tri thức là hành trang mang theo của mỗi con người trong suốt cuộc đời mình Trong tiến trình đó vai trò đặc thù của bộ môn Ngữ Văn trong việc hình thành nhân cách cho học sinh, việc đổi mới phương pháp dạy học Ngữ Văn được xem là vấn đề trọng tâm của đổi mới phương pháp dạy học Có thể nói rằng những thành tựu đạt được trong lĩnh vực này là hết sức to lớn mang lại một diện mạo mới cho việc dạy học bộ môn Ngữ Văn trong nhà trường hiện nay

Tuy nhiên, nói như thế không có nghĩa rằng việc đổi mới phương pháp dạy học Ngữ Văn trong nhà trường đã được thực hiện và không có gì phải bàn cãi nữa Bởi vì trong thực tế day học hiện nay tình trạng học sinh chán học, ngại học Văn thậm chí sợ môn Văn chưa phải đã hoàn toàn chấm dứt Và xét riêng trong nội bộ môn Ngữ Văn, có vẻ như Văn học nước ngoài là phần ít được các nhà biên soạn sách giáo khoa, cũng như cả giáo viên và học sinh quan tâm để ý bởi tích chất khó, dài như những người đã định kiến về nó

Việc lựa chọn đề tài này xuất phát từ vai trò quan trọng của bộ môn Ngữ Văn trong chương trình học của học sinh THPT Cùng với môn Toán, thì môn Văn được coi là môn học chính chủ yếu trong suốt quá trình học ở trương phổ thông.Môn Văn cũng đã được đầu tư về giờ học, giờ dạy cũng như các số tiết học trong tuần Đối với học sinh THPT trong bất cứ một kì thi nào không kúc nào là không có môn Văn Với tầm quan trọng như vậy bài nghiên cứu này sẽ tìm hiểu thực trạng dạy và học phần Văn học nước ngoài ở trường THPT Yên

Mô B - Ninh Bình

2 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng hoạt đọng dạy và học phần Văn học nước ngoài ở trường THPT Yên Mô B – Ninh Bình Từ đó đề xuất một số biện pháp sư phạm cần thiết nhăm giúp ích phần nào cho việc dạy và học phần Văn học nước ngoài trong trường THPT

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy và học phần Văn học nước ngoài của Giáo viên và Học sinh trường THPT Yên Mô B – Ninh Bình

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng dạy và học phần Văn học nước ngoài và một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học trong nhà trường THPT

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận có liên quam đến vấn đề dạy và học phần Văn học nước ngoài của Giáo viên và học sinh trường THPT Yên Mô B – Ninh Bình

Điều tra thực trạng dạy và học phần Văn học nước ngoài ở trường THPT Yên Mô B – Ninh Bình

Rút ra kết luận và đề xuất biện pháp làm tích cực hóa quá trình dạy và học

5.Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát

- Phương pháp tổng hợp

- Phương pháp so sánh đối chiếu

- Phương pháp thống kê

6 Phạm vi nghiên cứu

Đi sâu nghiên cứu thực trạng dạy và học phần Văn học nước ngoài Tổ chức điều tra khảo sát ở học sinh khối 10 và khối 11 của trường THPT Yên Mô

B – Ninh Bình và toàn bộ giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ Văn thuộc

tổ chuyên môn Văn – Sử của trường THPT Yên Mô B – Ninh Bình

Chơng 1 Cơ sở lí luận của đề tài

1 Lịch sử vấn đề

Vấn đề nghiờn cứu thực trạng dạy và học trong nhà trường THPT đó cú rất nhiều cụng trỡnh nghiờn cứu thực nghiệm và thu được kết quả nhất định.Bài nghiờn cứu này đi sõu nghiờn cứu thực trạng dạy và học phần Văn học nước ngoài ở trường THPT để qua đú thấy được thực trạng cũng như dưa ra một số giải phỏp mà vấn đề đưa ra nghiờn cứu

2 Cơ sở lớ luận

2.1 Hoạt động dạy

A Khỏi niệm

Quỏ trỡnh dạy học là toàn bộ hoạt đonhj của người giỏo viờn và học sinh

do giỏo viờn hướng dẫn nhằm giỳp cho học sinh nắm vững hệ thống kiến thức,

kĩ năng, kĩ xảo và trong quỏ trỡnh đú phỏt triển được năng lực nhận thức, năng lực hoạt động, hỡnh thành những cơ sở của thế giới quan khoa học

Dạy học là con đường thuận lợi nhất giỳp cho học sinh trong một thời gian ngắn cú thể nắm được một khối lượng tri thức nhất định

Dạy học là con đường quan trọng nhất giỳp cho học sinh phỏt triển cỏc năng lực tư duy sỏng tạo

Dạy học là con đường chủ yếu gúp phần hỡnh thành cho học sinh thế giới quan khoa học và phẩm chất đạo đức

Hoạt động dạy học là hoạt động đặc trưng nhất chủ yếu nhất của nhà trường Hoạt động này diễn ra theo một quỏ trỡnh nhất định – quỏ trỡnh dạy học

B Mục đớch

Nõng cao dõn trớ, bồi dưỡng nhõn lực, đào tạo nhõn tài cho đất nước và mục tiờu phỏt triển nhõn cỏch cho thế hệ trẻ

C Nội dung

Nội dung dạy học bao gồm hệ thống tri thức kĩ năng kĩ xảo mà học sinh cần nắm vững trong quá trình dạy học Nội dung dạy học là nhân tố cơ bản của quá trình dạy học

Trong quá trình dạy học người thầy giáo với hoạt động dạy có chức năng

tổ chức lãnh đạo điều khiển hoạt động học tập của học sinh Tuy nhiên mọi tác động của người dạy chỉ là những tác động bên ngoài Chất lượng và hiệu quả dạy học phụ thuộc vào hoạt động chiếm lĩnh tri thức và kĩ năng của người học

2.2.Hoạt động học

A Khái niệm

Hoạt động học là hoạt động của con người nhằm hướng vào nghiên cứu các quy luật của thế giới vật chất nắm vững khoa học, nhận thức văn hóa, hiểu bản chất của mối quan hệ của con người và của chính bản thân mình

B Đối tượng

Đối tượng của hoạt động học là tri thức

C Mục đích

Nhằm hướng vào làm thay đổi chính chủ thể hoạt động Vì vậy hoạt động học tập có tích chất đặc thù là một hoạt động đặc biệt khác hẳn so với các hoạt động khác đòi hỏi phải có sự nỗ lực về trí óc và tốn nhiều thời gian Thông qua hoạt động học làm thay đổi bản thân người học và đặc biệt đây là một trong những hoạt động chính để đi đến cái đích đầu tiên của cuộc đời

2.3Mối quan hệ giữa dạy và học

Dạy học là một quá trình thống nhất bao gồm 2 hoạt động hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò Hai hoat động này gắn bó với nhau và phản ánh tính chất 2 mặt của quá trình dạy học Xét đến cùng mọi hoạy động của thầy (giảng dạy, tổ chức điều khiển) đều nhằm thúc đẩy hoạt động nhận thức của

người học – nhân vật trung tâm của quá trình dạy học.kết quả dạy học được phản ánh tập trung ở kết quả nhận thức của người học Vì thế chỉ có thể tìm thấy bản chất của quá trình dạy học trong mối quan hệ giữa học sinh và tài liệu ở hoạt động nhận thức của bản thân học sinh

Ch¬ng 2 Thùc tr¹ng d¹y vµ häc phÇn v¨n häc níc ngoµi ë trêng THPT Yªn M« B – Ninh B×nh

2.1 Cách thức nghiên cứu thực trạng

Nghiên cứu đối tượng cụ thể là giáo viên và học sinh của trường THPT Yên Mô B – Ninh Bình

2.1.1 Khảo sát thực trạng

Khảo sát số học sinh của khôi 10 và khối 11 cũng như ý kiến của giáo viên giảng dạy bộ môn Ngữ Văn

2.1.2 Nội dung nghiên cứu

- Tìm hiểu thực trạng dạy học phần Văn học nước ngoài ở trường THPT

- Sử dụng phiếu điều tra để tìm hiểu về nhân thức thái độ của học sinh cũng như ý kiến của giáo viên đối với môn Ngữ Văn và phần Văn học nước ngoài và những yếu tố, nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học

- Tìm hiểu hình thức phương pháp tổ chức hoạt động dạy, hoạt động học

- Tìm hiểu các yếu tố, nghuyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng học tập

2.1.3 Cách thức nghiên cứu

Để tìm hiểu nhận thức, thái độ, phương pháp hình thức dạy va học của học sinh, tìm hiểu những yếu tố nguyên nhân ảnh hưởng dênd hoạt động dạy và học chúng tôi tiên hành phát phiếu điêu tra và thu về xử lý

Theo từng câu hỏi sẽ có tỉ lệ phần trăn trả lời theo từng mức độ câu hỏi, dựa vào tỉ lệ thu được đó chúng tôi tìm hiểu mức đọ nhận thức thái độ của học sinh Ngoài ra chúng tôi còn dùng phương pháp phỏng vấn trực tiếp để tìm hiểu thu thập thêm thông tin quan sát tòn bộ hoạt động dạy và học

2.2 Thực trạng hoạt động dạy và học

Để điều tra thực trạng hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh chúng tôi tiến hành dùng phương pháp điều tra cơ bản: phát phiếu cho học sinh, hướng dẫn học sinh trả lời đồng thời sử dụng phương pháp phỏng vấn ( trò chuyện trực tiêp) với giáo viên quan sát giáo viên và học sinh trong các giờ dạy học và thu được kết quả

Tổng số học sinh được điều tra là 145 em thuộc 2 khối lớp 10 và khối lớp

11 kết quả thu được như sau

2.2.1 Về phía học sinh

2.2.1.1 Hứng thú đối với môn học và nhận thức ý nghĩa bộ môn

Học tập muốn đạt kết quả cao trước hết học sinh cần có thái độ đúng đắn

về vị trí của môn học,sự nhận thức đó được điều tra kết quả là 100% học sinh nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của môn Văn Đây là điều đáng mừng vì nếu học sinh có nhận thức đúng đắn thì sẽ tạo nên động lực mạnh mẽ giúp cho các

em có hứng thú có tình cảm và tinh thần quyết tâm cao trong học tập Lúc đó họ

sẽ khát khao tìm tòi chiếm lĩnh tri thức vượt qua khó khăn của đời thường để miệt mài trong quá trình học

Khi điều tra hứng thú học văn học nước ngoài kết quả cho thấy

Số học sinh có hứng thú học Văn học nước ngoài là 80,5%

Số học sinh không có hứng thú học môn Văn cũng như Văn học nước ngoài là 14,9%

Số học sinh chán ghét học Văn là 4,6%

Như vậy kết quả trên cho thấy số học sinh có hứng thú với phần Văn học nước ngoài khá cao, số lượng học sinh chưa hứng thú vẫn có và thậm chí vẫn còn tình trạng chán ghét môn học

Với mức độ trả lời câu hỏi và số phần trăm thu được thì lý do mà các em đưa ra đó là: học môn văn cũng như văn học nước ngoài rất thú vị, giúp các em

co thể hiểu hơn về cuộc sống xung quanh, giúp tâm hồn các em có được trí tưởng tượng phong phú Bên cạnh đó văn học nước ngoài có tính giáo dục cao, học văn học nước ngoài giúp các em có điều kiện tiếp xúc với những nền văn hóa khác nhau trên thế giới thông qua các tác phẩm văn học Hầu hết các em đều trả lời là văn học nước ngoài có cốt truyện hay,hấp dẫn mang tư tưởng và ý nghĩa nhân văn sâu sắc và có tính giáo dục cao

Các em trả lời không có hứng thú học văn học nước ngoài và lý do mà các em đưa ra đó là văn học nước ngoài dài, trừu tượng khó hiểu Việc nhớ tên nhân vật trong truyện hay là việc phải tóm tắt nội dung cốt truyện của một số tác phẩm là điều rất khó khăn với các em

2.2.1.2 Thời gian dành cho viêc dạy và học môn văn và phần văn học nước ngoài

Môn văn có số tiết dạy trong tuần là 4 tiết / tuần và các bài thuộc phần văn học nước ngoài thì được sắp xếp và chia theo phân phối chương trình Đa số các bài thuộc văn học nước ngoài thường được dạy trong 2 tiết và được phân phối đều đan xen với văn học việt nam cũng như là phần Tiếng việt và phần Làm văn

2.2.1.3 Mức độ hiểu biết về các tác giả văn học nước ngoài

Các tác giả văn học nước ngoài được yêu thích

Tác giả thuộc nền văn học Nga chiếm 72% trong đó các tác giả được nhắc đến nhiều nhất là: A.P.Puskin, A.P.Sê khốp

Tác giả thuộc nền văn học Pháp chiếm 15% trong đó tên tuổi của V.HuyGo được nhắc đến nhiều nhất

Tác giả văn học Trung quốc chiếm 10% với các tác giả như: La Quán Trung, Ngô Thừa Ân, Lý Bạch

Còn lại là số phần trăm thuộc về một số tác giả như: R.Tago, O.Heri, Andecxen

2.2.1.4 Kiến nghị của học sinh

Các ý kiến yêu cầu giáo viên dạy học bằng phương pháp mới như máy chiếu, sử dụng tranh ảnh minh họa,cung cấp thêm kiến thức bên ngoài chiếm 67,4%

Ý kiến yêu cầu giảm số tiết học trong tuần và tăng các giờ hoạt động ngoại khóa chiếm 25,6%

Còn lại là số phiếu không có ý kiến hoặc là những ý kiến xa rời thực tiễn

2.2.2 Về phía giáo viên

Hầu hết các giáo viên khi được phỏng vấn trực tiếp đều trả lời không thích dạy phần văn học nước ngoài Lý do là chương trình Ngữ văn THPT đưa vào các bài văn học nước ngoài khó,chính vì thế mà giờ dạy không gây được hứng thú cho học sinh Đăc biệt văn học nước ngoài có nội dung phong phú, kiến thức rộng mà thời gian dạy thì chỉ bó hẹp trong vòng 2 tiết nên việc truyền thụ kiến thức cho học sinh không đơn giản

Hơn nữa trang thiết bị đồ dùng dạy học hay tài liệu tham khảo của phần văn học nước ngoài ở các trường cấp 3 cũng còn hạn chế và chưa được quan tâm đầu tư nhiều

2.3 Nguyên nhân

2.3.1 Nguyên nhân chủ quan

35,6% nguyên nhân do không quá hứng thú với môn học, bản thân người học thiếu sự cố gắng, thiếu sự nỗ lực trong học tập

2.3.2 Nguyên nhân khách quan

Ngoài những nguyên nhân chủ quan thì còn những nguyên nhân khách quan ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học đó là:

Do phương pháp giảng dạy của giáo viên không thích hợp được các em đánh giá có ảnh hưởng nhất là 37,3% ý kiến cho là rất quan trọng 25% học sinh cho rằng thiếu tài liệu tham khảo cũng như là thiếu thời gian dành cho môn học

Ngoài ra một số nguyên nhân khách quan nữa là do nội dung bài giảng khô khan, khó tiếp thu có 29,5% ý kiến cho là rất quan trọng Các nguyên nhân như do phải học các môn khác do không có sự kiểm tra thường xuyên của giáo viên, do thiếu các phương tiện vật chất tối thiểu phục vụ quá trình dạy học được đánh giá ở mức độ ít quan trọng hơn

Qua số liệu trên chúng tôi thấy phương pháp dạy của giáo viên và phương pháp học của học sinh là có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng dạy học Ngoài ra không thể không kể đến những nguyên nhân khách quan và chủ quan còn lại khác

Tóm lại việc phát phiếu điều tra, phỏng vấn trò chuyện với giáo viên và học sinh thì chúng tôi thấy nguyên nhân chính ảnh hưởng đến chất lượng day học là do học sinh chưa nhận thức được vị trí và vai trò của môn học, phương pháp giảng dạy chưa kích thích được hoạt động tư duy của học sinh Do học sinh chưa hình thành ý thức học hợp lý, thiếu thời gian và thiếu tài liệu tham khảo dành cho chuyên ngành

Chơng 3 : kết luận và đề xuất biện pháp

3.1 Kết luận

Tổ chức hoạt động hộc tập một cỏch hợp lý cú vai trũ vụ cựng quan trọng đối với việc nõng cao chất lượng dạy và học mụn văn núi chung và văn học nước ngoài núi riờng

3.2 Giải phỏp

- Về phớa học sinh

Cần nhận thức vị trớ vai trũ của mụn văn núi chung phần văn học nước ngoài núi riờng trong quỏ trỡnh học tập để tạo hứng thỳ nhu cầu học tập từ đú rốn luyện ý thức tự học tập tự nghiờn cứu

Cần cú kế hoạch học tập cụ thể, đặt mục đớch phấn đấu, đọc tài liệu và kiến thức của giỏo viờn cung cấp 1 cỏch khoa học

Cú thỏi độ nghiờm tỳc trong cỏc giớ học chớnh khúa

- Về phớa giỏo viờn

Quan tõm bồi dưỡng phỏt triển khả năng tư duy của học sinh,giỏo dục cho học sinh nhận thức đỳng đắn về vai trũ của mụn văn cũng như phần văn học nước ngoài

Trong quỏ trỡnh giảng dạy cần phải cải tiến phương phỏp dạy nhằm phỏt huy tớch cực chủ động sỏng tạo của học sinh

Giỏo viờn cần thay đổi phương phỏp dạy từ chỗ đọc cho học sinh ghi chộp

1 cỏch thụ động mỏy múc đến chỗ sử dụng nhiều phương phỏp diễn giải nờu vấn

đề Sử dụng phương phỏp vấn đỏp nhiều vớ dụ minh họa đưa ra nhiều tỡnh huống

và cõu hỏi kớch thớch sự tư duy khả năng suy nghĩ của học sinh Sử dụng cỏc hỡnh ảnh trực quan về bài học, giải đỏp thắc mắc cho hoc sinh

Hướng dẫn học sinh tài liệu tham khảo một cỏch khoa học, hợp lý

Tổ chức các hoạt động ngoại khóa nhằm cuung cấp thêm các kiến thức bên ngoài cho học sinh

Đảm bảo tính khách quan công bằng trong việc kiểm tra, đánh giá

3.3 Kiến nghị

Tạo điều kiện thuận kợi để học sinh tự do trao đổi ý kiến trong thời gian học

Tăng cường đưa nghiên cứu khoa học vào trường học để học sinh pháy huy tính tích cực, tự giác

Xây dựng cơ sở vât chất, thư viện, phòng đọc phục vụ hoạt động học tập của học sinh

Trong tủ sách thư viện của trường cần có đầy đủ trọn bộ các tác phẩm cò liên quan đến chương trình học như vậy sẽ tốt hơn cho việc tìm hiểu về tác giả, tác phẩm Giáo viên và học sinh dễ dàng cảm nhận về tác phẩm hơn

Trong các kì thi quan trọng như thi hết học kì hay thi tốt nghiệp nên có 1

số câu hỏi thuộc phần văn học nước ngoài sẽ giúp việc dạy và học phần văn học nước ngoài hiệu quả hơn