Cơ sở lý luận của vấn đề giáo dục hành vi phù hợp với môi trường xung quanh cho trẻ 5 6 tuổi

Chơng I: Cơ sở lý luận của vấn đề giáo dục hành vi phù hợp với môi trờng xung quanh cho trẻ 5-6 tuổi.1.1.1 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu: Giáo dục hành vi của trẻ đối với MTXQ là một tro

Chơng I: Cơ sở lý luận của vấn đề giáo dục hành vi phù hợp với môi trờng xung quanh cho trẻ 5-6 tuổi.

1.1.1 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu:

Giáo dục hành vi của trẻ đối với MTXQ là một trong nhữngnội dung hết sức quan trọng trong quá trình giáo dục để hìnhthành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ Do vậy, vấn đềnày đã đợc các nhà giáo dục, các nhà nghiên cứu trong và ngoàinớc quan tâm

ở nớc ngoài : Nhiều tài liệu khoa học của các nhà tâm lý

học và giáo dục học đã đi sâu tìm hiểu chỉ ra bản chất của

sự phát triển hành vi, của hành vi ứng xử, các nội dung và hìnhthức giáo dục, các phơng pháp và phơng tiện giáo dục Trongcác quá trình nghiên cứu của mình, nhiều nhà tâm lý học vàgiáo dục học nổi tiếng ở Liên Xô nh (L.X.Vgôtxki, Rubinstein,A.N.Lêonchiev, C.Mariencô, B.M.Kôrôtop, I.A.Đôrônkhơn,L.D.Iaxơnnhicova, T.A.Ilina, Makarenco) đã chỉ ra lý luận khoahọc của hành vi và giáo dục hành vi đạo đức nói chung, hành

vi ứng xử phù hợp với môi trờng xung quanh nói riêng Hành viứng xử phù hợp với môi trờng xung quanh đợc nghiên cứu nh mộtphần của nội dung nhân cách

Tựu trung lại các tác giả đã nghiên cứu dới nhiều khía cạnh

nh sau:

- Nghiên cứu vai trò, chức năng của môi trờng xung quanh

trong sự phát triển của trẻ em : Các tác giả đã quan tâm đến

việc tạo điều kiện dẫn dắt trẻ hoà nhập vào cuộc sống, có cơhội cho trẻ gần gũi với môi trờng xung quanh Nhằm hình thành

ở trẻ phơng pháp suy nghĩ, thái độ, quan hệ tích cực, cách ứng

xử đúng đắn với xung quanh, qua đó mà trẻ học làm ngời

I.O.Hanhenrich Pextalodi (1746 – 1827) nhà giáo dục nhân

đạo dân chủ Thụy Sỹ, trong cuốn “Dành cho các bà mẹ” ngay

ở chơng đầu tiên ông đã nhấn mạnh vai trò của thiên nhiên đốivới sự phát triển năng lực, trí tuệ và sự tồn tại của con ngời Ôngkhuyên rằng sự chăm sóc đầu tiên với đứa con của mình là dạy

nó biết quan sát các đối tợng xung quanh và tập nói

Thuyết duy tâm trong cái gọi là “định mệnh do hoàncảnh” đã khẳng định vai trò quyết định của môi trờng (nhất

là môi trờng tự nhiên) trong việc hình thành và phát triểnnhân cách con ngời

Theo quan điểm duy vật biện chứng thì con ngời kháccon vật ở chỗ con ngời có ý thức Bản chất của ý thức là sựphản ánh thế giới khách quan và một trong những điều kiện

để hình thành ý thức là phải có thế giới vật chất (có môi ờng); nếu thiếu môi trờng xã hội sẽ không thành ngời Điều này

tr-đã đợc chứng minh qua sự kiện về hai bé Amala và Camala dobác sĩ Xing (ấn Độ) tìm ra trong hang sói năm 1920

A.N.Lêônchiev (1930 – 1979) nhà tâm lý học xuất sắc,nhấn mạnh đến những mối quan hệ với thế giới xung quanh mà

đứa trẻ tham gia vào, theo ông xét về tính chất đó gọi là quan

hệ xã hội Vì vậy, mỗi hành vi của trẻ biểu hiện không chỉquan hệ của nó với chính đối tợng mà còn thể hiện nhữngquan hệ xã hội hiện tại nữa

- Nghiên cứu vấn đề giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với

môi trờng xung quanh cho trẻ:

Theo quan điểm của dòng phái nguồn gốc xã hội thì chomôi trờng là nhân tố tiền định sự phát triển của trẻ em Môi tr-ờng xung quanh nh thế nào thì nhân cách của con ngời,những cơ chế hành vi, những con đờng phát triển của hành vicuối cùng cũng sẽ nh thế.

C.Mác đã từng nhận xét trong “hệ t tởng Đức” là “hoàncảnh sáng tạo ra con ngời cũng theo mức độ mà con ngời sángtạo ra hoàn cảnh” Vì thế khoa học giáo dục tiên tiến cần phảicải tạo môi trờng song mặt khác phải phát huy cao độ vai tròcủa các cá nhân, của định hớng đúng đắn của xã hội, của cácnhà giáo dục Thì sự hoàn thành và phát triển nhân cách mới

đúng đắn và tốt đẹp

S.Freud (1856 – 1939) bác sĩ tâm thần học ngời áo chorằng: Tính cách và hành vi của con ngời chủ yếu do phần vôthức quyết định, có hiểu đợc cái vô thức, mới hiểu đợc con ng-

ời Những cấm đoán, mệnh lệnh, khuyên bảo của ngời lớn (môitrờng xã hội) dần đợc nhập tâm, biến thành vô thức chi phốihành vi của trẻ

Các tác giả T.A.Nhicôla, O.X.Bôđannôva, X.V.Pêchênina chorằng giáo dục hành vi ứng xử cho trẻ chỉ đạt hiệu quả mongmuốn nếu xác định đợc nội dung cụ thể, phù hợp với đặc

điểm và khả năng của lứa tuổi Do vậy, cần dựa vào cuộcsống thực tế của trẻ để xác định nội dung giáo dục Phơngpháp giáo dục trẻ có hiệu quả là tổ chức các hoạt động đa dạng

và gần gũi với chúng nh vui chơi, học tập (làm quen với môi ờng xung quanh)

tr-Các tác giả Tarawinterton, David Warder, A.S.Charles đãquan tâm đến việc phát triển các yếu tố ảnh hởng đến sự

phát triển hành vi của các em nh: Môi trờng, gia đình, cộng

đồng Ngoài ra, họ còn đề cao vai trò của môi trờng xungquanh đối với việc giáo dục hành vi cho trẻ E.Xmirnôva coi trọngvấn đề hành vi có ý thức cho trẻ mẫu giáo

Ngoài ra còn một số tác giả (A.V.Dapôrôdet, T.A.Marcôva,V.G.Nhechieva… ) tuy họ không trực tiếp nghiên cứu về vấn đềgiáo dục hành vi ứng xử phù hợp với môi trờng xung quanh nhngcác kết quả nghiến cứu của họ về việc giáo dục đạo đức chotrẻ là mặt bên trong với biểu hiện bên ngoài của hành vi, xác

định quá trình giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với môi trờngxung quanh cho trẻ trong mối quan hệ với quá trình giáo dụchành vi đạo đức cho trẻ mầm non

ở Việt Nam: Giáo dục Việt Nam ngày càng quan tâm

đến việc giáo dục đạo đức và hành vi ứng xử với MTXQ cho

ng-ời học:

- Nghiên cứu về vấn đề giáo dục môi trờng: Nhà nớc Việt

Nam coi giáo dục môi trờng là một bộ phận hữu cơ của sựnghiệp giáo dục và là một sự nghiệp của toàn dân nói chung

Để thực hiện giáo dục môi trờng, nhà nứơc có hệ thống tổchức từ Trung Ương đến địa phơng và đến cơ sở giáo dục.Giáo dục môi trờng là một thành phần bắt buộc trong chơngtrình giáo dục - đào tạo và phải thực hiện trong kế hoạch dạyhọc - giáo dục hiện hành Nhìn chung thì ở Việt Nam đã ýthức đợc vai trò của giáo dục môi trờng cho trẻ thông qua cáctiết học đã vạch ra đợc một số chiến lợc thực hiện giáo dục môitrờng xung quanh Trong những năm qua Trung tâm nghiên cứugiáo dục dân số và môi trờng Học viện khoa học giáo dục ViệtNam đã tiến hành nghiên cứu khả năng giáo dục hành vi ứng xử

với môi trờng trong chơng trình mẫu giáo Tuy nhiên việcnghiên cứu chỉ dừng lại ở mức độ tổng thể ở các môn học màcha đi sâu vào cách thức giáo dục trong các môn học cụ thểnhất là môn “cho trẻ làm quen với MTXQ’’ Mà ta thấy rằng ch-

ơng trình giáo dục trẻ mẫu giáo thì khả năng giáo dục hành viứng xử phù hợp cho trẻ rất lớn, đặc biệt là môn học cho trẻ làmquen với môi trờng xung quanh vì kiến thức của bài dạy sát vớinội dung giáo dục

- Nghiên cứu về vấn đề giáo dục hành vi ứng xử: Có rất

nhiều chơng trình nghiên cứu chủ yếu về các biện pháp giáodục hành vi đạo đức, hành vi ứng xử có văn hóa cho học sinh

Tác giả Hoàng Thị Phơng trong luận án tiến sĩ đã nghiêncứu về giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ mầm non

Các tác giả Lu Thu Thuỷ, Võ Nguyên Du đã đa ra kết luận

về quy trình giáo dục, nội dung, phơng pháp giáo dục và cách

tổ chức quá trình giáo dục hành vi

Ngoài ra còn có các tác giả: Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt,Phạm Viết Vợng, các tác giả này đề cập đến vấn đề hành vi

đạo đức và giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh, tuy nhiênchỉ dừng lại ở chỗ xem hành vi đạo đức là một yếu tố cấuthành của con ngời

Khi phân tích các vấn đề lớn từ các tài liệu khoa học vàcác công trình nghiên cứu của các tác giả nói trên thì chúng tôinhận thấy rằng:

Vấn đề giáo dục hành vi nói chung, giáo dục hành vi chotrẻ mấm non nói riêng đã đợc quan tâm từ lâu Đó là việc giáodục những tính cách tích cực về các giá trị chuẩn mực xã hội

và biểu thị bằng hành vi tơng ứng ở các mối quan hệ trong xã

hội nhằm hình thành những phẩm chất tốt đẹp của ngời côngdân tơng lai.

Ngày nay, xã hội càng văn minh, càng phát triển thì mốiquan hệ giữa ngời - ngời, ngời - MTXQ càng trở nên phức tạp Dovậy đòi hỏi nghiên cứu vấn đề “hành vi ứng xử phù hợp’’ ngàycàng trở nên cấp thiết trong nhiều lĩnh vực nh: Kinh tế, chínhtrị, giáo dục… Điều đó đòi hỏi các nhà nghiên cứu quan tâmnhiều hơn, đặc biệt trong vấn đề giáo dục hành vi ứng xử phùhợp với MTXQ Đây là vấn đề quan trọng có tính cấp thiết trongviệc giáo dục, hoàn thiện nhân cách cho trẻ mầm non

Ngoài ra nội dung và phơng thức thể hiện hành vi ứng xửphù hợp không những do thực tiễn cuộc sống và truyền thốngvăn hoá qui định mà còn không ngừng biến đổi cùng với sựphát triển của môi trờng xung quanh, đặc biệt là trong giai

đoạn hiện nay Giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với MTXQ cho trẻmẫu giáo là vấn đề rộng và phức tạp, đòi hỏi phải đầu t nhiều

về trí tuệ và thời gian.Trong phạm vi đề tài nghiên cứu chúngtôi chỉ tập trung nghiên cứu một số biện pháp giáo dục hành viphù hợp với MTXQ cho trẻ 5-6 tuổi Kết quả nghiên cứu sẽ gópphần nâng cao chất lợng hành vi ứng xử phù hợp với MTXQ chotrẻ, chuẩn bị tốt hơn cho trẻ vào học ở phổ thông

- ứng đối: ứng đáp, ứng khẩu, ứng khó, ứng biến.

Tiến sĩ Ngô Công Hoàn cho rằng: “ứng xử là phản ứng

hành vi của con ngời nảy sinh trong quá trình giao tiếp, donhững rung cảm của cá nhân kích thích nhằm lĩnh hội,truyền đạt những tri thức, vốn kinh nghiệm, vốn sống của cánhân trong những tình huống nhất định”

PTS Lê Thị Bừng cho rằng: “ứng xử là phản ứng của con

ngời với sự tác động của ngời khác đến mình trong một tìnhhuống cụ thể nhất định Nó thể hiện ở chỗ con ngời khôngchủ động trong giao tiếp mà chủ động trong phản ứng có sựlựa chọn có tính toán thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉcách nói năng, tuỳ thuộc vào tri thức kinh nghiệm và nhân cáchcủa mỗi ngời nhằm đạt hiệu quả cao nhất”

ứng xử đặc trng bởi các dấu hiệu:

- ứng xử đợc thể hiện bởi các cá nhân, mỗi cá nhân đều

có đặc điểm khí chất khác nhau nên mỗi cá nhân thể hiệnhành vi phản ứng theo tốc độ, cờng độ, nhịp điệu, thái độ vàtình cảm khác nhau

- ứng xử đợc qui định bởi các chuẩn mực xã hội

- ứng xử là sự giao thoa có tính nghệ thuật giữa “cái tựnhiên” và “cái xã hội” trong bản chất con ngời.

Từ những đặc trng trên chúng tôi đa ra định nghĩa: ứng xử đó là sự phản ứng của cá nhân Sự phản ứng

đó đợc thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năngtuỳ thuộc vào nhận thức và nhân cách của từng cá nhân

Hành vi và ứng xử đều đợc thực hiện bởi các cá nhânkhác nhau và chịu sự chế ớc bởi các chuẩn mực xã hội Nhnghành vi là quá trình một chuỗi những phản ứng, phản ứng ấy

có mối liên hệ nhân quả với những biến đổi bên ngoài, ứng xử

là quá trình tiếp nhận kích thích ngoại giới và phản ứng đáp lạikích thích, là nội dung tâm lý biểu hiện qua thái độ, hành vicủa cá nhân Thớc đo của hành vi đợc biểu hiện qua ứng xử

1.1.2.2 Khái niệm “Hành vi”:

Thuật ngữ hành vi đợc xem xét ở nhiều khía cạnh khácnhau Các nhà sinh học đại diện là E.F Toocđai (1874 - 1949)xem xét hành vi với t cách là cách sống và hoạt động trong mộtmôi trờng nhất định dựa trên sự thích nghi của cơ thể với môitrờng Hành vi của con ngời bó hẹp trong các hoạt động thíchnghi của cơ thể với môi trờng để đảm bảo sự tồn tại của cáthể trong môi trờng đó

Theo chủ nghĩa hành vi, bao gồm chủ nghĩa hành vi cổ

điển (G.Oat-xơn 1878-1958), chủ nghĩa hành vi mới (Tôn-men

1886 – 1958) và Hô-lơ (1884 – 1952), chủ nghĩa hành vi bảothủ (B.Ph.Ski-nơ), thì mọi hành vi đều đợc biểu thị bằngcông thức nổi tiếng S ->R ( kích thích->phản ứng ) Hành vi

đợc thực hiện không có sự tham gia cơ bản của chủ thể, củanhân cách.

Quan điểm của chủ nghĩa hành vi và các nhà sinh vật

đều cho rằng hành vi là tất cả những gì phản ứng hay nhữngcách thức để con ngời thích ứng với môi trờng Chủ nghĩahành vi quan niệm con ngời không chỉ phản ứng với kích thích

có tính sinh học mà còn phản ứng với các kích thích khác (môitrờng xã hội)

Luận điểm cơ bản nhất của thuyết hành vi là coi con

ng-ời chỉ có khả năng phản ứng thụ động và vì vậy hoàn toàn lệthuộc vào kích thích tác động lên con ngời, không cần biếtgiữa kích thích và phản ứng có gì, không công nhận có tâm

lý, ý thức trong việc con ngời thích nghi với môi trờng Cũng nhvậy, thuyết Ghe-stan (đại diện là Vec-hây-me 1880-1934),V.Côlơ (1887-1967) và K.Côpca (1886-1941) đã xét đến bảnchất của hành vi mà không tính tới tích cực cuả chủ thể, chỉcoi môi trờng là cái quyết định của hành vi

Tâm lý học Mac-xit quan niệm hành vi con ngời là “cuộcsống’’, “lao động’’, “thực tiễn’’ tức là hoạt động Hành vi conngời là biểu hiện bên ngoài của hoạt động đợc điều chỉnh bởicấu trúc tâm lý bên trong của chủ thể, của nhân cách

Theo L.X.V-gôt-xki, hành vi con ngời đợc hiểu là quá trìnhnắm lấy các chức năng tâm lý xã hội của bản thân, tức là hành

vi đợc hiểu là hoạt động nhằm vào bản thân để tổ chức hành

vi của mình, đồng thời tham gia vào hoạt động bên ngoài, tác

động lên các đối tợng bên ngoài ấy rồi “chuyển vào trong’’thành tâm lý, ý thức Điều đó cho thấy, hoạt động bên ngoàivào bên trong có cùng cơ cấu duy nhất Cấu trúc chung ấy là cơ

sở quan trọng cho các quá trình chuyển hoá: “từ ngoài vàotrong”, “từ trong ra ngoài’’.

Đồng thời, L.X.V-gôt-xki chỉ rõ công thức hành vi ngời và

động vật hoàn toàn khác nhau “ở động vật, chỉ có hai loạihành vi kinh nghiệm di truyền và kinh nghiệm di truyền kếthợp tự tạo; còn ở ngời, ngoài hai loại kinh nghiệm đó còn có kinhnghiệm kép (lao động), kinh nghiệm lịch sử, kinh nghiệm xãhội’’ Hành vi ngời có công thức bao gồm kinh nghiệm lịch sử,kinh nghiệm xã hội, kinh nghiệm kép và đợc hiểu ngầm là hoạt

động của con ngời Còn ý thức đợc coi là thực tại khách quan cóchức năng điều chỉnh đối với hành vi và cùng với hành vi, ýthức là một mặt của hoạt động

Nh vậy, nguyên tắc trực tiếp của hành vi đợc thay thếbằng nguyên tắc gián tiếp:S R Đó là nét đặc trng cho hoạt

động của con ngời

X

Nhờ có nguyên tắc này, con ngời có thể điều khiển đợchoạt động của bản thân, thoát khỏi tác động trực tiếp củadòng kích thích và hành vi ngời không còn đơn thuần là hành

vi phản ứng mà trở thành hành vi tích cực

Khi đặt vấn đề tích cực của chủ thể, Đ.N Udơnatde đãgiải thích quá trình hình thành những hành vi nh sau: Nhằmmục đích thoả mãn nhu cầu của mình, chủ thể hớng ra thực tạixung quanh, trong khi tác động trực tiếp lên chủ thể, thực tại

ấy chuẩn bị cho chủ thể sẵn sàng hành động lên đối tợng cầnthiết để thoả mãn nhu cầu Trên cơ sở đó, chủ thể thực hiện

đầy đủ những tác động có tính mục đích của hành vi Có

nghĩa là hành vi có tính mục đích và có nghĩa, tức là cùngmột lúc tính đến cả chủ thể lẫn thực tại của đối tợng nào đó.

Dựa vào phân tích trên, chúng tôi xác định nội hàm củakhái niệm “Hành vi’’ trong phạm vi nghiên cứu của đề tài nhsau:

Hành vi :

- Là biểu hiện bên ngoài của hoạt động, nhng đợc điều chỉnh bởi cấu trúc tân lý bên trong của chủ thể, của nhân cách.

- Đợc thực hiện bởi các chủ thể có ý thức, với mục đích nhất định, thể hiện ở các mặt: thông tin, bày tỏ thái độ, cảm xúc, và các tác động qua lại với nhau.

- Chịu sự quy định của các chuẩn mực xã hội, đợc xây dựng từ hệ thống những giá trị xã hội do một nền văn hoá lựa chọn để định hớng.

Các kết quả nghiên cứu trên cho phép xác định một số vấn đề đối với việc giáo dục hành vi sau đây:

- Hành vi con ngời là biểu hiện bên ngoài của hoạt động

đợc điều chỉnh bởi cấu trúc bên trong của chủ thể, của nhâncách Cho nên nhà giáo dục phải đặt vấn đề giáo dục cả hìnhthức bên ngoài lẫn bên trong của hành vi Tức là vấn đề hìnhthành hành vi cần đợc xem là hai mặt thống nhất của một quátrình giáo dục

- Hành vi con ngời có tính mục đích và có nghĩa, tức làcùng một lúc tính đến cả chủ thể lẫn thực tại Điều đó chothấy con ngời chịu tác động của môi trờng sống bên ngoài nênnhà giáo dục không đợc coi nhẹ vấn đề hình thành khả năngthích nghi với môi trờng ở đứa trẻ Tuy vậy, yếu tố quyết địnhhành vi là ở chủ thể Con ngời với ý thức của mình có thể tác

động lại với những kích thích, chứ không chỉ chịu sự tác

động của chúng Vì vậy, có thể giáo dục ý thức trong việc conngời thích nghi với môi trờng

- Hành vi có cơ sở là tâm lý, nẩy sinh khi có nhu cầu vàhoàn thành thoả mãn yêu cầu Quá trình hình thành hành vivì thế, cần đợc bắt đầu từ giáo dục nhu cầu và tạo điều kiệncho trẻ sẵn sàng hành động lên đối tợng cần thiết để thoảmãn nhu cầu của chúng

1.1.2.3 Giáo dục hành vi phù hợp với môi trờng xung quanh cho trẻ Mầm non:

Môi trờng xung quanh là toàn bộ các sự vật, hiện tợng, củathế giới vô sinh và hữu sinh đợc thu hút vào một quá trình của

đời sống xã hội ở một giai đoạn lịch sử nhất định và tạo điềukiện cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của xã hội

Môi trờng xung quanh bao gồm môi trờng tự nhiên và môitrờng xã hội:

+ Môi trờng tự nhiên là tập hợp các điều kiện bên ngoài

nh các yếu tố sinh thái, ánh sáng, khí hậu, và điều kiện sinhvật nói chung (con ngời là một thực thể của tự nhiên)

+ Môi trờng xã hội bao gồm các mối quan hệ, các qui tắc,pháp chế, giữa con ngời với con ngời và chỉ trong môi trờng xãhội thì con ngời mới phát triển đợc nhân cách

Môi trờng xung quanh rất đa dạng và phong phú đầynhững điều lý thú mà con ngời luôn muốn tìm tòi khám phá

- Giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với môi trờng xung quanh

là trang bị cho trẻ có ý thức trách nhiệm đến sự phát triển bềnvững của môi trờng xung quanh một khả năng biết đánh giá vẻ

đẹp của thiên nhiên và con ngời, một giá trị ngời cần khắcsâu bởi một nền tảng đạo lý về MTXQ

- Giáo dục hành vi phù hợp với MTXQ cũng có nghĩa là giáodục hành vi ứng xử có văn hóa của trẻ với MTXQ Đó là việc hìnhthành, rèn luyện cho trẻ thái độ và hành vi phù hợp với đối tợngtrong MTXQ Hành vi đó phải mang tính nhân văn, phù hợp vớiqui tắc, chuẩn mực đạo đức của xã hội

- Giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với môi trờng xung quanh

là một chủ thể mang tính xuyên suốt trong sự hoà nhập với cácmôn học khác, giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với MTXQ mang lạicho trẻ em cơ hội hiểu biết về các quyết định về hành vi vớimôi trờng của con ngời Giáo dục cũng tạo ra cơ hội để sử dụngtất cả các kỹ năng liên quan đến cuộc sống hôm nay và ngàymai của trẻ Tức là giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với MTXQ chotrẻ mẫu giáo là quá trình giáo dục trong đó trên cơ sở nhữngtri thức sơ đẳng về MTXQ mà hình thành ở trẻ nhận thức, thái

độ c xử phù hợp: Thái độ ứng xử nhân ái với thiên nhiên, là tìnhcảm gần gũi, gắn bó, chăm sóc, bảo vệ Thái độ ứng xử nhân

ái với bạn bè là sự thơng mến, gần gũi, nhờng nhịn, hợp tác trongcuộc sống Thái độ ứng xử nhân ái với những ngời lớn, là sự quítrọng biết làm theo lẽ phải khi ngời lớn chỉ bảo, hớng dẫn

1.1.3 Bản chất hành vi của trẻ mầm non: