Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 2 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận và quy định về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ. Chương 2: Thực trạng áp dụng và kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 5
1 Lý do chọn đề tài 5
2 Tình hình nghiên cứu của đề tài 6
3 Mục đích nghiên cứu 8
4 Đối tượng nghiên cứu 8
5 Phạm vi nghiên cứu 8
6 Giả thuyết nghiên cứu 8
7 Phương pháp nghiên cứu 9
Kết cấu 9
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH VỀ CẦM CỐ TÀI SẢN TRONG TIỆM CẦM ĐỒ 10
1.2 Khái quát chung về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 10
1.2.1 Các khái niệm 10
1.2.2 Đặc điểm 11
1.2 Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
1.2.1 Hình thức hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
1.2.2 Chủ thể trong hợp đồng cầm cố trong tiệm cầm đồ 11
1.2.3 Đối tượng của hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
1.2.4 Hiệu lực của hợp đồng cầm cố tài sản 11
1.3 Quyền và nghĩa vụ của bên cầm cố và bên nhận cầm cố 11
1.4 Thực hiện hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
1.5 Xử lý tài sản cầm cố 11
1.6 Chấm dứt cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
1.6.1 Nghĩa vụ được bảo đảm chấm dứt 11
1.6.2 Việc cầm cố tài sản được hủy bỏ hoặc thay thế bằng biện pháp bảo đảm khác 11
1.6.3 Tài sản cầm cố đã được xử lý 11
1.6.4 Chấm dứt cầm cố theo thỏa thuận của các bên 11
1.6.5 Trả lại tài sản cầm cố trong tiệm cầm đồ 11
Trang 2Kết luận chương 1 11
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ CẦM CỐ TÀI SẢN TRONG TIỆM CẦM ĐỒ 11
2.1 Thực trạng áp dụng quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
2.1.1 Không lập hợp đồng chi tiết khi giao dịch dân sự trong tiệm cầm đồ 11
2.1.2 Sử dụng tài sản cầm cố không thuộc sở hữu của bên cầm cố 11
2.1.3 Sử dụng tài sản cầm cố không thuộc điều kiện cho phép giao dịch 11
2.1.4 Bên nhận cầm cố sử dụng tài sản cầm cố để giao dịch không đúng pháp luật 11
2.1.5 Bên nhận cầm cố chứa chấp, tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có 11
2.1.6 Bất cập về lãi suất giao dịch dân sự trong tiệm cầm đồ 11
2.2 Một số bất cập trong quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
2.2.1 Chưa có quy định danh mục về loại tài sản được phép cầm cố trong tiệm cầm đồ 11
2.2.2 Về phần lãi suất cho vay 11
2.2.3 Chưa có quy định riêng về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 11
2.3 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 12
2.3.1 Quy định danh mục về loại tài sản được phép cầm cố trong tiệm cầm đồ .12
2.3.2 Giảm phần lãi suất cho vay 12
2.3.3 Đưa ra các quy định riêng cho việc cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ 12
Kết luận chương 2 12
KẾT LUẬN 12
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Xã hội ngày càng phát triển, sự phân công lao động ngày càng rõ rệt cùng với sự phát triển không ngừng về kinh tế và khoa học công nghệ thì nhu cầu về vật chất và tinh thần của con người ngày càng tăng Do đó, để đáp ứng nhu cầu của chính mình thì các chủ thể phải tham gia vào nhiều quan hệ xã hội và quan hệ pháp luật khác nhau, điển hình là quan hệ trong các giao dịch dân sự Một trong các giao dịch khá phát triển
và có xu hướng ngày càng tăng trong thời gian tới là giao dịch dân sự trong các tiệm cầm đồ Các chủ thể tham gia vào giao dịch này thường là vì muốn thỏa mãn nhu cầu
về vật chất của mình bằng hình thức vay tiền trong tiệm cầm đồ Chính vì, ưu điểm là thủ tục nhanh, gọn và nhu cầu về vốn không lớn nên các chủ thể tham gia thường tìm đến các cửa tiệm cầm đồ để vay vốn Chủ thể tham gia vào giao dịch dân sự trong tiệm cầm đồ có thể là tất cả người dân, không phân biệt giàu, nghèo, giới tính, dân tộc, tôn giáo nếu như đủ điều kiện theo quy định của luật thì có thể tham gia
Trên thực tế thì giao dịch này diễn ra khá phức tạp và có nhiều vướng mắc vì giao dịch không được thực hiện theo quy định của pháp luật Có nhiều bất cập xảy ra trong giao dịch này do các chủ thể khi tham gia không lập hợp đồng, cầm đồ không thuộc sở hữu của mình, cầm đồ không thuộc danh mục cho phép, cầm đồ do vi phạm pháp luật
mà có, chủ cơ sở kinh doanh tiêu thụ tài sản do vi phạm mà có, hay là bên nhận cầm
cố không được sự cho phép của bên cầm cố mà đem bán, cho thuê, cho mượn tài sản cầm cố Thậm chí là có cả việc các chủ cơ sở kinh doanh tiệm cầm đồ lợi dụng việc kinh doanh để làm ăn phi pháp làm cho dư luận không tốt về loại hình kinh doanh này Ảnh hưởng đến quyền lợi của các chủ thể tham gia giao dịch và cả người thứ ba, tranh chấp khi thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ khi giao dịch được thực hiện và khi kết thúc giao dịch
Vì vậy, để đảm bảo các quyền lợi và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia giao dịch dân sự cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ được thực hiện đúng theo quy định pháp luật chúng ta cần nghiên cứu các chế định để đảm bảo cho việc giao dịch này, cũng góp phần vào việc phòng, chống tội phạm Bên cầm cố cũng cần tuân theo quy định của pháp luật để đảm bảo quyền lợi của mình và chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của
Trang 4luật Bên cạnh, việc thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật thì cũng cần hoàn thiện hơn các quy định của pháp luật để người dân có thể hiểu rõ hơn về các quy định và từ đó góp phần thực hiện đúng với pháp luật Do đó, tác giả chọn đề tài “ Cầm
cố tài sản theo quy định của pháp luật Dân sự Việt Nam” để nghiên cứu
2 Tình hình nghiên cứu của đề tài
Cầm cố tài sản là một vấn đề nóng bỏng trong thực tiễn cuộc sống, một vấn đề đáng quan tâm trong hệ thống pháp luật Do vậy trong thời gian qua ở Việt Nam cũng
có một số công trình nghiên cứu về vấn đề này Một số đề tài có liên quan đã được nghiên cứu trong thời gian qua ở Việt Nam:
Dương Thị Phượng Liên (2014), “Cầm cố tài sản và thế chấp tài sản tại Ngân hàng Thương mại cổ phần dầu khí toàn cầu (GP bank)” Với đề tài này tác giả tập trung nghiên cứu nội dung quy định pháp luật về cầm cố tài sản và thế chấp tài sản tại Ngân hàng GP bank Tác giả đã tìm hiểu, nghiên cứu và phân tích thực tiễn áp dụng các quy định về cầm cố và thế chấp tài sản tại Ngân hàng GP bank để tìm ra những hạn chế, thiếu sót nhằm khắc phục những hạn chế đó bằng cách là đưa ra những kiến nghị để nâng cao hiệu quả của các biện pháp bảo đảm Mặc dù vậy vẫn còn thiếu sự so sánh về các quy định của pháp luật về các vấn đề liên quan đến cầm cố và thế chấp tài sản qua các thời kỳ, phạm vi nghiên cứu chỉ giới hạn ở ngân hàng GP bank
Quách Thanh Trúc (2014), “ Pháp luật về giao dịch cầm cố tài sản tại cửa hàng cầm đồ” Với đề tài trên tác giả đã phân tích cụ thể và sâu sắc các vấn đề lý luận về cầm cố tài sản và cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ Nêu ra từng quy định về cầm cố tài sản tại cửa hàng cầm đồ, ngoài ra tác giả còn đi vào phân tích thực tiễn áp dụng về cầm cố tài sản tại cửa hàng cầm đồ Từ đó đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật Nhưng còn hạn chế là: chưa đề cập đến vấn đề bên nhận cầm cố
sử dụng tài sản để thực hiện giao dịch ngoài sự mong muốn của bên cầm cố, chưa đưa
ra các biện pháp để chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ cầm đồ phải thực hiện khi kinh doanh
Nguyễn Anh Tuấn (2013), “Cầm cố tài sản một số vấn đề lý luận và thực tiễn” Trong đề tài này tác giả đã nêu ra những vấn đề lý luận và thực tiễn về cầm cố tài sản, đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật Tác giả đã phân tích các vấn đề lý luận và các quy định có liên quan đến cầm cố tài sản, đề ra kiến nghị chung
và cụ thể hoàn thiện pháp luật về cầm cố tài sản Nêu ra quá trình hình thành các biện
Trang 5pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong quá trình phát triển pháp luật Dân sự Việt Nam
Đặng Thị Thanh Bình (2013), “ Chế độ pháp lý về thế chấp tài sản bảo đảm thực hiện các hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại” Người viết nghiên cứu đề tài này với việc phân tích những vấn đề lý luận chung về thế chấp tài sản bảo đảm thực hiện các hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại Nghiên cứu về pháp luật và thực trạng về thế chấp tài sản bảo đảm để thực hiện các hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại Nghiên cứu về pháp luật và thực trạng về thế chấp tài sản bảo đảm
để thực hiện các hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại Nhưng do đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu trong Ngân hàng Thương mại nên mang tính nói riêng nhiều hơn
3 Mục đích nghiên cứu
Tác giả nghiên cứu một số vấn đề về lí luận, quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật trong lĩnh vực giao dịch cầm cố tài sản tại cửa hàng cầm đồ
Trên cơ sở đó, tác giả xem xét việc áp dụng các quy định của pháp luật vào thực tiễn trên địa bàn Tỉnh Trà Vinh để chỉ ra những tồn tại, vướng mắc trong quy định của pháp luật về giao dịch cầm cố tài sản tại cửa hàng cầm đồ, góp phần lập lại an ninh trật
tự và phòng chống tội phạm Từ đó đưa ra các giải pháp kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về vấn đề này
4 Đối tượng nghiên cứu
Trong đề tài này tác giả tập trung vào nghiên cứu các nội dung chính sau đây: Các vấn đề lý luận chung và quy định về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ; Thực trạng áp dụng và một số bất cập trong quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
5 Phạm vi nghiên cứu
Do thời gian nghiên cứu hạn chế và vì điều kiện khách quan, chủ quan nên trong
đề tài này tác giả chỉ nghiên cứu các quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ thông qua các văn bản sau:
Bộ Luật Dân sự 2015
Nghị định số 96/2016/NĐ-CP của Chính Phủ quy định điều kiện về an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
Nghị định số 163/2006/NĐ-CP của Chính Phủ quy định về giao dịch bảo đảm
Trang 6Nghị định số 11/2012/NĐ-CP về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2012/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính Phủ về giao dịch bảo đảm
6 Giả thuyết nghiên cứu
Bên cầm cố và bên nhận cầm cố nên lập hợp đồng chi tiết khi giao dịch dân sự trong tiệm cầm đồ để bảo vệ quyền lợi cho các bên và đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm
Cần có thêm quy định về danh mục các loại tài sản được phép giao dịch trong tiệm cầm đồ để hạn chế tình trạng sử dụng tài sản cầm cố không thuộc điều kiện cho phép giao dịch
Nên giảm mức lãi suất cho vay là 15%/ năm so với mức mà BLDS năm 2015 quy định
Nên có qui định riêng về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
Bên nhận cầm cố cần phải kiểm tra tài sản cầm cố có phải thuộc sở hữu của bên cầm cố hay không, nếu phát hiện ra có dấu hiệu của sự vi phạm phải báo ngay cho cơ quan chức năng để kịp thời xử lý
7 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu luận văn tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:
Phương pháp phân tích: phương pháp này được sử dụng để phân tích các quy định của pháp luật nhằm tìm ra những vướng mắc, tồn tại trong hệ thống pháp luật Từ đó, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, phòng ngừa và ngăn chặn tội phạm Phương pháp này được sử dụng xuyên suốt trong quá trình nghiên cứu
Phương pháp so sánh: phương pháp này dùng để so sánh những qui định giữa Bộ Luật Dân sự 2005 và Bộ luật Dân sự 2015 về những vấn đề liên quan đến cầm cố tài sản nhằm tìm ra sự khác biệt và những điểm mới của Bộ luật Dân sự 2015
Phương pháp liệt kê: nhằm đưa ra những dẫn chứng, ví dụ làm cho bài nghiên cứu thêm phong phú hơn, giúp người đọc dễ tiếp thu và dễ hiểu hơn Đó cũng là một phương pháp để tác giả có thể dễ phân tích và nghiên cứu
Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng phương pháp quy nạp và diễn dịch, đối chiếu nhằm đi sâu vào từng điều luật cụ thể và tìm hiểu nội dung, tính hữu hiệu cũng như mặt hạn chế từ đó đưa ra hướng giải quyết cho những vấn đề đặt ra
Trang 7Kết cấu
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 2 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và quy định về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ.
Chương 2: Thực trạng áp dụng và kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật về
cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
Trang 8CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH VỀ CẦM CỐ TÀI SẢN TRONG
TIỆM CẦM ĐỒ 1.1 Khái quát chung về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
1.1.1 Các khái niệm
1.1.2 Đặc điểm
1.2 Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
1.2.1 Hình thức hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
1.2.2 Chủ thể trong hợp đồng cầm cố trong tiệm cầm đồ
1.2.3 Đối tượng của hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
1.2.4 Hiệu lực của hợp đồng cầm cố tài sản
1.3 Quyền và nghĩa vụ của bên cầm cố và bên nhận cầm cố
1.4 Thực hiện hợp đồng cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
1.5 Xử lý tài sản cầm cố
1.6 Chấm dứt cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
1.6.1 Nghĩa vụ được bảo đảm chấm dứt
1.6.2 Việc cầm cố tài sản được hủy bỏ hoặc thay thế bằng biện pháp bảo đảm khác 1.6.3 Tài sản cầm cố đã được xử lý
1.6.4 Chấm dứt cầm cố theo thỏa thuận của các bên
1.6.5 Trả lại tài sản cầm cố trong tiệm cầm đồ
1.7 Thanh toán tiền bán tài sản cầm cố
Kết luận chương 1
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ CẦM CỐ TÀI SẢN TRONG TIỆM CẦM ĐỒ 2.1 Thực trạng áp dụng quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
2.1.1 Không lập hợp đồng chi tiết khi giao dịch dân sự trong tiệm cầm đồ
2.1.2 Sử dụng tài sản cầm cố không thuộc sở hữu của bên cầm cố
2.1.3 Sử dụng tài sản cầm cố không thuộc điều kiện cho phép giao dịch
2.1.4 Bên nhận cầm cố sử dụng tài sản cầm cố để giao dịch không đúng pháp luật
Trang 92.1.5 Bên nhận cầm cố chứa chấp, tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có
2.1.6 Bất cập về lãi suất giao dịch dân sự trong tiệm cầm đồ
2.2 Một số bất cập trong quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
2.2.1 Chưa có quy định danh mục về loại tài sản được phép cầm cố trong tiệm cầm đồ 2.2.2 Về phần lãi suất cho vay
2.2.3 Chưa có quy định riêng về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
2.3 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật về cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
2.3.1 Quy định danh mục về loại tài sản được phép cầm cố trong tiệm cầm đồ
2.3.2 Giảm phần lãi suất cho vay
2.3.3 Đưa ra các quy định riêng cho việc cầm cố tài sản trong tiệm cầm đồ
Kết luận chương 2
KẾT LUẬN
Trang 10TÀI LIỆU THAM KHẢO
A VĂN BẢN PHÁP LUẬT
1 Bộ Luật Dân sự 2005
2 Bộ luật Dân sự 2015
3 Nghị định số 59/2006/NĐ-CP ngày 12 tháng 6 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thương mại về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện
4 Nghị định số 163/2006/NĐ-CP quy định về giao dịch bảo đảm
5 Nghị định số 43/2009/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh của nghị định 59/2006/NĐ-CP ngày 12 tháng 6 năm 2006 hướng dẫn thi hành luật thương mại về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện
6 Nghị định số 83/2010/NĐ-CP quy định về đăng ký giao dịch bảo đảm
7 Nghị định số 05/2012/NĐ-CP quy định sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định về đăng ký giao dịch bảo đảm, trợ giúp pháp lý, luật sư, tư vấn pháp luật
8 Nghị định số 11/2012/NĐ-CP quy định về sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính Phủ về giao dịch bảo đảm
9 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt quy phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; Phòng cháy và chữa cháy; Phòng, chống bạo lực gia đình
10 Nghị định số 96/2017/NĐ-CP của Chính Phủ quy định điều kiện về an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
11 Nghị định 102/2017/ NĐ-CP của Chính Phủ về đăng ký biện pháp bảo đảm
12 Thông tư số 02TT/LB của Ngân hàng nhà nước-thương mại hướng dẫn kinh doanh dịch vụ cầm đồ
13 Thông tư số 33/2010/TT-BCA của Bộ Công An quy định cụ thể về an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện
14 Thông tư số 16/2014/TTLT-BTP-BTNMT-NHNN của Bộ Tư Pháp, Bộ Tài Nguyên
và Môi Trường, Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn một số vấn đề xử lý tài sản bảo đảm