thực trạng chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng phương pháp kangaroo tại bệnh viện phụ sản trung ương năm 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNHNGUYỄN THỊ HOA THỰC TRẠNG CHĂM SÓC TRẺ SINH NON, NHẸ CÂN BẰNG PHƯƠNG PHÁP KANGAROO TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG NĂM 2020 BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

NGUYỄN THỊ HOA

THỰC TRẠNG CHĂM SÓC TRẺ SINH NON, NHẸ CÂN

BẰNG PHƯƠNG PHÁP KANGAROO

TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG NĂM 2020

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

NAM ĐỊNH – 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

NGUYỄN THỊ HOA

THỰC TRẠNG CHĂM SÓC TRẺ SINH NON, NHẸ CÂN

BẰNG PHƯƠNG PHÁP KANGAROO

TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG NĂM 2020

Chuyên ngành: Điều dưỡng Sản Phụ khoa

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS VŨ VĂN ĐẨU

NAM ĐỊNH – 2020

LỜI CÁM ƠN

Để thực hiện và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp này, em đã nhận được sự hỗtrợ, giúp đỡ cũng như là quan tâm, động viên từ nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân.Chuyên đề cũng được hoàn thành dựa trên sự tham khảo, học tập kinh nghiệm từ cáckết quả nghiên cứu liên quan, các sách, báo chuyên ngành của nhiều tác giả, các tổchức nghiên cứu, tổ chức chính trị…Đặc biệt hơn nữa là sự hợp tác của cán bộ nhânviên Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương và sự giúp đỡ, tạo điều kiện về vật chất và tinhthần từ phía gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp

-Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Thầy Vũ Văn Đẩu - người trực tiếphướng dẫn khoa học đã luôn dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn em trong suốtquá trình thực hiện và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp

- Em xin trân trọng cám ơn Ban giám hiệu trường Đại học Điều dưỡng Nam Địnhcùng toàn thể các thầy cô giáo công tác trong trường đã tận tình truyền đạt nhữngkiến thức quý báu, giúp đỡ em trong quá trình học tập, thực hiện và hoàn thànhchuyên đề

- Em xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban Lãnh đạo Bệnh viện Phụ Sản Trung Ươngcùng sự giúp đỡ nhiệt tình của các đồng nghiệp tại Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơsinh, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho em trong suốt thời gian thực tế tại Trungtâm

Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong chuyên đề tốt nghiệp này không tránh khỏinhững thiếu sót Em kính mong Quý thầy cô, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục

có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để chuyên đề được hoàn thiện hơn

Một lần nữa em xin chân thành cám ơn!

Tác giả chuyên đề

Nguyễn Thị Hoa

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là bài báo cáo chuyên đề tốt nghiệp của tôi trong thờigian qua Những số liệu là trung thực, hoàn toàn được thực hiện tại Trung tâm Chămsóc và điều trị sơ sinh, Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương, không sao chép bất kỳ nguồnnào khác Ngoài ra, trong bài báo cáo có sử dụng một số nguồn tài liệu tham khảo đãđược trích dẫn nguồn và chú thích rõ ràng Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước

bộ môn và nhà trường về sự cam đoan này

Tác giả chuyên đề

Nguyễn Thị Hoa

MỤC LỤC

Nội dung

LỜI CÁM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

DANH MỤC HÌNH ẢNH

ĐẶT VẤN ĐỀ

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Trẻ sinh non, nhẹ cân

1.1.2 Phương pháp Kangaroo

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Cơ sở pháp lý

1.2.2 Một số nghiên cứu về tình hình thực hiện phương pháp Kangaroo ở Việt Nam

Chương 2 MÔ TẢ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT

2.1 Một số đặc điểm của đơn vị

2.1.1 Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương

2.1.2 Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh

2.2 Thực trạng chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng phương pháp Kangaroo tại Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh, Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương năm 2020

2.2.1 Đánh giá năng lực của Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh trong việc thực hiện phương pháp Kangaroo

2.2.2 Quy trình thực hiện chăm sóc cho trẻ sinh non, nhẹ cân đã ổn định bằng phương pháp Kangaroo

2.2.3 Đánh giá kỹ năng thực hiện phương pháp Kangaroo của nhân viên y tế

2.2.4 Kết quả thực hiện chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân đã ổn định bằng phương

pháp Kangaroo

Chương 3 BÀN LUẬN

3.1 Thực trạng chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng phương pháp Kangaroo tại Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh, Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương năm 2020

3.1.1 Những việc đã làm được

3.1.2 Những việc chưa làm được

3.1.3 Thuận lợi

3.1.4 Khó khăn

3.2 Giải pháp để áp dụng và duy trì thực hành phương pháp Kangaroo trong bệnh viện tại Việt Nam

3.2.1 Theo khuyến cáo của WHO để áp dụng và duy trì thực hành phương pháp Kangaroo trong bệnh viện, cần có những hành động sau:

3.2.2 Đề xuất giải pháp để thực hiện chăm sóc cho trẻ sinh non, nhẹ cân đã ổn định bằng phương pháp Kangaroo tại Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh, Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương

3.2.3 Phân tích giải pháp

KẾT LUẬN

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BVPSTW

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure)

EENC (Early Essential Newborn Care)

KMC (Kangaroo Mother Care)

NCU (Neonatal Care Unit)

NICU (Neonatal Intensive Care Unit)

TTCS&ĐTSS

UNICEF (United Nations International

: Bệnh viện Phụ Sản TrungƯơng

: Thông khí áp lực dương liêntục

: Chăm sóc thiết yếu sơ sinh sớm: Phương pháp Kangaroo

: Đơn vị chăm sóc sơ sinh: Đơn vị hồi sức sơ sinh tích cực: Trung tâm Chăm sóc và điều trị

sơ sinh: Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp QuốcChildren's Emergency Fund)

WHO (World Health Organisation) : Tổ chức Y tế Thế giới

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 2.1 Thực hành ở trẻ sinh non và nhẹ cân 17

Bảng 2.2 Trẻ sinh non và nhẹ cân đang điều trị tại NCU 18

Bảng 2.3 Thuốc, vật tư và trang thiết bị trong chăm sóc điều trị trẻ sinh non và nhẹ cân. 20

Bảng 2.4 Chính sách, quy trình và tiêu chuẩn của TTCS&ĐTSS để hỗ trợ việc quản lý trẻ sinh non và nhẹ cân. 21

Bảng 2.5 Tập huấn cho nhân viên KMC 22

Bảng 2.6 Số liệu đăng ký của bệnh viện về trẻ sinh non và nhẹ cân 23

Bảng 2.7 Số giường, không gian và nhân viên 24

Bảng 2.8 Đánh giá kĩ năng KMC của nhân viên y tế 29

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

TrangBiểu đồ 1.1 Tỷ lệ bệnh viện thực hiện KMC (n=95) 12Biểu đồ 1.2 Tình hình thực hiện KMC cho đẻ non, nhẹ cân < 2000 g ở Việt Nam(n=48) 13Biểu đồ 1.3 Tình hình chăm sóc KMC cho trẻ sinh non, nhẹ cân tại Bênh viện

Phụ Sản-Nhi Đà Nẵng 14Biểu đồ 2.1 Kết quả thực hiện chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng KMC tại

TTCS&ĐTSS 29

DANH MỤC HÌNH ẢNH

TrangHình 1 Trẻ được da - kề - da với mẹ ngay sau sinh 2PHỤ LỤC 1 Hình ảnh chăm sóc trẻ bằng phương pháp Kangaroo

Hình 2.1 Trẻ sinh non, nhẹ cân nằm chung giường

Hình 2.2 Trẻ bị tách khỏi mẹ do mổ đẻ và phải ăn sữa công thức bằng bình sữaHình 2.4 Nhân viên KMC hướng dẫn người mẹ/người chăm sóc cách đặt trẻ vào vịtrí Kangaroo

Hình 2.5 Người mẹ/người chăm sóc cho trẻ ăn

Hình 2.6 Nhân viên KMC hướng dẫn người mẹ/người chăm sóc cách theo dõi trẻHình 2.7 Người mẹ thực hiện KMC cho trẻ

Hình 2.8 Bố và bà không thực hiện KMC cho trẻ

Hình 2.9 Trẻ ở phòng KMC liên tục không được đặt ở vị trí Kangaroo

ĐẶT VẤN ĐỀ

Hàng năm, có khoảng 1,9 triệu trẻ (chiếm 12% trong tất cả các ca sinh) ở khuvực Tây Thái Bình Dương được sinh ra non tháng (dưới 37 tuần tuổi thai) Ước tính,

có tới 81.600 trẻ trong số những trẻ sinh non này tử vong, chiếm 50% tổng số tử vong

ở trẻ sơ sinh Khoảng 85% trẻ sinh non ở tuần thứ 32 - 36 và không cần phải chămsóc đặc biệt Hơn một nửa số ca tử vong ở trẻ sinh non có thể phòng tránh được màkhông cần phải chăm sóc tại Đơn vị hồi sức sơ sinh tích cực (Neonatal Intensive CareUnit - NICU) Phương pháp Kangaroo (Kangaroo Mother Care - KMC) bao gồm đặttrẻ tiếp xúc da - kề - da với mẹ kéo dài, tự bú sữa mẹ hoàn toàn hoặc được cho ăn sữa

mẹ bằng phương pháp khác, và theo dõi chặt chẽ tình trạng bệnh của trẻ sẽ phòngngừa được các nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ sinh non và thúc đẩy sự tăngtrưởng và phát triển trí não của trẻ [8]

Cách chăm sóc trẻ sơ sinh theo KMC đã được biết đến và sử dụng trên thếgiới và ở nước ta trong nhiều năm nay Phương pháp này dựa trên cách bắt trước tựnhiên, làm theo cách nuôi con và bảo vệ con của một loài chuột túi của Châu Úc, conKangaroo Phương pháp này được đề xướng từ nước Bolivia, Châu Mỹ, rồi vì sự đơngiản và hiệu quả cao của nó mà đã lan nhanh khắp năm châu Ở các nước giàu, người

ta sử dụng KMC không liên tục để chống lạm dụng lồng ấp, cho ra viện sớm giảmnhiễm khuẩn bệnh viện và tăng cường tình cảm giữa cha - mẹ và đứa trẻ mới sinh Ởnước ta và các nước đang phát triển khác, ngoài các lợi ích trên, người ta sử dụngKMC liên tục chủ yếu nhằm chăm sóc mọi trẻ sơ sinh, nhất là trẻ sinh non, nhẹ cânnhằm giữ ấm điều hòa thân nhiệt, tăng cường bú mẹ và sự gắn bó mẹ - con, giúp trẻmau phát triển và hạn chế bệnh tật và tử vong ở trẻ sơ sinh Nhận thức được lợi ích vàtầm quan trọng của phương pháp này, nước ta đã sớm đưa phương pháp này vào vănbản “Hướng dẫn quốc gia về Chăm sóc sức khỏe sinh sản”, phần Chăm sóc sơ sinh từnăm 2009 Từ đó trở đi, điều này liên tục được nhấn mạnh thực hiện ở tất cả cáctuyến y tế trong cả nước [3]

Tại Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh (TTCS&ĐTSS), Bệnh viện PhụSản Trung Ương (BVPSTW) đã đưa KMC vào hoạt động theo mô hình thực hiệnchăm sóc cho trẻ sinh non, nhẹ cân đã ổn định bằng KMC từ nhiều năm qua Để cócái nhìn chi tiết hơn về công tác chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng KMC tại Trung

tâm, tôi thực hiện chuyên đề “Thực trạng chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng phươngpháp Kangaroo tại Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương năm 2020” nhằm mục tiêu:

Đánh giá thực trạng chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng phương phápKangaroo tại Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh, Bệnh viện Phụ Sản TrungƯơng năm 2020

Hình 1 Trẻ được da - kề - da với mẹ ngay sau sinh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Trẻ sinh non, nhẹ cân

1.1.1.1 Một số định nghĩa và thuật ngữ y học về trẻ sinh non, nhẹ cân [3]

-Trẻ sinh non: là trẻ sinh ra trước 37 tuần tuổi thai

1.1.1.2 Các vấn đề và nguy cơ thường gặp của trẻ sinh non, nhẹ cân

Hạ thân nhiệt: do khả năng điều hòa nhiệt độ của trẻ sinh non rất kém nênnhiệt độ cơ thể của trẻ phụ thuộc rất nhiều vào nhiệt độ môi trường Trẻ sinh non bịmất nhiệt nhiều hơn trẻ đủ tháng do hệ thần kinh chưa hoàn chỉnh, da mỏng, diện tích

da rộng Trẻ sinh non cũng dễ bị sốt cao, mất nước nhiều nếu nhiệt độ môi trường cao

và khô Thân nhiệt hạ sẽ dẫn đến rối loạn chuyển hóa, nhiễm toan và các hậu quảnghiêm trọng khác [3]

Suy hô hấp: do trung tâm hô hấp ở trẻ sinh non chưa hoàn chỉnh nên trẻ hayrối loạn nhịp thở hoặc có cơn ngừng thở Do phổi non, chưa trưởng thành, thiếu chấtsunfatant nên hội chứng bệnh màng trong hay xảy ra với trẻ sinh non dưới 28 tuầntuổi thai, làm giảm sức căng bề mặt của phế nang nên và trao đổi khí ô xy hạn chếchức năng hô hấp ở trẻ [3]

Nguy cơ nhiễm khuẩn cao: do da trẻ sinh non mỏng và có độ toan thấp nênnguy cơ nhiễm khuẩn mà đường vào qua da rất cao Hệ bạch cầu, đại thực bào chưatrưởng thành, bổ thể không qua được rau thai và lượng Globulin miễn dịch thấp cả sốlượng và chất lượng nên khả năng chống nhiễm khuẩn của trẻ rất hạn chế [3]

Chức năng tiêu hóa chưa hoàn chỉnh: do phản xạ bú yếu, các men tiêu hóa ít,nhu động ruột và hệ thống mạch máu nuôi dưỡng kém nên trẻ dễ bị viêm ruột hoại tử.Dung tích dạ dày nhỏ (khoảng 5-10ml), nằm ngang và cao sát với cơ hoành nên trẻrất dễ bị nôn, trớ [3].

Chức năng gan kém: hầu như không có glycogen dự trữ nên trẻ dễ bị hạ đườngmáu Do gan không sản xuất được một số men chuyển hóa nên trẻ đẻ non dễ bị vàng

da, vàng da kéo dài, nguy cơ tan máu, chảy máu cao [3]

Các nguy cơ khác: như bệnh lí võng mạc và chức năng thận yếu cũng hay xảy

ra đặc biệt ở trẻ rất non tháng dưới 28 tuần tuổi thai [3]

1.1.1.3 Một số nghiên cứu về trẻ sinh non, nhẹ cân và tử vong sơ sinh trênThế giới và ở Việt Nam

- Theo nghiên cứu của Hug, L và cộng sự cho thấy sinh non là nguyên nhânhàng đầu của tử vong trẻ < 5 tuổi Năm 2017 trên Thế giới có 5,3 triệu trẻ em chếttrước 5 tuổi Có 47% (2,5 triệu) chết sơ sinh Trong đó 16% tử vong do sinh non [16]

- Theo nghiên cứu của Blencowe, H và cộng sự cho thấy trẻ sinh non lànguyên nhân gián tiếp của ít nhất 50% và trực tiếp của 35% tử vong sơ sinh Hàngnăm có 15 triệu trẻ sinh non Có 85% sinh non giữa 32-37 tuần và hầu hết các trẻ này

có thể được cứu sống với các chăm sóc thiết yếu sơ sinh Có > 75% tử vong trẻ sinhnon có thể được cứu sống mà không cần các NICU Có > 90 % sinh non và nhẹ cân

ởcác nước đang phát triển Và 90% nguồn lực nghiên cứu về trẻ nguy cơ cao lại tập trung ở các nước phát triển [13]

- Theo báo cáo của United Nations International Children's Emergency Fund(Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc - UNICEF), World Health Organisation (Tổ chức Y

tế Thế giới -WHO) Việt Nam và Vụ sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em năm 2015 có hơn 20

triệu trẻ em trên thế giới sinh ra bị nhẹ cân tương đương với khoảng 1 trên 7 trẻ sơsinh trên thế giới bị nhẹ cân Trẻ sơ sinh bị nhẹ cân là một nguyên nhân quan trọngdẫn đến trên 80% ca tử vong trẻ sơ sinh Đối với những trẻ sơ sinh sống sót được - trẻ

có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng thấp còi, bị các vấn đề về phát triển và thể chất saunày khi lớn lên [9]

- Theo báo cáo của UNICEF, WHO Việt Nam và Vụ sức khỏe bà mẹ và Trẻ

em năm 2017 cho thấy tỷ lệ tử vong trẻ < 5 tuổi tại Việt Nam có 55% là tử vong sơsinh, trong đó 41% tử vong sơ sinh do sinh non [10]

- Theo báo cáo của Vũ Thị Vân Yến, Nguyễn Ngọc Lợi tại TTCS&ĐTSS,BVPSTW năm 2012 có 1,37% trẻ tử vong Trong số trẻ tử vong 2 nhóm trẻ ≤ 28 tuần

và < 1000g có tỷ lệ tử vong cao nhất (59,2% và 49,1%) [11]

1.1.2 Phương pháp Kangaroo

1.1.2.1 Thế nào là chăm sóc trẻ bằng phương pháp Kangaroo

Chăm sóc trẻ bằng KMC là cách chăm sóc trẻ sơ sinh bằng cách đặt trẻ nằmtiếp xúc da - kề - da trên ngực mẹ để được giữ ấm và nuôi dưỡng bằng sữa mẹ Chămsóc trẻ bằng KMC là một giải pháp an toàn, hiệu quả, dễ thực hiện mà đáp ứng đượcnhu cầu cơ bản cho sự sống của trẻ mới sinh: kích thích thở, được giữ ấm, được sữa

mẹ, bảo vệ trẻ không bị nhiễm khuẩn và cảm nhận được tình yêu thương từ người mẹ.Chăm sóc trẻ bằng KMC chủ yếu áp dụng cho trẻ sinh non, nhẹ cân Tuy nhiên vớinhiều lợi ích mà phương pháp này mang lại cho bà mẹ và trẻ, KMC còn được thựchiện cho tất cả trẻ sơ sinh đẻ thường và trẻ sơ sinh phải chuyển viện Cho trẻ tiếp xúc

da - kề - da với mẹ sau đẻ là bước khởi đầu quan trọng nhằm giữ ấm cho trẻ và giúptrẻ làm quen với quá trình thực hiện KMC về sau Đặt trẻ ở vị trí Kangaroo khichuyển viện cũng là một biện pháp giữ ấm hiệu quả và an toàn cho trẻ Vì vậy KMCđược coi là một giải pháp can thiệp phù hợp, có tính khả thi và góp phần làm giảm tỷ

lệ bệnh tật, tử vong ở trẻ sơ sinh đặc biệt ở các nước đang phát triển [3]

1.1.2.2 Các nội dung của phương pháp Kangaroo

Tiếp xúc da - kề - da ở vị trí Kangaroo: tiếp xúc da - kề - da với mẹ phải đượcthực hiện càng sớm, càng nhiều giờ trong ngày và càng kéo dài càng tốt phụ thuộcvào cân nặng và toàn trạng của trẻ Theo khuyến nghị của WHO, ngay sau khi đẻ trẻcần được tiếp xúc da - kề - da với mẹ ít nhất là trong 2 giờ đầu Đối với những trẻbệnh phải chuyển lên tuyến trên, cần đặt trẻ tiếp xúc da - kề - da với mẹ hoặc ngườichăm sóc trẻ trong suốt thời gian vận chuyển nhằm giữ ấm và theo dõi trẻ được chặtchẽ hơn [3]

Nuôi dưỡng trẻ bằng sữa mẹ: đặt trẻ ở vị trí Kangaroo ngay sau khi sinh giúptrẻ ngửi mùi sữa mẹ và dễ dàng tìm thấy vú mẹ vì thế được bú mẹ sớm tạo điều kiệncho sự khởi đầu tốt đẹp cho thực hành nuôi con bằng sữa mẹ Tiếp xúc da - kề - dakích thích mẹ tiết sữa nhiều hơn, thuận lợi hơn cho con bú Chăm sóc trẻ bằng KMC

hỗ trợ sự thành công của thực hành nuôi con sữa mẹ [3]

Hỗ trợ người mẹ và gia đình chăm sóc trẻ: cần giải thích cho người mẹ và giađình biết về lợi ích của KMC và hướng dẫn họ về các bước tiến hành đồng thời tạođiều kiện thuận lợi để họ có thể thực hiện được phương pháp này trong bệnh viện.Cần động viên, khuyến khích và hỗ trợ bà mẹ nếu họ có khó khăn cản trở việc thựchiện [3].

Ra viện sớm: hầu hết các trẻ sinh non, nhẹ cân áp dụng KMC có thể ra việnsớm nếu được thực hiện tốt Quyết định cho trẻ ra viện phụ thuộc vào cân nặng, tuổithai, tình trạng sức khỏe của trẻ, hoàn cảnh và khả năng theo dõi chăm sóc tiếp theocủa người mẹ và gia đình [3]

Thực hiện KMC ngoại trú và theo dõi sự phát triển cho trẻ: trẻ vẫn có thể tiếptục thực hiện KMC Cần có sự hướng dẫn thật cụ thể cho việc thực hiện tại nhà đểbảo đảm trẻ vẫn nhận được những chăm sóc cơ bản nhất [3]

1.1.2.3 Lợi ích của chăm sóc trẻ bằng phương pháp Kangaroo đối với trẻ Được giữ

ấm giảm nguy cơ hạ thân nhiệt: Các trẻ được chăm sóc bằng KMC nghĩa là luônđược nằm trên ngực mẹ, là môi trường ổn định nhất về thân nhiệt Nhiệt độ cơ thể mẹ

sẽ ủ ấm cho cơ thể con không bị ảnh hưởng bởi môi trường bên ngoài[3]

Giảm cơn ngừng thở, ổn định nhịp thở, nhịp tim: những cử động từ người mẹcùng với nhịp thở và nhịp tim đập từ mẹ sẽ tác động lên cơ thể con giúp trẻ nhanhchóng điều hòa và ổn định nhịp tim và nhịp thở [3]

Hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ: tiếp xúc da - kề - da giữa mẹ và con kích thíchsản xuất sữa nhiều hơn Vị trí Kangaroo đặt con nằm giữa hai bầu vú mẹ rất thuận lợicho trẻ nhận ra vú mẹ, ngửi thấy mùi sữa mẹ và có thể bú sớm ngay sau khi đẻ, bú dễdàng và nhiều lần hơn [3]

Tăng cân và phát triển: bú mẹ sớm, đầy đủ giúp trẻ tăng cân nhanh Hơn thếnữa, trẻ bú được sữa non, bú mẹ hoàn toàn nên nhận được toàn bộ các nucleotide cầnthiết cho sự phát triển của não giúp cho sự hoàn thiện và phát triển hệ thần kinh [3]

Phát triển tinh thần và cảm xúc: trẻ được nằm trên ngực mẹ trong một vị trí

an toàn và được bảo vệ với tình yêu thương từ mẹ, vì vậy mối quan hệ gắn bó mẹ

-con được thiết lập sớm Trẻ cảm nhận được tình yêu, môi trường bảo vệ, yêu thươngngay từ những giờ phút đầu tiên của đời nên ít bị ảnh hưởng bởi các stress trong cuộcsống sau này [3]

Giảm mắc bệnh và tử vong: bú mẹ sớm, tăng cân đủ, hoàn thiện nhanh hệthống miễn dịch sẽ giúp trẻ chống đỡ bệnh tật và giảm nguy cơ tử vong Hơn thế nữakhi ở cùng mẹ, trẻ có ít nguy cơ tiếp xúc với các vi khuẩn từ môi trường bên ngoàinên giảm tỷ lệ mắc bệnh So với trẻ đẻ được chăm sóc trong lồng ấp, những trẻ đượcchăm sóc bằng KMC ít mắc các bệnh nhiễm khuẩn, viêm dường hô hấp dưới, ít bị hạthân nhiệt Trẻ nhanh chóng ổn định sức khỏe, vì thế rút ngắn thời gian ở tại cơ sở y

tế [3]

Chăm sóc bằng KMC có lợi ích đặc biệt đối với trẻ sinh non, nhẹ cân: giúp cảithiện rõ rệt cơ hội sống, hoàn thiện 5 giác quan một cách nhanh chóng Trẻ cảm thấy

ấm áp qua tiếp xúc da - kề - da (xúc giác), lắng nghe giọng nói của mẹ (thính giác),

bú sữa mẹ (vị giác), tiếp xúc bằng mắt với mẹ (thị giác) và ngửi mùi của mẹ (khứugiác) Vì vậy chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng KMC là sự chăm sóc mang tínhnhân văn bảo đảm một sự khởi đầu tốt nhất cho sự lớn lên và phát triển của trẻ [3]

1.1.2.4 Các mô hình chăm sóc trẻ bằng phương pháp Kangaroo theo

 Mô hình 1: Thực hiện tiếp xúc da - kề - da ngay sau đẻ

-Tuyến thực hiện: tất cả các cơ sở y tế có chăm sóc cuộc đẻ, như Trạm Y tế, các bệnh viện tuyến huyện, tỉnh và tuyến trung ương

-Đối tượng áp dụng: tất cả các trẻ đẻ thường, đủ tháng, khỏe mạnh và người

mẹ khỏe mạnh cả thể chất và tinh thần

 Mô hình 2: Thực hiện tiếp xúc da - kề - da cho trẻ chuyển tuyến

-Đối tượng áp dụng: các trẻ sơ sinh cần chuyển tuyến từ nhà đến cơ sở y tế hoặc chuyển tuyến để được điều trị và chăm sóc phù hợp

 Mô hình 3: Thực hiện chăm sóc KMC đối với trẻ cần hồi sức cấp cứu

-Tuyến thực hiện: bệnh viện tuyến trung ương/tỉnh đã có trung tâm hồi sức cấp cứu sơ sinh và chăm sóc KMC

-Đối tượng và điều kiện áp dụng: các trẻ sơ sinh cần hồi sức tích cực thường

là trẻ sơ sinh có biến chứng liên quan đến trẻ sinh non (như suy hô hấp do phổi chưatrưởng thành, vàng da tăng bilirubin nặng…) hoặc ngạt khi sinh, nhiễm khuẩn nặng

và phải hồi sức bằng các phương tiện máy thở, nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch kéodài…Vì vậy, việc phối hợp chăm sóc KMC cho nhóm trẻ này thường không liên tục

và đòi hỏi các tiêu chuẩn rất chặt chẽ: tình trạng của trẻ, kĩ năng chăm sóc phối hợphồi sức cấp cứu sơ sinh và chăm sóc KMC của cán bộ y tế, điều kiện của cha mẹ, vàmôi trường phòng hồi sức cấp cứu sơ sinh đảm bảo cho cha mẹ thực hiện chăm sócKMC kết quả

 Mô hình 4: Thực hiện chăm sóc KMC cho trẻ sinh non, nhẹ cân đã ổnđịnh

-Tuyến thực hiện: bệnh viện tuyến huyện, tỉnh và trung ương

-Đối tượng và tiêu chuẩn thực hiện: trẻ sinh non, nhẹ cân đã ổn định qua giaiđoạn hồi sức cấp cứu sơ sinh, tuổi thai còn dưới 37 tuần và cân nặng còn dưới 2500g

-Nguyên tắc thực hiện chính:

+ Trẻ tiếp tục được điều trị và chăm sóc theo tình trạng non tháng/nhẹ cân.+ Trẻ được chăm sóc tiếp xúc da - kề - da ở vị trí Kangaroo liên tục 24/24 giờ.+ Nuôi dưỡng bằng sữa mẹ hoàn toàn và bằng phương pháp phù hợp: bú mẹ,vắt sữa trực tiếp vào miệng trẻ, sữa mẹ bằng thìa, bằng cốc, ống bơm, qua ống thông

 Mô hình 5: Chăm sóc KMC tại nhà và cộng đồng

- Đối tượng và tiêu chuẩn thực hiện:

bộ nhóm trẻ này Sau giai đoạn hồi sức cấp cứu sơ sinh, trẻ cần được điều trị và chămsóc tiếp 7-10 ngày để ổn định tình trạng sinh non, nhẹ cân, để thích nghi dần với cáchnuôi dưỡng tự nhiên và môi trường sống Thực hiện mô hình chăm sóc KMC cho trẻtrong giai đoạn này rất hiệu quả Tình trạng non yếu của trẻ được ổn định sớm hơn,trẻ đáp ứng nuôi dưỡng bằng sữa mẹ nhanh hơn Nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh việncũng ít hơn, nên thời gian và chi phí nằm viện thấp hơn Đồng thời người mẹ và giađình được trực tiếp chăm sóc con nhiều hơn nên có kinh nghiệm và tự tin để ra việnsớm hơn và tiếp tục chăm sóc KMC cho con tại nhà Để đảm bảo kết quả chăm sóctrẻ sau giai đoạn hồi sức cấp cứu sơ sinh, cần thực hiện đúng theo các tiêu chuẩn vàcác nguyên tắc sau [3]:

 Tiêu chuẩn trẻ sinh non, nhẹ cân chuyển thực hiện chăm sóc KMC:

-Tuổi thai còn dưới 37 tuần

-Cân nặng còn dưới 2500g

-Không còn tình trạng bệnh lý nguy hiểm: suy hô hấp, nhiễm khuẩn huyết

-Đã bắt đầu ăn được qua miệng

-Có mẹ, bố hoặc người nhà có thể ở cùng và chăm sóc KMC liên tục cho trẻ

 Tiêu chuẩn người mẹ/người chăm sóc thực hiện chăm sóc KMC:

-Đã được cán bộ y tế tư vấn và hướng dẫn thực hiện KMC cho con

-Có sức khỏe tốt cả về thể chất và tinh thần

-Tự nguyện và thoải mái hợp tác tham gia chăm sóc con

-Có đủ quần áo và đồ dùng thích hợp cho mẹ/người chăm sóc và con

 Đồ dùng sinh hoạt và dụng cụ hỗ trợ người mẹ thực hiện chăm sóc

KMC:

-Giường: có thể nâng cao đầu giường để người mẹ có thể thay đổi sang tư thế nửa nằm nửa ngồi khi thực hiện chăm sóc KMC.

-Đệm, ga, chăn, gối được đảm bảo vệ sinh và thay giặt thường xuyên

-Áo địu: áo giúp cho người mẹ nâng giữ con an toàn khi con nằm tiếp xúc da

-kề - da trên ngực mẹ và ở tư thế thẳng đứng Các kiểu áo này may theo văn hóaquần áo địa phương, bằng chất liệu mềm, chun giãn, thuận tiện cho người mẹ có thể

đi lại dễ dàng, làm một số việc trong khi con vẫn được tiếp xúc da - kề - da ở vị tríKangaroo

-Gương có cán để người mẹ ngắm nhìn và theo dõi con khi con ở vị trí KMC

 Cán bộ chăm sóc KMC

Cán bộ chăm sóc KMC thực hiện tư vấn và giúp đỡ cho người mẹ và gia đìnhtrong thời gian thực hiện chăm sóc KMC tại bệnh viện, đặc biệt lần đầu và nhữngngày đầu thực hiện phương pháp này Mục tiêu để đảm bảo các nguyên tăc chăm sócKMC được thực hiện trong suốt quá trình khởi đầu chăm sóc KMC tại bệnh viện Vìvậy cán bộ y tế cần thực hiện tư vấn, hỗ trợ cho từng người mẹ và trẻ hoặc với nhómngười mẹ để họ có thể trao đổi và hỗ trợ nhau tiếp tục trong quá trình cùng chăm sócKMC cho con mình:

-Lợi ích của chăm sóc KMC đối với trẻ sinh non, nhẹ cân

-Vệ sinh, phòng ngừa nhiễm khuẩn đối với trẻ: người mẹ/người chăm sócluôn rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh thân thể, quần áo trước, trong và sau khi tiếp xúcchăm sóc trẻ

-Đặt trẻ tiếp xúc da - kề - da ở vị trí Kangaroo (đúng tư thế, an toàn cho trẻ và đưa trẻ vào/ra khỏi túi Kangaroo)

-Nuôi dưỡng trẻ bằng sữa mẹ với các phương pháp cho ăn phù hợp với trẻ:sữa mẹ qua sonde dạ dày, thìa, cốc, ống bơm, bú mẹ trực tiếp, vắt sữa trực tiếp vàomiệng trẻ

-Cách bế, nâng giữ trẻ khi khi đánh thức trẻ dậy để cho ăn, để mát xa cho trẻ

-Cách vận động, thư giãn cơ thể cùng với con ở vị trí Kangaroo

-Giải tỏa những lo lắng, buồn phiền, sợ hãi của người mẹ và gia đình

-Vận động gia đình, cộng đồng hỗ trợ cho người mẹ đang chăm sóc KMC chocon sinh non, nhẹ cân để động viên người mẹ, người cha thực hiện chăm sóc KMCliên tục 24/24 giờ và kéo dài

-Giúp đỡ người mẹ và gia đình chuẩn bị cho trẻ ra viện và tiếp tục chăm sóc KMC tại nhà, theo dõi sức khỏe ngoại trú cho trẻ.

 Theo dõi trẻ:

-Theo dõi thường quy: thân nhiệt, cân nặng, nuôi dưỡng

-Theo dõi các dấu hiệu bất thường: suy hô hấp, màu da, tính chất phân và nước tiểu, tình trạng tinh thần, đáp ứng của trẻ, các biểu hiện bất thường khác

 Điều trị:

-Điều trị bệnh kèm theo: nếu có bệnh kèm theo, cần điều trị theo phác đồ

-Điều trị dự phòng: trẻ sinh non, nhẹ cân được uống các loại vitamin A, D, E, tiêm vitamin K1, uống viên sắt để đề phòng thiếu máu, xuất huyết

1.1.2.6 Một số nghiên cứu về lợi ích của KMC đối với trẻ sinh non, nhẹ cân trên Thế giới và ở Việt Nam

- Theo nghiên cứu của Moore, E R và cộng sự Nghiên cứu tổng hợp 38nghiên cứu trên 3472 cặp mẹ con trẻ khỏe, đủ tháng và non tháng muộn Nghiên cứutại 21 quốc gia, trong đó có 8 nghiên cứu da - kề - da sau mổ đẻ cho thấy lợi ích của

da - kề - da: Cho trẻ bú mẹ lâu hơn 64 ngày Bú cữ đầu tiên thành công cao hơn Bú

mẹ hiệu quả hơn Trẻ ổn định hô hấp tuần hoàn tốt hơn) Trẻ có đường máu cao hơn.Nhiệt độ khác biệt nhẹ [17]

-Theo nghiên cứu của Valizadeh, S và cộng sự năm 2014 cho thấy lợi ích củaphương pháp Kangaroo giúp dung nạp sữa tốt [18]

-Theo nghiên cứu của Boundy E.O và cộng sự cho thấy lợi ích của KMC chotrẻ non tháng, nhẹ cân Nhóm được thực hiện KMC so sánh với không KMC: 36%giảm tỉ lệ tử vong, 47% giảm nhiễm trùng huyết, 78% giảm hạ thân nhiệt, 88% giảm

hạ đường máu, 58% giảm tái nhập viện và 50% tăng tỉ lệ bú sữa mẹ [14]

- Theo nghiên cứu của Bera, A và cộng sự năm 2014 và nghiên cứu củaFeldman, R và cộng sự năm 2014 cho thấy KMC có ảnh hưởng có lợi lên sự pháttriển lâu dài của trẻ sinh non, nhẹ cân [12], [15]

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Cơ sở pháp lý

- Căn cứ Quyết định 4620/QĐ-BYT về việc ban hành “Hướng dẫn quốc gia vềcác dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản”, ban hành năm 2009 [1]

- Căn cứ Quyết định 1142/QĐ-BYT về việc phê duyệt tài liệu chuyên môn

“Hướng dẫn tổ chức thực hiện đơn nguyên sơ sinh và góc sơ sinh tại các tuyến y tế”,ban hành năm 2011 [2]

- Căn cứ Quyết định /QĐ-BYT về ban hành tài liệu đào tạo “Chăm sóc trẻ bằng phương pháp Căng ga ru”, ban hành năm 2013 [3]

-Căn cứ Quyết định 4177/2016/QĐ-BYT về phê duyệt “Kế hoạch hành độngquốc gia về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh và trẻ em giai đoạn 2016-2020”,ban hành năm 2016 [4]

1.2.2 Một số nghiên cứu về tình hình thực hiện phương pháp Kangaroo ở ViệtNam

1.2.2.1 Theo báo cáo của Hoàng Anh Tuấn, Vụ sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em gửiphiếu khảo sát tháng 11 năm 2018 đến 140 bệnh viện (10 bệnh viện tuyến Trungương/ thuộc Bộ Y tế và 130 tuyến tỉnh và tương đương), có 95 bệnh viện gửi lại phiếucho thấy tình hình thực hiện KMC [6]:

39.061.0

Có Không

Biểu đồ 1.1 Tỷ lệ bệnh viện thực hiện KMC (n=95)

“ Nguồn: Vụ sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em -2018” [6]

1.2.2.2 Theo báo cáo của Đội Early Essential Newborn Care (Chăm sóc thiết yếu sơ

sinh sớm - EENC), Vụ Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em khảo sát 48 bệnh viện trên toàn

quốc tháng 7 năm 2019 thấy tình hình thực hiện KMC cho trẻ sinh non, nhẹ cân <

2000 g [5]

605040302010

-Trẻ non tháng, nhẹ cân bị cách ly mẹ ngay sau sinh với tỉ lệ cao

- Trẻ không được làm da - kề - da ngay sau sinh đúng chuẩn (hoàn tất cữ bú

đầu tiên và ít nhất 90 phút sau sinh)

-Trẻ không được bú sữa mẹ sớm chiếm tỉ lệ cao

-Nhiều trẻ bị cách ly nhập vào đơn vị nhi sơ sinh không phù hợp

-Trẻ hầu như không được chăm sóc KMC

-Các bệnh viện báo cáo có triển khai KMC nhưng thực hành KMC còn nhiều

hạn chế

Rào cản và thách thức:

hành lấy nhân viên y tế là trung tâm.

- Thiếu sự quan tâm của lãnh đạo

- Sự phối hợp của phòng sinh, phòng mổ, sau mổ và sơ sinh trong thực hiện quá trình chăm sóc da - kề - da liên tục cho trẻ non tháng/nhẹ cân.

- Thiếu cơ sở vật chất hỗ trợ cho gia đình đặc biệt là bà mẹ: không gian, phòng tắm, nhà vệ sinh

- Thiếu nhân lực

- Thiếu sự giám sát thường xuyên

1.2.2.2 Theo nghiên cưú của Nguyễn Thị Thu Phương và cộng sự năm 2017cho thấy thực trạng công tác thực hành chăm sóc bà mẹ Kangaroo tại Bênh viện PhụSản-Nhi Đà Nẵng [7]:

-2007: Bắt đầu thực hiện với 8 ghế

-2011-2013: 10 giường KMC có hỗ trợ thở thông khí áp lực dương liên tục (Continuous Positive Airway Pressure - CPAP)

Biểu đồ 1.3 Tình hình chăm sóc KMC cho trẻ sinh non, nhẹ cân

tại Bênh viện Phụ Sản-Nhi Đà Nẵng

“Nguồn: Đơn vị Nhi sơ sinh-2017” [7]

 Nhận xét:

-Qui trình hướng dẫn quốc gia thực hiện KMC

-Hỗ trợ và định hướng của lãnh đạo bệnh viện

-Đội ngũ nhân viên chăm sóc sơ sinh nhiệt huyết

-Đội EENC hoạt động tích cực

-Sự đồng thuận của gia đình

-Hỗ trợ của Bộ Y tế, WHO, UNICEF

-Sự phối hợp của phòng sinh, phòng mổ, sau mổ và sơ sinh trong thực hiện quá trình chăm sóc da - kề - da liên tục cho trẻ non tháng/nhẹ cân

-Thiếu cơ sở vật chất hỗ trợ cho gia đình đặc biệt là bà mẹ: không gian, phòngtắm, nhà vệ sinh

-Thiếu ghi nhận các số liệu chăm sóc và tái khám một cách hệ thống

-Thiếu nhân lực và không gian

Kết luận: Với kinh nghiệm thực tiễn và các bằng chứng từ các nghiên cứukhoa học khẳng định về lợi ích của KMC nhằm tăng cường sức khỏe, giảm tỷ lệ mắcbệnh và tử vong ở trẻ sơ sinh, đặc biệt ở trẻ sinh non, việc áp dụng phương pháp nàyngày càng được chấp nhận rộng rãi ở nhiều quốc gia trên Thế giới trong đó có ViệtNam Đây là một phương pháp chăm sóc trẻ không những mang ý nghĩa về mặt y học

mà còn mang đậm tính nhân văn, xây dựng tình cảm gắn bó mẹ con, gia đình, cộngđồng Hãy thực hiện chăm sóc trẻ bằng KMC để tạo một môi trường tốt nhất cho trẻngay trong giai đoạn đầu của cuộc đời [3]

Chương 2

MÔ TẢ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT

2.1 Một số đặc điểm của đơn vị

2.1.1 Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương

BVPSTW hiện nay không chỉ là cơ sở đầu ngành của chuyên ngành phụ sản,sinh đẻ kế hoạch và sơ sinh mà còn là cơ sở đào tạo đại học, sau đại học; nghiên cứukhoa học, chỉ đạo tuyến và chuyển giao công nghệ về chuyên ngành phụ sản, sơ sinhtrong phạm vi cả nước Bệnh viện có bề dày truyền thống lịch sử, có đội ngũ giáo sư,bác sĩ được đào tạo cơ bản ở trong nước và được học tập nâng cao tay nghề ở cácnước tiên tiến có ngành sản phụ khoa và chăm sóc sức khỏe sinh sản phát triển (Châu

Âu, Mỹ, Nhật, Úc ) có tay nghề cao, được rèn luyện trong thực tế, tâm huyết vớinghề nghiệp Hệ thống trang thiết bị phục vụ khám bệnh, chữa bệnh của bệnh việnđược đầu tư theo hướng hiện đại, chuyên sâu Bệnh viện có quy mô 1000 giườngbệnh nội trú; 08 phòng chức năng; 14 khoa lâm sàng; 09 khoa cận lâm sàng; 07 trungtâm Tổng số cán bộ viên chức: 1470 (Trong đó có: 199 Bác sĩ, 396 Điều dưỡng, 292

Hộ sinh và 110 Kỹ thuật viên)

2.1.2 Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh

TTCS&ĐTSS, BVPSTW được Bộ y tế quyết định thành lập vào tháng 06 năm

2011 trên cơ sở Khoa Sơ sinh, Viện bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh thành lậpnăm 1955 Hiện nay, TTCS&ĐTSS với biên chế 250 giường bệnh, 149 cán bộ nhânviên (Trong đó có: 29 Bác sĩ, 109 Điều dưỡng, 8 Hộ sinh, 1 Kỹ thuật viên và 2 Kếtoán) được đào tạo chuyên ngành về điều trị, chăm sóc trẻ sơ sinh với mục đích đápứng ngày càng cao nhu cầu ngày càng cao của chuyên nghành sơ sinh

TTCS&ĐTSS có cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại Trung tâm sơ sinh với

02 đơn nguyên: tầng 2 nhà G và tầng 6 nhà BC Với các trang thiết bị hiện đại: 41máy thở, 234 máy CPAP, 88 lồng ấp và 120 monitor theo dõi SPO2…

2.2 Thực trạng chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng phương pháp Kangaroo

tại Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh, Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương năm

2020

2.2.1 Đánh giá năng lực của Trung tâm Chăm sóc và điều trị sơ sinh trong

việc thực hiện phương pháp Kangaroo

2.2.1.1 Rà soát các thực hành chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng cách quan

sát môi trường trong khu vực thực hiện phương pháp Kangaroo và đơn vị chăm sóc

sơ sinh (Neonatal Care Unit - NCU)

Bảng 2.1 Thực hành ở trẻ sinh non và nhẹ cân

Chỉ số

4 Số chai dung dịch sát khuẩn có ở trong phòng

5 Tỷ lệ chai dung dịch sát khuẩn/số giường trong phòng

8 Số trẻ bị tách khỏi mẹ do sinh non/nhẹ cân

a Số trẻ đang được chiếu đèn ở tư thế Kangaroo

10 Số sản phẩm sữa công thức quan sát được trong phòng

(hộp, gói, bình)

11 Có nhân viên y tế nào không rửa tay bằng xà

phòng/nước/dung dịch sát khuẩn nhanh trước khi chạmvào trẻ không?

12 Có nhân viên y tế nào đo nhiệt độ trẻ không khử khuẩn

nhiệt kế bằng dung dịch sát khuẩn trước khi sử dụngkhông?

khi sử dụng không?

14 Có nhân viên y tế nào sử dụng điện thoại di động trước

hoặc trong quá trình chăm sóc trẻ mà không rửa tay/sátkhuẩn trước khi chạm vào trẻ không?

Bảng 2.2 Trẻ sinh non và nhẹ cân đang điều trị tại NCU

Chỉ số

1 Trẻ được sinh thường (V) hay mổ đẻ (CS)

2 Ghi tháng và ngày sinh (tháng/ngày)

6 Trẻ có bị tách khỏi người chăm sóc khi vào

NCU không ? Nếu có:

b Trẻ có những dấu hiệu nào sau đây ở thờiđiểm chuyển đến NCU?

i Suy hô hấp không cải thiện với sử dụng CPAP

ii Có cơn ngưng thở trên 3 lần/giờ (ngưng thởkéo dài > 20 giây)

iii Hạ thân nhiệt nặng < 35 °C không cải thiệnvới sử dụng KMC

iv Co giật

v Không cử động tự nhiên

vi Uốn ván sơ sinhvii Phân có máu, bụng chướngviii Dị tật bẩm sinh nặng

ix Có ít nhất 1 dấu hiệu trên?

(ít nhất 1 câu trả lời “C” ở 6.b i–viii)

c Trẻ có được KMC ở bất cứ thời điểm nào saukhi vào điều trị tại NCU?

 Nhận xét:

-Tất cả trẻ mổ đẻ

-Trẻ có suy hô hấp

-Trẻ có dị tật bẩm sinh

-Trẻ đẻ non có tuổi thai từ 35 tuần trở xuống

-Trẻ sinh non, nhẹ cân có cân nặng từ 2200 g trở xuống

Tình hình thực hiện da - kề - da:

-Có rất nhiều trẻ non tháng, nhẹ cân chuyển NCU/ngày

-Đa số trẻ vào NCU không được da - kề - da trước khi chuyển

-Tất cả trẻ sinh non, nhẹ cân mới vào NCU không được KMC

2.2.1.3 Rà soát lại sự sẵn có của thuốc, vật tư và trang thiết bị trong chăm sóc

trẻ đẻ non và nhẹ cân

Bảng 2.3 Thuốc, vật tư và trang thiết bị trong chăm sóc điều trị trẻ sinh

non và nhẹ cân.

Chỉ số có sẵn tại thời điểm rà soát không?

1 Giường hồi sức phẳng, khô, ấm và sạch – ít nhất có một khu vực

trong mỗi phòng NCU và KMC

2 Bóng hồi sức sơ sinh với mặt nạ phù hợp với trẻ đủ tháng và non

tháng ở tất cả khu vực hồi sức

8 Dung dịch sát khuẩn tay (ít nhất một chai trong mỗi phòng đẻ,

phòng mổ và phòng KMC; một chai tại mỗi giường NCU)

12 Kháng sinh dạng tiêm điều trị nhiễm khuẩn huyết sơ sinh

 Nhận xét: TTCS&ĐTSS có sẵn thuốc, vật tư và trang thiết bị trong chăm

sóc điều trị trẻ sinh non và nhẹ cân