TAP HUAN CHUYEN SAU VE QUAN LY HANH VI TRE KT CHO GV NONG COT

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HÀNH VI CỦA HS KTTT Dập tắt có thể tỏ ra hữu hiệu nếu GV có thể và sẵn sàng:  Xác định và ngăn chặn những tác nhân củng cố thường xuất hiện sau HV  Kiên định phớt[r]

TẬP HUẤN CHUYÊN SÂU VỀ QUẢN LÝ HÀNH VI TRẺ KHUYẾT TẬT CHO GIÁO VIÊN NÒNG CỐT

Bắc Quang, ngày 18,19/8/2015

Mục tiêu:

Giúp học viên biết:

- Khái niệm người khuyết tật

- Một số dạng tật phổ biến trong trường học.

- Những hành vi bất thường của trẻ khuyết tật trí tuệ ( KTTT ), cách đánh giá và lập kế hoạch can thiệp hành vi bất thường của trẻ.

- Cách soạn giáo án đối với những lớp có học sinh KTTT học hòa nhập.

PHẦN 1: KHÁI NIỆM NGƯỜI KHUYẾT TẬT

"Người khuyết tật là người bị khiếm

khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể

hoặc bị suy giảm chức năng được biểu

hiện dưới dạng tật khiến cho lao động,

sinh hoạt, học tập gặp khó khăn”

Điều 2, Luật người khuyết tật, 2010

-MỘT SỐ DẠNG TẬT PHỔ BIẾN TRONG TRƯỜNG HỌC

PHẦN 2: QUẢN LÝ HÀNH VI TRẺ

KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ

PHẦN 2: QUẢN LÝ HÀNH VI TRẺ

KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ

Hoạt động khởi động

Bạn giao tiếp bằng cách nào?

Tình huống

Bạn giao tiếp bằng cách nào?

Bạn phải di chuyển bằng xe lăn và cũng không nói

được để yêu cầu người khác lấy nước giúp

7

Tình huống

Bạn giao tiếp bằng cách nào?

Bạn muốn cảm ơn về món quà

sinh nh t tuy t vời.â ê

Tình huống

Bạn giao tiếp bằng cách nào?

Bạn đang ơ công viên cua m t thành phố nước ngoài mà ô

bạn không biết tếng và cần tm nhà v sinh ê

Tình huống

Bạn giao tiếp bằng cách nào?

Bạn muốn mọi người biết bạn ghét bị áp đặt suy

nghĩ và muốn bảo họ im lặng.

11 11

Mục têu

 Hiểu các hành vi bất thường và nguyên nhân gây nên hành vi bất thường của HS KTTT

 Có kĩ năng đánh giá hành vi

 Nhớ và có khả năng áp dụng các biện pháp quản lí hành vi của HS KTTT

Nội dung

13 13

 Hãy đưa ra ví dụ về những hành vi bất thường của HS KTTT mà thầy/cô đã từng gặp?

 Cá nhân: ghi ra giấy những hành vi bất thường

 Thảo luận: tại sao HS có những hành vi đó? Cách xử lí của thầy/cô đối với các hành vi đó?

THẢO LUẬN 15’

Ví dụ

Hành vi Lí do Cách xử lý

1 Hành vi là gì?

2 Hành vi bất thường là gì?

3 Quản lý hành vi là gì?

1 Hành vi là gì?

2 Hành vi bất thường là gì?

3 Quản lý hành vi là gì?

Hành vi

 Theo một số nhà hành vi học: HV là những phản ứng bên

trong và bên ngoài

 Một số nhà hành vi học khác lại cho rằng: HV là những phản ứng ra bên ngoài hoặc là những biểu hiện có thể quan sát và

đo đạc được

 Những nghiên cứu về hành vi trong GD: HV là những phản ứng của trẻ mà cha mẹ và GV có thể quan sát được Những yếu tố bên trong không quan sát được nhưng có tác dụng chi phối hoặc là nguyên nhân của HV

Hành vi là cách biểu hiện ra bên ngoài của mỗi cá thể đối với các kích thích

 Theo một số nhà hành vi học: HV là những phản ứng bên

trong và bên ngoài

 Một số nhà hành vi học khác lại cho rằng: HV là những phản ứng ra bên ngoài hoặc là những biểu hiện có thể quan sát và

đo đạc được

 Những nghiên cứu về hành vi trong GD: HV là những phản ứng của trẻ mà cha mẹ và GV có thể quan sát được Những yếu tố bên trong không quan sát được nhưng có tác dụng chi phối hoặc là nguyên nhân của HV

Hành vi là cách biểu hiện ra bên ngoài của mỗi cá thể đối với các kích thích

17 17

Thế nào là hành vi bất thường? (HV không phù hợp)

 HV được xem là bất thường khi lệch khỏi mức trung bình

 HV được xem là bất thường khi lệch khỏi mức

Quản lý hành vi

• Quản lí hành vi: đề cập đến việc sử dụng các chi n lế ược/biện pháp nhằm tăng c ờng các hành vi mong muốn và giảm thiểu

những hành vi không mong muốn ở trẻ

đồng thời giúp trẻ duy trì và khái quát các hành vi mong muốn

Hành vi không mong muốn cua HS KTTT

Dựa trên đối tượng hướng tới của HV:

Các dạng hành vi cụ thể

 Bốc đồng: miêu tả một đứa trẻ phản ứng nhanh chóng trước các kích thích của MTXQ mà không suy nghĩ Phản ứng này thường không đúng và do đó trẻ thường học tập và giao tiếp kém

 Hiếu động thái quá: miêu tả trẻ không thể ngồi và

thực hiện nhiệm vụ của mình trong một thời gian ngắn Những hành vi này có thể bao gồm sự bồn chồn, luôn muốn hoạt động, sốt ruột

 Lo lắng thái quá: Trẻ thường tỏ ra sợ hãi, dễ cảm thấy

bị đe doạ, luôn trốn tránh thực tại và những tình huống

ĐẶC ĐIỂM CÁC DẠNG HÀNH VI Ở HS KTTT

 HV không hợp tác: Trẻ thường có thái độ tiêu cực,

bướng bỉnh, dễ nổi cáu khi được yêu cầu làm gì đó hoặc khi bị cấm làm điều gì đó, không tuân theo nội qui của lớp học, thường chống đối GV

ĐẶC ĐIỂM CÁC DẠNG HÀNH VI Ở HS KTTT

 Kém tập trung khi thực hiện các hoạt động: có thể bao

gồm các vấn đề liên quan đến sự tập trung, ra quyết định

và duy trì sự tập trung Kém tập trung thường đi kèm theo tính bốc đồng và tính hiếu động thái quá

 Thu mình: Là một loại HV hướng nội điển hình ơ trẻ KTTT

Một số trẻ ban đầu do tự t vì kém bạn bè có thể ít giao tếp với người khác, dẫn tới xu hướng cô lập, tránh tếp xúc.

 Hành vi Rập Khuôn: Những trẻ có hành vi rập khuôn thường phản ứng lặp lại, giống nhau nhiều lần

 HV tự xâm hại: Thông thường những trẻ có HV xâm hại là những trẻ có cảm giác dưới ngưỡng Do vậy, trẻ tự cấu, cắn, giật tóc chính mình, va người vào tường… mà không cảm thấy đau

ĐẶC ĐIỂM CÁC DẠNG HÀNH VI Ở HS KTTT

 Thiếu Chú ý: Những đứa trẻ này có thể xao lãng với những tiếng ồn nhẹ nhất (hoặc sự thay đổi trong môi trường) Khi đã bị xao lãng, những đứa trẻ này thường khó trở lại làm việc Kết quả là chúng khó hoàn thành bài tập, kết quả học tập kém.

 Hành vi Tự kích thích: trẻ thực hiện hành vi để tạo ra 1 kích thích mà trẻ thích

lời, hoặc thể chất – gây ra thương tổn cho người khác một cách trực tiếp/gián tiếp và mang lại điều gì đó từ bên ngoài cho người gây gổ

ĐẶC ĐIỂM CÁC DẠNG HÀNH VI Ở HS KTTT

 Hành vi phá rối: được định nghĩa như hành vi “có mục đích làm gián đoạn quá trình học đang diễn ra trong lớp học”

tính cách hung hăng, gây gổ và/hoặc hành vi bất hợp tác

tục làm ảnh hưởng GV trong quá trình giảng bài Trẻ nói tự

do mà không hề xin phép

 Ở trường, Linh không ngồi yên tại chỗ của mình quá hai phút, rất khó chú ý vào hướng dẫn và không thể hoàn thành bài tập nếu không được giúp đỡ nhiều

 Cha mẹ của Linh sợ đưa cô bé đi cùng như đi chợ, tới nhà hàng

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết Linh có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

 A là một trẻ trai 8 tuổi, có mức độ phát triển chung tương tương với một trẻ 4-5 tuổi nhưng khả năng ngôn ngữ diễn đạt chỉ tương đương với trẻ hai tuổi.

 Tay của trẻ đã thành sẹo vì thói quen cắn tay trong một thời gian dài, khóc, co rúm lại mỗi khi trẻ được hướng dẫn tham gia hoạt động hoặc thay đổi từ hoạt động này sang hoạt động khác

 Các kỹ thuật quản lý hành vi đã được sử dụng trước đây nhưng không có tác dụng là: trừng phạt, la hét, mắng, đánh vào mông

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết

A có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

 C là một trẻ gái 9 tuổi, năng động, dễ hợp tác.

 Mức độ phát triển chung của trẻ tương ứng với trẻ 6 tuổi rưỡi, số lượng từ vựng trẻ nói được chỉ dưới 20 từ

 Trẻ hiểu được người khác và có thể dự đoán được phản ứng của người khác với hành vi của mình

 Tuy nhiên tâm trạng của trẻ thì thay đổi không dự báo được Khoảng một năm trở lại đây, trẻ có hành vi khóc, đập đầu mỗi khi

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết

C có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

 A là một trẻ nam 13 tuổi nhưng tuổi trí tuệ chỉ tương đương với trẻ 5 tuổi

 Thỉnh thoảng trẻ nhổ nước bọt vào mặt em trai mình, có khi với trẻ khác

và có khi với người lạ, nhưng ít khi là bố mẹ

 Những biện pháp đã được thực hiện nhưng không có hiệu quả là: nói

“không” với trẻ, đánh vào mông, bắt trẻ vào phòng của trẻ hoặc để cho

em trai đánh lại

 Hành vi nhổ nước bọt của trẻ thường xảy ra vô cớ.

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết

A có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

 H là một trẻ trai 8 tuổi với mức độ phát triển chức năng tương đương với trẻ 4 tuổi rưỡi

 H không biết sử dụng ngôn ngữ hay cử chỉ để giao tiếp

 H có hành vi tát vào mặt người khác Hành vi này xảy ra khi trẻ được yêu cầu phải tập trung hoặc thực hiện hoạt động, trong cả các hoạt động sinh hoạt hàng ngày và hoạt động học tập.

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết

H có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

 K là một trẻ trai không có ngôn ngữ 7 tuổi, có mức độ phát triển chức năng chậm ở mức độ trung bình

 Các hoạt động học tập ở nhà cũng như ở trường không có tiến triển

vì trẻ thường xuyên ném đồ vật ra khỏi bàn học.

 Hành vi này đồng thời cũng gây gián đoạn cho cuộc sống sinh hoạt tại gia đình em, có khi trẻ ném cả các vật dụng gia đình

 Hành vi này thường xảy ra khi trẻ được yêu cầu làm nhiệm vụ mà trẻ không thích

 Trong hoạt động học vận động tại trường, GV nhận thấy trẻ không thích bị cản trở hoạt động.

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết

K có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

 M là một em gái 6 tuổi

 M phản ứng tiêu cực với hầu hết các tương tác, như hét lên:

“Không Dừng lại Con không muốn” hoặc khóc

 Hành vi này chỉ kết thúc khi bố mẹ em tham dự vào

 Những yêu cầu đơn giản về kỹ năng tự phục vụ cũng bị trẻ phản ứng như vậy.

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết

M có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

 N là một trẻ trai 7 tuổi rưỡi, hợp tác tốt và rất hiếu động

 Trẻ có thể hiểu được các câu ngắn nhưng rất dễ bị phân tán và hiếu động khi nghe hướng dẫn bằng lời.

 Bữa ăn của gia đình thường bị hành vi của trẻ làm ngăn trở

 Cha mẹ em đã đánh vào mông, trách mắng, bất bình và cố gắng giữ trẻ ngồi ở ghế.

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết

N có biểu hiện ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

 T là một trẻ trai 6 tuổi với hầu hết các kỹ năng tương đương với trẻ bình thường, nhưng có hạn chế ở mức độ trung bình trong khả năng ngôn ngữ tiếp nhận và diễn đạt

 Trẻ có khả năng hợp tác, nhưng trẻ luôn có xu hướng bắt đầu thực hiện nhiệm vụ trước khi lắng nghe và suy nghĩ

 Ngay cả khi giáo viên giữ tay trẻ để dưới gầm bàn khi đang hướng dẫn, trẻ vẫn không thể tập trung chú ý toàn phần vào lời hướng dẫn.

 Hành vi hấp tấp của trẻ gây trở ngại lên quá trình lĩnh hội các bài học về ngôn ngữ tiếp nhận đồng thời gây nên những khó khăn tại nhà khi trẻ thực hiện theo các hướng dẫn bằng lời.

Hãy đọc ví dụ dưới đây và cho biết T có biểu hiện

ơ dạng hành vi nào?

Nhận dạng hành vi thông qua các ví dụ

Dựa vào đâu để xác định hành vi bất thường ơ HS KTTT?

Những căn cứ để xác định hành vi bất thường Ở HS KTTT

1 Biểu hiện qua vận động các bộ phận cơ thể

2 Biểu hiện bằng sự im lặng

3 Biểu hiện qua âm thanh, lời nói

1 Biểu hiện qua vận động các bộ phận cơ thể

2 Biểu hiện bằng sự im lặng

3 Biểu hiện qua âm thanh, lời nói

 Trẻ đi lại, ra vào tự do trong lớp

 Khi nhu cầu không được đáp ứng trẻ

có thể đấm đa, xô đẩy, vứt đồ đạc hoặc

ăn vạ

 Ngồi không yên, thường lắc lư, vận động chân tay liên tục, chọc ghẹo bạn bên cạnh, ngọ nguậy

 Đập phá đồ chơi khi chơi…

Trẻ ngồi uể oải, buồn chán, im lặng

Không nói với người xung quanh Không thực hiện nhiệm vụ

Không phản ứng lại, thậm chí cả khi bị trêu chọc

Những căn cứ để xác định hành vi bất thường Ở HS KTTT

Trẻ có thể nói lẩm nhẩm một mình;

Trẻ có thể khóc hoặc hờn dỗi…

Những căn cứ để xác định hành vi bất thường Ở HS KTTT

Xác định và phân tích các nguyên nhân dẫn đến hành

vi bất thường cua

HS KTTT?

Xác định và phân tích các nguyên nhân dẫn đến hành

vi bất thường cua

HS KTTT?

 Trẻ bị đối xử thiếu công bằng ở gia đình hay ở nhà trường và xã hội;

 Trẻ muốn thu hút sự chú ý của người khác, vì trẻ không biết cách sử dụng ngôn ngữ để làm điều này

 Trốn chạy, nhờ có HV ấy mà đứa trẻ sẽ thoát khỏi một tình huống mà trẻ không thích hoặc trốn tránh nhiệm vụ khó khăn

 Đạt được một cái gì đó rất cụ thể: ví dụ đứa trẻ bắt đầu la hét lên cho đến lúc nó lấy được đồ dùng giảng dạy của GV mà trẻ muốn

CÁC NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN HÀNH VI BẤT THƯỜNG

CỦA HS KTTT

 Phản hồi bằng các giác quan: HV tạo ra những kích thích về thính giác, thị giác, hoặc xúc giác.

 Chương trình hoặc phương pháp giảng dạy không phù hợp với mức

độ nhận thức của trẻ

 GV hoặc cha mẹ thực hiện chuyển tiếp đột ngột

 Cách sắp xếp bố trí môi trường trong phòng học có thể không phù hợp

 Không khí lớp học: Tiếng ồn, áp lực học tập và những mức độ của hoạt động trong lớp học có thể là những nhân tố gây ảnh hưởng đến hành vi của trẻ.

CÁC NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN VẤN ĐỀ HÀNH VI BẤT THƯỜNG

Ở HS KTTT

ĐÁNH GIÁ VÀ L P K HO CH CAN THI P HÀNH Ậ Ế Ạ Ệ

VI C A H C SINH KHUY T T T TRÍ TUỦ Ọ Ế Ậ Ệ

N I DUNG Ộ

 Định nghĩa về ĐGHVCN

ĐGHVCN là một quá trình giải quyết vấn đề theo nhóm nhằm nhận dạng những những yếu tố có thể dự đoán cua HV bất thường (bối cảnh, yếu tố tền đề) và hệ quả cua các vấn đề về hành vi

ĐÁNH GIÁ HÀNH VI CHỨC NĂNG

Theo thầy/cô, chức năng cua những hành vi bất thường cua HS KTTT là gì?

Theo thầy/cô, chức năng cua những hành vi bất thường cua HS KTTT là gì?

Các dạng hành vi chức năng

- HV gây chú ý: trẻ gây ra hành vi để thu hút sự chú ý của người khác

- HV trốn chạy: trẻ gây ra hành vi để trốn chạy

khỏi cái gì đó, hoạt động nào đó…

PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ HÀNH VI BẤT THƯỜNG CỦA HS KTTT

• Trắc nghiệm

• Phỏng vấn

• Nghiên cứu hồ sơ trẻ

• Quan sát (quan sát trực tếp)

• Trắc nghiệm

• Phỏng vấn

• Nghiên cứu hồ sơ trẻ

• Quan sát (quan sát trực tếp)

TRẮC NGHIỆM

• Sử dụng thang đo đánh giá hành vi bất thường để đánh giá hành vi cua 1 HS KTTT

Phiếu phỏng vấn chức năng

1 Miêu tả hành vi được quan tâm

2 Mức độ thường xuyên cua HV? HV kéo dài trong bao lâu?

3 Điều gì xảy ra khi hành vi xuất hiện?

4 Khi nào, ơ đâu và với ai HV xảy ra nhiều/ít nhất?

5 Điều kiện thúc đẩy HV xảy ra?

6 HV bắt đầu xuất hiện như thế nào/

7 Những gì xảy ra sau khi HV xuất hiện?

8 Chức năng (bản chất) cua HV là gì?

9 Những thông tn khác đóng góp cho vệc lập KH can thiệp hiệu quả?

10 Ai có thể tham gia lên KH và tến hành can thiệp?

• Ghi chép lại các mẫu hành vi thông qua các môi tr ờng và các tình huống tự nhiên để đo l ờng các yếu

tố kích th ớc ư của hành vi cụ thể, và để phát hiện sự thay đổi có liên quan đến các hành vi cụ thể đó

• Thu thập thụng tn vờ̀ các biờ̉u hiện hành vi

cua HS qua các hoạt động học tập, vui chơi,

sinh hoạt trong các mụi trường khác nhau

• Sử dụng các cụng cụ quan sát và ghi chộp khác nhau

Quan sát

Công cụ quan sát

• Bảng quan sát ABC

• Ghi chép tần số

• Ghi chép thời lượng

• Hành vi mục tiêu là hành vi đ ợc nhằm để quan sát,

đo l ờng hoặc thay đổi Hành vi mục tiêu đ ợc giáo viên, cha mẹ phát hiện khi hành vi đó cần đ ợc ư

học, đ ợc làm tăng, hay giảm đi

Nhận dạng hành vi mục tiờu