Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung, bồi thường thiệt hạingoài hợp đồng do xâm phạm sức khỏe nói riêng là một trong những loại trách nhiệmgây nhiều tranh cãi về căn cứ phát sinh, mức bồi thường...; hơn nữa quy định của phápluật về vấn đề này chủ yếu dừng lại ở các quy định mang tính định tính mà khôngđịnh lượng nên gây khó khăn rất nhiều cho các cán bộ áp dụng pháp luật. Bên cạnhđó, án kiện về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do xâm phạm sức khỏechiếm tỉ trọng tương đối lớn trong các án kiện về bồi thường; sự đối lập về tâm lý củangười gây thiệt hại với người bị thiệt hại hoặc gia đình của người bị thiệt hại...làm chocác án kiện về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe bị kháng cáo,khiếu nại từ phía đương sự. Xuất phát từ tình hình trên đây, nhằm giúp mọi người hiểurõ hơn về các quy định pháp luật cũng như đưa ra một sô giải pháp hoàn thiện. Tôi xinchọn đề tài “Pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạmqua thực tiễn áp dụng Bản án số 042021DSST của TAND huyện Cam Lâm, tỉnhKhánh Hòa” làm đề tài nghiên cứu tiểu luận kết thúc học phần.

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT

Số phách

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

ĐỀ TÀI: PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM QUA NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI BẢN ÁN SỐ 04/2021/DS-ST CỦA TAND HUYỆN CAM LÂM,

TỈNH KHÁNH HÒA

Chuyên ngành: Luật học

Học phần: Luật Dân sự 2

Giảng viên phụ trách học phần: ThS Phan Thị Hồng

SINH VIÊN THỰC HIỆN: LÊ BÁ TRƯỜNG

MÃ SINH VIÊN: 19A5011997 LỚP CHUYÊN NGÀNH: K43C_Luật học

THỪA THIÊN HUẾ, năm 2021

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT

Số phách

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

ĐỀ TÀI: PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SỨC KHỎE BỊ XÂM PHẠM QUA NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI

BẢN ÁN SỐ 04/2021/DS-ST CỦA TAND HUYỆN CAM LÂM,

TỈNH KHÁNH HÒA

Chuyên ngành: Luật học

Học phần: Luật Dân sự 2

Ý 1

Ý 2

Ý 3

Ý 4

Ý 5

TỔNG

Giảng viên chấm 1 Giảng viên chấm 2

(Kí và ghi rõ họ tên) (Kí và ghi rõ họ tên)

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu đề tài “Pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm qua nghiên cứu thực tiễn áp dụng tại Bản án số 04/2021/DS-ST của TAND huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa” là công

trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của ThS Phan Thị Hồng Các nguồn tài liệu trích dẫn và các nguồn tài liệu tham khảo có nguồn gốc rõ ràng, kết quả nghiên cứu trung thực Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu và tính trung thực của đề tài

Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan trên./

Thừa Thiên Huế, ngày 17 tháng 8 năm 2021

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

Ủy ban thường vụ Quốc hội : UBTVQH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm 2

1.1 Khái niệm và đặc điểm 2

1.2 Quy định của pháp luật 3

1.3 Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường 4

2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm và một số giải pháp hoàn thiện pháp luật 5

2.1 Thực tiễn áp dụng pháp luật qua nghiên cứu áp dụng tại Bản án số 04/2021/DS-ST của TAND huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa 5

2.2 Một số giải pháp hoàn thiện Bản á 8

KẾT LUẬN 9

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

TÀI LIỆU TRÍCH DẪN 10

1

MỞ ĐẦU

Theo định nghĩa về sức khoẻ của Tổ Chức Y tế Thế Giới (WHO- World Health Organization): "Sức khoẻ là một trạng thái hoàn toàn thoải mái cả về thể chất, tinh thần

và xã hội, chứ không phải là chỉ là không có bệnh tật hay tàn phế" Hiểu được vấn đề này, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến sức khỏe của Nhân dân Chính vì vậy, tại

Hiến pháp 2013 đã quy định rõ vấn đề “Quyền con người” cụ thể: “Mọi người có

quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm” (1) Điều này

đã được luật hóa trong các văn bản pháp luật chuyên ngành khác nhau như với những chế tài khác nhau Theo BLDS 2015 thì không ai có quyền xâm phạm đến các quyền dân sự của người khác, nếu có phải chịu trách nhiệm bồi thường về thiệt hại mà mình gây ra, trừ những trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do xâm phạm sức khỏe nói riêng là một trong những loại trách nhiệm gây nhiều tranh cãi về căn cứ phát sinh, mức bồi thường ; hơn nữa quy định của pháp luật về vấn đề này chủ yếu dừng lại ở các quy định mang tính "định tính" mà không

"định lượng" nên gây khó khăn rất nhiều cho các cán bộ áp dụng pháp luật Bên cạnh

đó, án kiện về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do xâm phạm sức khỏe chiếm tỉ trọng tương đối lớn trong các án kiện về bồi thường; sự đối lập về tâm lý của người gây thiệt hại với người bị thiệt hại hoặc gia đình của người bị thiệt hại làm cho các án kiện về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe bị kháng cáo, khiếu nại từ phía đương sự Xuất phát từ tình hình trên đây, nhằm giúp mọi người hiểu

rõ hơn về các quy định pháp luật cũng như đưa ra một sô giải pháp hoàn thiện Tôi xin

chọn đề tài “Pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm qua thực tiễn áp dụng Bản án số 04/2021/DS-ST của TAND huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa” làm đề tài nghiên cứu tiểu luận kết thúc học phần

2

NỘI DUNG

1 Quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm

1.1 Khái niệm và đặc điểm

Khái niệm

Bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm là một trong các trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Theo Khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:“Người nào có hành

vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.”

Đây là trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người có hành vi xâm phạm đến sức khỏe của người khác, để lại ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của người đó

Đặc điểm

Thứ nhất, hành vi xâm phạm đến sức khỏe là hành vi trái pháp luật; trừ những trường hợp ngoại lệ theo quy định của pháp luật: Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi một người có hành vi xâm phạm đến sức khỏe của người khác; có thiệt hại xảy

ra trên thực tế; có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại đó Hành vi này là hành vi trái pháp luật Người thực hiện hành vi biết rõ đó là những hành vi trái với quy định của pháp luật; gây nguy hiểm cho người xung quanh; xâm hại đến các mối quan

hệ xã hội được nhà nước bảo vệ nhưng vẫn cố tình thực hiện

Thứ hai, người gây thiệt hại phải bồi thường cả vật chất lẫn tinh thần: Đây là một đặc thù của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm Khác với các trách nhiệm bồi thường thiệt hại khác, người gây thiệt hại chỉ có trách nhiệm bồi thường về vật chất; còn đối với trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm

3

phạm, bên bị thiệt hại được bồi thường cả giá trị vật chất lẫn tinh thần, cả thiệt hại trực tiếp lẫn gián tiếp

Thứ ba, người gây thiệt hại bồi thường khi cả không có lỗi: Lỗi là yếu tố bắt buộc khi xác định điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại Tuy nhiên, đối với trường hợp thiệt hại xảy ra do sức khỏe bị xâm phạm, kể cả bên gây thiệt hại không

có lỗi cũng phải bồi thường

Ví dụ như việc bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm Theo quy định tại Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015, bên gây thiệt hại phải bồi thường kể cả không có lỗi; trừ trường hợp thiệt hại gây ra do lỗi cố ý của bên bị thiệt hại hoặc thiệt hại xảy ra trường hợp bất khả kháng, tình thế cấp thiết

Thứ tư, mục đích của chế định: Chế định này giúp bảo vệ cho tính mạng, sức khỏe của cá nhân không thể bị xâm phạm Đồng thời, giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể khác; phòng ngừa các hành vi vi phạm khác

1.2 Quy định của pháp luật

Điều 590 Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm

1 Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm: a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại; b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại; c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người

bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại; d) Thiệt hại khác do luật quy định

4

2 Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định

1.3 Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường

Theo quy định tại Điều 584 của Bộ luật dân sự (BLDS) thì: "Người nào có hành

vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác"

Như vậy, trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự (trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng) chỉ phát sinh khi có đủ các yếu tố sau đây:

Một là, phải có thiệt hại xảy ra

Thiệt hại bao gồm thiệt hại về vật chất và thiệt hại do tổn hại về tinh thần

Thiệt hại về vật chất: Thiệt hại về sức khỏe bị xâm phạm quy định tại Điều 590 của BLDS;

Thiệt hại do tổn hại về tinh thần của cá nhân được hiểu là do sức khỏe bị xâm phạm mà người bị hại, hoặc do tính mạng bị xâm phạm mà người thân thích, người gần gũi nhất của người bị hại phải gánh chịu đau thương, buồn phiền, mất mát về tình cảm

Hai là, phải có hành vi trái pháp luật

Hành vi trái pháp luật là hành vi xử sự cụ thể của con người thực hiện thông qua hành động hoặc không hành động trái với quy định của pháp luật

5

Ba là, phải có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi trái pháp luật

Thiệt hại xảy ra phải là kết quả tất yếu của hành vi trái pháp luật và ngược lại hành vi trái pháp luật là nguyên nhân gây ra thiệt hại

Bốn là, phải có lỗi cố ý hoặc vô ý của người gây ra thiệt hại

Cố ý gây thiệt hại là trường hợp một người nhận thức rõ hành vi của mình sẽ gây ra thiệt hại cho người khác mà vẫn thực hiện và mong muốn hoặc không mong muốn nhưng vẫn để mặc cho thiệt hại xảy ra

Vô ý gây thiệt hại là trường hợp một người không thấy trước hành vi của mình

có khả năng gây thiệt hại, mặc dù phải biết hoặc có thể biết trước thiệt hại sẽ xảy tra hoặc thấy trước hành vi của mình có khả năng gây thiệt hại, nhưng cho rằng thiệt hại sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được

2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm

và một số giải pháp hoàn thiện pháp luật

2.1 Thực tiễn áp dụng pháp luật qua nghiên cứu áp dụng tại Bản án số 04/2021/DS-ST của TAND huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa

Tóm tắt bản án (2)

Do có mâu thuẫn về việc tranh chấp hợp đồng thuê đất trồng hoa màu giữa bà Trần Thị T1 với bà Dương Thị T2 Ngày 07/4/2020, trong khi bà T1 chặt mì trên rẩy thì bà T2 đến gây sự kình cãi và đã đánh bà T1 phải đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa thành phố C Tại giấy chứng nhận thương tích ngày 14/4/2020 thì bà T1 bị bà T2 đánh sưng nề, bầm tím gò má phải và hốc mắt phải, gãy xương chính mũi Theo kết luận giám định pháp y về thương tích thì tỷ lệ tổn thương cơ thể của bà T1 là 08% Nay đại diện cho bà T1, bà Dương Thị Trúc L yêu cầu bà Dương Thị T2 phải bồi thường cho bà T1 các khoản thiệt hại về sức khỏe như sau: Chi phí điều trị thương tích: 3.900.000 đồng; Khoản thu nhập bị mất do không làm việc được: 200.000 đồng/ngày,

6

15 ngày = 3.000.000 đồng; Tổn thất tinh thần: 1.490.000 đồng, 6 tháng = 8.940.000 đồng; Chi phí phục hồi, bồi dưỡng sức khỏe: 100.000 đồng/ngày, 15 ngày = 1.500.000 đồng Tổng cộng là 17.340.000 đồng

Theo bà Dương Thị T2 trình bày, Bà T2 có canh tác hoa màu tại thôn Thống Nhất, xã Cam Phước Đông, thành phố Cam Ranh thì bị bà Trần Thị T1 thuê máy cày cày phá hoa màu của bà T2 Bà T2 đến gặp bà T1 hỏi chuyện thì hai bên xảy ra kình cãi nhau Do bị bà T1 chửi, dùng lời lẽ xúc phạm và cầm dao dí vào mặt nên bà T2 đã đấm một cái vào mắt bà T1 Sau đó, bà T1 vẫn tiếp tục chửi và bà T2 đã đánh nhiều cái vào vùng mặt của bà T1 Bà T2 không đồng ý bồi thường khoản tiền theo yêu cầu của

bà T1 vì bà T2 cho rằng nguyên nhân bà đánh bà T1 là do bà T1 đã cày phá hoa màu của bà

Quan điểm của Tòa án sơ thẩm:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Bà Trần Thị T1, xét xử vắng mặt đối với Bà Dương Thị T2 Xác định hành vi của bà Dương Thị T2 là vi phạm pháp luật, đã xâm phạm đến sức khỏe của người khác Vì vậy, bà Dương Thị T2 phải chịu trách nhiệm bồi thường các khoản thiệt hại do xâm phạm đến sức khỏe của bà Trần Thị T1

Xác định chi phí bồi thường:

Về bồi thường sức khỏe là 1.500.000 đồng; thu nhập thực tế bị mấy 1 ngày 200.000 đồng x 15 ngày là 3.000.000 đồng; bồi thường tổn thất tinh thần 3 tháng lương

cơ bản là 1.490.000 đồng x 3 là 4.470.000 đồng Tổng là 11.368.600 đồng

Nhận định sơ bộ vụ án: Phân loại vụ án: Căn cứ vào thời gian thụ lý giải quyết vụ

việc cũng như nội dung yêu cầu của nguyên đơn có thể xác định đây là vụ án về yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về “Yêu cầu bồi thường thiệt hại do sức khỏe

bị xâm phạm” (Khoản 6 Điều 26 BLTTDS 2015); Thẩm quyền giải quyết: Bản án

không nêu về thẩm quyền giải quyêt; Áp dụng pháp luật dân sự để giải quyết

7

Về thủ tục tố tụng: Áp dụng khoản 6 điều 26 BLTTDS xác định thẩm quyền giải

quyết; Áp dụng điểm Điểm b Khoản 2 Điều 227 Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án tiến

hành xét xử vắng mặt bị đơn

Về luật nội dung: Áp dụng điều 584 và 590 BLDS để giải quyết yêu cầu bồi thường

do sức khỏe bị xâm phạm; Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; Áp dụng lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015

Nhận xét, đánh giá Bản án:

Tôi đồng ý và không đồng với các quan điểm sau của Tòa án cụ thể:

- Đồng ý quan điểm của Tòa án sơ thẩm vì theo những chứng cứ mà Tòa án thu thập xác minh, cho thấy bà Dương Thị T2 thực hiện hành vi đánh bà Trần Thị T1 với lỗi cố ý trực tiếp, thực hiện hành vi đến cùng gây thương tích cho bị hại là bà T1 là 08%;

- Đồng ý một phần về thủ tục tố tụng: Đồng ý việc Tòa án áp dụng Khoản 6 Điều 26 BLTTDS và Điểm b Khoản 2 Điều 26 BLTTDS để xác định thẩm quyền giải quyết và xét xử vắng mặt là đúng quy định pháp luật Tuy nhiên, Tòa án chưa xác định thẩm quyền giải quyết thuộc Tòa án cấp nào vì vậy cần bổ sung điều khoản áp dụng xác định cấp có thẩm quyền giải quyết

- Đồng ý một phận nhận định sơ bộ vụ án về cách nhận định vụ án của Tòa án là hợp lý, đúng người, đúng thẩm quyền Tuy nhiên cần phải nêu rõ cấp thẩm quyền giải quyết vụ án

- Đồng ý một phần về áp dụng luật nội dung vì căn cứ pháp lý về luật nội dung chưa đầy đủ Cần nêu thêm các căn cứ pháp lý khác liên quan nhằm củng cố vững chắc bản án;