Tác phẩm: Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa được Nguyễn Thành Long sáng tác vào mùa hè 1970- trong một chuyến đi thực tế ở Lào Cai, in trong tập truyện " GV HD & yc HS đọc văn HS đọc theo HD của[r]
Trang 1Tuần 14 Ngày soạn: 10 / 11 / 2014 Tiết 67,68 Ngày dạy: / 11 / 2014
Văn bản: LẶNG LẼ SA PA
Nguyễn Thành Long
I Mục tiêu cần đạt: Giúp HS
1 Kiến thức:
- Vẻ đẹp của hình tượng con người thầm lặng cống hiến quên mình vì Tổ quốc trong tác phẩm
- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh đông hấp dẫn trong truyện
2 Kĩ năng:
- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt được truyện
- Phân tích được nhân vật trong tác phẩm tự sự
- Cảm nhận được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm.
3 Thái độ:
GD tình yêu lao động, yêu quê hương đất nước, tình yêu những con người lao động thầm lặng ,
II Chuẩn bị:
GV: sgk, sgv, giáo án, tài liệu CKT, tài liệu tham khảo
HS: sgk, bài soạn
III Phương pháp: Thảo luận nhóm, vấn đáp, nêu vấn đề Kỹ thuật hợp tác.
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, vệ sinh, bài soạn, đồ dùng học tập.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Tóm tắt truyện ngắn Làng của Kim Lân?
- Nêu và phân tích tính độc đáo, gay cấn, căng thẳng của tình huống truyện?
3 Bài mới: Giới thiệu bài:
Nếu Đà Lạt là nơi nghỉ mát nổi tiếng của miền Nam thì Sa Pa là thắng cảnh lí tưởng của đất Bắc Sa pa - nơi mà mới nghe tên, ai cũng nghĩ đây là nơi nghỉ mát yên tĩnh, lặng lẽ Thế nhưng, bên trong cái vỏ yên tĩnh, lặng lẽ ấy có cả một thế giới những con người đang ngày đêm âm thầm, lặng lẽ làm việc, lo nghĩ và cống hiến công sức mình cho Tổ quốc Nguyễn Thành Long- một nhà văn quê ở Quảng Nam, trong một chuyến đi thực tế ở Lào Cai vào mùa hè năm 1970, ông đã tận mắt chứng kiến điều đó và đã cho ra đời truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
Hoạt động 1: Tìm hiểu tác
giả, tác phẩm
GV yc HS đọc chú thích
trong sgk
? Em biết gì về tác giả
Nguyễn Thành Long?
GV giới thiệu thêm cho
HS
HS đọc
HS trình bày
HS trả lời
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
Nguyễn Thành Long là cây bút chuyên truyện ngắn và kí
Trang 2? Truyện ngắn Lặng lẽ
SaPa được sáng tác trong
hoàn cảnh nào?
GV HD & yc HS đọc văn
bản: đọc chậm, cảm xúc
GV yc HS giải thích theo
chú thích trong sgk
GV tóm tắt phần đầu
truyện
GV yc HS tóm tắt đoạn
còn lại
GV nhận xét:
Hoạt động 2: Tìm hiểu
chi tiết đoạn trích:
Bước1:Tìm hiểu cốt
truyện và tình huống
truyện:
? Nhận xét về cốt truyện
và tình huống cơ bản
của truyện?
GV nhận xét:
? Tác phẩm này, theo tác
giả, là "một bức chân
dung" Theo em, đó là
bức chân dung của ai?
Hiện ra trong cái nhìn và
suy nghĩ của những nhân
vật nào?
GV nhận xét, bổ sung:
Bước2: Tìm hiểu nhân
vật anh thanh niên:
GV yc HS đoạn đầu
"ngủ lại được”
? Qua lời giới thiệu của
bác lái xe, em hiểu gì về
hoàn cảnh sống của anh
TN? Nhận xét?
GV nhận xét:
? Qua những lời tâm sự
của anh, em hãy cho biết
anh làm công việc gì?
HS đọc theo HD của GV
HS nhận xét cách đọc của bạn
HS giải thích theo chú thích
trong sgk
HS tóm tắt
HS nhận xét
HS trả lời
HS đọc
HS trả lời:
- Công việc: Đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây,
2 Tác phẩm:
Truyện ngắn Lặng lẽ
Sa Pa được Nguyễn Thành Long sáng tác vào mùa hè 1970- trong một chuyến đi thực tế ở Lào Cai, in trong tập truyện " Giữa trong xanh"
3 Đọc – chú thích:
a Đọc – giải thích từ khó:
b Tóm tắt đoạn trích:
II.Tìm hiểu Văn bản:
1 Cốt truyện và tình huống truyện:
LLSP có cốt truyện đơn giản, xoay quanh tình huống gặp gỡ bất ngờ, ngắn ngủi giữa ba nhân vật: ông hoạ sĩ già, cô kĩ
sư trẻ và anh thanh niên-nhân vật chính- một cán
bộ khoa học khí tượng kiêm vật lí địa cầu
2 Nhân vật anh thanh niên:
a Hoàn cảnh sống, công việc:
- Hoàn cảnh sống: hoàn cảnh sống khá đặc biệt
- Công việc: Đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây,
đo chấn động mặt đất phục vụ sản xuất và
Trang 3Nhận xét?
GV nhận xét, bổ sung:
Hết tiết 01 chuyển sang
tiết 02
? Theo em, điều gì đã
giúp anh vượt qua được
những khó khăn, gian khổ
ấy để hoàn thành xuất sắc
nhiệm vụ?
GV nhận xét, giảng: anh
sung sướng, hạnh phúc
khi nghe tin không quân
ta bắn rơi nhiều máy bay
Mĩ trên bầu trời Hàm
Rồng- T.185
? Anh có suy nghĩ về
công việc như thế nào?
? Dù phải sống và làm
việc trong hoàn cảnh đăc
biệt như vậy, công việc
thì lại đơn điệu nhưng
anh có cảm thấy cô đơn,
buồn tẻ không? Vì sao?
GV nhận xét:
? Anh đã tổ chức, sắp xếp
cuộc sống của mình như
thế nào?
∘Ngôi nhà ba gian của
anh được bài trí ra sao?
∘Ngoài giờ làm việc, anh
còn làm gì?
GV giảng:
? Thái độ vui mừng khi
khách đến thăm, tiếp
khách, tiễn khách ân cần,
chu đáo, biếu củ thuốc,
tặng hoa, biếu là trứng
chứng tỏ ở anh có phẩm
đo chấn động mặt đất
phục vụ sản xuất và chiến đấu
- công việc tuy không nặng nhọc nhưng đòi hỏi
tỉ mỉ, chính xác và phải có tinh thần trách nhiệm cao
- Anh có lòng yêu nghề, thấy được công việc thầm lặng của mình là có ích cho cuộc sống
HS trả lời: Anh có suy nghĩ thật đúng và sâu sắc
về công việc "khi ta làm việc cháu buồn đến chết mất”
HS suy nghĩ, trả lời
HS trả lời:
+ Ngôi nhà ba gian của anh lúc nào cũng sạch sẽ,
đồ đạc được sắp xếp gọn gàng
+ Ngoài giờ làm việc chính, anh còn trồng hoa, nuôi gà, chăm vườn cây thuốc Nam, tự học và đọc sách
HS trình bày:
+ Vui mừng ra mặt khi có khách đến thăm
+ Tiếp khách, tiễn khách nồng nhiệt, ân cần, chu đáo (cắt hoa, pha trà, tặng
chiến đấu
→ công việc tuy không nặng nhọc nhưng đòi hỏi
tỉ mỉ, chính xác và phải
có tinh thần trách nhiệm cao
b Tính cách, phẩm chất:
- Anh có lòng yêu nghề, thấy được công việc thầm lặng của mình là có ích cho cuộc sống
⇒Anh đã tìm thấy niềm vui trong công việc và xem sách là bạn
- Anh biết tổ chức, sắp xếp một cuộc sống gọn gàng, ngăn nắp và chủ động:
- Anh sống cởi mở, chân thành, quý trọng tình cảm con người
Trang 4chất gì đáng quý?
GV bình thêm cho HS
? Việc anh từ chối vẽ
mình và đề nghị vẽ người
khác cho thấy anh là
người thế nào?
GV nhân xét:
? Qua những suy nghĩ,
hành động, việc làm của
anh, em hãy nhận xét
khái quát về nhân vật
này?
GV giảng: Anh thanh
niên là một cán bộ khoa
học trẻ, có ý thức đúng
đắn, sâu sắc về công việc,
có lòng yêu nghề, sống
lạc quan khiêm tốn và
giàu lòng nhân ái
Bước3:Tìm hiểu một số
nhân vật khác:
? Theo em, truyện LLSP
có mấy nhân vật? Những
nhân vật nào xuất hiện
trực tiếp?Nhân vật nào
xuất hiện gián tiếp?
GV nhận xét:
? Truyện được kể theo
ngôi thứ mấy?
GV nhấn mạnh: Thế
nhưng, nếu tinh ý, ta có
thể nhận thấy truyện được
kể qua cái nhìn, nhận xét,
suy nghĩ của nhân vật ông
họa sĩ.Vì ông là người
từng trải, có kinh nghiệm
trong nghề, có con mắt
nhìn thấu đáo, sắc sảo- có
sức thuyết phục
? Lời nhận xét của ông
họa sĩ thể hiện qua những
chi tiết nào?
hoa, biếu làn trứng, biếu
củ thuốc)
- Sống thành thực, khiêm tốn
HS trình bày suy nghĩ của mình
HS nghe
HS trả lời:
HS trả lời: theo ngôi thứ 3
HS nghe
HS tìm:
+ Ông thật sự xúc động, bối rối khi tìm ra đối tượng nghệ thuật(anh TN): "Vì hoạ sĩ sáng tác"
(T.184) + Ông nhận xét: "người
- Sống thành thực, khiêm tốn
3 Một số nhân vật khác:
a Những nhân vật xuất hiện trực tiếp:
* Ông hoạ sĩ:
-> Ông thật sự xúc động, bối rối khi tìm ra đối tượng nghệ thuật
Trang 5? Được tiếp xúc, trò
chuyện với anh thanh
niên , cô kĩ sư đã có
những thay đổi đáng kể
như thế nào trong nhận
thức, tư tưởng?
- Sự lựa chọn công tác
của cô?
- Việc cô chủ động từ bỏ
mối tình đầu của mình?
- Tình cảm nảy nở, trỗi
dậy trong cô khi cô đối
mặt với anh TN?
GV tổng hợp, nhận xét
chung
? Bác lái xe chỉ là nhân
vật môi giới cho cuộc gặp
gỡ trên Thế nhưng, qua
lời giới thiệu của bác về
anh TN, em cảm nhận
được gì?
GV nhận xét
? Những nhân vật phụ
xuất hiện trực tiếp ấy giữ
vai trò gì trong câu
chuyện?
GV giảng: Gợi hứng thú,
khiến cho cả nhân vật
trong truyện và người đọc
đều hồi hộp, nóng lòng
trông đợi sự xuất hiện của
nhân vật chính
Tuyến nh/ vật góp phần
làm ngời sáng tính cách,
phẩm chất của anh TN
? Những nhân vật xuất
hiện gián tiếp, xuất hiện
qua lời kể của ai? Những
nhân vật ấy có mặt trong
câu chuyện nhằm mục
đích gì?
GV nhận xét:
Bước4:Tìm hiểu chất trữ
con trai ấy đáng yêu thật anh suy nghĩ"
(T.186)
HS trao đổi, trả lời: Chính cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh TN và những điều anh nói, anh nghĩ khiến cô
"bàng hoàng", giúp cô hiểu thêm về cuộc sống cao đẹp của anh và của những con người như anh
Từ đó, cô vững tin hơn vào con đường mà cô đã chọn và cô đang đi tới
HS trả lời: Lời giới thiệu đầy hấp dẫn, lôi cuốn
"người cô độc nhất thế gian", rằng anh ta rất
"thèm người"
HS suy nghĩ, trình bày
HS nghe
HS trả lời:
HS suy nghĩ, trình bày
* Cô kĩ sư:
- Giúp cô nhận thức chín chắn hơn về một tình yêu chân chính
- Làm trỗi dậy trong cô những tình cảm lớn lao, cao đẹp
* Bác lái xe:
b Những nhân vật xuất hiện gián tiếp:
→ Họ là những nhà khoa học ngày đêm âm thầm, lặng lẽ làm việc, cống hiến cho Tổ quốc
4 Bức tranh nên thơ về
Trang 6tình của truyện:
? Một trong những yếu
tố tạo nên sức hấp dẫn
và góp phần đáng kể
làm nên thành công của
tác phẩm là chất trữ
tình Em hãy suy nghĩ
và cho biết chất trữ tình
của truyện được thể
hiện qua những chi tiết
nào?(ở chỗ nào?)
GV lưu ý HS đoạn tả
cảnh phần đầu và đoạn
cuối
Hoạt động 4: Tổng kết &
luyện tập
? Nét đặc sắc nghệ thuật
trong đoạn trích?
GV nhận xét:
? Qua đoạn trích, tác giả
cho ta biết được điều gì?
GV nhận xét, chốt:
GV yc HS đọc lại n.dung
ghi nhớ trong sgk
GV HD & yc HS về nhà
làm bài tập trong phần
luyện tập
HS trả lời:
- Tạo tình huống truyện tự nhiên, tình cờ, hấp dẫn
- Xd đối thoại, độc thoại
& độc thoại nội tâm
- Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đặc sắc
- Kết hợp kể, tả, nghị luận
- Tạo tính chất trữ tình trong tp
HS trả lời
HS đọc
HS nghe, về nhà làm bài tập
cảnh đẹp Sa Pa:
=> Phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp, thơ mộng -> giàu chất thơ
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
2 N.dung:
* Ghi nhớ: (sgk)
IV Luyện tập
4 Củng cố:
- Nét tiêu biểu nghệ thuật trong văn bản?
- Qua văn bản tác giả cho ta biết điều gì?
5 Dặn dò:
- Về nhà học bài
- Viết một đoạn văn ghi lại cảm nhận về một vài chi tiết nghệ thuật mà bản thân em thích nhất
- Xem lại bài chuẩn bị cho bài viết số 3
V Rút kinh nghiệm:
1 Ưu điểm:
Trang 7
2 Hạn chế:
Tuần 14 Ngày soạn: 10/11/14 Tiết 69,70 Ngày dạy: /11 /14 BÀI VIẾT SỐ 3 – VĂN TỰ SỰ (Kết hợp yếu tố nghị luận & miêu tả nội tâm) I Mục tiêu cần đạt 1 Kiến thức: - Nhằm hệ thống kiến thức cho HS - Các em nắm vững hơn trong việc sử dụng kết hợp yếu tố nghị luận & miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự 2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng viết bài có sử dụng yếu tố nghị luận & miêu tả nội tâm 3 Thái độ:
Nghiêm túc làm bài kiểm tra
II Chuẩn bị:
GV: sgk, sgv, giáo án (đề + đáp án), tài liệu tham khảo
HS: giấy kiểm tra, kiến thức
III Phương pháp:
IV Các bước lên lớp
1 Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, vệ sinh
2 Dặn dò trước khi làm bài:
3 Phát đề
Đề 1: Nhân ngày 20.11 em kể lại cho các bạn nghe về một kỷ niệm đáng nhớ
giữa em và thầy cô cũ.( đề bài dành cho học sinh làm)
Đề 2: Kể về cuộc gặp gỡ với các chú bộ đội nhân Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12) Trong cuộc gặp gỡ đó, em được thay mặt các bạn phát biểu những suy nghĩ của thế hệ mình đối với thế hệ cha anh đã chiến đấu, hi sinh để bảo
vệ tổ quốc
4 Đáp án & thang điểm
A Mở bài: (1 điểm)
Giới thiệu khái quát về kỉ niệm đáng nhớ giữa em và thầy cô giáo cũ
B Thân bài: (8 điểm)
- Kỉ niệm về việc gì? Thời gian, diễn biến sự việc (2 điểm)
- Tại sao đó là kỉ niệm đáng nhớ? (2 điểm)
- Bài học tình cảm, đạo lí được rút ra từ câu chuyện (miêu tả nội tâm) (2 điểm)
- Vai trò của đạo lí thầy trò trong cuộc sống (yếu tố nghị luận) (2 điểm)
C.Kết bài: (1 điểm)
Khẳng định tình cảm của em đối với thầy cô giáo cũ
Đề 2:
A Mở bài: (1 điểm)
- Giới thiệu đôi nét về hoàn cảnh diễn ra cuộc gặp gỡ với các chú bộ đội (0.5 đ)
Trang 8- Lí do thay mặt các bạn phát biểu suy nghĩ của mình trong cuộc gặp gỡ đó (0.5
đ)
B Thân bài: (8 điểm) - Thời gian, địa điểm, quang cảnh … khi diễn ra cuộc gặp mặt (2 điểm) - Thành phần, lứa tuổi, ngoại hình, tính cách… của các chú bộ đội (2 điểm) - Không khí náo nức khi chờ đợi & không khí ồn ào vui vẻ khi gặp mặt (2 điểm) - Lời phát biểu của người viết + Về nội dung: những suy nghĩ, tình cảm của bản thân & các bạn (miêu tả nội tâm)(1 điểm)
+ Hình thức: diễn đạt bằng những lập luận giản dị (1 điểm) C Kết bài : (1 điểm) Suy nghĩ, cảm xúc của em sau buổi gặp gỡ đó
V Rút kinh nghiệm: 1 Ưu điểm:
2 Hạn chế: