Hướng dẫn học tập : Đối với bài học tiết này: - Xem và nắm kĩ cách dùng cụm chủ vị để mở rộng câu.Tìm câu có cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ trong một đoạn văn đã học[r]
Trang 1Tiết109 - Hướng dẫn đọc thêm :
NHỮNG TRỊ LỐ HAY LÀ VAREN VÀ PHAN BỘI CHÂU
1 MỤC TIÊU: HS nắm được
1.1 Kiến thức:
- Hiểu được bản chất xấu xa, đê hèn của Va - ren
-Nghệ thuật tưởng tượng, xây dựng tình huống truyện độc đáo, cách kể, giọng kể hĩm hỉnh, châm biếm
1.2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc, kể diễn cảm văn xuơi tự sự( truyện ngắn châm biếm) bằng giọng điệu phù hợp -Phân tích tính cách nhân vật qua lời nĩi, cử chỉ và hành động
1.3 Thái độ:
- Giáo dục lịng tự hào, kính trọng các vị anh hùng dân tộc
2- NỘI DUNG HỌC TẬP
- Đọc, kể diễn cảm; hiểu được bản chất xấu xa, đê hèn của Va - ren
3 CHUẨN BỊ
3.1.GV: Một số tranh vẽ của Nguyễn Ai Quốc.
3.2.HS: Đọc văn bản, tìm hiểu bố cục, nhân vật Va - ren , cảnh Va-ren gặp PBC.
4- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện:
- Lớp 7A1
4.2 Ki m tra mi ng:ể ệ
Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
Nêu ý nghĩa của văn bản “ Sống chết
mặc bay” ?(8 đ)
Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học:
Hơm nay chúng ta học bài gì? Trong bài
cĩ những nhân vật chính nào?(2đ)
Tác phẩm nhằm phê phán, tố cáo thĩi bàng quan vơ trách nhiệm, vơ lương tâm đến mức gĩp phần gây nạn lớn cho nhân dân của viên quan phụ mẫu- đại diện cho nhà cầm quyền dưới thời Pháp thuộc; đồng cảm, xĩt xa với tình cảnh thê thảm của nhân d6n lao động do thiên tai và do thái độ vơ trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên
Chúng ta học bài “Những trị lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.”; Cĩ hai nhân vật chính đĩ là Va-ren và Phan Bội Châu
4.3 Ti n trình bài h cế ọ
Giới thiệu bài :
Em hiểu “những trị lố” là trị như thế nào? (HS trả lời)
Để giúp các em hiểu rõ hơn về vấn đề này, hơm nay, cơ sẽ
hướng dẫn các em tìm hiểu văn bản “Những trị lố hay là
Va-ren và Phan Bội Châu.”
Hoạt động 1 : Hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu chú thích (
7 phút )
? Cho biết một số nét về tác giả.
? Văn bản ra đời vào thời gian nào
- Gv cung cấp thêm 1 số nét về lịch sử nước ta lúc đĩ.
I Giới thiệu chung :
1 Tác giả
2 Văn bản :
- Đọc:
-Tĩm tắt:
Trang 2 GV hướng dẫn HS đọc, GV đọc, gọi HS đọc.
GV nhận xét, chốt ý
Em hãy tóm tắt cốt truyện?
HS trả lời, GV nhận xét, sửa chữa
Lưu ý một số từ ngữ khó SGK
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản(27 phuùt )
Muïc tieâu : Hiểu được bản chất xấu xa, đê hèn của Va - ren.
Văn bản thuộc kiểu văn bản gì.
? Văn bản có thể chia bố cục mấy phần? Nội dung của mỗi
phần là gì?
Phần 1: “Do sức …trong tù”(Lời hứa của Va-ren đối với
Phan Bội Châu)
- P2: “Nhưng chúng… Phan Bội Châu”.(Đối thoại giữa
Va-ren và Phan Bội Châu)
- P3:Còn lại: Các nhân chứng nói về thái độ của Phan Bội
Châu
Theo em, đây là một tác phẩm ghi chép sự thật hay là
tưởng tượng hư cấu? Căn cứ vào đâu để kết luận?
Đây là một truyện ngắn, hình thức có vẻ như một bài kí sự
nhưng thực tế là một câu chuyện hư cấu
Truyện được viết khi Va-ren sang nhận chức toàn quyền ở
Đông Dương và thực tế sau khi sang Đông Dương cũng
không có chuyện y gặp Phan Bội Châu ở Hoả Lò, Hà Nội
Yêu cầu HS làm bài trong VBT.
Trong tác phẩm có mấy nhân vật chính?
Va-ren: Viên toàn quyền Đông Dương do sức ép công luận,
nửa chính thức hứa chăm sóc vụ Phan Bội Châu
- Phan Bội Châu: Nhà cách mạng bị giam trong tù
Tính cách của hai nhân vật này như thế nào? Trước hết ta
đi vào tìm hiểu nhân vật Va-ren.
Va-Ren đã hứa gì về vụ Phan Bội Châu?
Cụm từ “nửa chính thức hứa” và câu hỏi của tác giả
“giả thử cứ cho rằng… sẽ “chăm sóc” vụ ấy vào lúc nào và
ra làm sao” có ý nghĩa gì trong việc bộc lộ thực chất lời
hứa của Va-ren?
Nói lên thái độ lấp lửng, mập mờ của Va-ren, câu hỏi của
tác giả “giả thử… làm sao” đã tỏ ra ý nghi ngờ về thời gian,
nội dung thực hiện, chỉ muốn chăm sóc khi nào đã yên vị (coi
lời hứa không quan trọng bằng việc ổn định công việc của
mình) Trong bốn tuần lễ đó, Phan Bội Châu vẫn bị giam
trong tù(trước khi chăm sóc chẳng có gì đặc ân với Phan Bội
Châu ) châm chọc, vạch rõ sự giả dối, xảo trá của Va-ren
Em có nhận xét gì về lời hứa của Va-ren?
GDHS ý thức giữ đúng lời hứa.
Tác giả tưởng tượng khi gặp Phan Bội Châu ở Hà Nội
Va-ren sẽ làm gì?
II Tìm hiểu văn bản:
- Kiểu văn bản: Truyện ngắn
- Bố cục:3 phần
1.Nhân vật Va-ren:
- Hứa: “chăm sóc” Phan Bội Châu
Không đáng tin
- Cảnh Va-ren gặp Phan Bội Châu:
Trang 3 + Tôi đem lại tự do cho ông.
+ Tay phải bắt tay PBC, tay trái nâng cái gông
Vừa nói trả tự do cho Phan Bội Châu, tay vừa nâng cái
gông(vừa đấm, vừa xoa, dụ dỗ và đe doạ), hứa hão(khai hoá
ở Đông Dương, quốc gia tân tiến nhất, xứ ngự trị…)
Va-ren lấy tấm gương phản bội để làm gì Phan Bội
Châu?
Em thấy những lời dụ dỗ của Va-ren mang tính chất gì?
Em có nhận xét chung về Va-ren là người như thế nào?
Con người tầm thường, xảo quyệt, xấu xa, không đáng tin
cậy Ruồng bỏ quá khứ, lòng tin và cả giai cấp của mình
đáng chê trách
GDHS phân biệt tốt xấu, biết biểu dương, học tập điều
tốt; tránh thói xấu xa, xảo quyệt.
HĐ 2: Hướng dẫn HS tiếp tục tìm hiểu về nhân vật Phan
Bội Châu.( 20 phuùt )
Muïc tieâu : Phẩm chất, khí phách của người chiến sĩ cách
mạng Phan Bội Châu
Khi nghe Va-ren nói chuyện Phan Bội Châu đã tỏ thái
độ như thế nào?
Cuối bài, tác giả có lời bình về sự im lặng của Phan Bội
Châu như thế nào?
Có điều gì thú vị trong sự phối hợp giữa lời kết và lời tái
bút (TB) với lời quả quyết của nhân chứng thứ 2, vậy giá
trị của lời tái bút này là gì? Có điều gì thú vị trong sự phối
hợp giữa lời kết và lời tái bút ?
Nếu với lời kết ở trên, thái độ khinh bỉ của Phan Bội Châu
được thể hiện bằng hình thức ứng xử là im lặng, dửng dưng
thì ở lời tái bút lại là một hành động chống trả quyết liệt: nhổ
vào mặt Va-ren
Giảng bình :Như thế là với kẻ thù phải có nhiều cách tỏ
thái độ Chỉ im lặng, dửng dưng chưa đủ, còn phải nhổ
vào mặt nó Cách dẫn chuyện như thế thật là hóm, thật là
thú vị, và quan trọng là tăng thêm ý nghĩa của vấn đề.
Qua những chi tiết trên, em thấy thái độ của Phan Bội
Châu trước Va-ren như thế nào?
Trong cảnh Va-ren đến Hà Nội để gặp Phan Bội Châu Hai
nhân vật chính là Va-Ren và Phan Bội Châu đã thể hiện một
sự tương phản, đối lập cực độ Hãy làm rõ nhận định đó bằng
cách trả lời các câu hỏi: (HS thảo luận nhóm)
Số lượng lời văn dành cho việc khắc hoạ tính cách của
từng nhân vật nhiều ít như thế nào? Sự nhiều ít đó thể hiện
dụng ý nghệ thuật gì của tác giả khi khắc hoạ tính cách của
từng nhân vật?
Tác giả đã dành một số lượng từ ngữ lớn, hình thức ngôn
ngữ trần thuật để khắc hoạ tính cách của Va-ren Còn với
Phan Bội Châu, tác giả dùng sự im lặng làm phương thức đối
-Vừa nói trả tự do cho Phan Bội Châu, tay vừa nâng cái gông
-Là một trò lố bịch, không đáng tin
Mỉa mai, châm biếm
-Dụ dỗ Phan Bội Châu
Xảo quyệt, bịp bợm
2 Nhân vật Phan Bội Châu:
- Dửng dưng, im lặng trong suốt buổi nói chuyện
- Đôi ngọn râu mép nhích lên một chút rồi hạ xuống ngay
- Cười mỉm, cười một cách kín đáo
- Nhổ vào mặt Va-ren
Khinh bỉ, xem thường, căm ghét, giận dữ
- Nghệ thuật : + đối lập
+ cách viết vừa tả vừa gợi, rất thâm thuý, sinh động, lí thú
Trang 4lập Đây là một bút pháp, một cách viết vừa tả vừa gợi, rất
thâm thuý, sinh động, lí thú
HS thảo luận nhĩm 4’, trình bày
GV nhận xét, diễn giảng, chốt ý
GD HS lịng căm ghét kẻ thù bịp bợm…
Nêu những chi tiết khắc hoạ rõ tính cách của hai nhân
vật Va-ren và Phan Bội châu?
GV: Qua những những chi tiêt trên em thấy tính cách của
Va-ren và Phan Bội châu như thế nào với nhau?
Phan Bội Châu : Yêu nước sâu sắc, kiên cường bất khuất
GD TT HCM:Ở đây tác giả đã bộc lộ gián tiếp lịng yêu
nước thơng qua bản lĩnh kiên cường của người sĩ phu yêu
nước Phan Bội Châu.
-Với tác phẩm này NAQ đã gĩp phần vào phong trào địi
thả PBCSử dụng vũ khí văn nghệ.
Va-ren: Gian xảo, lố bịch.
Nêu cảm nghĩ của em về hai nhân vật này?
Va-ren:kẻ hèn nhát, nhục nhã đáng chê trách
- Phan Bội châu :người anh hùng đáng để hãnh diện, tự hào,
khâm phục, tơn kính…
GDHS ý thức tự hào, tơn kính các vị anh hùng.
Theo em, ví thử truyện Những trị lố… dừng lại ở câu
“… chỉ là… khơng hiểu Phan Bội Châu” thì cĩ được
khơng? Ở đây lại cĩ thêm đoạn kết trong đĩ cĩ chi tiết về
lời quả quyết của anh lính dõng An Nam và chi tiết về lời
đốn thêm của tác giả thì giá trị câu chuyện nâng lên như
thế nào?
“Sự thay đổi… lừng tiếng”, “đơi ngọn râu mép… lướt qua
vậy” Đĩ là sự tiếp tục nâng cấp tính cách, thái độ của Pha
Bội Châu trước kẻ thù
Nêu giá trị nghệ thuật của tác phẩm?
HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý
Gọi HS đọc ghi nhớ SGK
Hoạt động 3 : Hướng dẫn HS luyện tập.( 10 phút )
Mục tiêu : HS làm đúng bài tập
III/ Tổng kết ghi nhớ:
1/ Nội dung
- Tác giả đã khắc họa thành cơng
2 nhân vật đối lập nhau c a Va-renủ
và Phan B i châu:ộ Va-ren Phan Bội châu
- Con người
đã phản lại giai cấp vơ sản Pháp
- Con người hy sinh gia đình, của cải để khỏi thấy bọn cướp nước
- Bị đuổi ra khỏi tập đồn
vì ruồng bỏ quá khứ, lịng tin, giai cấp mình
- Bị kết án tử hình vắng mặt, bị đày đoạ trong nhà giam, bị máy chém
đe doạ vì “tội” yêu nước
- Kẻ phản bội nhục nhã
- Vị anh hùng xả thân vì độc lập
Đối lập nhau Truyện nhằm vạch trần bản chất xấu
xa, đê hèn của Va-ren, khắc họa hình ảnh người chiến sĩ cách mạng Phan Bội Châu trong chốn ngục tù, đồng thời giúp ta hiểu rằng khơng
cĩ gì lung lạc được ý chí, tinh thần của người chiến sĩ cách mạng
2/ Nghệ thuật:
-Sử dụng triệt để biện pháp đối lập- tương phản nhằm khắc họa hai hình tượng nhân vật đối lập: người anh hùng PBC và kẻ phản bội hèn hạ Va- ren
-Lựa chọn các chi tiết nhằm tập trung miêu tả cử chỉ,tác phong cĩ ý nghĩa tượng trưng.- Sáng tạo nên hình thức ngơn ngữ đối thoại đơn phương của Va-ren
-Giọng điệu mỉa mai, châm biếm sâu cay
*Ghi nhớ: SGK/95
III Luyện tập:
Bài 1:
Thái độ của tác giả: kính yêu, khâm
Trang 5 Gọi HS đọc BT1.
Thái độ của tác giả đối với phan Bội châu như thế nào?
Căn cứ vào đâu em biết điều đĩ?
Căn cứ vào các câu văn thể hiện lời bình của tác giả:
Người đã hi sinh cả gia đình và của cải để xa lánh, khỏi thấy
mặt bọn cướp nước mình; sống xa lìa quê hương; luơn bị thực
dân săn đuổi; bị chúng nhử vào muơn nghìn cạm bẫy; bị
chúng kết án tử hình… Đĩ là bậc thiên sứ, đấng xả thân vì
độc lập, được hai mươi triệu người trong vịng nơ lệ tơn
sùng…
GV hướng dẫn HS làm bài vào vở bài tập
Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập 2.
Giải thích ý nghĩa của cụm từ “những trị lố” trong
nhan đề tác phẩm?
Cho HS làm bài vào vở bài tập.
phục, ca ngợi
Bài 2:
“Những trị lố”:
Trực tiếp vạch trần hành động lố lăng, bản chất xấu xa của Va – ren
4.4 Tổng kết :
Truyện ngắn “Những trị lố hay là Va
– ren và Phan Bội Châu” của tác giả nào?
A Nguyễn Ái Quốc C Phạm Văn Đồng.
B Hồi Thanh D Phạm Duy Tốn.
Truyện ngắn “Những trị lố là Va – ren
và Phan Bội Châu” được viết ra sau khi
tên quan tồn quyền Đơng Dương Va-ren
đã sang Việt Nam Điều đĩ đúng hay sai?
A Nguyễn Ái Quốc
B Sai
4.5 Hướng dẫn học tập :
Đối với bài học tiết này:
- Học thuộc phần bài ghi.Đọc kĩ lại truyện, tĩm tắt lại truyện nhiều lần
- Làm hồn chỉnh các BT trong vở bài tập
Đối với bài học tiết sau:
- Tìm hiểu về nhân vật Phan Bội Châu, so sánh tính cách của Va-ren, Phan Bội Châu, ta thấy
như thế nào? Phân tích nghệ thuật được sử dụng trong bài, rút ra ý nghĩa của văn bản
Ngày soạn
Ngày dạy :
LUYỆN TẬP ( tiếp)
1 MỤC TIÊU: HS cần đạt được
1.1 Kiến thức:
- Củng cố cách dùng cụm C – V để mở rộng câu Tác dụng của việc dùng cụm C – V để mở rộng câu
1.2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng mở rộng câu bằng cụm C – V
1.3 Thái độ:
- Giáo dục tính cẩn thận khi dùng cụm C – V để mở rộng câu
- Phân tích tác dụng của việc dùng cụm C-V
Trang 62- NỘI DUNG HỌC TẬP
- Cách dùng cụm C – V để mở rộng câu Tác dụng của việc dùng cụm C – V để mở rộng câu
3 CHUẨN BỊ:
3.1.GV: Các bài tập
3.2.HS: Đọc, tóm tắt yêu cầu các bài tập bài “Dùng cụm chủ vị để mở rộng câu : luyện tập”
4- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện :
7A1:
4.2 Kiểm tra miệng:
Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
Thế nào là dùng cụm C-V để mở rộng câu?
(7đ)
Cho ví dụ? Xác định cụm từ mở rộng làm
thành phần gì?
Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học:
Kiểm tra phần chuẩn bị trong vở bài tập của
HS (3đ)
Dùng cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thuờng, gọi là cụm C-V làm thành phần của câu hoặc cụm từ để mở rộng
VD:Em / học giỏi// làm cho cha mẹ và thầy cô / rất vui lòng
4.3 Tiến trình bài học
Giới thiệu bài :
Tiết trước các em đã được tìm hiểu thế nào là
dùng cụm C – V để mở rộng câu Tiết này, chúng
ta sẽ dùng cụm C – V để mở rộng câu qua tiết
luyện tập tiếp theo
Hoạt động 1 : Nhắc lại kiến thức:( 10 phuùt )
Muïc tieâu : Củng cố cách dùng cụm C – V để
mở rộng câu Tác dụng của việc dùng cụm C –
V để mở rộng câu.
GV yêu cầu nhắc lại : thế nào là dùng cụm
C – V để mở rộng câu?
HS trả lời, GV nhận xét, sửa sai
Yêu cầu HS nêu các trường hợp dùng cụm
C – V để mở rộng câu?.
HS nhắc lại, GV nhận xét, sửa sai
Hoạt động 2 : Hướng dẫn HS làm BT1, 2, BT3.
(20 phuùt)
Gọi HS đọc BT1, 2, 3.
GV hướng dẫn HS làm.
HS thảo luận nhóm.
Nhóm 1: BT1: Tìm cụm C – V làm thành
phần câu hoặc thành phần cụm từ cho biết cụm
C – V làm thành phần gì?
I.Lý thuyết:
1.Khái niệm:
2.Các trường hợp dùng C-V để mở rộng câu: II.Bài tập :
BT1:
a.-Khí hậu nước ta ấm ápCN
-Ta…mùa làm PN trong cụm ĐT” cho phép”
a 2 cụm C – V làm PN cho DT
Trang 7Nhóm 2: BT2 Gộp các câu cùng cặp thành 1
câu có cụm C – V làm thành phần câu hoặc
thành phần cụm từ mà không đổi nghĩa của
chúng.
Nhóm 3: BT3 Gộp mỗi cặp câu hoặc vế câu
thành một câu có cụm C – V làm thành phần
câu hoặc thành phần cụm từ.
Đại diện nhóm trình bày.
Nhận xét, sửa chữa.
Giáo dục tính cẩn thận khi dùng cụm C – V
để mở rộng câu.
-Các thi…cỏ làm PN trong cụm DT “khi” -Núi non…đẹp :làm PN trong cụm DT “khi” -Tiếng chim…hay làm PN trong cụm ĐT”nói”
b 2 cụm C – V làm PN cho ĐT
-Những tục…dần làm PN trong cụm ĐT”thấy” -Những thứ…ngoài làm PN trong cụm
ĐT”thấy”
BT2:
a.Em…giỏi làm cho cha mẹ…lòng.
b.Nhàvăn…định rằng:cái đẹp…ích.
c.Tiếng Việt…điệu khiến lời…nhạc
d.CMT8…công đã khiến cho TV…mới.
BT3:
a.Anh…thuận khiến…vui vầy.
b.Đây…thông mà ngày…lại.
c.Hàng loạt…ra đời đã sưởi…đất nước
4.4 Tổng kết :
Trong các câu sau, câu nào không phải là câu dùng
cụm C – V làm thành câu?
A Mẹ về là một tin vui.
B Tôi rất thích quyển truyện bố tặng tôi nhân dịp sinh
nhật.
C Chúng tôi đã làm xong bài tập mà thầy giáo cho về nhà.
D Ông tôi đang ngồi đọc báo ở bàn, trong phòng khách.
Trong những cặp câu dưới đây, cặp câu nào không thể
gộp lại thành một câu có cụm C – V làm thành phần câu
mà không thay đổi ý nghĩa của chúng.
A Anh em vui vẻ, hoà thuận Ông bà và cha mẹ rất vui
lòng.
B Mùa xuân đến Mọi vật như có sức sống mới.
C Mẹ đi làm Em đi học.
D Chúng ta phải công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đất nước
ta theo kịp với các nước trong khu vực và trên thế giới.
D Ông tôi đang ngồi đọc báo ở bàn, trong phòng khách
C Mẹ đi làm Em đi học
4.5 Hướng dẫn học tập :
Đối với bài học tiết này:
- Xem và nắm kĩ cách dùng cụm chủ vị để mở rộng câu.Tìm câu có cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ trong một đoạn văn đã học
-Đặt ba câu có CN là danh từ, VN là động từ hoặc tính từ, sau đó phát triển mỗi thành phần câu bằng cụm C-V
Đối với bài học tiết sau:
- Chuẩn bị trước bài “Luyện nói: Bài văn giải thích một vấn đề”
Trang 8Chuẩn bị ở nhà: Đề: Vì sao nhà văn Phạm Duy Tốn lại đặt nhan đề “Sống chết mặc bay” cho truyện ngắn của mình
5- PHỤ LỤC :
Ngày soạn
Ngàydạy :
Tiết111 : LUYỆN TẬP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
1 MỤC TIÊU: HS:
1.1 Kiến thức:
- Các cách trình bày bài văn giải thích một vấn đề
-Những yêu cầu khi trình bày bài văn nĩi giải thích một vấn đề
1.2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng tìm ý, lập dàn bài văn giải thích một vấn đề
- Biết cách giải thích một vấn đề trước tập thể
-Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng mà người nghe chưa biết bằng ngơn ngữ nĩi
1.3 Thái độ:
- Giáo dục tính mạnh dạn, tự tin cho HS
2- NỘI DUNG HỌC TẬP
- Trình bày văn nĩi giải thích một vấn đề
3 CHUẨN BỊ:
a.GV: Dàn bài
b.HS: Chuẩn bị bài nĩi
Đề: Giải thích câu tục ngữ:
Lời nĩi chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nĩi cho vừa lịng nhau
4- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện:
] 4.2 Bài luyện tập :
Trang 9Hoạt động của thày và trò Nội dung Hoạt động 1: xác định yêu cầu của đề
- kiểu văn bản : Nghị luận giả thích
- Luận điểm : Lựa chọn ngôn từ để giao tiếp
- Dẫn chứng : Thực tế
Hoạt động 2: lập dàn bài
MB
Trong cuộc sống, chúng ta thường dùng lời nói để trao đổi thông tin, để diễn đạt ý tưởng
hoặc để bày tỏ, biểu lộ tâm tư tình cảm của mình… nói chung, nhờ lời nói mà con người
có thể hiểu nhau và dễ đến gần nhau hơn Nói thì dễ nhưng nói như thế nào để không mất
lòng người nghe, nói như thế nào để “lọt” đến xương, nói làm sao để “mật ngọt chết ruồi”
thì không dễ chút nào, nhất là những lúc ta đang “nổi khùng” thì ta càng dễ nói tầm bậy
Vì thế cha ông ta có khuyên: “uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, vì lời nói bay đi thì không
thể lấy lại được, nên ta hãy cẩn thận trước khi nói
TB Tâm lý chung của con người là thích nghe ngọt Những lời nói tốt đẹp không làm
chúng ta tốn kém tiền bạc hay hao tổn sức lực, nhưng nó đem lại nhiều ích lợi và làm cho
người nghe được an ủi, khích lệ và làm cho tình thân giữa ta với người khác được thêm
thắm thiết đậm đà Dĩ nhiên, chúng ta không nên vì “lựa lời” mà nói với nhau những lời
giả dối Trái lại, chúng ta cần nói thật với nhau bằng tấm lòng yêu thương
Đúng thế, cái lưỡi là một bộ phận quan trọng để phát ra tiếng nói Tiếng nói là một
phương tiện hữu hiệu để chuyển đạt cho người khác biết những tư tưởng, những ý nghĩ,
những ước muốn thầm kín; nhờ đó bắc lấy một nhịp cầu cảm thông Lưỡi đóng một vai
trò quan trọng như vậy, song cái lưỡi cộng với lời nói lại chính là nguyên cớ làm cho
chúng ta dễ vấp phạm hơn cả, bởi vì chúng ta có thể vấp phạm ở bất kỳ đâu, trong bất cứ
lúc nào và với bất kỳ ai
Tục ngữ cũng đã có câu:“không nọc nào độc cho bằng cái lưỡi” Hay:“lưỡi không
xương nhiều đường lắt léo”.
Một lời nói thiếu suy nghĩ được sánh ví như đổ thêm dầu vào lửa, làm bừng lên sự tức
giận, thiêu huỷ hết tình ruột thịt cũng như tình nghĩa anh em Hơn nữa, trong cộng đoàn
tu trì gồm những con người từ “khắp tứ phương thiên hạ”, mỗi người mỗi tính nết, mỗi
người một kiểu sống khác nhau, nên không thể tránh được hết những va chạm, những
bực bội, những buồn phiền… nhiều khi chính chúng ta lại là những người gây ra những
đau khổ, buồn phiền cho người khác chỉ bằng những lời nói thiếu cân nhắc trước sau
Cụ thể ngay trong cuộc sống hàng ngày, nhiều khi có thể vô tình thôi, chúng ta chọc
ghẹo anh chị em mình bằng những lời nói nghe hơi… “rát tai”, nghe mà “đau nhói cả
tim” Nhiều khi chúng ta chỉ muốn nói cho sướng cái miệng của mình, nhưng lại không
để ý đến nỗi đau của người anh chị em mình khi phải nghe những lời chọc ghẹo đó
Do vậy, trong cộng đoàn tiếng cười là cần thiết, nó đem lại niềm vui cho cộng đoàn là
điều cần làm và nên làm Nhưng chúng ta cũng cần phải ý tứ hơn nữa trong những lời
chọc vui để những lời chọc vui đó không những đem lại niềm vui cho mình mà còn làm
cho người bị chọc cũng được vui cười thoải mái Dựa vào lời nói, người khác có thể biết
được phần nào tâm hồn của chúng ta được yêu mến và kính trọng hay bị khinh bỉ và ghét
bỏ, một phần lớn là do cái lưỡi và lời nói của chúng ta Như thế, cái lưỡi đã đóng một vai
trò quan trọng trong việc hình thành uy tín và thế giá của mỗi người, như một câu danh
ngôn đã dạy: “lưỡi người khôn ngoan tạo nên danh dự, còn mồm kẻ ngu dại gây đổ vỡ tan
I/ Xác định yêu cầu của đề
II/ Lập dàn bài
Trang 10hoang” Bởi đĩ, ta cần phải biết đắn đo cân nhắc trong cách ăn nĩi của mình để tránh đi
những hiểu lầm, đau khổ cho người khác Phải sử dụng lời nĩi như một phương tiện, giúp
chúng ta cảm thơng và xích lại gần nhau hơn “vui lịng khách đến vừa lịng khách đi” là
vậy ý thức được tầm quan trọng của ngơn từ, chúng ta hãy chú ý những ngơn từ chúng ta
dùng trong ngày Phải cĩ trách nhiệm khi sử dụng ngơn từ, bởi vì qua những lời chúng ta
nĩi, chúng ta cĩ thể đem lại niềm vui phục sinh nhưng cũng cĩ thể đem lại đau khổ thập
giá cho những anh em trong cộng đồn và chúng ta cũng nên lắp đặt một… “cái thắng”
vào miệng, để những lúc ngứa mồm, muốn phát ngơn bừa bãi, thì biết “stop” lại đúng nơi
và đúng lúc để kết thúc, xin mượn câu nĩi của cha ơng ta nĩi về ngơn từ:
KB
Hãy uốn lưỡi bảy lần trước khi nĩi Hoặc lựa lời mà nĩi khĩ thay ! Tiếng chì, tiếng bấc
thường hay “chàng ràng” khi ai mở miệng nĩi ngang thì ta chắc chẳng ngại “phang”…
“mỹ từ” một tia lửa nhỏ sơ sơ khu rừng lớn mấy mặc dù, cháy tiêu giữa ngàn thế sự đảo
điên cĩ ai áp dụng lời khuyên bao giờ lời nĩi khơng mất tiền mua lựa lời mà nĩi cho vừa
lịng nhau !
III/ Viết bài
5/ Dặn dị : Hồn thành bài , chuẩn bị bài luyện nĩi
Ngày soạn
Ngàydạy :
Tiết112 : LUYỆN NĨI: BÀI VĂN GIẢI THÍCH MỘT VẤN ĐỀ
1 MỤC TIÊU: HS:
1.1 Kiến thức:
- Các cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong việc trình bày văn nĩi giải thích một vấn đề -Những yêu cầu khi trình bày bài văn nĩi giải thích một vấn đề
1.2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng tìm ý, lập dàn bài văn giải thích một vấn đề
- Biết cách giải thích một vấn đề trước tập thể
-Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng mà người nghe chưa biết bằng ngơn ngữ nĩi
1.3 Thái độ:
- Giáo dục tính mạnh dạn, tự tin cho HS
2- NỘI DUNG HỌC TẬP
- Trình bày văn nĩi giải thích một vấn đề
3 CHUẨN BỊ:
a.GV: Dàn bài
b.HS: Chuẩn bị bài nĩi Đề: Vì sao nhà văn Phạm Duy Tốn lại đặt nhan đề “Sống chết mặc bay” cho truyện ngắn của mình
4- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện:
7A1:
] 4.2 Kiểm tra miệng:
Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
GV treo bảng phụ giới thiệu bài tập :
Để làm được bài văn nghị luận giải thích cần nắm vững
nhất điều gì? (3đ)
A Vận dụng nhất dẫn chứng
C Điều cần giải thích