Giao an Rung xa nu ket hop so do tu duy

- Mặc dù “Rừng xà nu” viết về sự kiện nổi dậy của dân làng Tây Nguyên trong thời kỳ đồng khởi trước 1960 nhưng chủ đề tư tưởng của tác phẩm vẫn có quan hệ mật thiết với tình hình thời sự[r]

Hoạt động

của GV và

HS

chú

Hoạt động 1:

Tổ chức tìm

hiểu chung

TT1: GV cho

HS đọc phần

Tiểu dẫn

TT 2: HS đọc

Tiểu dẫn

TT 3: HS khái

quát về tác

giả

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Tên khai sinh là Nguyễn Ngọc Báu (1932)

- Quê ở Thăng Bình, Quảng Nam

- Nhập ngũ năm 1950 rồi làm phóng viên báo Quân đội nhân dân liên khu V, tập kết ra Bắc, viết văn với bút danh Nguyên Ngọc

- Năm 1962, tình nguyện trở về chiến trường miền Nam, lấy bút danh là Nguyễn Trung Thành

- Tác phẩm: “Đất nước đứng lên” –

giải nhất giải thưởng Hội văn nghệ

Việt Nam 1954 – 1955: “Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc”

(1969),…

- Năm 2000, ông được tặng giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Nguyễn Ngọc Báu (1932)

- Quê: Thăng Bình, Quảng Nam

- Tác phẩm tiêu biểu: +

“Đất nước đứng lên”.

+ “Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc”.

- Năm 2000, được trao tặng giải thưởng Nhà nước về VH –NT

TT 4: Hoàn

cảnh sáng tác?

dung?

2 Tác phẩm:

- Mĩ-Ngụy ra sức phá hoại Hiệp định Giơ-ne-vơ, Cách mạng rơi vào thời kì đen tối

- Đầu năm 1965, Mỹ đổ quân ồ ạt vào miền Nam và đánh phá ác liệt miền Bắc Cả nước sôi sục không khí đánh Mĩ Rừng xà nu được viết vào thời điểm đó

- Mặc dù “Rừng xà nu” viết về sự kiện nổi dậy của dân làng Tây Nguyên trong thời kỳ đồng khởi trước 1960 nhưng chủ đề tư tưởng của tác phẩm vẫn có quan hệ mật thiết với tình hình thời sự của cuộc kháng chiến thời bấy giờ

2 Tác phẩm:

- Viết vào mùa hè 1965 khi Mỹ đổ quân vào miền Nam (Chu Lai)

- In trong tập “Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc”

Hoạt động 2:

Tổ chức

đọc-hiểu văn bản

tác phẩm

TT 6: HS đọc

và tóm tắt tác

phẩm

II Đọc- hiểu văn bản:

1 Tóm tắt:

Tóm tắt tác phẩm cần đảm bảo những chi tiết chính:

- “Rừng xà nu” hình tượng mở đầu

và kết thúc

II Đọc- hiểu văn bản:

1 Tóm tắt:

TT 7: HS thảo

luận theo

nhóm và cử

đại diện trình

bày phần tóm

tắt

TT 8: GV:

Hãy phát biểu

nhan đề của

tác phẩm?

TT 9: HS phát

biểu về nhan

đề

* Tổ chức cho

HS tìm hiểu

về hình tượng

rừng xà nu:

TT 10: HS

đọc đoạn đầu

- Tnú nghỉ phép về thăm làng

- Cụ Mết kể cho dân làng Xô Man nghe về cuộc đời và lịch sử làng Xô Man từ những năm đau thương đến đồng khởi nổi dậy

2.Nhan đề tác phẩm:

- “ Rừng xà nu” ẩn chứa âm hưởng Tây Nguyên, gợi lên vẻ đẹp hùng tráng, sức sống bất diệt của cây và tinh thần bất khuất của người Tây Nguyên

 “ Rừng xà nu” mang nhiều tầng nghĩa bao gồm cả ý nghĩa tả thực lẫn ý nghĩa tượng trưng

3 Hình tượng rừng xà nu:

* Cây xà nu, rừng xà nu là hình tượng được miêu tả công phu, đậm nét, xuyên suốt chiều dài tác phẩm tạo nên một không gian nghệ thuật

2 Nhan đề tác phẩm

- Ý nghĩa tả thực:

những cánh rừng xà nu

bị tàn phá trong chiến tranh

- Ý nghĩa tượng trưng:

sự kiên cường, bất khuất của con người Tây Nguyên

3 Hình tượng rừng xà nu:

- Mở đầu và kết thúc tác phẩm đều là hình tượng của rừng xà nu:

“Đứng trên đồi xà nu…

GV cho HS xem

TT 11: HS

đọc đoạn đầu

truyện

TT 12: GV

Đoạn đầu tiên

tác giả tập

trung khắc họa

hình ảnh rừng

xà nu, cây xà

nu Em hãy

cho biết cây

xà nu hiện lên

trong tác phẩm

với một diện

mạo, phẩm

chất như thế

nào?

TT 13: HS

phát biểu về

hình tượng

rừng xà nu

đậm đà chất Tây Nguyên

- Rừng xà nu hứng chịu sự bắn phá, hủy diệt của đạn đại bác suốt một thời gian dài: “cây xà nu đầy thương tích, chết chóc”

- Cây xà nu giàu sức sống: “cạnh một cây xà nu bị bắn gục đã có bốn-năm cây con mọc lên”; “đến hút tầm mắt cũng không thấy gì khác ngoài những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời”; “rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn của mình ra, che chở cho làng”

- Cây xà nu gắn bó mật thiết với đời sống dân làng Xô Man:

+ Trong sinh hoạt thường ngày:

đuốc xà nu Tnú soi cho Dít giần gạo; khói xà nu trong mỗi bếp nhà;

khói xà nu xông bảng nứa cho Tnú

và Mai học chữ,…

+ Trong những sự kiện trọng đại của buôn làng: giặc đốt hai bàn tay của Tnú bằng giẻ tẩm nhựa xà nu, đuốc soi rõ xác giặc trong đêm đồng khởi,…

chân trời”

- Sự sinh sôi, nảy nở nhanh chóng của rừng

xà nu  sức sống mãnh liệt

- Cây xà nu được miêu

tả trong sự so sánh và ứng chiếu với con người:

+ “Ông ở trần…cây xà

nu lớn”

+ “Rồi dần dần…cục máu lớn”

Cây xà nu gắn bó với con người, đặc biệt là dân làng Xô Man

+ “Cạnh một cây xà nu…lên bầu trời”  tương đồng với thế hệ người dân Tây Nguyên nối tiếp nhau chống giặc

+ “Ham ánh sáng mặt trời”  người dân Xô

tư liệu về rừng xà nu

TT 14: GV:

Xà nu ngoài ý

nghĩa tạo ra

không gian

xác định cho

truyện, đem

lại chất Tây

Nguyên đậm

đà, còn mang

ý nghĩa nào

- Cây xà nu là biểu tượng cho cuộc sống và phẩm chất cao đẹp của dân làng Xô Man:

+ Cây xà nu chịu thương tích, chết chóc bởi quân thù cũng như dân làng Xô Man bị chúng giết hại (Anh Xút, bà Nhan, mẹ con Mai) hoặc phải mang thương tật suốt đời như Tnú

+ Cây xà nu ham ánh sáng và khí trời, có sức sống mãnh liệt không gì tàn phá nổi cũng như các thế hệ người Xô Man kế tiếp nhau đứng dậy chiến đấu

* Trong quá trình miêu tả rừng xà

nu, nhà văn đã sử dụng phép nhân hóa như một phép tu từ chủ đạo

Ông luôn lấy nỗi đau và vẻ đẹp của con người làm chuẩn mực để nói về

xà nu khiến xà nu trở thành một ẩn

dụ cho con người, một biểu tượng của Tây Nguyên bất khuất, kiên cường

Man nói riêng và người dân Tây Nguyên nói chung đều yêu mến tự do

+ “ Cả rừng xà nu…bị thương”: người dân Tây Nguyên đều chịu ách áp bức, bóc lột của Mĩ-Ngụy

- Cây xà nu có mặt trong đời sống của con người:

+ “Ưỡn tấm ngực lớn che chở cho cả làng” + Lửa xà nu, khói xà

nu, đuốc xà nu,

- Tham gia vào các sự kiện lớn của dân làng

Xô Man:

+ Ngọn đuốc cháy trong tay cụ Mết

+ Lửa xà nu cháy ở mười đầu ngón tay của

* Tổ chức cho

HS tìm hiểu

về cuộc đời

Tnú và cuộc

nổi dậy của

4 Nhân vật Tnú:

- Cụ Mết rất tự hào khi nói về Tnú:

“Nó là người Strá mình- Cha mẹ nó chết sớm, làng Xô Man này nuôi nó

Đời nó khổ nhưng bụng nó sạch

Tnú khi bị giặc bắt

+ Soi rõ xác mười lính giặc trong nhà Ưng

Rừng xà nu biểu tượng cho đời sống, số phận và phẩm chất của người dân Tây Nguyên

4 Nhân vật Tnú:

- Tnú mồ côi cả cha lẫn

mẹ từ bé

- Lúc còn nhỏ:

GV cho HS xem SĐT

D về rừng

xà nu

dân làng Xô

Man

TT 15: GV:

Số phận của

Tnú có gì đặc

biệt?

TT 16: HS tìm

những chi tiết

về Tnú Trả

lời

TT 17: GV:

Phẩm chất của

người anh

như nước suối làng ta”

- Lúc còn nhỏ, cuộc đời Tnú chịu nhiều đau thương mất mát, thiệt thòi: mồ côi sớm, hai lần bị tra tấn

dã man, ba năm bị giặc giam cầm

Bù lại, Tnú được cộng đồng yêu thương đùm bọc; sớm được cán bộ Đảng dìu dắt, giáo dục; được Mai tin cậy, yêu thương

- Tnú xứng đáng với công ơn, sự kỳ vọng của dân làng, của cán bộ Đảng:

+ Bị địch khủng bố gắt gao nhưng Tnú vẫn kiên cường tiếp tế, làm liên lạc cho cán bộ Đảng: “ Cán bộ là Đảng, Đảng còn, núi nước này còn”

+ Tích cực học chữ để làm cách mạng: “Không học chữ làm sao làm được cán bộ giỏi”

+ Gan dạ, nhanh nhẹn, rành từng đường đi nước bước để tiếp tế cho cán bộ

+ Táo bạo, dung cảm: không chọn chỗ nước nông để đi: “Qua chỗ… bất ngờ” Không phân biệt được chữ thì lấy đá đập vào đầu

- Tin tưởng tuyệt đối vào cách mạng: “ Cán

bộ là Đảng, Đảng còn, núi nước này còn”

Là cơ sở để Tnú tham gia vào lực lượng giải phóng, biến đau thương thành hành động cụ thể

GV cho HS

hùng được thể

hiện như thế

nào? Tìm chi

tiết chứng

minh?

TT 18: HS

tìm chi tiết

chứng minh

TT 19: GV :

Vì sao trong

câu chuyện bi

tráng về Tnú

cụ Mết lại bốn

lần nhắc tới ý:

“Chúng nó đã

cầm súng,

mình phải cầm

giáo!”?

TT 20: HS tìm

hiểu ý nghĩa,

trả lời

TT 21: GV:

Em hãy cho

biết ý nghĩa

+ Gan góc, táo bạo trong công tác giao liên Tuyệt đối trung thành với cách mạng: nuốt thư vào bụng, vượt ngục về làng, tích cực chuẩn bị lực lượng kháng chiến

+ Yêu thương vợ con mà bất chấp nguy hiểm nhưng vẫn không cứu được vợ con

Đây chính là chân lí mà cụ Mết muốn ghi tạc vào lòng các thế hệ con cháu: “Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo!”

+ Biết vượt lên trên bi kịch cá nhân:

gia nhập lực lượng vũ trang, gắn kết cuộc kháng chiến của làng với cuộc kháng chiến của dân tộc

+ Là bộ đội chính quy, Tnú dũng cảm lập được nhiều chiến công

Được về phép thăm làng, Tnú luôn tuyệt đối chấp hành kỷ luật

- Ý nghĩa hình ảnh đôi bàn tay Tnú:

+ Khi còn lành lặn, Tnú cầm phấn viết chữ anh Quyết dạy Khi học

Hình ảnh đôi bàn tay Tnú:

+ Lúc còn nhỏ: đôi bàn tay của sự trung thự

xem SĐT

D về nhân vật Tnú

hình ảnh đôi

bàn tay Tnú?

TT 22: HS

tìm các chi tiết

về hình ảnh

đôi bàn tay

Tnú, rút ra ý

nghĩa

quên chữ, bàn tay đó dám cầm đá đập vào mình để trừng phạt Bàn tay đặt lên bụng mình mà nói: “Cộng sản đây này!”

+ Hai bàn tay Tnú đã bị giặc quấn giẻ tẩm dầu xà nu đốt “Anh không cảm thấy lửa ở mười đầu ngón tay nữa Anh nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi Răng anh đã cắn nát môi anh rồi”

+ Hai bàn tay Tnú dang rộng ra ôm lấy Mai và con, bảo vệ mẹ con Mai

+ Hai bàn tay, mỗi ngón chỉ còn hai đốt Đó là chứng tích đầy căm hận,

là mối thù suốt đời anh phải trả

Ngọn lửa nơi bàn tay bị đốt của Tnú

đã châm bùng lên ngọn lửa đồng khởi của dân làng Xô Man Dù chỉ còn lại hai đốt nhưng vẫn cầm chắc ngọn giáo, cây súng để trả thù giặc

 Nhân vật Tnú là kiểu nhân vật

tư tưởng, có đời tư nhưng không được quan sát từ phía đời tư Phẩm chất của Tnú kết tinh từ phẩm chất

nghĩa tình

+ Khi trưởng thành: trở thành mười ngọn đuốc, châm bùng ngọn lửa nổi dậy của dân làng

Xô Man

+ Đôi bàn tay yêu thương chở che

+ Khi tham gia lực lượng: bàn tay thành vũ khí để giết giặc

TT 23: GV:

Cảm nhận của

em về cuộc

nổi dậy của

dân làng Xô

Man?

TT 24: HS

thảo luận theo

nhóm, cử đại

diện trình bày

suy nghĩ về

cuộc nổi dậy

của dân làng

TT 25: GV:

Em có nhận

xét gì về các

của cộng đồng Hình tượng Tnú điển hình cho con đường đi đến cách mạng của người Tây Nguyên, đồng thời làm sáng tỏ chân lí trong

thời đại đánh Mỹ: “Chúng nó đã

cầm súng, mình phải cầm giáo!”

- Cuộc nổi dậy của dân làng Xô Man:

+ Khi bị giặc tra tấn đốt mười đầu ngón tay, Tnú không hề kêu van, chỉ hét lên một tiếng, dân làng đã nổi dậy "ào ào rung động"

+ Cứu được Tnú, giết được bọn ác

ôn Tiếng cụ Mết ồ ồ như mệnh lệnh chiến đấu: "Thế là bắt đầu rồi, đốt lửa lên!"

 Đó là sự nổi dậy làm rung chuyển núi rừng

5 Các nhân vật: cụ Mết, Dít, Mai Bé Heng

Cụ Mết, Dít, Mai, bé Heng là sự tiếp nối các thế hệ làm nổi bật tinh thần bất khuất của làng Xô Man nói

 Nhân vật Tnú biểu tượng cho số phận và con đường đến với cách mạng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên thời chống Mĩ

nhân vật: cụ

Mết, Dít, Mai,

bé Heng (gợi

ý: các nhân

vật này đóng

góp gì cho

việc khắc họa

nhân vật chính

và làm nổi bật

tư tưởng cơ

bản của tác

phẩm?

TT 26: HS

tìm các chi tiết

nói về các

nhân vật: Cụ

Mết, Dít, Mai,

bé Heng Rút

ra nhận xét

riêng, của người Tây Nguyên nói chung

- Cụ Mết: giọng ồ ồ, "quắc thước như một cây xà nu lớn", tính cách trầm tĩnh, sáng suốt là hiện thân cho truyền thống thiêng liêng, là linh hồn của dân làng Xô Man, của dân tộc Strá, là người hiệu triệu và chỉ huy đồng khởi

- Mai, Dít: là thế hệ hiện tại Trong Dít có Mai của thời trước và có Dít của hôm nay Vẻ đẹp của Dít là vẻ đẹp của sự kiên định, vững vàng trong bão táp chiến tranh

- Bé Heng: nhanh nhẹn và hiểu biết,

là thế hệ tiếp nối, có tư thế của người lính thật sự, kế tục cha anh để đưa cuộc chiến tới thắng lợi cuối cùng

6 Thành công nghệ thuật:

- Cách kể chuyện đầy hấp dẫn và biến hóa, truyện lồng trong truyện:

chuyện một đời người (Tnú) và

5 Các nhân vật: Cụ Mết, Dít, Mai, bé Heng

- Cụ Mết:

+ "Quắc thước", "mắt sáng rực", "ngực căng"

 cứng cỏi, mạnh mẽ + "Giọng ồ ồ": mang

âm hưởng núi rừng + Tính cách: trầm tĩnh, sáng suốt

 tượng trưng cho truyền thống

- Dít là hiện thân của Mai Là thế hệ trưởng thành nhanh chóng, có sức mạnh lãnh đạo

- Bé Heng: có tư thế của một người lính thật sự

TT 27: GV:

Theo em, tác

những thành

công nào về

thuật?

TT 28: HS

thảo luận

nhóm và trình

bày giá trị

nghệ thuật của

tác phẩm

chuyện một ngôi làng (làng Xô Man) lồng vào nhau

- Xây dựng những hình tượng nghệ thuật đặc sắc, vừa chân thực, sống động vừa mang tính khái quát

- Hình tượng cây xà nu và hình tượng con người Tây Nguyên được miêu tả trong sự song hành đối xứng và song trùng nhau khiến không khí hiện thực hiện lên vừa hùng tráng vừa đầy lãng mạn

- Kết cấu đan cài quá khứ và hiện tại, lặp vòng hình ảnh rừng xà nu ở đầu và cuối tác phẩm gây ấn tượng

về sức sống mãnh liệt - sự nối kết lịch sử giữa các thế hệ

- Ngôn ngữ, giọng điệu: vừa trữ tình, sâu lắng vừa hào hùng, mạnh

mẽ, kết hợp giữa xúc cảm và suy tư trầm lắng

- Mang âm hưởng sử thi và cảm hứng lãng mạn

6 Thành công nghệ thuật

- Cách kể chuyện hấp dẫn

- Hình tượng nghệ thuật được khắc họa đặc sắc

- Kết cấu đan cài quá khứ và hiện tại, lặp vòng

- Ngôn ngữ sinh động

- Mang âm hưởng sử thi và cảm hứng lãng mạn

Hoạt động 3:

Tổ chức củng

cố, tổng kết

TT 29: GV:

Em hãy khái

quát ngắn gọn

giá trị nội

udng và giá trị

nghệ thuật của

‘Rừng xà nu”

TT 30: HS

khái quát ngắn

gọn giá trị nội

dung và nghệ

thuật của tác

phẩm

III Tổng kết:

1 Nội dung:

Rừng xà nu là thiên sử của thời đại mới Tác phẩm đã đặt ra vấn đề có ý nghĩa lớn lao đối với dân tộc và thời đại: để bảo vệ đất nước và tự do cho dân tộc, không còn cách nào khác là phải cùng nhau đứng lên, cầm vũ khí tiêu diệt kẻ thù

2 Nghệ thuật:

Với lời văn trau chuốt, giàu hình ảnh, "Rừng xà nu" đã tái hiện được

vẻ đẹp tráng lệ, hào hùng của núi rừng, của con người và của truyền thống văn hóa Tây Nguyên

GV cho HS xem SĐT D tổng kết nội dung bài học