Tài liệu 080530-5S-01-08-IMQ-EDUCATION doc

KHÁI NIỆM VỀ 5S 5S là một phương pháp cải tiến đơn giản dễ hiểu đối với mọi người, thực hiện dễ dàng và chi phí thực hiện ít tốn kém bởi 5S không những giúp cho các công ty nâng cao đư

5S

WWW.NANGSUATCHATLUONG.VN

MỤC TIÊU KHÓA HỌC

 Giải thích tầm quan trọng của việc áp dụng 5S

 Liệt kê các bước thực hiện

 Liệt kê các nguyên tắc Sàng lọc, Sắp xếp, Sạch sẽ, Săn sóc, Sẵn sàng

 Mô tả phương pháp, kỹ thuật phân tích hiện trạng và triển khai 5S

 Giải thích công cụ đánh giá và duy trì 5S.

KHÁI NIỆM VỀ 5S

 5S là một phương pháp cải tiến đơn giản dễ hiểu đối với mọi người, thực hiện dễ dàng và chi phí thực hiện ít tốn kém bởi 5S không

những giúp cho các công ty nâng cao được

chất lượng hoạt động mà còn giúp mọi người nâng cao được khả năng để đem lại sự phát triển cho công ty và làm giảm lãng phí cho công ty

4

5S LÀ GÌ ?

 5S là chữ viết tắt của 5 chữ tiếng Nhật là:

• * Seiri (Sàng lọc),

• * Seiton (Sắp xếp),

• * Seiso (Sạch sẽ),

• * Seiketsu (Săn sóc)

• * Shitsuke (Sẵn sàng).

5S LÀ GÌ ?

Tiếng Nhật Tiếng Anh Tiếng Việt Ý nghĩa

Seiri Sort Sàng lọc Chọn và loại bỏ

những thứ không

cần thiết Seiton Systematize Sắp xếp Sắp xếp các đồ

vật đúng chỗ Seiso Sweep Sạch sẽ Khu vực làm việc

luôn được vệ sinh Seiketsu Sanitize Săn sóc Duy trì nơi làm

việc sạch sẽ và ngăn nắp

Shitsuke Self-discipline Sẵn sàng Thực hiện 4S trên

một cách tự giác và tập thể

6

LỢI ÍCH TỪ 5S

 Năng suất cao (P)

 Chất lượng cao (Q)

 Chi phí hạ (C)

 Giao hàng đúng hẹn (D)

 An toàn cho mọi người lao động (S)

 Tinh thần làm việc cao (M)

 Tăng cường khả năng làm việc theo nhóm

 Tạo thêm nhiều không gian

Chất lượng cao Tăng độ an toàn Giảm giá thành Giao hàng đúng hẹn Phát triển các yêu cầu về sản phẩm/ dịch vụ

8

TẠI SAO 5S ĐƯỢC ÁP DỤNG

RỘNG RÃI

1/ Chỗ làm việc sạch sẽ và được tổ chức tốt

2/ Kết quả ai cũng thấy, dù người trong hay ngoài

công ty

3/ Kết quả trực quan tạo ra nhiều ý tưởng mới

4/ Mọi người tự nhiên tôn trọng kỷ luật hơn

5/ Làm việc ở phân xưởng trở nên an toàn và dễ dàng hơn

6/ Mọi người hãnh diện về chỗ làm việc sạch sẽ, gọn gàng

7/ Hình ảnh tốt của công ty tạo thêm công việc kinh doanh

MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HOẠ VỀ 5S

10

MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HOẠ VỀ 5S

MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HOẠ VỀ 5S

WWW.NANGSUATCHATLUONG.VN

ÁP DỤNG CHƯƠNG TRÌNH

5S

MỤC TIÊU CHÍNH CỦA CHƯƠNG TRÌNH 5S

 Giảm thời gian tìm kiếm tại nơi làm việc

(Hướng tới thời gian tìm kiếm bằng 0)

 Quản lý bằng mắt (phát hiện nhanh chóng

điểm bất thường và thực hiện cải tiến)

 Phát triển khả năng thực hành lãnh đạo cho

các trưởng đơn vị và tổ trưởng

14

BỐN YẾU TỐ CHÍNH YẾU ĐỂ THỰC HIỆN THÀNH CÔNG 5S

ngoài chỉ chỏ

KẾ HOẠCH CHỈ ĐẠO ÁP DỤNG

CHƯƠNG TRÌNH 5S

 Bước 1 Chuẩn bị.

 Bước 2 Lãnh đạo cấp cao tuyên bố chính thức.

 Bước 3 Mọi người làm tổng vệ sinh.

 Bước 4 Seiri (Sàng lọc) ban đầu

 Bước 5 Hàng ngày làm Seiri, Seiton và Seiso.

 Bước 6 Đánh giá 5S theo chu kỳ.

16

Tổ chức có hệ thống

Sạch sẽ Sắp xếp trực quan

Tiêu chuẩn hoá

Kế hoạch thực

hiện 5S

TIẾN HÀNH NÂNG CẤP

Bước 1 Chuẩn bị

Bước 2 Lãnh đạo tuyên bố

Bước 3 Làm vệ sinh

Bước 4 Seiri ban đầu

Bước 5 Thựic hiện 3S hàng ngày

Bước 6 Đánh giá 5S theo chu kì

Bước 1 : CHUẨN BỊ

 Lãnh đạo cấp cao thấu hiểu ý nghĩa và lơi ích của 5S

 Lãnh đạo cấp cao đi tham quan mô hình thực hiện 5S

ở các công ty khác

 Lãnh đạo cấp cao cam kết thực hiện 5S

 Tổ chức Ban chỉ đạo 5S

 Chỉ định các điều phối viên 5S

 Đào tạo các điều phối viên - những người sẽ duy trì

vi c thực hiện 5Sệc thực hiện 5S

vi c thực hiện 5Sệc thực hiện 5S

phân trách nhiệm ra cho các nhóm nhỏ

 Tạo ra nhiều công cụ động viên bao gồm các biểu ngữ, áp phích, sách mỏng và bản tin

 Tổ chức các chương trình đào tạo tại chỗ và ngoài chỗ làm việc về 5S cho mọi người

Bước 3 : MỌI NGƯỜI LÀM

TỔNG VỆ SINH

 Tổ chức một ngày Tổng vệ sinh ngay sau khi lãnh đạo cấp cao tuyên bố áp dụng 5S

 Chia cơ ngơi công ty ra thành nhiều khu vực nhỏ để phân các nhóm nhỏ phụ trách từng khu vực

 Cung cấp đầy đủ vật liệu và dụng cụ làm sạch

 Mọi người trong công ty thực hiện Tổng vệ sinh

trong trọn một ngày

 Đợt Tổng vệ sinh này bao gồm cả Seiri các phế

thải và các vật dụng được nhận dạng là không cần

 Mỗi năm nên tổ chức Tổng vệ sinh hai lần và làm liên tục như vậy

20

Bước 4 : SEIRI BAN ĐẦU

 Xác định các tiêu chuẩn thanh lý những vật dụng

không dùng đến

 Seiri ban đầu là một hoạt động của mọi người nhằm vứt bỏ những vật không cần sau một ngày làm Tổng vệ sinh

 Mọi người tập trung nhận dạng và phân loại các vật dụng không cần dùng để loại bỏ

 Những vật không còn cần dùng nhưng có giá trị cao phải được phân tích nguyên nhân và có hành động

ngăn ngừa tích luỹ loại phế liệu này

 Hoạt động Seiri toàn công ty trong một ngày nên tiếp tục được tổ chức hai lần trong năm

Bước 5 : SEIRI, SEITON VÀ

SEISO HÀNG NGÀY

 SEIRI: Mạnh dạn vứt bỏ những vật dụng không dùng đến để tiết kiệm không gian thêm nữa (không gian là tiền bạc)

 SEITON: Cải tiến nơi và phương pháp lưu giũ vật

dụng sao cho đỡ mất thì giờ tìm kiếm (thời gian là tiền bạc)

 SEISO: Thực hiện liên tục việc sạch mỗi ngày nhằm tạo một chỗ làm việc sạch sẽ và thoải mái

 Động viên mọi người luôn luôn cải tiến công việc

WWW.NANGSUATCHATLUONG.VN

 Phân loại những thứ cần thiết và không cần thiết

24

Thực hành : SEIRI

 Bước 1 : Cùng bạn đồng nghiệp quan sát nơi làm việc Phát hiện và xác định những cái không cần dùng cho công việc của mình Rồi hãy bỏ chúng đi Không bao giờ cất giữ những cái không cần dùng đến

 Bước 2 : Nếu bạn và đồng nghiệp không thể xác định những cái gì đó cần hoặc không cần dùng đến, thì ghi lại ký hiệu “loại bỏ” kèm theo ngày tháng ngay trên nó và sẽ để riêng qua một bên

 Bước 3 : Sau một thời gian khoảng 3 tháng, kiểm tra lại xem có ai cần dùng đến cái đó hay không Nếu không có ai cần dùng trong 3 tháng Điều đó là cái đó không cần thiết cho công việc của bạn Nếu bạn không thể tự quyết định thì hãy lấy thời gian quyết định

26

LÝ DO NHỮNG VẬT DỤNG KHÔNG DÙNG BỊ TÍCH LUỸ?

CÁC PHƯƠNG PHÁP LOẠI BỎ VẬT

KHÔNG CẦN THIẾT?

28

NHỮNG LOẠI ĐỒ VẬT CẦN

SÀNG LỌC

 Máy móc, nguyên vật liệu và các trang thiết

bị không được sử dụng 12 tháng qua.

 Máy móc, các nguyên vật liệu, các trang thiết bị, công cụ sản xuất và đồ dùng văn phòng đã hư hỏng.

 Các thiết bị máy móc, nguyên vật liệu, đồ đạc cố định và trang thiết bị hư hỏng không có khả năng sửa chữa.

NHỮNG LOẠI ĐỒ VẬT CẦN

SÀNG LỌC (tt)

 Các nguyên vật liệu quá hạn cần hủy bỏ.

 Các sách và ấn phẩm khác không có giá trị sử dụng để tham khảo.

 Số lượng bản tài liệu photo thừa.

 Các tài liệu đã lỗi thời.

 Các nguyên vật liệu bao gói và đồ dùng không cần thiết.

 Các vật liệu cũ nát và các vật dụng không sử dụng khác.

30

CÁC KỸ THUẬT ÁP DỤNG CHO SEIRI

Các bước thực hành dưới sự chỉ đạo của Quản đốc và Tổ

trưởng:

1/ Đặt thẻ đỏ và chụp ảnh một vật dụng hoặc một nhóm vật dụng (trong một diện tích như 2mx2m chẳng hạn) mà không thấy dùng hàng ngày cho công việc trong diện tích đó (phải được dời đi trong vòng một tuần).

2/ Đặt thẻ vàng và chụp ảnh một vật dụng hoặc một

nhómvật dụng thỉnh thoảng mới dùng đến, còn hàng ngày thì không dùng trong diện tích (phải được dời đi trong vòng 1

32

THÍ DỤ VỀ CÁC THẺ ĐỎ, VÀNG, ĐỎ/VÀNG

CÁCH ĐẶT THẺ

1 Đối với vật liệu và cơ phận (linh kiện) chứa trong kho

a/ Đã không dùng trên một năm và theo kế hoạch trong năm tới cũng không cần dùng : Thẻ đỏ b/ Đã không dùng trên 3 tháng và theo kế

hoạch trong 3 tháng tới cũng không dùng : Thẻ vàng

2 Đối với vật làm trên dây chuyền và nguyên vật liệu

tại nơi làm việc a/ Không có kế hoạch sử dụng trong 1 tháng : Thẻ đỏ b/ Không có kế hoạch sử dụng trong 1 tuần : Thẻ vàng

3 Đối với thành phẩm

a/ Để tồn động trên 1 năm : Thẻ đỏ b/ Để tồn đọng trên 1 tháng : Thẻ vàng

34

4 Máy móc, khuôn mẫu, gá lắp và dụng cụ

a/ Máy và khuôn cũ đã không được

dùng trong suốt 1 năm qua : Thẻ đỏ

Máy và khuôn cũ đã không được

dùng trong suốt 3 tháng qua : Thẻ vàng

b/ Đồ gá và dụng cụ hư gãy đã không

được sửa chữa trong suốt 1 năm qua : Thẻ đỏ

Đồ gá và dụng cụ hư gãy đã không

được sửa chữa trong suốt 3 tháng qua : Thẻ vàng

5 Vật dụng văn phòng tại chỗ làm việc

a/ Nằm trên 1 tháng mà không dùng và cũng

không có kế hoạch dùng trong vòng 1 tháng: Thẻ đỏ b/ Nằm trên 1 tuần mà không dùng và cũng

không có kế hoạch dùng trong vòng 1 tuần: Thẻ vàng

THỰC HIỆN SEIRI

1.Loại bỏ các vật dụng có “Thẻ đỏ” và “Thẻ đỏ-vàng” trong

vòng 1-2 tuần ở diện tích được định trước, chúng phải được a/ Thanh lý

b/ Bán đi, hoặc c/ Tái sử dụng

2 Seiso (Sắp xếp) lần thứ nhất trên diện tích thí điểm

3 Loại bỏ các vật dụng có “Thẻ vàng” trong vòng 1 tháng ở diện tích được định trước, chúng phải được

a/ Vứt bỏ, hoặc b/ bán đi hoặc c/ được dùng lại

4 Tổ trưởng có trách nhiệm thực hiện hàng ngày ở diện tích thí điểm

5 Hàng tháng quản đốc cần đi kiểm tra nhằm duy trì ở mức độ cao

6 Chụp ảnh hiện trạng sẽ cho hiệu quả cao

7 Hoạt động gắn “Thẻ đỏ” được thực hiện 12 tháng một lần

36

SAU KHI LÀM S1: SÀNG LỌC

Vị trí quy định cho vật không cần thiết

MINH HỌA VỀ SEIRI

 Trước khi áp dụng Seiri  Sau khi áp dụng Seiri

WWW.NANGSUATCHATLUONG.VN

SEITON - SẮP

XẾP

 Sắp xếp những thứ cần thiết theo thứ

tự ngăn nắp và có đánh số ký hiệu để

dễ tìm, dễ thấy

 Sắp xếp đúng vật, đúng chỗ

 Sắp xếp các vị trí dụng cụ,

máy móc, công nhân… sao cho

tiến trình làm việc trôi chảy

= Ngăn nắp, thuận tiện

40

42

 Sau khi Seiri chỉ có những vật dụng cần thiết mới được giữ lại nơi làm việc, và mọi vật đều sạch sẽ.

 Đối với những vật dụng này ta phải qui định nơi cất giữ bằng cách vạch lằn vàng dưới nền, trên bàn và trên kệ.

 Địa diểm qui định phải tuỳ thuộc vào tần số sử dụng và kích thước vật dụng để làm sao giúp người thợ cử động dễ dàng và có hiệu quả.

Nếu vật dụng a/ Được dùng thường xuyên Đăt trên máy hoặc trên

dây chuy n ền

dây chuy n ền

b/ Không dùng thường xuyên Để tại x ng làm việc Để tại x ng làm việc ưởng làm việc ưởng làm việc

c/ Để mọi người dùng chung Đặt ngay giữa để dễ kiểm soát

Tuỳ bản chất vật dụng mà lưu giữ chúng như thế nào cho an toàn

TIẾN HÀNH SEITON TẠI CHỖ LÀM VIỆC NHƯ THẾ NÀO?

PHÂN LOẠI HÀNH ĐỘNG YÊU CẦU

Thỉnh thoảng sử dụng

Không sử dụng nhưng phải giữ

Phải được đặt gần điểm sử dụng

Có thể để cách xa điểm sử dụng một ít

Cần để tách riêng trong kho, có nhãn nhận dạng rõ ràng

44

7 NGUYÊN TẮC SEITON

các vật dụng lưu trữ.

 Phân cho mỗi vật dụng một địa chỉ cất giữ dành sẵn.

nhãn theo hệ thống.

 Đặt vật dụng sao cho dễ nhìn thấy để giảm thiểu thời gian tìm kiếm.

 Đặt vật dụng sao cho mọi người có thể tiếp cận một cách dễ dàng.

 Các dụng cụ được sử dụng đặc biệt phải để tách riêng với các dụng cụ được dùng phổ biến.

 Đặt các dụng cụ thường được sử dụng bên cạnh người sử dụng.

NGUYÊN TẮC XẾP ĐẶT CÁC VẬT DỤNG TẠI NƠI LÀM VIỆC

1 Ở đâu? Vị trí cố định 3 điểm

1 Thấy ngay 2 Cái gì? Vật cố định chủ yếu Mọi người 2 Lấy ra ngay 3 Bao nhiêu? Số lượng cố định

có thể 3 Trả về ngay

Tiêu chuẩn * Có 3 điểm chủ yếu cần ghi nhớ:

hoá 1 Ở ĐÂU? 2 CÁI GÌ? 3 BAO NHIÊU?

* Cần ghi nhãn để bảo đảm sao cho ai cũng

hiểu câu trả lời của ba câu hỏi trên.

VÍ DỤ VỀ SẮP XẾP

 Chụp hình TRƯỚC và SAU khi dọn dẹp, sắp xếp

48

VÍ DỤ VỀ SẮP XẾP

 Chụp hình TRƯỚC và SAU khi dọn dẹp, sắp xếp

50

SEISO – SẠCH SẼ

52

 Giữ gìn nơi làm việc, thiết bị, dụng cụ luôn sạch sẽ.

 Hạn chế NGUỒN gây dơ bẩn, bừa bãi

 Lau chùi có “Ý THỨC”

= Kiểm tra

PHẢI LÀM GÌ VỚI SEISO

1 Quyết định làm sạch cái gì

2 Quyết định ai có trách nhiệm làm

sạch cái gì

3 Quyết định phương pháp làm sạch

4 Chuẩn bị dụng cụ và thiết bị làm sạch

5 Áp dụng việc làm sạch

54

ĐỐI TƯỢNG LÀM SẠCH

1 Khu vực kho Các loại kho, các giá kệ chứa bán thành

phẩm trên đường dây, kệ giá chứa đồ gá và trên đường dây, kệ giá chứa đồ gá và dụng cụ.

2 Thiết bị Các loại máy móc thiết bị, các ph/tiện

vận chuyển, các đồ gá, khuôn mẫu và dụng cụ v.v…

3 Vùng bao quanh Lối đi, cửa sổ, phòng họp, phòng vệ sinh

v.v…

LÀM SẠCH KHO

56

LÀM SẠCH THIẾT BỊ

1 Các máy móc 8 Bánh đà, mâm tròn

2 Các thiết bị 9 Phương tiện vậnchuyển

3 Các dụng cụ hàn 10 Các bàn thợ

4 Các loại dụng cụ 11 Các tủ ngăn kéo

5 Các dụng cụ cắt gọt 12 Bàn viết

6 Các dụng cụ đo 13 Các ghế ngồi

7 Các khuôn mẫu 14 Các trang bị dễ tháo gỡ

LÀM SẠCH VÙNG BAO QUANH

1 Nền nhà 6 Trần nhà

2 Khu vực làm việc 7 Các cửa sổ

3 Các lối đi 8 Các phòng

4 Các tường 9 Các đèn điện

5 Các cột cửa ra vào 10 Hai bên ngoài

 Dành 5 phút mỗi ngày cho thực hành SEISO.

 Cùng bạn đồng nghiệp nhận trách nhiệm làm sạch chung quanh nơi làm việc Nhân viên tạp vụ chỉ có trách nhiệm đối với các khu vực tập thể và khu vực chung.

Thực hành : SEISO (tt)

 Nếu bạn mong làm việc ở môi trường sạch sẽ và an toàn, tốt nhất là làm cho môi trường làm việc được như vậy.

 Không bao giờ vứt, ném cái gì và làm thành thói quen đó.

 Làm sạch chính là kiểm tra Đây chính là ý nghĩa quan trọng của chính nhà máy và phân xưởng Trong khi làm sạch máy móc bạn sẽ nhận ra điều này.

60

PHÂN CÔNG, ĐẶT TIẾN ĐỘ

1 Vẽ sơ đồ phân công người chịu trách nhiệm làm sạch

2 Lập tiến độ làm sạch

3 Trình bày sơ đồ và tiến độ này cho mọi người trông thấy

1 Vẽ sơ đồ phân công người chịu trách nhiệm làm sạch

2 Lập tiến độ làm sạch

3 Trình bày sơ đồ và tiến độ này cho mọi người trông thấy

THÍ DỤ VỀ SƠ ĐỒ PHÂN CÔNG NGƯỜI LÀM SẠCH TỪNG KHU VỰC

62

THÍ DỤ VỀ BẢN PHÂN CÔNG NGƯỜI LÀM SẠCH KHU VỰC CHUNG

LÀM SẠCH HÀNG NGÀY

Hàng ngày dành 5-10 phút để làm sạch.

Kết hợp kiểm tra khi làm sạch

Các diểm cần chú ý khi làm sạch:

* Quét ở các góc xưởng, dọc tường và quanh các cột.

* Quét/lau sạch bụi bám trên tường, cửa sổ, cửa ra vào v.v…

* Loại sạch các chất gây ô nhiểm như chất bẩn, cặn bã, chất

phế thải, phế liệu, mảnh vụn, mạt sắt, dầu nhớt, chất nhuộm

gỉ sét, bụi, cát, sơn v.v…

* Làm sạch cho đến khi xuất hiện bề mặt nguyên thuỷ.

* Nếu thấy chất bẩn khó tẩy rửa, thì ta dùng chất tẩy làm sạch, bột đánh bóng v.v…

* Mọi người tham gia làm sạch

* Người nào đứng máy hoặc thiết bị nào thì làm sạch cái đó.

* Lập lại chu kỳ quét-lau chùi-đánh bóng-kiểm tra-sửa chữa.

* Tổ chức Tổng vệ sinh (kết hợp với Seiri) mỗi năm hai lần

64

LÀM SAO GIỮ VỆ SINH CÓ HIỆU QUẢ?

Vấy bẩn từ giày Vấy bẩn từ bánh xeVấy bẩn

1 Ta phải làm vệ sinh để giữ nơi làm việc sạch sẽ?

2 Phòng bệnh hơn chữa bệnh

66

SAU KHI LÀM S3: SẠCH SẼ

Giảm nguồn gây bẩn

68

MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HOẠ

SEISO

SEIKETSU – S N SÓC ĂN SÓC

70

 Sàng Lọc

 Sắp Xếp

 Sạch Sẽ

mọi lúc, mọi nơi

 Không có vật vô dụng.

 Không bừa bãi.

 Không dơ bẩn

= Giảm căng thẳng

Thực hành : SEIKETSU

 Thiết lập một chương trình duy trì làm việc sạch sẽ và ngăn nắp Làm một lịch trình cho việc làm sạch nơi làm việc.

 Thi đua giữa các đơn vị làm một cách thức hiệu quả để giữ vững và làm tăng sự quan tâm của nhiều người về 5S.

 Không những phê bình những trường hợp kém mà còn khen thưởng và ca ngợi những thực hành tốt hoặc người thực hiện tốt.

DUY TRÌ VÀ NÂNG CẤP 5S

BẰNG SEIKETSU

 Khi ta lập lại liên tục các hoạt động

SEIRI-SEITON-SEISO một cách đúng đắn, chỗ làm việc của chúng ta sẽ sạch sẽ, trật tự và ngăn nắp Ta gọi trạng thái này là SEIKETSU

 Muốn duy trì và nâng cấp mức 5S đã đạt

được, cần có ba hoạt động chính sau đây :

1 Tự đánh giá

2 Chụp ảnh

3 Đánh giá chéo