Cũng từ đây hun đúc nên con người anh dũng, kiên cường, chịu thươngchịu khó, các nhà hoạt động cách mạng lỗi lạc như cụ Phan Bội Châu, PhanChâu Trinh, Hồ Chí Minh, Phạm Hồng Thái,…cùng b
Trang 1MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài
Bảo tàng như một chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại Đến với bảotàng, đứng trong một căn phòng nhỏ bé nhưng mở ra trước mắt ta một khônggian rộng lớn, một phần của ký ức, giúp cho mỗi người tiếp cận rõ hơn các giaiđoạn lịch sử hào hùng của dân tộc, nhận thức được văn hóa, xã hội thời đã qua
Từ đó, giúp chúng ta thêm tự hào, thêm yêu mảnh đất mình luôn gắn bó
Ngày nay, bảo tàng có sự biến đổi lớn cả về quy mô lớn nhỏ, về mục đích,
về chức năng và nhiệm vụ để góp phần cho sự phát triển của xã hội và phục vụnhu cầu văn hóa của con người Hơn thế nữa, trong những năm gần đây, Đảng
và Nhà nước ngày càng quân tâm hơn đến vấn đề đầu tư, xây dựng và phát triển
hệ thống bảo tàng trong cả nước Bảo tàng không chỉ có ý nghĩa về văn hóa,giáo dục mà nó còn trở thành một trong những điểm du lịch hấp dẫn của ViệtNam
Trong khi Bảo tàng chứng tích chiến tranh, Bảo tàng phụ nữ Việt Nam,Bảo tàng dân tộc hoc Việt Nam lọt vào tốp 25 bảo tàng hấp dẫn nhất Châu Á( theo bình chọn của trang wed du lịch TripAdvisor) mang lại niềm vui cho côngchúng yêu bảo tàng; là địa chỉ thu hút nhiều khách tham quan và là đối tượnghấp dẫn cho các công ty du lịch khai thác thì bảo tàng ở Nghệ An vẫn “ đóngcửa cài then”, vẫn “ say ngủ” trong sự chờ đợi của bao lớp người
Ở Nghệ An có 3 bảo tàng lớn: Bảo tàng Quân khu 4, Bảo tàng Xô ViếtNghệ Tĩnh và Bảo tàng tổng hợp Nghệ An, là những bảo tàng có tiềm năng rấtlớn để phát triển du lịch
Bảo tàng Quân khu 4- địa chỉ đỏ, nơi minh chứng cho cuộc kháng chiếntrường kỳ, cho sức mạnh quật cường của quân và dân Quân khu 4 nói riêng và
cả nước nói chung
Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh- là một bảo tàng lưu niệm sự kiện lịch sửtrọng đại, được thành lập năm 1960, sớm hơn cả bảo tàng Hồ Chí Minh, bảotàng Phụ nữ Việt Nam,…
Trang 2Bảo tàng tổng hợp Nghệ An- được xây dựng ngay trên mảnh đất Nghệ
An, khúc ruột miền Trung phải gánh chịu cái nắng cái gió gay gắt, bao khó khănvất vả Cũng từ đây hun đúc nên con người anh dũng, kiên cường, chịu thươngchịu khó, các nhà hoạt động cách mạng lỗi lạc như cụ Phan Bội Châu, PhanChâu Trinh, Hồ Chí Minh, Phạm Hồng Thái,…cùng bao truyền thống tốt đẹp,nơi lưu giữ những giá trị riêng độc đáo, tất cả đều được tái hiện rõ nét qua cáckhông gian trưng bày của bảo tàng tổng hợp Nghệ An
Nhưng một câu hỏi lớn đặt ra ở đây là “ Vì sao đến nay, hệ thống bảo tàng
ở Nghệ An vẫn chưa thu hút được khách tham quan, vẫn tiến từng bước “ chậmchạp? ”
Là một người con của mảnh đất xứ Nghệ, cũng là một sinh viên đang theohọc ngành du lịch, chuyên ngành văn hóa, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Hệ thốngbảo tàng trên địa bàn thành phố Vinh với phát triển du lịch Nghệ An” làm tiểuluận của mình
2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trong những năm gần đây, xu thế hoà bình, hợp tác ngày càng trở thành
xu thế chủ đạo trong các mối quan hệ hợp tác giữa các nước trên thế giới và khuvực Đảng và nhà nước ta đã từng bước quan tâm đầu tư, tạo điều kiện chongành du lịch phát triển để hoà nhập với các hoạt động du lịch trên thế giới,trong đó có lĩnh vực bảo tàng
Nghệ An từ lâu được biết đến là mảnh đất địa linh nhân kiệt, giàu bản sắcvăn hoá và truyền thống Hiện nay, Nghệ An có trên 1000 di tích lịch sử vănhoá, trong đó có gần 150 di tích lịch sử văn hoá đã được xếp hạng Nghệ Ankhông chỉ giàu sản phẩm văn hoá vật thể mà còn rất phong phú văn hoá phi vậtthể có sức hấp dẫn cuốn hút khách du lịch - đó là những nét văn hoá dân gianphong phú và đậm đà bản sắc dân tộc Đây là điều kiện thuận lợi để du lịchNghệ An khai thác và phát huy những giá trị truyền thống của quê hương Bêncạnh đó hệ thống bảo tàng ở Nghệ An có tiềm năng du lịch rất lớn nhưng vẫnchưa được coi trọng việc khai thác để góp phần phát triển du lịch của tỉnh nhà
Trang 3Từ trước tới nay đã có nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đếnvấn đề bảo tàng và đưa ra nhiều kết quả nghiên cứu khác nhau Nhưng chủ yếu
họ chỉ mới chú trọng các bảo tàng lớn như bảo tàng Hồ Chí Minh, bảo tàng Dântộc học Việt Nam, bảo tàng Chứng tích chiến tranh, …để làm đối tượng khaithác, tìm hiểu Đối với bảo tàng ở Nghệ An, mà cụ thể hơn là hệ thống bảo tàngtrên địa bàn thành phố Vinh vẫn chưa được đưa ra tìm hiểu một cách sâu sắc, cụthể Có chăng chỉ là các bài báo viết về các bảo tàng riêng lẻ đăng trên báo haycác bài viết in trong các cuốn sách viết về Nghệ An ( ví dụ: Nghệ An- di tích,danh thắng) Do vậy, với đề tài này, nó sẽ là đề tài đầu tiên đi sâu tìm hiểu hoạtđộng của hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Vinh cũng như thực trạngphát triển của nó, để tìm ra hướng đi phù hợp
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là toàn bộ các nội dung hoạt động liênquan đến 3 bảo tàng trên địa bàn thành phố Vinh, chủ yếu là lịch sử hình thành
và phát triển của bảo tàng, thực trạng phát triển, thu hút khách tham quan, phục
vụ du lịch,…Bao gồm: Bảo tàng Quân khu 4, Bảo tàng Xô Viêt Nghệ Tĩnh vàBảo tàng Tổng hợp Nghệ An
- Bảo tàng Quân khu 4, tại 189- Lê Duẩn- thành phố Vinh- Nghệ An
- Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh, tại số 6 - đường Đào Tấn- thành phố Nghệ An
Vinh Bảo tàng Tổng Hợp Nghệ An, tại số 7Vinh đường Đào TấnVinh thành phốVinh- Nghệ An
* Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian của đề tài là ba bảo tàng ở thành phố Vinh- NghệAn: bảo tàng Quân khu 4, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh và bảo tàng tổng hợpNghệ An
- Phạm vi thời gian: chủ yếu khai thác hoạt động của bảo tàng trong giaiđoạn từ năm 2000 đến nay( đặc biệt số liệu thống kê từ năm 2010 đến nay)
4 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu
Trang 4* Nguồn tài liệu
Để hoàn thành bài tiểu luận, tôi chủ yếu sử dụng nguồn tài liệu thành văn
là các sách chuyên ngành về bảo tàng tại thư viện, các cuốn sách lưu hành nội
bộ tại bảo tàng Quân khu 4, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh, bảo tàng tổng hợpNghệ An Đặc biệt các thông tin, tài liệu thông qua mạng internet Bên cạnh đó,tôi đã có một thời gian đi thực địa, điền dã tại ba bảo tàng này để thu thập số liệuthực tế, đồng thời có các cuộc gặp gỡ, tiếp xúc và trao đổi với các cán bộ làmviệc tại bảo tàng để tìm hiểu những thông tin mới, cần thiết
* Phương pháp nghiên cứu
- Để thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu: khảosát thực địa (quan sát, ghi chép, phỏng vấn, chụp ảnh…) để thu thập tài liệu
- Đề tài dùng phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, tổng hợp vàphương pháp xã hội học (tiến hành lấy ý kiến của 100 học sinh, sinh viên cáctrường Trung học cơ sở, Phổ thông trung học, Cao đẳng và Đại học trên địa bànthành phố Vinh để biết được thực tế tham quan bảo tàng và nhu cầu của họ khitham quan 3 bảo tàng: bảo tàng Quân khu 4, bảo tàng Xô Viết Nghệ tĩnh và bảotàng Tổng hợp Nghệ An) Ngoài ra, tôi còn có những câu hỏi phỏng vấn sâudành cho giám đốc, phó giám đốc và những nhân viên làm việc tại bảo tàng này
5.Đóng góp của đề tài
Đề tài Hệ thống bảo tàng trên địa bàn thành phố Vinh với phát triển dulịch Nghệ An ” khá mới mẻ, nhưng những vấn đề được nêu ra trong dó khôngcòn xa lạ với những bạn đọc yêu thích ngành bảo tàng, muốn tìm hiểu về bảotàng
Là sinh viên ngành du lịch, được tiếp cận với bảo tàng thông qua lĩnh vựcvăn hoá du lịch, tôi mong muốn góp phần nhỏ bé của mình cùng các nhà khoahọc, các nhà quản lý bảo tàng, các chuyên gia trong lĩnh vực bảo tàng, các công
ty du lịch giúp các bạn có cái nhìn tổng quan về bảo tàng ở thành phố Vinh từlịch sử hình thành, phát triển; vị trí, quy mô; chức năng, nhiệm vụ đến cơ cấu tổchức và nội dung trưng bày Những mặt đã làm được cũng như thực trạng, mặthạn chế của các bảo tàng này Đồng thời, nhận thức rõ tầm quan trọng của bảo
Trang 5tàng trong đời sống kinh tế- xã hội nói chung và du lịch nói riêng Từ đó, đưa racác giải pháp phát triển dựa trên tiềm năng vốn có của nó, nhất là thu hút kháchtham quan đến với bảo tàng Và đây cũng là công trình nghiên cứu đầu tiên, nó
sẽ giúp ích cho công việc của tôi sau này
bảo tàng trên địa bàn thành phố Vinh
Chương 3: Một số giải pháp phát triển và thu hút khách tham quan bảo
tàng trên địa bàn thành phố Vinh
Trang 6NỘI DUNG Chương 1:
KHÁI QUÁT HỆ THỐNG BẢO TÀNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH
PHỐ VINH
Trên địa bàn thành phố Vinh hiện có 3 bảo tàng lớn: Bảo tàng quân khu
4, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh và bảo tàng Tổng hợp Nghệ An Đây là nơi lưu giữ những kỷ vật, hiện vật có giá trị to lớn minh chứng cho truyền thống yêu nước của nhân dân ta qua các thời kỳ lịch sử, có ý nghĩa quan trọng trong giáo dục thế hệ trẻ, khơi dậy niềm tự hào dân tộc.
1.1 Bảo tàng Quân khu IV
1.1.1.Lịch sử hình thành
Từ một số hoạt động triển lãm, trưng bày hiện vật gốc mang tính chất bảotàng trong kháng chiến chống Pháp và trong những năm đầu cuộc kháng chiếnchống Mỹ, đến ngày 22/12/1966, bảo tàng Quân khu 4 chính thức được thànhlập và đi vào hoạt động
Ra đời trong hoàn cảnh chiến tranh phá hoại ác liệt của Mỹ, điều kiệnbom đạn ác liệt, bảo tàng đã nhiều năm phải sơ tán trong nhà dân Tuy vậy, trướctinh thần không ngại khó, ngại khổ, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, thì cán bộ,nhân viên cùng chiến sỹ quân khu vẫn kiên cường bám trụ, vừa bền bỉ đi vào cáctrận địa để sưu tầm hiện vật, tư liệu Đồng thời, tích cực tìm tòi, học hỏi để tổchức được hàng tram cuộc trưng bày , triển lãm dưới nhiều hình thức khác nhau.Trong đó, đã có các cuộc trưng bày lưu động ngay tại trận địa để kịp thời cổđộng, tuyên truyền, cổ vũ chiến đấu trên các mặt trận
Trải qua quá trình phát triển lâu dài, bảo tàng đã tích lũy đươc nhiều kinhnghiệm trên tất cả các mặt Đến nay, bảo tàng đã được Bộ văn hóa- thể thao và
du lịch xếp hạng là bảo tàng hạng 2 trong hệ thống bảo tàng quốc gia Việt Nam
Lịch sử hình thành và phát triển của bảo tàng có thể chia làm 3 giai đoạnchính sau:
1.Một số hoạt động tiền thân bảo tàng Quân khu 4 trong kháng chiếnchống Pháp và những năm đầu chống Mỹ ( 1948- 1965)
Trang 72.Bảo tàng Quân khu 4 ra đời, xây dựng và trưởng thành trong cuộckháng chiến chống Mỹ cứu nước ( 1966-1975).
3.Bảo tàng Quân khu 4 trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ tổ quốc ViệtNam xã hội chủ nghĩa ( 1976-nay)
1.1.2.Vị trí và quy mô
*Vị trí
Quân khu 4 là một địa bàn chiến lược quan trọng về chính trị, quân sự,kinh tế, văn hóa, xã hội
Xuất phát từ yêu cầu và thực tiễn của cách mạng là cần lưu giữ, khôi phục
và tái hiện một cách sinh động, trung thực truyền thống vẻ vang , lịch sử xâydựng, chiến đấu hào hùng, oanh liệt của quân và dân Quân khu 4 Công tác bảotàng đã sớm được Đảng ủy- Bộ tư lệnh quân khu quan tâm, nhận thức đầy đủ và
coi đó là một “công tác có vị trí đặc biệt quan trọng và hết sức cấp thiết”.
Bảo tàng đã được thành lập và xây dựng tại số 189- Lê Duẩn- thành phốVinh- Nghệ An Nó từng bước được cải tạo và xây dựng khang trang hơn đápứng yêu cầu nhiệm vụ mới
*Quy mô
Tại bảo tàng, phần diện tích mặt bằng của 6 tỉnh Thanh Hoá, Nghệ An, HàTĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế chiếm khoảng 2.180m2 Phầndiện tích trưng bày trong bảo tàng chiếm khoảng 2.000m2, còn lại là kho bảoquản và các hoạt động văn hoá khác gần 2.500m2
Ngoài ra, bảo tàng còn tổ chức trưng bày lưu động tại các địa phương trênđịa bàn 6 tỉnh từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế
1.1.3 Chức năng, nhiệm vụ
Chức năng: Bảo tàng thực hiện đầy đủ các chức năng sau : chức năng nghiên
cứu khoa học; chức năng giáo dục tuyên truyền; chức năng bảo vệ, bảo quản disản văn hóa; chức năng tài liệu hóa khoa học; chức năng thông tin, giải trí vàthưởng thức
Nhiệm vụ : Nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê lưu giữ tư liệu và hiện vật liên quan
đến sự ra đời, trưởng thành của quân dân Quân khu 4
Trang 81.1.4 Cơ cấu tổ chức
Trong đó: - Ban giám đốc gồm: 2người
- Ban kiểm kê, bảo quản gồm: 6 người
- Ban trưng bày, tuyên truyền gồm: 7 người
- Ban hành chính gồm: 4 người
1.1.5 Nội dung trưng bày
Nội dung trưng bày chính của bảo tàng được thể hiện ở phần trưng bàyngoại thất và trưng bày nội thất
a,Trưng bày ngoại thất
Phần trưng bày này được thực hiện trên một khuôn viên rộng 800m2 vớinhững hiện vật thể khối lớn và các tác phẩm nghệ thuật
- 6 bức phù điêu ( 2 mặt) thể hiện những sự kiện tiêu biểu của lực lượng
vũ trang nhân dân 6 tỉnh Quân khu IV qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp vàchống Mỹ
Trang 9- Tượng Bác Hồ.
Ngoài ra, bảo tàng còn có các hạng mục công trình phục vụ khách thamquân như: hệ thống bồn hoa, cây cảnh, hệ thống đèn chiếu sáng, cờ tổ quốc, cờĐảng, khẩu hiệu, băng rôn,
b, Phần trưng bày nội thất: có nhà trưng bày chính và nhà tưởng niệm, trưng bày di vật liệt sỹ.
*Nhà trưng bày chính
Nhà trưng bày chính có diện tích 1800m2 với 925 hiện vật gốc khối, 572tấm ảnh các cỡ, 114 tác phẩm nghệ thuật để minh họa, gồm 5 đề mục:
Đề mục thứ nhất: Phòng khánh tiết- sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí
Minh; các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Quân đội đối với quân và dânQuân khu IV
Diện tích trưng bày là 157m2, tỉ lệ 8,7 %
Gồm 5 đề tài: có 93 hiện vật, 63 ảnh, 10 tác phẩm nghệ thuật
Đề mục thứ hai: Quân khu 4 vị trí địa bàn chiến lược về quốc phòng,
truyền thống vẻ vang ( từ xưa đến cách mạng tháng 8 năm 1945) Diện tíchtrưng bày 104 m2 tỷ lệ 6,0%
Gồm 2 đề tài: có 62 hiện vật, 66 ảnh và 9 tác phẩm nghệ thuật
Đề mục thứ 3: Liên khu 4 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược ( 1946- 1954)
Diện tích trưng bày 245m2, tỷ lệ 13,6%
Gồm 4 đề tài: 118 hiện vật, 114 ảnh và 21 tác phẩm nghệ thuật
Đề mục thứ tư: Quân khu 4 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
(1955- 1975)
Diện tích trưng bày 631m2, tỷ lệ 35%, chia làm 2 giai đoạn
Tổng số hiện vật trưng bày là 445 hiện vật, 186 ảnh và 46 tác phẩm nghệthuật
Đề mục thứ năm: Quân khu 4 thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược của
Đảng, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa ( từ 1976 đếnnay)
Trang 10Diện tích trưng bày là 266m2, tỷ lệ 14,8%.
Gồm có 5 đề tài : với 207 hiện vật, 154 ảnh và 30 tác phẩm nghệ thuật.Ngoài hệ thống trưng bày đó, bảo tàng còn có phòng chiếu phim tư liệu đểphục vụ khách tham quan với diện tích 280m2, tỷ lệ 15% và phòng triển lãmchuyên đề có diện tích 159m2, tỷ lệ 7,6%
* Nhà tưởng niệm và trưng bày di vật liệt sỹ
+ Phần tưởng niệm: diện tích 45m2, có bia đá khắc lời Bác Hồ với liệt sỹ
tổ chức trưng bày chuyên đề Xô Viết Nghệ Tĩnh ngay tại đây
*1965- 1980
Ngày 5/8/1964, Mỹ ra sức đánh phá miền Bắc, lúc này thành phố Vinh trởthành tâm điểm đánh phá của quân giặc Vì vậy, bảo tàng đã phải đóng cửa nhà
Trang 11trưng bày, đi sơ tán nhưng vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ phục vụ thời chiến Bangôi nhà cấp 4 đã được xây dựng nhanh chóng tại Kim Liên- Nam Đàn để phục
vụ việc trưng bày
Ngay trong thời kỳ chiến tranh ác liệt, những đã có các đoàn khách quốc
tế đến với bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh Đây là niềm tự hào, nguồn động viên tolớn cho quân và dân Nghệ Tĩnh nói riêng và cả nươc nói chung
Đất nước thống nhất ( 1975), cùng với cả nước, nhân dân thành phố Vinhhàn gắn vết thương chiến tranh, tiến hành công cuộc xây dựng và phát triển đấtnước Lúc này, bảo tàng lại được đưa về thành phố Vinh ( 1980) Công trình xâydựng trước đó của bảo tàng đã bị phá hủy do bom đạn, chỉ còn lại tầng dưới.Công tác tu sửa, phát triển bảo tàng được bắt đầu để phù hợp với tình hình mới:hòa bình, phát triển kinh tế
* 1980- nay
Qua quá trình hoạt động, đội ngũ cán bộ bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnhngày càng trưởng thành Từ buổi ban đầu thành lập mới có một cán bộ vềchuyên môn, nay 99 % cán bộ có trình độ đại học, trong đó có 1 tiến sỹ và 1 thạcsỹ; cán bộ chuyên môn có khả năng tác nghiệp độc lập Bảo tàng cũng đangtuyển thêm cán bộ bảo tàng, là người có trình độ đại học, có nghiệp vụ chuyênmôn và thạo viết, nói tiếng Lào
Đến nay, bảo tàng đã đi được chặng đường 54 năm, trải qua những giaiđoạn phát triển khó khăn, vất vả để hoàn thành nhiệm vụ trên mặt trận văn hóa.Không những thế, những năm gần đây, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh còn là địachỉ của nhiều đoàn tham quan trong tỉnh cũng như đoàn khách từ nơi khác đến
Nó đã bước đầu góp phần vào phát triển du lịch chung của toàn tỉnh Nghệ An
1.2.2 Vị trí và quy mô
*Vị trí:
Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh nằm trên đường Đào Tấn, ngay cạnh bảotàng Tổng hợp Nghệ An, trong khu vực thành cổVinh Đây là nơi có vị trí chiếnlược quan trọng về kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng của tỉnh
*Quy mô:
Trang 12Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh lúc này đã có một khuôn viên với 2 ha, diệntích trưng bày có 10 phòng với 600 m2 đủ để thể hiện được khí thế đấu tranhhào hùng của nhân dân Nghệ Tĩnh năm 1930-1931.
vụ các địa phương trong hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh xây dựng lịch sử Đảng
bộ, xác minh lập hồ sơ đối với những người có công với cách mạng
1.2.4 Cơ cấu tổ chức
Trong đó: - Ban giám đốc gồm: 1 giám đốc và 1 phó giám đốc
- Phòng nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê, bảo quản gồm: 6 người
- Phòng trưng bày, tuyên truyền gồm: 8 người
- Phòng hành chính, tổng hợp gồm: 6 người
1.2.5 Nội dung trưng bày
Bảo tàng XôViết Nghệ Tĩnh là nơi trưng bày chuyên đề về sự kiện lịch sửtiêu biểu của dân tộc khi Đảng ta mới ra đời, đó là cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnhnăm 1930- 1931 Đây cũng là một trong ba bảo tàng được thành lập sớm nhất
Trang 13trong hệ thống bảo tàng Việt Nam Bảo tàng đã Sưu tầm được gần 15.000 hiệnvật, tài liệu với hơn 1/3 là tài liệu, hiện vật gốc có giá trị và đến nay đã có 47 ditích Xô Viết Nghệ Tĩnh được công nhận di tích lịch sử- văn hóa cấp quốc gia.
Nội dung trưng bày của bảo tàng có 3 phần chính:
Phần thứ nhất: Nguyên nhân dẫn đến phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.Phần thứ hai: Diễn biến và thành quả của phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.Phần Thứ ba: Ảnh hưởng và ý nghĩa của phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh
1.3.Bảo tàng tổng hợp Nghệ An
1.3.1.Lịch sử hình thành
Bảo tàng tổng hợp Nghệ An ( hay bảo tàng Nghệ An) là nơi gìn giữ, bảo tồn,giới thiệu toàn bộ đất nước, con người, lịch sử, văn hóa và các hoạt động liêntục, tiêu biểu của nhân dân Nghệ An từ xưa đến nay
Ngày 17 tháng 10 năm 1979 Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ Tĩnh đã cóquyết định số 1103/TCUB _ QĐ _ UB về việc thành lập Bảo tàng Nghệ Tĩnh.Tên gọi này gắn liền với thời kỳ nhập tỉnh của 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh Bảotàng Nghệ Tĩnh từ khi ra đời và hoạt động đã mang tính chất là một bảo tàngloại hình khảo cứu địa phương, một bảo tàng tổng hợp Và do đó sau một thờigian hoạt động để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của loại hình bảo tàng này
nó đã điều chỉnh tên gọi là Bảo tàng tổng hợp Nghệ An đến nay đổi lại là Bảotàng Nghệ An Bảo tàng Nghệ An là một thiết chế văn hóa không thể thiếu đượctrong cơ cấu tổ chức xã hội của tỉnh Nghệ An, có tầm quan trọng chiến lựơc vàvai trò, ý nghĩa to lớn, trong đó có phát triển du lịch
1.3.2.Vị trí và quy mô
*Vị trí:
Bảo tàng Nghệ An tọa lạc trên một vùng đất cao Xa xưa, các nhà phongthủy, địa lý đã chọn nơi cát địa để xây tòa thành cổ, bên trong có cơ quan đầunão, có trại lính, kho lương với quan niệm thành cao, hào sâu sẽ chế ngự đượcgiặc ngoại xâm để yên ổn sản xuất, phát triển kinh tế Người ta đã chon đượcmột vùng đất để xây dựng bảo tàng, một công trình kiến trúc mang tầm vóc thế
kỷ có sự kết hợp giữa nhu cầu phát triển văn hóa- du lịch
Trang 14*Quy mô:
So với các công trình cổ và công trình hiện đại, bảo tàng Nghệ An đồ sộ,khang trang xứng đáng là một địa chỉ đỏ, một công trình văn hóa đẹp về về kiếntrúc, khá hấp dẫn về chủ đề, nghệ thuật trưng bày
Nhìn tổng thể, mặt bằng của bảo tàng có 3 công trình: sân vườn, nhà trưngbày và nhà kho Trong đó, nhà trưng bày là công trình chính với diện tích3.900m2, ngôi nhà 3 tầng với kết cấu bền vững
1.3.3 Cơ cấu tổ chức
Trong đó:
- Ban giám đốc gồm: 1 giám đốc và 2 phó giám đốc
- Phòng nghiên cứu, kiểm kê, bảo quản gồm: 1 trưởng phòng, 1 phóphòng ( tổng số là 10 cán bộ )
- Phòng sưu tầm, trưng bày, tuyên truyền gồm: 1 trưởng phòng, 1 phóphòng ( tổng số cán bộ là 10 người)
- Phòng hành chính, quản trị gồm: 6 người
1.3.4 Chức năng, nhiệm vụ
*Chức năng: Bảo tàng Nghệ An là một thiết chế văn hóa đặc biệt không thể
thiếu được của ngành văn hóa thông tin Với chức năng chính của một cơ quannghiên cứu khoa học và giáo dục khoa học, hoạt động của nó xoay quanh cáchiện vật gốc Với tư cách một bảo tàng tỉnh, thành phố, bảo tàng Nghệ An cũngthực hiện đầy đủ các chức năng xã hội của mình: chức năng nghiên cứu khoahọc; chức năng giáo dục tuyên truyền; chức năng bảo vệ, bảo quản di sản vănhóa; chức năng tài liệu hóa khoa học; chức năng thông tin, giải trí và thưởngthức
Trang 15*Nhiệm vụ: Bảo tàng có nhiệm vụ nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, trưng bày các
hiện vật, tư liệu tiêu biểu về lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội giúp cho nhân dânNghệ An hiểu biết thêm, tự hào về truyền thống lịch sử quê hương
1.3.5 Nội dung trưng bày
Với hơn 1,7 vạn tài liệu, hiện vật; xếp hạng được nhiều di tích: trưng bàyđược hơn 30 chuyên đề về lịch sử, văn hóa, phục vụ hàng triệu lượt khách thamquan ( năm 2001) Đến nay bảo tàng có hơn 20 nghìn tài liệu, hiện vật bằng giấy,thể khối khác nhau
Vào bảo tàng, phòng khánh tiết là một không gian tương đối rộng, trangtrọng, đặt bức tượng Hồ Chí Minh bằng đồng với dáng người thanh thản, đôimắt hiền từ, vầng trán cao như dẫn bước cho cả dân tộc đi lên, phía sau là bứcphù điêu phản ánh khái quát về đất nước, con người Nghệ An
Dựa trên khối lượng hiện vật lớn như vậy, bảo tàng trưng bày với 7 chủ đềthương trực và 5 chủ đề mang tính triển lãm:
Chủ đề 1: Đất nước- con người Nghệ An ( hay điều kiện địa lý- tài
Chủ đề 6- 7: Nghệ An xây dựng chủ nghĩa xã hội- đổi mới.
Ngoài chủ đề trưng bày chính, bảo tàng còn trưng bày chuyên đề mangtính triển lãm như: danh nhân Nghệ An, ngành nghề truyền thống Nghệ An, điêukhắc- mỹ thuật- kiến trúc cổ Nghệ An,…
Trang 16Chương 2:
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VÀ THU HÚT KHÁCH THAM
QUAN CỦA HỆ THỐNG BẢO TÀNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH
PHỐ VINH 2.1 Những mặt thuận lợi và kết quả đạt được
Bảo tàng ở thành phố Vinh là một trong những bảo tàng ra đời sớm nhất
cả nước: bảo tàng Quân khu 4 ( 1966), bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh ( 1960) vàbảo tàng Tổng hợp Nghệ An ( 1979) Trong suốt quá trình hình thành, phát triển,
ba bảo tàng này đã góp phần quan trọng trong việc gìn giữ, trưng bày, giáo dụckhoa học, giáo dục truyền thống cho nhân dân
Được xây dựng ngay khu vực trung tâm của tỉnh Nghệ An- vùng đất lịch
sử, văn hiến, bảo tàng ở đây có điều kiện thuận lợi để phát triển, thu hút đôngđảo khách đến tham quan tìm hiểu, nghiên cứu, học tập
Những năm qua du lịch Nghệ An đã có bước đổi thay nhanh chóng, kếtcấu hạ tầng du lịch được quan tâm đầu tư, nâng cấp và phát triển Nhiều tuyếnđường giao thông tiếp cận các khu du lịch trọng điểm của tỉnh được đầu tư xâydựng, nhất là đối với khu vực ven biển Sân bay Vinh được nâng cấp đủ khảnăng đón máy bay lớn hơn; hệ thống bưu chính viễn thông, điện, cấp thoát nướcngày càng hoàn thiện và hiện đại hóa
Nhiều công trình văn hóa, di tích lịch sử, di tích cách mạng được quantâm đầu tư xây dựng và bảo tồn tôn tạo, trong đó một số công trình như Dự ánBảo tồn tôn tạo Khu di tích lịch sử văn hoá Kim Liên, Khu mộ Bà Hoàng ThịLoan, Quảng trường Hồ Chí Minh và Tượng đài Bác Hồ, Đền thờ vua Quang
Trang 17Trung, thành cổ Vinh, chùa Đảo Ngư…đã hoàn thành đưa vào hoạt động trởthành những điểm du lịch văn hoá, tâm linh hấp dẫn đối với du khách và nhândân cả nước
Hệ thống cơ sở vật chất phục vụ du lịch phát triển nhanh chóng cả về quy
mô và chất lượng, góp phần làm thay đổi bộ mặt của nhiều vùng quê, đô thị.Đến thời điểm hiện tại trên địa bàn toàn tỉnh có 549 cơ sở lưu trú với 12.043phòng, 22.487 giường, trong đó có 4 khách sạn 4 sao, 8 khách sạn 3 sao và gần
50 khách sạn 1- 2 sao Toàn tỉnh có 26 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành, trong
đó có 09 đơn vị lữ hành quốc tế, 17 đơn vị lữ hành nội địa Sản phẩm du lịch,dịch vụ từng bước được đa dạng hóa và nâng cao chất lượng với trọng tâm là dulịch văn hoá lịch sử gắn với lễ hội và tâm linh, du lịch nghỉ dưỡng, trong đó Khu
di tích Kim Liên, Bãi biển Cửa Lò đã trở thành điểm đến hấp dẫn và là địa chỉ
đỏ trên bản đồ du lịch Việt Nam
Công tác tuyên truyền quảng bá xúc tiến du lịch được đẩy mạnh và đemlại hiệu quả thiết thực, tổ chức được nhiều hoạt động văn hoá, du lịch gắn vớicác sự kiện chính trị trọng đại của đất nước để quảng bá hình ảnh Nghệ An đếnvới du khách và nhân dân cả nước Hoạt động liên kết hợp tác phát triển du lịchvới các tỉnh trong nước, trong khu vực ngày càng được mở rộng
Đội ngũ lao động có bước trưởng thành cả về số lượng và chất lượng Hệthống trường có đào tạo nghề du lịch phát triển khá nhanh, chất lượng đào tạotừng bước được cải thiện như trường Đại học Vinh, trường cao đẳng du lịchNghệ An, Hoạt động kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh Nghệ An ngày càngtăng trưởng nhanh và hiệu quả ngày càng rõ Tổng lượng khách du lịch đếnNghệ An giai đoạn 2006 - 2010 tăng bình quân 14,4% năm, tổng doanh thu dịch
vụ du lịch tăng bình quân 23,7%/năm Riêng năm 2011, mặc dù gặp nhiều khókhăn do lạm phát kinh tế toàn cầu, du lịch Nghệ An vẫn đạt mức tăng trưởngkhá, tổng lượng khách du lịch đạt 2,95 triệu lượt, trong đó có trên 98.000 lượtkhách quốc tế, tổng doanh thu dịch vụ du lịch toàn ngành đạt 1.317 tỷ đồng,bằng 130% so với năm 2010, trong đó danh thu khách quốc tế ước đạt 17 triệu
Trang 18USD Hoạt động du lịch cũng tạo việc làm cho gần 13.000 lao động trực tiếp vàgián tiếp trên địa bàn
Riêng về hoạt động của bảo tàng, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước
và tỉnh nhà, bảo tàng ở thành phố Vinh đã được đầu tư nâng cấp, tu sửa để phục
vụ nhu cầu ngày càng cao của mọi đối tượng du khách
2.1.2 Kết quả đạt được
Công tác nghiên cứu khoa học:
Công tác nghiên cứu khoa học được các bảo tàng ở thành phố Vinh đặcbiệt quan tâm Năm 2013, bảo tàng Tổng hợp Nghệ An đã phối hợp với đoànchuyên gia nghiên cứu Viện Việt Nam học và khoa học phát triển nghiên cứugiao thương buôn bán Việt- Nhật làm việc tại huyện Hưng Nguyên Bảo tàngcũng đã phối hợp với các chuyên gia Nhật Bản, Đoàn chuyên gia người Đứcnghiên cứu hiện vật; phục vụ đoàn tăng ni Thiền Viện Phật giáo Đà Lạt, HồngLĩnh nghiên cứu hiện vật liên quan đến Phật giáo; phối kết hợp với đài truyềnhình trong và ngoài tỉnh quy phim, chụp ảnh, nghiên cứu tư liệu hiện vật Ngoài
ra, bảo tàng đã nghiên cứu và hoàn thành dịch thuật tài liệu chưc Hán với 11.201chữ tương ứng 128 trang
Trong những năm qua, các bảo tàng ở thành phố Vinh đã thực hiện tốtcông tác nghiên cứu khoa học và áp dụng kết quả nghiên cứu vảo tổ chức trưngbày, bảo quản hiện vật…Hoàn thành các đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sởnhư: Công tác kiểm kê bảo quản của bảo tàng Quân khu Thực trạng và giảipháp ( bảo tàng Quân khu 4), đề tài khoa học cấp tỉnh của bảo tàng Xô ViếtNghệ Tĩnh “ Đưa Xô Viết Nghệ Tĩnh vào trường học
Công tác sưu tầm:
Từ khi thành lập, các bảo tàng đã chú trọng công tác sưu tầm hiện vật và
đã thu được một số lượng hiện vật, tài liệu lớn: bảo tàng Quân khu 4 là 10.000hiện vật, tài liệu; bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh là 15.000; bảo tàng tổng hợpNghệ An là 20.000 tài liệu, hiện vật Riêng năm 2013, công tác sưu tầm ở cácbảo tàng thu được kết quả to lớn:
Trang 19Bảo tàng Quân khu 4 đã sưu tầm được trên 1.000 hiện vật trong khángchiến, di vật liệt sỹ, hình ảnh, sáng kiến kỹ thuật trong các hoạt động của lựclượng vũ trang quân khu.
Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh đã tổ chức sưu tầm hiện vật, tài liệu tại cáctỉnh Khánh Hòa, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi và Bộ công an đã thu được 40 hiện vậtthể khối, 150 hồ sơ và ảnh, dịch thuật tài liệu tiếng Hán, tiếng Pháp ra tiếng Việtvới 200 trang
Bảo tàng Tổng hợp Nghệ An đã triển khai sưu tầm được 96 ảnh, 9 bản tàiliệu, 1 hiện vật Lịch Dọi người Mường, 1.8 kg đồng tiền cổ tại xã Nghi Thiết-Nghi Lộc, 3 mẫu xương cá voi tại xã Diễn Kỷ- Diễn Châu
Công tác kiểm kê, bảo quản:
Trong suốt thời gian tồn tại và hoạt động, các bảo tàng đã có những kế hoạch nhằm xây dựng kho bảo quản hiện vật, tổ chức bảo quản hiện vật định kỳ.Tiến hành kiểm kê khoa học và viết lý lịch hoàn thiện hồ sơ khoa học đối với những hiện vật mới sưu tầm được
Bảo tàng Quân khu 4 viết lý lịch hoàn thiện 250 bộ hồ sơ khoa học hiệnvật bảo tàng, bảo quản trên 15.000 hiện vật kho cơ sở, hiện vật phòng trưng bày,sữa chữa 2 hiện vật thể khối trưng bày ngoài trời ( năm 2013)
Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh thực hiện công tác kiểm kê, bảo quản định
kỳ khối lượng hiện vật đồ sộ trong kho và trong nhà trưng bày, với hơn 20.000hiện vật, tài liệu Để bảo quản tốt hơn nữa hiện vật quý giá về phong trào XôViết Nghệ Tĩnh, kho bảo quản được đầu tư xây dựng mới với diện tích 300 m2,
bổ sung phương tiện bảo quản hiện đại hơn; tạo điều kiện cho kho mở hoạtđộng
Công tác kiểm kê hoàn thiện đã giúp cho công tác sưu tầm định hướngđược chất lượng và sưu tầm những hiện vật thuộc các chuyên đề còn thiếu.Ngoài việc lưu giữ những hiện vật minh chứng cho một thời kỳ cách mạng hàohùng của cha ông, kho hiện vật Bảo tàng còn lưu giữ không ít những tư liệu domật thám Pháp để lại Những tư liệu này đã góp phần không nhỏ cho công tácnghiên cứu khoa học Ngoài hơn 6.000 hiện vật gốc(đơn vị kiểm kê), bảo tàng
Trang 20còn lưu giữ hơn 3.000 ảnh chân dung và 6.000 hồ sơ của những người hoạt độngcách mạng bị thực dân Pháp bắt giam năm 1930-1945; hơn 3.000 trang tài liệucủa mật thám Pháp viết về các cuộc đấu tranh của nhân dân Nghệ Tĩnh và hoạtđộng của Đảng cộng sản ở các huyện, tỉnh, cũng như những lời thú nhận thất bạichua cay của chính quyền Pháp ở vùng này.
Năm 2013, bảo tàng Tổng hợp Nghệ An đã vào sổ đăng ký, sổ phân loạithêm 69 hiện vật; làm lý lịch hiện vật, hộ chiếu hiện vật, đánh số được 69 hiệnvật; đặc biệt bảo tàng đã vào phần mềm vi tính quản lý thêm 575 hiện vật; vào
sổ phân loại ảnh được 417 ảnh; hoàn thành chụp ảnh hoàn thiện hộ chiếu cho
275 hiện vật; triển khai vệ sinh kho theo định kỳ hàng Đặc biệt, bảo tàng đãhoàn thành việc sữa chữa hệ thống cửa bảo vệ nhà kho bảo quản hiện vật tránhtình trạng bị mất trộm và mưa bão
Công tác trưng bày:
Các khâu công tác nghiên cứu khoa học, sưu tầm, kiểm kê, bảo quản đềunhằm mục đích đưa hiện vật ra trưng bày Bên cạnh không gian trưng bày cốđinh, các bảo tàng thường xuyên tổ chức trưng bày lưu động, triên lãm theochuyên đề để phục vụ công chúng Ví dụ: trưng bày chuyên đề “ Đại tướng VõNguyên Giáp với lực lượng vữ trang quân khu 4 dịp quốc tang đại tướng ở bảotàng Quân khu 4 thu hút hơn 3.000 lượt khách tham quan; triển lãm chuên đề “Biển đảo- chủ đề thiêng liêng của tổ quốc” phục vụ 75 đoàn khách tham quanvới 15.000 lượt khách
Năm 2013 và đầu năm 2014, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh đã tổ chức 8 đợttrưng bày lưu động tại các nơi như: trưng bày phục vụ lễ hội đền Nguyễn Xí( Nghi Lộc), đền Cờn ( Quỳnh Lưu), lễ hội Hang Bua ( Qùy Châu), đạt tổng sốkhách tham quan trưng bày lưu động hơn 500.000 lượt người/ năm
Công tác giáo dục, tuyên truyền:
Chức năng chính của bảo tàng Quân khu 4, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh
và bảo tàng Tổng hợp Nghệ An chính là chức năng giáo dục Trong những nămqua, bảo tàng đã phối hợp với các địa phương, đơn vị tuyên truyền nhân dịp kỷniệm các ngày lễ lớn, lễ hội trong năm Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh phối hợp
Trang 21với sở Giáo dục và đào tạo đưa phong trào Xô Viết vào trường phổ thông nhằmgiáo dục thế hệ trẻ niềm tự hào dân tộc, tình yêu quê hương đất nước.
2.2 Thực trạng và những mặt hạn chế
Bên cạnh thuận lợi và những gì đã làm được, hệ thống bảo tàng ở Vinhcũng bộc lộ những hạn chế, thực trạng đáng lo ngại Bảo tàng Dân tộc học, bảotàng phụ nữ mới thành lập nhưng đã lấy mục tiêu thu hút khách tham quan làtrọng tâm, vì thế đã tạo sự liên kết chặt chẽ giữa bảo tàng và du lịch, thoát khỏi
tư duy thành lập bảo tàng theo kiểu “cũ” Còn bảo tàng ở Nghệ An vẫn chưa “mặn mà” với việc làm du lịch, bộc lộ nhiều hạn chế từ khâu tổ chức đến thu hútkhách tham quan Nó thể hiện rõ qua các thực trạng sau:
Bảo tàng trong tình trạng “ đóng cửa cài then”
Một thực tế đang diễn ra trong những năm gần đây là bảo tàng ở thànhphố Vinh luôn trong tình trạng “ đóng cửa cài then” Nếu như nhìn từ phía ngoàibảo tàng không ai biết rằng nó vẫn hoạt động nhưng không tổ chức trưng bày.Theo những người dân sinh sống và làm việc xung quanh bảo tàng Xô ViếtNghệ Tĩnh và bảo tàng Tổng hợp Nghệ An “ Bảo tàng đã đóng cửa mấy năm nay
” Tuy nhiên, trong quá trình tìm hiểu, điền dã, tôi được biết bảo tàng đang trongquá trình nâng cấp, sửa chữa và cán bộ bảo tàng vẫn hoạt động như bìnhthường
Nói về nguyên nhân của tình trạng trên, cán bộ bảo tàng cũng như Sở vănhóa thể thao và du lịch tỉnh Nghệ An cho rằng đó là do nguồn vốn đầu tư hạnhẹp
Đối với bảo tàng Tổng hợp Nghệ An, ngày 18/ 6/ 2010, UBND tỉnh đã kýquyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình trưng bày nội ngoại thất
Dự án đầu tư với kinh phí 44,2 tỷ đồng, thời gian thực hiện trong 3 năm Theo
kế hoạch thì cuối năm 2013 sẽ hoàn thành và đưa vào phục vụ khách tham quan
Có thể nói, với việc tổ chức lại Bảo tàng kể trên chính là động lực quan trọng đểhoạt động của bảo tàng được chuẩn hóa hơn, phát huy tốt nhất vai trò của mìnhgóp vào sự phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội chung của tỉnh
Trang 22Dự án phê duyệt từ năm 2010 nhưng năm 2011 mới bắt đầu có tiền đầu
tư Năm 2011 cấp 4 tỷ đồng ( chiếm 9% tổng nguồn vốn đầu tư), năm 2012 cấp3,5 tỷ đồng ( chiếm 7,9%) , năm 2013 cấp thêm 3,5 tỷ đồng Như vậy, trong 3năm, số vốn được cấp mới chỉ có 11 tỷ đồng , chưa đến 1/3 tổng số vốn theo dựán.Nhưng tính đến tháng 4 năm 2014, công trình chỉ mới hoàn thành 1/4 Cứtheo tiến độ như vậy thì phải mất hơn 3 năm nữa bảo tàng mới có thể mở cửa trởlại đây là lo ngại lớn nhất của lãnh đạo cũng như cán bộ bảo tàng Hơn thế nữa,qua thời gian phần công trình đã xây cũng đang bị xuống cấp như mối ăn từmóng, tường bong tróc, hệ thống các cửa kính bị bể Ngoài ra, do việc thiết kếxây dựng hệ thống phần mái của dự án phần vỏ này không hợp lý nên gặp mưalớn, nước đã tràn vào phía trong nhà Năm 2012, tỉnh Nghệ An phải cấp thêm1,6 tỷ đồng để sửa lại Một việc đáng lo ngại đó là hiện vật lưu giữ trong bảotàng có nguy cơ bị đe dọa
Cùng một hoàn cảnh như vậy, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh trong suốt 18năm không được đầu tư đổi mới Đến tháng 6 năm 2013, bảo tàng đã được đầu
tư nâng cấp, tu sửa nội, ngoại thất Dự kiến tháng 5-6 năm nay sẽ hoàn thành Vìvậy, đến nay cả 2 bảo tàng này vẫn luôn trong tình trạng đóng cửa
Không phải đầu tư nâng cấp, tu sửa nhưng bảo tàng Quân khu 4 vẫnthường xuyên đóng cửa Bảo tàng chỉ mở cửa thường xuyên vào ngày thứ 3, thứ
5, chủ nhật và các ngày lễ như 8/3, 30/4, 1/5,…Còn những ngày thường, bảotàng hầu như không có khách đến tham quan Có chăng chỉ là những người đến
vì mục đích nghiên cứu, học tập Theo cán bộ bảo tàng cho biết: bảo tàng chỉ mởcửa phòng trưng bày khi có đoàn khách đăng ký trước, còn những ngày kháckhông mở cửa
Lối tư duy “ bao cấp”
Các bảo tàng trên địa bàn thành phố Vinh đều thuộc sở hữu của Nhà nước.Căn cứ theo điều 8, chương I của “ Quy chế tổ chức và hoạt động của bảo tàng”
do đồng chí Nguyễn Khoa Điềm ký ngày 6/ 2/ 1998 nêu rõ: “ Bộ văn hóa thôngtin ( nay là Bộ văn hóa thể thao và du lịch) thực hiện quyền quản lý của Nhànước, chỉ đạo và hướng dẫn các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ đối với các
Trang 23bảo tàng” Theo đó ở thành phố Vinh, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh và bảo tàngTổng hợp Nghệ An thuộc quyền quản lý trực tiếp của Sở văn hóa thể thao và dulịch tỉnh Nghệ An và UBND tỉnh Nghệ An Riêng bảo tàng Quân khu 4 là bảotàng thuộc lực lượng vũ trang, là chi nhánh của bảo tàng cách mạng Việt Namnên nó còn chịu sự quản lý trực tiếp từ cấp trung ương Đồng thời, các bảo tàngnày phải hoạt động theo các quy định của hiến pháp và pháp luật.
Một thực tế chung đang diễn ra hiện nay, đó là hệ thống bảo tàng của ViệtNam hầu hết là bảo tàng thuộc sở hữu Nhà nước Nó có vai trò quan trọng trongviệc thống nhất quản lý trong cả nước Nhà nước đưa ra các quy chế, chính sách,hướng dẫn tổ chức, thực hiện, kiểm tra cũng như giám sát, xử phát đối với cácbảo tàng Qua đó, sẽ tạo được sự nhất quán trong tổ chức cũng như các khâucông tác của bảo tàng Nhà nước như một cơ quan giám sát mọi hoạt động củabảo tàng để kịp thời tìm ra hướng đi phù hợp Tuy nhiên, cũng chính điều này đãdẫn đến tình trạng “ thụ động” của các bảo tàng Từ trước tới nay, các bảo tàng ởnước ta nói chung và ở Nghệ An nói riêng đều hoạt động theo cơ chế bao cấp.Vận hành theo cơ chế này, tức mọi hoạt động của bảo tàng sẽ chịu sự quản lýcủa Nhà nước mà trực tiếp là Sở văn hóa thể thao du lịch và UBND tỉnh Nhànước sẽ thông qua tỉnh để đầu tư xây dựng, nâng cấp, tu sửa đồng thời trả lươngcho cán bộ, nhân viên trong bảo tàng Đó là nguyên nhân làm mất đi tính chủđộng của các bảo tàng
Ngoài ra, cách nghĩ thụ động, chờ đợi khách đến tham quan vẫn đè nặng ởcác bảo tàng trên địa bàn thành phố Vinh và hầu hết bảo tàng trong cả nước Đây
là hệ quả của việc nguồn nhân lực không đủ trình độ, năng lực để theo kịp bướctiến của xã hội trong điều kiện trình độ dân trí ngày càng cao, có điều kiện đinhiều nước trên thế giới
Qua cuộc trao đổi với ông Nguyễn Công Thành- giám đốc bảo tàng Quânkhu 4, được biết: nhân viên bảo tàng chủ yếu là những người được đào tạo từtrường quân sự, một số cán bộ học chuyên ngành lịch sử, văn hóa, không có aihọc du lịch và bản thân ông cũng chuyển từ quân đội qua hoạt động ngành bảotàng Thiết nghĩ, với nguồn cán bộ như vậy, trong tương lai liệu bảo tàng có theo