Văn Định, Chiếc cầu Có thể nói, việc thường xuyên sử dụng những từ ngữ địa phương như trên đã góp phần làm cho bức tranh hiện thực đời sống và con người trong truyện thêm phần chân thật [r]
Trang 1TUẦN 13 Ngày soạn:……… TIẾT 61 Ngày dạy:……… Tập làm văn LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN
Giúp HS
- Cảm nhận được tình cảm, cảm xúc chân thành của nhân vật trữ tình người cháu và hình ảnh người bà giàu tìnhthương, giàu đức hy sinh của bài thơ Bếp lửa
- Thấy được nghệ thuật diễn tả cảm xúc thông qua hồi tưởng kết hợp miêu tả, tự sự, bình luận của tác giả
I TRỌNG TÂM, KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ.
1 Kiến thức : Đoạn văn tự sự.
- Các yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng : Viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận với độ dài tên 90 chữ.
- Phân tích được tác dụng của yếu tố lập luận trong đoạn văn tự sự
II TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
9A1/ (Vắng : ) 9A3/ (Vắng: )
9A2/ (Vắng : ) 9A5/ (Vắng: )
2 Kiểm tra:
Nghị luận là gì? Trong văn tự sự, yếu tố nghị luận thường xuất hiện ở đâu? Bằng những hình thức gì?
- Là văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, một quan điểm nào đó
Để nghị luận trong văn bản tự sự được chặt chẽ, hợp lí, người ta thường dùng các từ, các câu gì?
3 Bài mới: Các tiết học trước đã giúp các em biết về nội dung, hình thức và cách lập luận Tiết học hôm nay, chúng
ta sẽ tiến hành viết đọan văn nghị luận
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh Tìm hiểu yếu tố nghị
luận trong văn bản tự sự
+ GV cho HS đọc yêu cầu VD1 (S/160) Đọc đoạn văn:
LỖI LẦM VÀ SỰ BIẾT ƠN Hai người bạn cùng đi qua sa mạc Trong chuyến
đi, giữa hai người có xảy ra một cuộc tranh luận, và một
người nổi nóng không kiềm chế được mình đã nặng lời
miệt thị người kia Cảm thấy bị xúc phạm, anh không
nói gì, chỉ viết lên cát: “Hôm nay người bạn tốt nhất
của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ”.
Họ đi tiếp, tìm thấy một ốc đảo, và quyết định đi
bơi Người bị miệt thị lúc nãy bây giờ bị đuối sức và
chìm dần xuống Người bạn kia đã tìm cách cứu anh
Khi đã lên bờ, anh lấy một miếng kim loại khắc lên đá:
“Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã cứu sống tôi”.
Người kia hỏi: “Tại sao khi tôi xúc phạm anh, anh
viết lên cát, còn bây giờ anh lại khắc lên đá ?”
Anh ta trả lời: “Những điều viết lên cát sẽ mau
chóng xóa nhòa theo thời gian, nhưng không ai có thể
xóa được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá,
trong lòng người”.
Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi
đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa
lên đá
(Hạt giống tâm hồn, tập 4
NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2004)+ GV cho HS đọc yêu cầu VD2 (S/160) Trả lời câu hỏi:
Trong đoạn văn trên yếu tố nghị luận thể hiện ở những
I THỰC HÀNH TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ LUẬN TRONG ĐOẠN VĂN TỰ SỰ:
VD1 (S/160) Đọc đoạn văn sau:
LỖI LẦM VÀ SỰ BIẾT ƠN Hai người bạn cùng đi qua sa mạc Trong chuyến
đi, giữa hai người có xảy ra một cuộc tranh luận, và mộtngười nổi nóng không kiềm chế được mình đã nặng lờimiệt thị người kia Cảm thấy bị xúc phạm, anh không
nói gì, chỉ viết lên cát: “Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ”.
Họ đi tiếp, tìm thấy một ốc đảo, và quyết định đibơi Người bị miệt thị lúc nãy bây giờ bị đuối sức vàchìm dần xuống Người bạn kia đã tìm cách cứu anh.Khi đã lên bờ, anh lấy một miếng kim loại khắc lên đá:
“Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã cứu sống tôi” Người kia hỏi: “Tại sao khi tôi xúc phạm anh, anh viết lên cát, còn bây giờ anh lại khắc lên đá ?”
Anh ta trả lời: “Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xóa nhòa theo thời gian, nhưng không ai có thể xóa được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người”.
Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗiđau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lênđá
(Hạt giống tâm hồn, tập 4
NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2004)VD2: S/160
- Các yếu tố nghị luận:
Trang 2câu văn nào? Chỉ ra vai trò của các yếu tố ấy trong việc
làm nổi bật nội dung của đoạn văn.
Hoạt động 2: Thực hành viết đoạn văn tự sự có sử dụng
yếu tố nghị luận
+ GV cho HS đọc yêu cầu BT1 (S/161) Viết đoạn văn kể
lại buổi sinh hoạt lớp Trong buổi sinh hoạt đó, em đã
phát biểu ý kiến để chứng minh Nam là một người bạn
rất tốt
Bài văn tham khảo: Sáng nay, trong buổi sinh hoạt lớp
với chủ đề " Ai là người bạn tốt nhất?", lớp trưởng Cẩm
Tú sau khi nhận xét chung tình hình của lớp trong tháng,
bạn đã thông qua kết quả đánh giá 5 người bạn tốt nhất
do các tổ bình bầu Cẩm Tú vừa dứt lời, cả lớp vỗ tay
đồng thanh nhất trí Nhưng riêng lòng tôi cứ day dứt về
trường hợp của Nam Nam không được Ban cán bộ lớp
xét duyệt vì lý do bạn đi học muộn một buổi trong tuần
chào mừng ngày NGVN Sau khi cân nhắc, suy nghĩ, tôi
quyết định phát biểu ý kiến của mình về trường hợp của
Nam Tôi nói:
- Thưa các bạn, lớp ta ai cũng biết Nam là một học sinh
học giỏi, một cán bộ lớp hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
được giao Nam vốn ít nói, nhưng lại rất chan hoà với
bạn, sẵn sàng giúp đỡ các bạn một cách âm thầm như
giảng lại bài cho bạn Thanh bị ốm, đưa Vân về tận nhà
khi xe bạn bị hỏng giữa trưa hè, chân thành, tế nhị góp ý
khi bạn chưa nghiêm túc trong giờ kiểm tra Lý do
Nam đi học muộn cũng bởi sáng hôm đó, trên đường đi
học bạn đã giúp em Hà lớp 6B bị ốm bất thường cấp cứu
vào bệnh viện Tôi nghĩ: người bạn tốt là người không
những biết chia sẻ khó khăn với bạn bè, sẵn sàng giúp
đỡ người khác mà còn dám thẳng thắn phê bình giúp bạn
tiến bộ Tôi khẳng định: Nam là người bạn rất tốt của
chúng ta!
Tôi vừa dứt lời, cả lớp hướng về phía Nam vỗ tay rào
rào tán thưởng Thậm chí có bạn còn đề nghị Nam là đội
viên xuất sắc trong đợt thi đua này Vâng, phẩm chất
người bạn tốt phải thể hiện từ ý nghĩ, cử chỉ đến việc
làm cụ thể chứ đâu phải chỉ ở lời nói!
+ GV cho HS đọc yêu cầu BT2 (S/161) Viết đoạn văn kể
về những việc làm hoặc những lời dạy bảo giản dị mà
sâu sắc của người bà kính yêu đã làm cho em cảm động
( trong đoạn văn có sử dụng yếu tố nghị luận)
Có thể tham khảo văn bản sau đây:
BÀ TÔI (Trích)
Tôi ngẩng cao đầu mới thấy tuổi của bà; chứ cứ nhìn
bà chặt củi, nhổ sắn, nhìn bà đứng, bà đi mà không ai
biết bà đã gần bảy mươi Bà làm nhanh, đi nhanh, lưng
+ "Những điều viết lên cát trong lòng người".
+ "Vậy muốn chúng ta hãy khắc ghi những ân nghĩa lên đá".
- Tác dụng : Làm cho câu chuyện giàu tính triết lí và có
ý nghĩa giáo dục cao
- Bài học về sự bao dung, lòng nhân ái biết tha thứ vàghi nhớ ân tình ân nghĩa
II THỰC HÀNH VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN:
Bài tập 1 (S/161) Thứ 7 tuần trước, Lan bị mất chiếc máymp3, Lan vội vàng nghi Nam lấy cắp nó Lan nói rằngNam ngồi gần và trong giờ ra chơi chỉ có Nam tỏng lớpnên mới có cơ hội lấy cắp nhưng tôi biết Lan nghi Namlấy chỉ vì gia đình Nam rất khó khăn, bần cùng
Đến tiết Sinh hoạt lớp, Lan lại còn nói với cô Hằng GVCN lớp tôi Các bạn trong lớp đều tin rằng điều Lannói là có cơ sở Mọi người bàn tán xôn xao Nam có giảithích nhưng không ai nghe Tôi bức xúc, thấy ức, thấygiận thay Nam Tôi biết Nam không bao giờ làm điều
-đó Tôi đứng dậy, nói : "Các bạn không chịu nghe Namnói, không có bằng chứng thì đừng vội đổ tội cho ngườikhác Nam là người nhút nhát, khép kín chỉ vì các bạnkhông chịu mở lòng, luôn coi thường Nam vì gia đìnhbạn ý nghèo, khó khăn, mẹ là lao công, bố là công nhânsao? Lan nghi Nam lấy cắp mp3 à? Thế bạn không nhớsáng hôm qua đã cho Huy lớp bên mượn à?" Lan bànghoàng nhớ lại, vẻ mặt ngượng ngùng, cúi mặt không nóimột lời Tôi tiếp "Các bạn có biết Nam vẫn thườngxuyên giúp đỡ những em bé đường phố học chữ không?Việc nhà, việc học, lại còn việc dạy chữ nữa, ấy thế màNam năm nào cũng là học sinh giỏi Đó không phải tấmgương hay sao? Chỉ nhìn bề ngoài, hoàn cảnh mà vộiđánh giá người khác thì có quá đáng không? Để nhận xétmột người, các bạn không nên chỉ nhìn vẻ bề ngoài Đóchính là điều tôi và các bạn cần học đấy!" Tôi ngồixuống, im lặng Buổi sinh hoạt trôi qua nặng nề nhưngtôi biết, cả lớp đều đang suy ngẫm
Bài tập 2 (S/161) Mỗi năm cứ vào cuối thu ngoài trời selạnh thì tôi lại nhớ đến hình ảnh bà tôi ngồi đan áo ấmcho tôi Người bà giản dị nhưng lại có một đức tính cao
cả Từ nhỏ tôi đã sống với bà vì ba mẹ phải đi làm ăn xa
để lại quê nhà quạnh hiu cùng hai bà cháu Ở với bà tôiđược dạy bao nhiêu điều bổ ích Bà thường bảo làmngười phải biểt “Uống nước nhớ nguồn” cháu ạ Bà cònbảo: Chim có tổ, người có tông và ta không nên quên đinguồn cội của mình, nơi mà ta đã cất tiếng khóc chào
Trang 3thẳng Bà không hút thuốc lào như u tôi, không ăn giầu.
Bà như một chiếc bóng; lặng lẽ, đi không ai biết, về
không ai hay Bà tất bật, khi đi giồng sắn ở trại, lúc rẫy
ràng ràng, khi đi bắt cua bán, lúc cấy thuê Có lần bà bỏ
nhà bốn năm ngày Tôi hỏi Lĩnh, nó rớm nước mắt
Tuần phu đi rầm rập bắt thuế Trống dồn sôi cả bụng,
đập thình thịch vào cái ngực bé nhỏ của tôi
Cả làng đã im ắng Bà như chiếc bóng giở về Ít khi
tôi thấy bà nói chuyện nói trò với ai ngoài các cháu ra Ít
khi tôi thấy bà đôi co với ai Dân làng bảo bà hiền như
đất Nói cho đúng, bà hiền như chiếc bóng Nếu ai lành
chanh lành chói bà rủ rỉ khuyên Bà nói nhiều bằng ca
dao, tục ngữ Những chị mồm năm miệng mười, sau khi
bà khuyên chỉ còn mồm một, miệng hai
Người ta bảo: "Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà" Bà
như thế thì chúng tôi hư làm sao được […]
Bà tôi có học hành gì đâu, một chữ cắn đôi không
biết Bà lặng lẽ; cứ tưởng bà không biết gì Bà thuộc như
cháo hàng trăm hàng nghìn câu ca Bà nói những câu sao
mà đúng thế Bà bảo u tôi:
Dạy con từ thuở còn thơ Dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về
Người ta như cây Uốn cây phải uốn từ non Nếu để
lớn lên mới uốn, nó gãy
(Theo Duy Khán, Tuổi thơ im lặng,
NXB Kim Đồng, Hà Nội, 1996)
đời, nơi chôn nhao cắt rúng Tất cả những điều ấy làmtôi không thể nào quên và nó đã theo tôi trong suốt cuộcđời
Hoặc: Bố mẹ tôi đều làm ruộng nên ngày ấy nhà tôi
nghèo lắm Bấy giờ, bà nội tôi tuy tuổi đã cao, nhữngvẫn còn khoẻ mạnh nên bà thường đỡ đần bố mẹ tôicông việc nội trợ, bếp núc Bà tôi bảo : “Đối với conngười, hạt gạo là quí giá nhất !” Mỗi lần đong gạo từthùng ra cái rá, bà tôi thường làm rất thong thả, cẩnthận : không bao giờ để vương vãi hạt nào ra ngoài Mộtlần bà tôi bị mệt nên tôi phải lo chuyện cơm nước Khitôi bê cái rá gạo ra cửa, chẳng may trượt chân, nhưngvẫn gượng gạo đi, chỉ có vài ba hạt gạo văng ra ngoài.Tôi thản nhiên đi xuống bếp nấu cơm Xong việc, tôiđịnh bụng khoe với bà về cái sự giỏi giang của mình thì
… Tôi bỗng đứng sững… Bà tôi đang chống gậy dò đitừng bước để nhặt các hạt gạo vương vãi trên nền nhà…Tôi vội chạy lại đỡ bà, nói : “Bà ơi có mấy hạt gạo bõbèn gì mà bà phải khổ sở thế ?” Bà tôi thều thào : “Cháuơi… thóc gạo là Đức Phật đấy… Không có nó thì cũngchẳng có ai hương khói nơi cửa Phật đâu…” Lúc ấy, tôichưa hiểu câu nói của bà lắm, nhưng bây giờ tôi đãhiểu… Suốt một đời tần tảo lam lũ, bà tôi không có gì cảđâu, ngoài những hạt thóc do chính bà làm ra bằng mộtnắng hai sương và cũng chính do bà xay, giã, giần,sàng ?
Hoặc: * Bà nội rất quan tâm đến chúng tôi Mỗi khi
thấy hai chị em tôi ngồi học bài, bà bảo: “ Các cháu phải
ráng mà học hành cho giỏi giang Ngày xưa, bà và bố
mẹ các cháu chẳng được học hành chu đáo, nên bây giờ các cháu phải học thay cho cả bà và cha mẹ đấy!” Buổi
tối, bà thường kể chuyện cho chúng tôi nghe Qua lời bà
kể nhỏ nhẹ, chị em tôi rất dễ hình dung ra người hiền,
kẻ ác trong từng câu chuyện và dần dần hiểu được thế nào là lẽ phải, là lẽ công bằng, là đạo lí ở trên đời.
-Kim
Trang 4Lân -Buổi trưa hôm ấy ông Hai ở nhà một mình Con bé lớn gánh hàng ra quán cho mẹ chưa thấy về Hai đứa bé thìông cắt chúng nó ra vườn trông mấy luống rau mới cấy lại chẳng gà vặt hết
Ông Hai hì hục vỡ một vạt đất rậm, ngoài bờ suối từ sáng đến giờ, ông tính để trồng thêm vài trăm gốc sắn ănvào những tháng đói sang năm Có một mình, ông phải làm cố, hai vai mỏi nhừ Ông nằm vật lên giường vắt tay lêntrán nghĩ ngợi vẩn vơ Ông lại nghĩ về cái làng của ông, lại nghĩ đến những ngày cùng làm với anh em A, sao mà
độ ấy vui thế Ông thấy mình như trẻ ra Cũng hát hỏng, bông phèng, cũng đào, cũng cuốc mê man suốt ngày.Trong lòng ông lão lại thấy náo nức hẳn lên Ông lại muốn về làng, lại muốn được cùng anh em đào đường đắp ụ,
xẻ hào, khuân đá… Không biết cái chòi gác ở đầu làng đã dựng xong chưa? Những đường hầm bí mật chắc là cònkhướt lắm Chao ôi! Ông lão nhớ làng, nhớ cái làng quá
Bên ngoài, ánh nắng rọi xuống mặt sân sáng lóa, có mấy tiếng gà trưa cất lên eo óc Gian nhà càng như lịm đi,
mờ mờ hơi đất Giờ này là mụ chủ sắp đi làm đồng về đây ông lại sắp phải nằm trong này mà nghe mụ chửi conmắng cái, kêu vại nước chóng cạn, cái bếp bừa bộn nheo nhéo lên đây
Tấm liếp che cửa bỗng kêu lạch xạch, gian nhà sáng bừng lên Ông Hai giật mình, ngóc đầu nhìn ra Đứa congái lớn gồng đôi thúng không bước vào Ông cất tiếng hỏi:
- Ở ngoài ấy làm gì mà lâu thế mày?
Không để đứa con kịp trả lời, ông lão nhỏm dậy vơ lấy cái nón:
- Ở nhà trông em nhá! Đừng có đi đâu đấy ông lão giơ tay chỉ lên nhà trên:
- Nó thì rút ruột ra, biết chửa!
Dứt lời ông bước vội ra ngoài Trời xanh lồng lộng, có những tảng mây sáng chói, lừ đừ Đường vắng hẳnngười qua lại Họ rạt cả vào các khoảnh bóng cây tránh nắng Một vài tiếng động nhẹ khẽ gợn lên, oi ả
Ông Hai đi nghênh ngang giữa đường vắng, cái đầu cung cúc lao về phía trước Hai tay vung vẩy, nhấp nhổm.Gặp ai quen ông Hai cũng níu lại cười cười:
- Nắng này là bỏ mẹ chúng nó!
Có người bỡ ngỡ hỏi lại: “Chúng nó nào?” Thì ông lão bật cười, giơ tay trỏ về phía tiếng súng:
-Tây ấy chứ còn chúng nó nào nữa Ngồi trong vị trí giờ bằng ngồi tù
Dứt lời, ông lão lại đi, làm như đang bận nhiều công việc lắm Cũng như mọi hôm, việc đầu tiên là ông vàophòng thông tin nghe đọc báo Ông cứ đứng vờ vờ xem tranh ảnh chờ người khác đọc rồi nghe lỏm Điều này ôngkhổ tâm hết sức Ông cũng đã có học được một khóa bình dân học vụ ở làng, cũng đã biết đọc, biết viết Nhưng chữ
in khó nhận mặt chữ, ông đọc nó cứ bập bõm, câu được câu chăng, mà chả lẽ cứ nghếch cổ lên giữ chịt lấy tờ báokhông cho người khác xem nữa? Ông ghét thậm những anh cậy ta đây lắm chữ đọc báo lại cứ đọc thầm một mình,không đọc ra thành tiếng cho người khác nghe nhờ mấy
Hôm nay may quá, vớ được anh dân quân đọc rất to, dõng dạc, rành rọt từng tiếng một, cơ chừng anh ta cũngmới học, đánh vần được chữ nào anh ta đọc luôn chữ ấy Ông lão nghe chẳng sót một câu nào Bao nhiêu là tin hay.Một em nhỏ trong ban tuyên truyền xung phong bơi ra giữa hồ Hoàn Kiếm cắm quốc kỳ lên Tháp Rùa “Đấy, cứkêu chúng nó trẻ con mãi đi, liệu đã bằng chúng nó chưa?” Một anh trung đội trưởng sau khi giết được bảy tên giặc
đã tự sát bằng một quả lựu đạn cuối cùng Đội nữ du kích Trưng Trắc giả làm người đi mua hàng đã bắt sống mộttên quan hai bốt Thao ngay giữa chợ “Khiếp thật, tinh những người tài giỏi cả” Lại còn bao nhiêu tin đột kích nữa,chỗ này giết được năm Pháp với hai Việt gian; chỗ kia phá đổ được một xe tăng và một xe díp “Cứ thế, chỗ nàygiết một tí, chỗ kia giết một tí, cả súng ống cũng vậy, hôm nay dăm khẩu, ngày mai dăm khẩu, tích tiểu thành đạilàm gì mà rồi thằng Tây không bước sớm” Ruột gan ông lão cứ múa cả lên, vui quá!
Ông lão náo nức bước ra khỏi phòng thông tin, rẽ vào quán dặn vợ mấy việc rồi đi thẳng ra lối huyện cũ Ở đây,những tốp người tản cư mới ở dưới xuôi lên đứng ngồi lố nhố cả ở dưới mấy gốc đa sù sì, cành lá rườm rà ken vàonhau, rải xuống mặt đường và bãi cỏ một vùng bóng mát rộng Ông lão ngồi vào một cái quán gần đấy Hút mộtđiếu thuốc lào, uống một hụm chè tươi nóng, ông chóp chép cái miệng ngẫm nghĩ: bao nhiêu ý nghĩ vui thích chenchúc trong đầu óc Tiếng quạt, tiếng thở, tiếng trẻ con khóc, cùng với tiếng cười nói của cánh đi phá đường về râmran một góc đường Dưới chân đồi, những thửa ruộng lúa xanh mượt, uốn quanh co dưới trời nắng, lấp loáng nhưmột khúc sông Có mấy bóng cò trắng bay dật dờ…
- Các ông các bà ở đâu ta lên đấy ạ?
Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi Một người đàn bà mau miệng trả lời:
- Thưa ông chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ Đi bốn năm hôm mới lên đến đây vất vả quá!
- Ở Gia Lâm lên ạ? Lúa má dưới ta thế nào, liệu có cấy được không bác?
- Chả cấy thì lấy gì mà ăn Cấy tất ông ạ Chân ruộng dưới chúng cháu còn tốt hơn trên này nhiều
Trang 5- Thì vưỡn! Lúa dưới ta vưỡn tốt nhiều chứ.
Ông lão rít một hơi thuốc lào nữa, gật gù cái đầu: “Hừ, đánh nhau cứ đánh nhau, cày cấy cứ cày cấy, tản cư cứtản cư… Hay đáo để.”
- Này bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà nghe rát thế không?
Một người đàn bà cho con bú mé bên kia nói xen vào:
- Nó rút ở Bắc Ninh về qua chợ Dầu nó khủng bố ông ạ
Ông Hai quay phắt lại lắp bắp hỏi:
- Nó… Nó vào chợ Dầu hở bác? Thế ta giết được bao nhiêu thằng?
Người đàn bà ẵm con cong môi lên đỏng đảnh:
- Có giết được thằng nào đâu Cả làng chúng nó Việt gian theo Tây còn giết gì nữa Cổ ông lão nghẹn ắng hẳnlại, da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi, tưởng như đến không thở được Một lúc lâu ông mới rặn è è, nuốt một cái gìvướng ở cổ, ông cất tiếng hỏi, giọng lạc hẳn đi:
- Liệu có thật không hở bác? Hay là chỉ lại…
- Thì chúng tôi vừa ở dưới ấy lên đây mà lại Việt gian từ thằng chủ tịch mà đi cơ ông ạ Tây vào làng chúng nóbảo nhau vác cờ thần ra hoan hô Thằng chánh Bệu thì khuân cả tủ chè, đỉnh đồng, vải vóc lên xe cam nhông, đưa
vợ con lên vị trí với giặc ở ngoài tỉnh mà lại
Có người hỏi:
- Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?…
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà
Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lén đưa nhau ra đầu nhàchơi sậm chơi sụi với nhau
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ tràn ra… Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nócũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… ông lão nắm chặt hai tay lại và rít lên:
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thếnày!
Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ như lời mình nói không được đúng lắm Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đếnthế được Ông kiểm điểm từng người trong óc Không mà, họ toàn là những người có tinh thần cả mà Họ đã ở lạilàng Quyết tâm một sống một chết với giặc, có đời nào lại can tâm làm điều nhục nhã ấy!…
Nhưng sao lại nẩy ra cái tin như vậy được? Mà thằng chánh Bệu thì đích thị là người làng không sai rồi Không
có lửa thì sao có khói? Ai người ta hơi đâu bịa tạc ra những chuyện ấy làm gì Chao ôi! Cực nhục chưa, cả làng Việtgian! Rồi đây biết làm ăn, buôn bán ra sao? Ai người ta chứa Ai người ta buôn bán mấy Suốt cả cái nước ViệtNam này người ta ghê tởm, người ta thù hằn cái giống Việt gian bán nước… Lại còn bao nhiêu người làng, tan tácmỗi người một phương nữa không biết họ đã rõ cái cơ sự này chưa?…
Chiều hôm ấy bà Hai về cũng có vẻ khác Bà bước uể oải, cái mặt cúi xuống bần thần Đôi quang thúng thõngthẹo trên hai mấu đòn gánh Bà đi thẳng vào trong nhà lúi húi xếp hàng vào một xó, rồi lẳng lặng ra bậc cửa ngồi
ôm má nghĩ ngợi Trẻ con cũng không đứa nào dám vòi quà Trong nhà có cái im lặng thật là khó chịu, không aidám cất tiếng lên nói, cả đến nhìn nhau họ cũng không dám nhìn nhau nữa
Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy Bà lẳng lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng Vẫn nhữngtiền cua, tiền bún, tiền đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm thường ngày
Trang 6Ông lêo gắt lín:
- Biết rồi!
Bă Hai nín bặt Gian nhă lặng đi, hiu hắt ânh lửa văng nhờ nhờ ở ngọn đỉn dầu lạc vờn trín nĩt mặt lo đu của
bă lêo Tiếng thở của ba đứa trẻ chụm đầu văo nhau ngủ nhẹ nhăng nổi lín, nghe như tiếng thở của gian nhă
- Thế nhưng người ta đồn trín năy người ta không chứa những người chợ Dầu nữa thầy nó ạ
Nghe ngóng một chút, không thấy chồng trả lời, bă lêo lại cúi xuống lầm bầm tính Nĩt mặt bă lặng đi, chịuđựng vă nhẫn nhục
Bín gian bâc Thứ đê ngủ từ lđu, chung quanh đều im lặng… Một văi tiếng chó nhúc nhắc sủa phía xa, vă cótiếng trẻ khóc văng vẳng trong tiếng gió
Ông Hai vẫn trằn trọc không sao ngủ được Ông hết trở mình bín năy lại trở mình bín kia, thở dăi Chợt ông lêolặng hẳn đi, chđn tay nhủn ra, tưởng chừng như không cất lín được… Có tiếng nói lĩo xĩo ở gian trín Tiếng mụchủ… Mụ nói câi gì vậy? Mụ nói câi gì mă lăo xăo thế? Trống ngực ông lêo đập thình thịch Ông lêo nín thở, lắngtai nghe ra bín ngoăi…
Bă Hai bỗng lại cất tiếng:
- Thầy nó ngủ rồi ư? Dậy tôi bảo câi năy đê
Ông Hai bật ngóc đầu dậy, giơ tay trỏ lín nhă trín, ông sít hai hăm răng lại mă nghiến:
- Im! Khổ lắm! Nó mă nghe thấy lại không ra câi gì bđy giờ
Ông lêo lại ngả mình nằm xuống, không nhúc nhích
Đê ba bốn hôm nay, ông Hai không bước chđn ra đến ngoăi, cả đến bín bâc Thứ ông cũng không dâm sang.Suốt ngăy ông chỉ quanh quẩn ở trong câi gian nhă chật chội ấy mă nghe ngóng Nghe ngóng xem binh tình bínngoăi ra sao? Một đâm đông xúm lại ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa ông cũng chột dạ Lúc năo ôngcũng nơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang băn tân đến “câi chuyện ấy” Cứ thoâng nghe nhữngtiếng Tđy, Việt gian, cam nhông… lă ông lủi ra một góc nhă, nín thít Thôi lại chuyện ấy rồi!
Nhưng còn câi năy nữa mă ông sợ, có lẽ còn ghí hơn cả những tiếng kia nhiều Ấy lă mụ chủ nhă Từ ngăy xảy
ra chuyện ấy, hình như mụ ta lấy điều lăm cho vợ chồng ông khổ ngấm khổ ngầm lă mụ thích
Sâng chiều bốn buổi đi lăm đồng về, mụ kĩo lí câi nạo cỏ quỉn quẹt dưới đất, qua cửa, mụ nhòm văo nói nhữngcđu bóng gió xa xôi, như khía văo thịt ông lêo Thôi thì bđy giờ thế năo mă chả phải chịu Có được chỗ chui ra chuivăo lă may lắm rồi Mỗi lần mụ nói, ông lêo chỉ cười gượng lăm như không biết chuyện gì
Ông thì muốn lặng đi như thế, nhưng mụ chủ nhă có để cho ông yín đđu
Sâng hôm nay lúc bă Hai sắp sửa quang gânh ra hăng thì mụ chủ nhă không biết đi đđu về, mụ đứng dạng hâng
ở ngoăi sđn nói chõ văo:
- Bă lêo chưa đi hăng cơ ă? Muộn mấy?…
- Chưa bă ạ Mời bă văo chơi trong năy
- Vđng bă để mặc em… ă bă Hai năy!…
Mụ chạy sât văo bực cửa, thđn mật:
- Trín năy họ đồn giăng giăng ra rằng thì lă lăng dưới nhă ta đi Việt gian theo Tđy đấy, ông bă đê biết chưa nhỉ?
… Nghe nói, bảo có lệnh đuổi hết những người lăng chợ Dầu khỏi vùng năy không cho ở nữa
Mụ chủ chĩp miệng, giọng ngọt xớt:
- Em cứ khó nghĩ quâ… ông bă cũng lă người lăm ăn tử tế cả Nhưng mă có lệnh biết lăm thế năo Đănh nhẽ lẵng bă kiếm chỗ khâc vậy… Năy, ở với nhau đang vui vẻ, ông bă dọn đi, em lại cứ nhớ đâo để đấy nhớ
Bă Hai cúi mặt xuống rđn rấn nước mắt, bă nói:
- Vđng… thôi thì dđn lăng đê chả cho ở nữa, chúng tôi cũng đănh phải đi nơi khâc chứ biết lăm thế năo Nhưngxin ông bă trín ấy nghĩ lại thư thư cho vợ chồng chúng tôi văi ba hôm nữa Bđy giờ bảo đi, vợ chồng chúng tôicũng không biết lă đi đđu…
Mụ chủ đi rồi, bă Hai vă con bĩ lớn nước mắt ròng ròng, lẳng lặng gânh hăng ra quân Vợ chồng cũng chẳngdâm nói với nhau cđu gì
Ông Hai ngồi lặng trín một góc giường, bao nhiíu ý nghĩ đen tối, ghí rợn, nối tiếp bời bời trong đầu óc ông lêo.Biết đem nhau đi đđu bđy giờ? Biết đđu người ta chứa bố con ông mă đi bđy giờ?…
Thật lă tuyệt đường sinh sống! Mă không gì câi đất Thắng năy Ở Đăi, ở Nhê Nam, ở Bố Hạ, Cao Thượng…đđu đđu có người chợ Dầu người ta cũng đuổi như đuổi hủi Mă cho dẫu vì chính sâch Cụ Hồ người ta chẳng đuổi
đi nữa, thì mình cũng chẳng còn mặt mũi năo đi đến đđu
Trang 7“Cả làng chúng nó Việt gian theo Tây…” cái câu nói của người đàn bà tản cư hôm trước lại dội lên trong tâm tríông
Ông Hai nghĩ rợn cả người Cả cuộc đời đen tối, lầm than cũ nổi lên trong ý nghĩ ông Ông không thể về cáilàng ấy được nữa Về bây giờ ra ông chịu mất hết à?
Không thể được! Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù Ông lão ôm thằng con út lên lòng,
vỗ nhè nhẹ vào lưng nó, khẽ hỏi:
- Húc kia! Thầy hỏi con nhé, con là con ai?
- Là con thầy mấy lỵ con u
- Thế nhà con ở đâu?
- Nhà ta ở làng chợ Dầu
- Thế con có thích về làng chợ Dầu không? Thằng bé nép đầu vào ngực bố trả lời khe khẽ:
- Có
Ông lão ôm khít thằng bé vào lòng, một lúc lâu lại hỏi:
- À thầy hỏi con nhé Thế con ủng hộ ai?
Thằng bé giơ tay lên, mạnh bạo và rành rọt:
- Ủng hộ Cụ Hồ Chí Minh muôn năm!
Nước mắt ông lão giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má Ông nói thủ thỉ:
- Ừ đúng rồi, ủng hộ Cụ Hồ con nhỉ
Mấy hôm nay ru rú ở xó nhà, những lúc buồn khổ quá chẳng biết nói cùng ai, ông lão lại thủ thỉ với con nhưvậy Ông nói như để ngỏ lòng mình, như để mình lại minh oan cho mình nữa
Anh em đồng chí biết cho bố con ông
Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét soi cho bố con ông
Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ dám đơn sai Chết thì chết có bao giờ dám đơn sai Mỗi lần nói
ra được vài câu như vậy nỗi khổ trong lòng ông cũng vợi đi được đôi phần
Khoảng ba giờ chiều hôm ấy, có một người đàn ông đến chơi nhà ông Hai Hắn cũng là người chợ Dầu Haingười thì thầm ở góc nhà một lúc lâu rồi thấy ông Hai đóng khăn áo chỉnh tề tất tả theo hắn đi ông vội vã đến quên
cả dặn trẻ coi nhà
Ông Hai đi mãi đến xẩm tối mới về Cái mặt buồn thiu mọi ngày bỗng tươi vui, rạng rỡ hẳn lên Mồm bỏm bẻmnhai trầu, cặp mắt hung hung đỏ, hấp háy… Vừa đến ngõ ông lão đã lên tiếng:
- Chúng mày đâu rồi, ra thầy chia quà cho nào
Lũ trẻ ở trong nhà ùa ra, ông lão vội rút cái gói bọc lá chuối khô cho con bé lớn:
- Bánh rán đường đây, chia cho em mỗi đứa một cái
Dứt lời ông lão lại lật đật đi thẳng sang bên gian bác Thứ
Chưa đến bực cửa, ông lão đã bô bô:
- Bác Thứ đâu rồi? Bác Thứ làm gì đấy? Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ Đốt nhẵn! ông chủ tịch làng tôi vừa mớilên trên này cải chính, ông ấy cho biết… Cải chính cái tin làng chợ Dầu chúng tôi là Việt gian ấy mà Láo! Láo hết!
Toàn là sai sự mục đích cả.
Bác Thứ chưa nghe thủng câu chuyện ra sao, ông lão đã lại lật đật bỏ lên nhà trên
- Tây nó đốt nhà tôi rồi ông chủ ạ Đốt nhẵn Ông chủ tịch làng em vừa lên cải chính… Cải chính cái tin làng
chợ Dầu chúng em Việt gian ấy mà Láo! Láo hết, chẳng có gì sất Toàn là sai sự mục đích cả!
Cũng chỉ được bằng ấy câu, ông lão lại lật đật bỏ đi nơi khác Còn phải kể cho người khác biết chứ Ông lão cứmúa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người Ai cũng mừng cho ông lão
Trang 8Đến ngay cả mụ chủ nhà là người ông lão yên trí, nghe tin này thế nào mặt mụ cũng sa sầm xuống mà nói tứcnói xóc, thì trái lại, mụ lại tỏ vẻ rất vui sướng Mụ giương tròn cả hai mắt lên mà reo:
- A, thế chứ! Thế mà tớ cứ tưởng dưới nhà đi Việt gian thật, tớ ghét ghê ấy… Thôi, bây giờ thì ông bà lại cứ ở
tự nhiên chả ai bảo sao Ăn hết nhiều chứ ở hết là bao nhiêu
Mụ cười khì khì:
- Này, rồi cũng phải nuôi lấy con lợn… mà ăn mừng đấy!
Ông Hai gật gật:
- Được, được, chuyến này rồi phải nuôi chứ…
Tối hôm ấy ông Hai lại sang bên gian bác Thứ, lại ngồi trên chiếc chõng tre vén quần lên tận bẹn mà nói chuyện
về cái làng của ông
Ông kể lại hôm Tây vào khủng bố Chúng nó có bao thằng, bao nhiêu Tây, bao nhiêu Việt gian, đi những đườngnào, đốt phá những đâu đâu, và dân quân, tự vệ làng ông bố trí, cầm cự ra sao; rành rọt tỉ mỉ như chính ông lão vừa
dự trận đánh giặc ấy xong thật…
(Kim Lân (*), Văn tuyển tập 1945 – 1956,
NXB Văn nghệ, Hà Nội, 1956)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Cảm nhận được tình yêu làng quê thắm thiết , thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến ở nhân vậtÔng Hai trong truyện Qua đó thấy được 1 biểu hiện cụ thể, sinh động về tinh thần yêu nước của nhân dân ta trongthời kỳ kháng chiến chống Pháp
- Thấy được những nét đăc sắc trong nghệ thuật: Xây dựng tình huống tâm lý, miêu tả sinh động diễn biến tâmtrạng, ngôn ngữ của nhân vật quần chúng
- Rèn luyện năng lực phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự, đặc biệt là phân tích tâm lý nhân vật
II TRỌNG TÂM, KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ.
1 Kiến thức :
- Nhân vật sự việc cốt truyện trong một tác phẩm hiện đại
- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm; Sự kết hợp với các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong VB tự sự hiện đại
- Tình yêu làng, yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân VN trong thời kì kháng chiến chống Pháp
2 Kĩ năng :
- Đọc – hiểu văn bản truyện Việt Nam hiện đại được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm truyện để cảm nhận mộtvăn bản tự sự hiện đại
3 Thái độ: Giáo dục tình yêu quê hương , đất nước
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
9A1/ (Vắng : ) 9A3/ (Vắng: )
9A2/ (Vắng : ) 9A5/ (Vắng: )
2 Kiểm tra: Đọc thuộc lòng bài thơ “Ánh trăng” ? Nêu các tầng ý nghĩa của hình ảnh “Vầng trăng” ?
3 Bài mới: Trong kháng chiến chống pháp ngoài hình ảnh người lính trực tiếp cầm súng chiến đấu như trong bài “
Đồng chí”của Chính Hữu Ta còn thấy người nông dân mặc dù không trực tiếp cầm súng chiến đấu nhưng ở họ cómột tình yêu quê hương thắm thiêùt , đã thống nhất với tình yêu nước và tinh thần kháng chiến , được Kim Lânmiêu tả qua nhân vật ông Hai, với nghệ thuật xây dựng tình huống tâm lí sâu sắc, mà ta sẽ được học hôm nay quatác phẩm “Làng”
HĐ 1: Giới thiệu văn bản.
+ GV yêu cầu HS đọc phần (*) Tác gả trong S/171-172
Kim Lân (1920-2007), Tên khai sinh là Nguyễn Văn
Tài, quê ở huyện Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh Ông là nhà văn
chuyên viết chuyện ngắn và đã có sáng tác ăng báo từ
trước Cánh mạng tháng 8 năm 1945 Vốn gắn bó và am
hiểu sâu sắc cuộc sống ở nông thôn, Kim Lân hầu như
chỉ viết về làng quê và cảnh ngộ của ngời nông dân
- Thể loại: Truyện ngắn
- PTBĐ: Tự sự + biểu cảm + miêu tả
Trang 9Năm 2001, ông đợc nhà nớc trao tặng Giải thởng Nhà
- Phần 2: “Đã ba bốn hôm nay” đến “đôi phần”
Tâm trạng đau khổ , xấu hổ , buồn bực của ông hai ba
- GV: Kể lại một số chi tiết thể hiện tình yêu làng quê
của ông Hai ở phần đầu của truyện
- Tình yêu làng quê của ông Hai trong phần đầu của
truyện:
-Tính hay khoe về làng từ xưa cho đến nay:với ông Hai
làng chợ Dầu thật không đâu bằng và cái gì cũng đáng
tự hào:
+ Nhà ngói san sát sầm uất như tỉnh
+ Đường làng toàn lát đá xanh
+ Làng có phòng thông tin tuyên truyền sáng sủa,rộng
rãi nhất vùng,chòi phát thanh cao bằng ngọn tre ,chiều
chiều loa gọi cả làng đều nghe thấy
+ Những ngày kháng chiến dồn dập ở làng,ông gia nhập
phong trào từ hồi còn bóng tối
+ Những công trình không để đâu hết (những hố ,những
ụ, những giao thông hào…)
- Khi chính quyền vận động đi tản cư ông không muốn
- Về mặt nghệ thuật : Tạo nên một cái nút thắt trong câu
chuyện, gây ra một mâu thuẫn giằng xé tâm trí ông lão ,
tạo điều kiện để thể hiện tâm trạng và phẩm chất ,tính
cách của nhân vật thêm chân thực và sâu sắc , góp phần
giải quyết chủ đề của tác phẩm
? Tâm trạng của ông Hai thể hiện ra sao trong tình
huống này
- GV: Từ chỗ sững sờ đến chưa tin hẳn, rồi ông phải tin
vì những người nói ra tin đó họ vừa ở dưới xuôi lên
? Trước cái tin như vậy ông Hai đó có phản ứng như thế
nào?
HS: Thảo luận, trình bày
- GV giảng: Tin đến với ông đột ngột , bất ngờ làm ông
sững sờ,bàng hoàng “Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại,da
mặt tê rân rân ”
- Về nhà: “Nằm vật ra giường” … “Nhìn lũ con, tủi
- Bố cục: Ba phần
- Tóm tắt văn bản: Ở nơi tản cư, ông Hai nhớ làng chợ Dầu, ra phòng thông tin nghe đọc báo để biết tin tức kháng chiến Trên đường về, ông gặp người tản cư ở quê lên cho biết làng ông theo giặc Ông xấu hổ, nhục nhã… cả đêm 2 vợ chồng không ngủ được Định quay về làng nhưng nghĩ làng đã theo Tây thì phải thù, không thể về cái làng đó nữa Bỗng có người ở làng đến cho biết làng không theo Tây Đó chỉ là tin đồn, mặt ông vui
vẻ rạng rỡ hẳn lên Gọi con cháu đến chia quà, tất bật chạy báo cho mọi người biết nhà ông bị Tây đốt nhưng làng không phải Việt gian, cả làng vẫn hăng hái kháng chiến Ông càng yêu quí tự hào về làng của mình.
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1
Diễn biến tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầutheo giặc:
Tình yêu làng quê của ông Hai:
- Tính hay khoe về làng từ xưa cho đến nay: với ông Hailàng chợ Dầu thật không đâu bằng và cái gì cũng đáng tựhào
- Nhớ làng da diết “nghĩ đến những ngày làm việc cùnganh em … nhớ làng quá”
- Ở phòng thông tin, ông nghe được nhiều tin hay Ruộtgan ông lão cứ múa cả lên, vui quá!”
=> Một niềm vui, niềm tự hào của người nông dân,trước thành quả cách mạng của làng quê Đây là biểuhiện tình yêu làng, yêu nước của người nông dân ViệtNam trong kháng chiến chống Pháp
Tình huống xảy ra:
- Tin làng chợ Dầu theo giặc mà chính ông nghe được từmiệng những người tản cư từ dưới xuôi lên
- Cái tin ấy đến với ông vào một buổi trưa giữa lúc tâmtrạng của ông đang rất phấn chấn vì nghe được nhiều tin
ta đánh giặc trên tờ báo ở phòng thông tin
Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng theo giặc: + Phản ứng:
- Tin đến với ông đột ngột , bất ngờ làm ông sữngsờ,bàng hoàng “Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại,da mặt têrân rân ”
- Về nhà: “Nằm vật ra giường” … “Nhìn lũ con, tủi thân,nước mắt ông lão cứ dàn ra
- Khi trò chuyện với vợ ông Hai bực tức , gắt gỏng vô
cớ, đau đớn, trằn trọc thở dài
+ Tâm trạng: Ngỡ ngàng , sững sờ , xấu hổ, nhục nhã,
căm giận, bực bội, đau đớn, lo lắng
- Suốt mấy hôm ông không dám đi đâu, luôn bị ám ảnh
về chuyện làng theo Tây
- Gia đình ông không biết sẽ sống nhờ ở đâu, tâm trạngcủa ông lúc này thật bế tắc truyệt vọng
- Ông đau khổ chỉ biết thủ thỉ với đứa con + Muốn đứa con ghi nhớ “ Nhà ta ở làng chợ Dầu”.+ “Ủng hộ Cụ Hồ con nhỉ
Trang 10thân, nước mắt ông lão cứ dàn ra Chúng nó cũng là trẻ
con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ
dúng hắt hủi đấy ư? …”
+ Khi trò chuyện với vợ ông Hai bực tức , gắt gỏng vô
cớ, đau đớn, trằn trọc thở dài
? Tâm trạng của ông ra sao khi nghe tin và mấy ngày
sau đó như thế nào ?
- HS : Thảo luận trả lời
- GV: Chốt: Suốt mấy hôm ông không dám đi đâu, luôn
bị ám ảnh về chuyện làng theo Tây Cứ thấy một đám
đông túm lại ông cũng chột dạ “ thoáng nghe những
tiếng Tây Việt gian l# ụng lủi ra một góc nhà , nín thít
Thôi lại chuyện ấy rồi!”
- Gia đình ông không biết sẽ sống nhờ ở đâu, tâm trạng
của ông lúc này thật bế tắc truyệt vọng
- Có ý nghĩ “Hay là quay về làng” nhưng “ vừa chớm
nghĩ như vậy, lập tức phản đối ngay” … “nước mắt ông
dàn ra Về làng … làm nô lệ cho thằng tây thế rồi ông
quyết định “ Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây mất
rồi thì phải thù”
? Tâm trạng của nhân vật ông Hai đã có sự thay đổi ra
sao khi nghe tin cải chính làng chợ Dầu không phải
theo Tây
* Thảo luận nhóm
? Qua những chi tiết trên đây Hãy hệ thống tâm trạng
của ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theo Tây?
- HS: Thảo luận trình bày
- GV: Chốt sửa sai
HĐ3: Hướng dẫn tổng kết.
+ GV yêu cầu HS đọc Ghi nhớ: S/174
- Tình yêu làng quê và lòng yêu nước, tinh thần kháng
chiến của người nông dân phải rời làng đi tản cư đã
được thể hiện chân thực, sâu sắc và cảm động ở nhân
vật ông Hai trong truyện Làng
- Tác giả đã thành công trong việc xây dựng tình huống
truyện, trong nghệ thuật miêu tả tâm lí và ngôn ngữ
nhân vật
HĐ4: Hướng dẫn luyện tập.
* Những tác phẩm : Quê hương ( Tế Hanh ); Tiếng gà
trưa (Xuân Quỳnh), Bếp lửa ( Bằng Việt ), Cố Hương
(Lỗ Tấn )
- Nét riêng của tình cảm quê hương trong truyện ngắn
"Làng" thể hiện ở hai điểm sau:
+ Tình yêu làng của ông Hai trở thành niềm say mê,
hãnh diện ,thành thói quen khoe làng mình
+ Tình yêu làng phải đặt trong tình yêu nước ,thống nhất
với tinh thần kháng chiến khi đất nước đang bị xâm lược
và cả dân tộc đang tiến hành cuộc kháng chiến
Tình yêu sâu nặng với làng quê lòng yêu làng, yêunước đã thực sự hoà quện trong tâm hồn ông
Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin cải chính:
- Làng chợ Dầu theo Tây chỉ là tin đồn nhảm …
- Ông Hai vui mừng phấn chấn đi khoe khắp nơi
- Ông Hai trở lại là người vui tính , yêu làng yêu nước
=> Đó là tình cảm thống nhất xuyên suốt trong toàn bộvăn bản
2
Tinh thần chiến đấu của nhân dân ta :
- Cuộc sống vừa chiến đấu vừa sản xuất phục vụ khángchiến ‘Đánh nhau…….cày cấy”
- Những ngày đầu kháng chiến nhân dân ta đó chiến đấuanh dũng “Ông Hai đến phòng thông tin… ”
- Nhân dân căm thù giặc và việt gian ,một lòng đi theokháng chiến và Bác Hồ
3 Ý nghĩa văn bản: Đoạn trích thể hiện tình cảm yêulàng, tinh thần yêu nước của người nông dân trong thời
- Miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật chân thực và sinhđộng sâu sắc qua suy nghĩ, hành động, qua lời nói (độcthoại và đối thoại)
- Ngôn ngữ nhân vật sinh động, thể hiện rõ cá tính củanhân vật
2 Nội dung:
* Ghi nhớ: S/174
IV LUYỆN TẬP:
Bài tập: Em có nhớ truyện ngắn hay bài thơ nào viết về
tình cảm quê hương, đất nước? Theo em, nét riêng củatruyện Làng so với những tác phẩm ấy là gì?
Hoặc:
Trang 11HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG GHI
1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu hiểu biét về tác giả, tác phẩm “
Làng” của Kim Lân
- Mỗi câu chuyện hay đều để lại trong lòng
người đọc một ấn tượng khó quên về tình
huống truyện Em thấy tình huống truyện
trong Làng độc đáo ở chỗ nào?
3 Bài mới
* HĐ 1: Hướng dẫn phân tích tâm trạng
nhân vật ông Hai
Hỏi: Cuộc sống của ông Hai nơi tản cư có
gì khác thường?
Hỏi: Mối quan tâm duy nhất của ông Hai
là về làng quê ông, cuộc kháng chiến của
đất nước Đoạn văn nào thể hiện điều ấy?
Hỏi: Quan tâm đến kháng chiến, ông có
những biểu hiện đặc biệt nào?
Hỏi:Khi biết được tin đó, tâm trạng của
ông thế nào?
Hỏi: Từ những biểu hiện trên, em có cảm
nhận gì về nhân vật ông Hai?
GV :Niềm vui, niềm tự hào của người
nông dân trước thành quả cách mạng, của
làng quê ->Một biểu hiện của tình yêu
- Xác định, nêu:
+ “Nhớ đến những ngày làm việc cùnganh em…nhớ làng quá.”
+ Ông lại nghĩ về cái làng của ông…
quá!
… Cùng anh em đào đường…bí mật
Ông Hai đi nghênh ngang giữađường… ruột gan ông cứ múa cả lên
+ Mong nắng cho Tây chét mệt, (Nắngnày thì bỏ mẹ chúng nó.)
+ Nghe lỏm đọc báo thường xuyên ởphòng thông tin để biết tin tức từ khángchiến
+ Đầy lòng tin kháng chiến: ( Đấy, cứkêu chúng nó trẻ con mãi đi, liệu đãbằng chúng nó chưa? Cứ thế, chỗ nàygiết một tí, chỗ kia giết một tí, cả súngống cũng vậy, hôm nay dăm khẩu, tíchtiểu thành đại, làm gì mà rồi thằng Tâykhông bước sớm
+ không giấu nổi cảm xúc vui mừng:
Ruột gan ông lão cứ múa cả lên, vuiquá
- HS tự bộc lộ cảm nhận
+ Cổ ông lão nghẹn ắng lại….vướng ở
cổ → Đó là cảm giác xấu hổ và uất ức,
2/ Diễn biến tâm lí nhân vật Ông Hai:
a/ Trước khi nghe tin xấu
-> Ruột gan ông cứ múa cảlên, vui quá
=>Một người nông dân vuitính, chất phác, có tấm lònggắn bó với với làng quêkháng chiến
b/ Khi nghe tin làng theo
Trang 12tin lăng mình theo giặc? Câc chi tiết đó
cho thầy tđm trạng của ông Hai lúc năy
như thế năo?
Hỏi: Cảm nghĩ cực nhục của ông Hai được
thể hiện trong đoạn văn năo?Vì sao ông
cảm thấy cực nhục?
Hỏi: Ý nghĩ cho rằng cả câi nước VN năy
người ta ghí tởm, người ta thù hằn câi
giống Việt gian bân nước có phải lă biểu
hiện của lòng yíu nước của ông Hai
không? Vì sao?
Hỏi: Ý nghĩ của ông : Lăng thì yíu thật ,
nhưng lăng theo Tđy mất rồi thì phải thù.
Cảm xúc năo khiến ông có ý nghĩ ấy?
Hỏi: Ở đđy, ngôn ngữ năo được sử dụng?
Ý nghĩa?
Hỏi: Để giải toả bớt nỗi đau đớn, cực nhục
đó ông Hai đê lăm gì? Vì sao? Cuộc trò
chuyện giữa ông vă đứa con lă ngôn ngữ
gì?
Hỏi: Từ đó những dằn vặt, khổ tđm của
ông Hai đê giúp em cảm nhận được gì qua
tấm lòng của ông Hai với lăng quí, với đất
nước?
* HĐ 3: HD tìm hỉểu tđm trạng của ông
Hai khi nghe lăng được cải chính.
Hỏi: Khi biết tin lăng mình không theo
giặc, dâng vẻ ông Hai có những biểu hiện
khâc thường năo? Dâng vẻ ấy biểu hiện
tđm trạng gì?
Hỏi: Tại sao ông Hai lại khoe với mọi
người rằng: Tđy nó đốt nhă tôi rồi?
Hỏi: Lúc năy cử chỉ của ông có gì đặc
biệt?
Hỏi: Cử chỉ đó phản ânh một nội tđm như
cảm thấy bị xúc phạm, đau đớn, tí tâi
+ Chao ôi! Cực nhục chưa, Cả lăng Việt gian! thù hằn câi giống Việt gian bân nước.
+ Vì nếu lăng theo thật, ông sẽ lă kẻ lạc loăi với băn dđn thiín hạ, với giống nòi…
+ Lă biểu hiện của lòng yíu nước Vì
yíu nước lòng yíu nước nồng năn mẵng căm giận đến tận cùng những kẻbân nước
+ Xót xa, uất hận
+ Ngôn ngữ độc thoại, nhđn vật tự bộc
lộ nội tđm của mình
+ Bố con ông nói với nhau về 2 việc:
nhă ta ở lăng chợ Dầu vă ủng hộ cụ Hồ
Dùng ngôn ngữ đối thoại
+ Ông mượn đứa con để băy tỏ tấm lòngcủa mình với lăng quí, với đất nước :Ông nói như để ngỏ lòng mình , như để
mình minh oan cho mình nữa “ nước mắt ông lêo giăn ra , chảy ròng ròng hai bín mâ.”
Tự bộc lộ.
+ Câi mặt buồn thiu mọi ngăy bỗng tươi vui hẳn lín Mồm bỏm bẻm nhai trầu, cặp mắt hung hung đỏ hấp hây Ông
cảm thấy nhẹ nhõm vui sướng ra mặt
+ Vì nó lă bằng chứng của việc gia đìnhông không những không theo giặc măcòn lă gia đình khâng chiến
+ Lật đật đi sang gian bín bâc Thứ, lật đật bỏ lín nhă trín, lật đật bỏ đi nơi khâc, múa tay lín mă khoe, vĩn quần lín tận bẹn mă nói chuyện về câi lăng của ông
+ Ông vui sướng hả hí đến cực điểm
+ Ông lă người coi trọng danh dự , yíulăng yíu nước hơn tất cả
Tđy
- Cổ nghẹn ắng lại, da mặt tírđn rđn.→ cảm thấy bị xúcphạm, đau đớn, tí tâi
- Một con người yíu quí
, yíu nước đằm thắm, chđnthật
c/ Khi nghe tin lăng được cải chính.
- Câi mặt buồn thiu mọingăy bỗng tươi vui rạng rỡhẳn lín
Trang 13thế nào?
Hỏi: Em hiểu gì về ông Hai qua những cử
chỉ, dáng vẻ lời nói đó?
* HD 4: HD tổng kết
Hỏi: Đọc truyện của Kim Lân em cảm
nhận điều gì về nhân vật ông Hai?
Hỏi: Em có nhận xét gì về ngôn ngữ và
nghệ thuật miêu tả nhân vật của tác giả?
(Miêu tả nhân vật bằng cách nào?)
- Gọi HS đọc ghi nhớ SGK
4 Củng cố:
- GV nêu bài tập:
Em có nhớ truyện ngắn hay bài thơ nào
viết về tình cảm quê hương, đất nước?
Hỏi: Theo em, nét riêng của truyện Làng
so với những tác phẩm ấy là gì?
5 Hướng dẫn học bài ở nhà:
- Viết cảm xúc của em khi học xong Làng.
- Soạn bài: Chương trình địa phương phần
TV
+ Tình yêu làng hoà trong tình yêu nướcthiết tha cháy bỏng trong con người ôngHai
- Đọc ghi nhớ SGK
- HS nêu:”Nhớ con sông quê hương”
(Tế Hanh);”Quê hương”(Giang Nam) + Tình yêu làng trở thành niềm say mê, hãnh diện, thành thói quen”khoe làng”.
+ Tình yêu làng đặt trong tình yêu nước, thống nhất với tinh thần kháng chiến khi đất nước bị xâm lược.
- Hả hê đến cực điểm
=> trọng danh dự, yêu ghétrạch ròi, yêu làng, yêu nướchơn tất cả
tả diễn biến tâm lí nhân vật
Tác phẩm chính: Làng, Vợ nhặt, Đôi chim thành,
- Truyện ngắn Làng
được viết năm nào và
được đăng lần đầu tiên
trên tạp chí nào ?
- Văn bản trong SGK có
lược đi đoạn nào ?
Dựa vào SGK trang
172, HS đọc rồi thảoluận và trả lời
2 Tác phẩm
Truyện ngắn Làng được viết năm 1948 trên chiến
khu Việt Bắc, câu chuyện và nhân vật có liên quan nhiềuđến làng quê và con người tác giả Truyện được in trên tạp
chí Văn nghệ số 1.
Truyện khai thác tình cảm quê hương, đất nước, mộttình cảm bao trùm và phổ biến trong mỗi con người Việt
