Điều khiển dẫn động của ly hợp và hộp số bị hỏng kẹt các khớp dẫn động cơkhí; các van dẫn động thuỷ lực của ly hợp; các cơ cấu định vị khoá hãm của hộp số bị hỏng; dẫn động gài vi sai bị
Trang 1MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 2
PHẦN I PHÂN TÍCH SỰ HƯ HỎNG, BIẾN XẤU VÀ TRÌNH BÀY CÁCH 3
I Sự hư hỏng và biến xấu trạng thái kĩ thuật của hệ thống truyền lực 3
1 Không điều khiển được sự truyền mômen đến các bánh xe chủ động 3
2 Không truyền được mômen xoắn đến các bánh xe chủ động 3
3 Giảm hiệu suất truyền lực 3
II- Cách kiểm tra,chẩn đoán hệ thống truyền lực 3
1- Các hỏng hóc thường gặp và phương pháp xác định dạng hỏng của ly hợp 3
1.1- Các hiện tượng và nguyên nhân gây hư hỏng 3
1.2- Các phương pháp xác định các trạng thái cơ bản: 6
2- Các công việc cần làm khi kiểm tra, bảo dưỡng ly hợp 7
2.1- Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp ly hợp 8
2.2- Kiểm tra bảo dưỡng xylanh chính 10
2.3- Kiểm tra bảo dưỡng xylanh công tác 13
2.4- Kiểm tra bảo dưỡng các bộ phận của ly hợp 14
PHẦN II.PHÂN TÍCH CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC 21
I Phân tích cấu tạo của bệ thử kéo dạng lực 21
II Nguyên lý hoạt động của bệ thử kéo dạng con lăn lực 22
III Các tiêu chuẩn kiểm tra của bệ thử kéo con lăn lực 25
KẾT LUẬN 25
TÀI LIỆU THAM KHẢO 27
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K46 1
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Trong những năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam đang vươn lên hoà nhập với nềnkinh tế thế giới Bên cạnh sự phát triển của các nghành kinh tế khác thì nghành vậntải ôtô cũng có chuyển biến không ngừng
Cùng với sự đa dạng về chủng loại và sự phong phú về kết cấu kĩ thuật thìnội dung bảo dưỡng các cấp của Ôtô ngày càng nghiêm ngặt hơn Để sát thực vớinhu cầu về nguồn nhân lực thực tế hiện nay thì môn thiết kế bảo dưỡng kĩ thuật Ôtô
ra đời mục đích giúp sinh viên ra trường nắm bắt được các nội dung và hình thứcbảo dưỡng các dòng xe mới đáp ứng nhu cầu xã hội cần thiết
Trong quá trình thực hiện thiết kế môn học em xin chân thành cảm ơn cácthầy bộ môn cơ khí Ôtô, đặc biệt là sự chỉ bảo tận tình, trực tiếp của thầy Phạm TấtThắng để giúp em hoàn thành thiết kế môn học này
Trang 3PHẦN I PHÂN TÍCH SỰ HƯ HỎNG, BIẾN XẤU VÀ TRÌNH BÀY CÁCH
KIỂM TRA, CHẨN ĐOÁN, BẢO DƯỠNG LY HỢP CỦA HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC TRÊN XE TOYOTA HIACE
I Sự hư hỏng và biến xấu trạng thái kĩ thuật của hệ thống truyền lực.
1 Không điều khiển được sự truyền mômen đến các bánh xe chủ động
Điều khiển dẫn động của ly hợp và hộp số bị hỏng (kẹt các khớp dẫn động cơkhí; các van dẫn động thuỷ lực của ly hợp; các cơ cấu định vị khoá hãm của hộp số
bị hỏng; dẫn động gài vi sai bị hỏng …)
2 Không truyền được mômen xoắn đến các bánh xe chủ động.
Chủ yếu là do ly hợp trượt hoàn toàn (ly hợp ma sát) do đĩa ma sát bị dínhdầu, đứt các định tán, không có lực ép từ đĩa ép… Các chổ nối ghép then, then hoa ,bánh răng bi gãy hỏng … Hộp số tự động nhảy về số 0
3 Giảm hiệu suất truyền lực.
Đánh giá bằng chất lượng truyền mômen và công suất từ động cơ đến bánh xechủ động Nguyên nhân làm giảm khả năng truyền lực là do các chi tiết trong hệthống truyền lực bị mòn, các vòng bi bị rơ dảo …
II- Cách kiểm tra, chẩn đoán hệ thống truyền lực.
1- Các hỏng hóc thường gặp và phương pháp xác định dạng hỏng của ly hợp
1.1- Các hiện tượng và nguyên nhân gây hư hỏng.
Ly hợp bị trượt nhiều
trong quá trình làm việc
-Hành trình bàn đạp ly hợp không đủ-Các thanh kéo bị cong hoặc kẹt khớp-Lò xo ép bị gãy hoặc yếu
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K46 3
Trang 4-Các cần bẩy bị cong hoặc chỉnh không đều-Đĩa ma sát bị cong,vênh
-Đĩa ma sát bị mòn, chai cứng hoặc dính dầu
Ly hợp bị rung giật
-Đĩa ma sát bị dính dầu mỡ hoặc lỏng đinh tán-Kẹt đĩa ma sát trên khớp then hoa hoặc trục sơcấp
-Đĩa ma sát, lò xo hoặcđĩa ép bị vỡ-Đĩa ma sát bị cong vênh
-Chiều cao các cần bẩy không đều
Ly hợp nhả không hoàn
toàn
-Hành trình tự do của bàn đạp quá dài-Long đinh tán gắn các tấm ma sát-Chiều cao các cần bẩy không đều-Đĩa ma sát bị kẹt trên trục sơ cấp hộp số
Ly hợp gây ồn ở trạng
thái nối
-Khớp then hoa bị mòng rơ, lỏng-Lò xo giảm chấn của đĩa ma sát bị gãy, yếu-Động cơ và hộp số không thẳng tâm
-Chỉnh các cần bẩy không đều-Đĩa ép hoặc đĩa ma sát bị cong vênh-Cụm đĩa ép lắp không đúng tâmĐĩa ép bị mòn nhanh -Bánh đà hoặc đĩa ép bị nứt
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K46 4
Trang 5-Lò xo ép bị gãy hoặc yếu gây trượt nhiều-Đĩa ép hoặc đĩa ma sát bị cong vênh-Hành trình tự do của bàn đạp không đúng-Lái xe thường đặt chân lên bàn đạp khi khôngcần ngắt ly hợp
Bàn đạp ly hợp nặng
-Các thanh nối không thẳng nhau và khớp củachúng bị khô dầu
-Bàn đạp bị cong hoặc kẹt-Lò xo hồi về lắp không đúng
Trang 61.2- Các phương pháp xác định các trạng thái cơ bản:
Các phương pháp xác định trạng thái trượt:
- Gài số cao, đóng ly hợp: Chọn một đoạn đường bằng phẳng cho xe đứng yêntại chỗ, nổ máy, gài số tiến ở số cao nhất đạp và giữ chân phanh, cho động cơhoạt động ở chế độ tải lớn bằng tay ga, từ từ nhả bàn đạp ly hợp Nếu động
cơ bị chết máy chứng tỏ ly hợp làm việc tốt, nếu động cơ không tắt máychứng tỏ ly hợp đã bị trượt lớn
- Giữ trên dốc: Chọn một đoạn đường và có độ dốc (8-10) độ Xe đứng bằngphanh trên mặt dốc, đầu xe theo chiều xuống dốc, tắt động cơ, tay số để ở số
1, từ từ nhả bàn đạp phanh, bánh xe không bị lăn xuống dốc chứng tỏ ly hợptốt, còn nếu bánh xe lăn chứng tỏ ly hợp bị trượt
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K46 6
Trang 7- Đẩy xe: Chọn một đoạn đường bằng, cho xe đứng yên tại chỗ, không nổmáy, gài số 1,đẩy xe Xe không chuyển động chứng tỏ ly hợp tốt còn nếu xechuyển động chứng tỏ ly hợp bị trượt Phương pháp này chỉ áp dụng cho xecon, với lực đẩy của 3-4 người.
- Xác định ly hợp bị trượt qua mùi khét: Xác định ly hợp bị trượt qua mùi khétđặc trưng khi ô tô thường xuyên làm việc ở chế độ đầy tải Cảm nhận mùikhét chỉ khi ly hợp bị trượt nhiều, tức là
ly hợp đã cần tiến hành thay đĩa bị động hay các thông số điều chỉnh bị thayđổi
Các phương pháp xác định trạng thái ngắt không hoàn toàn
- Gài số thấp, mở ly hợp
- Ô tô đứng trên mặt đường phẳng tốt, nổ máy, bàn đạp ly hợp hết hành trình
và giữ nguyên vị trí gài số thấp, tăng ga Nếu ô tô chuyển động chứng tỏ lyhợp ngắt không hoàn toàn, nếu ô tô vẫn đứng yên chứng tỏ ly hợp ngắt hoàntoàn
- Nghe tiếng và chạm đầu răng trong hộp số khi chuyển số: ô tô chuyển độngthực hiện chuyển số hay gài số nếu ly hợp ngắt không hoàn toàn, có thểkhông gài số được hay có va chạm mạnh trong hộp số Hiện tượng xuất hiện
ở mọi trạng thái khi chuyển các số khác nhau
2- Các công việc cần làm khi kiểm tra, bảo dưỡng ly hợp
Trong quá trình bảo dưỡng ly hợp ta cần chú ý các điều sau:
- Khi tháo ly hợp phải lau chùi và tra dầu bôi trơn cho các bề mặt trượt của
ổ đỡ không để nước tiếp xúc với mỡ bôi trơn
- Các phần đã được đánh dấu và không được lắp lẫn phải được đánh dấu rõràng và chú ý khi lắp
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K46 7
Trang 8- Các đường ống dẫn dầu áp lực phải được kiểm tra xem có bị rò rỉ, bị vặnxoắn không hay bị tắc không.
2.1- Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp ly hợp.
- Hành trình của bàn đạp ly hợp trực tiếp ảnh hưởng tiếp đến khe hở của đầu bi T
cũng như ảnh hưởng đến sự trượt và mở dứt khoát của ly hợp
Kiểm tra bằng thước đo ly hợp đặt vuông góc với sàn và song song với bàn đạp lyhợp.Dùng tay ấn bàn đạp ly hợp xuống cho đến khi thấy nặng là dừng Đọc trị sốdịch chỉnh của bàn đạp ly hợp trên thước So sánh với giá trị tiêu chuẩn không đúng
ta phải tiến hành điều chỉnh lại Hành trình tự do của bàn đạp tiêu chuẩn là từ 23mm
13-Chú ý phải trừ đi giá trị tiêu chuẩn nếu đặt trên sàn có tấm thảm hoặc tấm nhựa …
- Điều chỉnh độ cao: Độ cao tiêu chuẩn là A=161-171mm
[1] Nới lỏng đai ốc bulông hãm
[2] Xoay bulông hãm cho đến khi chiều cao đạt tiêu chuẩn
[3] Xiết chặt đai ốc hãm
- Điều chỉnh hành trình tự do:
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K46 8
Trang 9[1] Nới lỏng đai ốc hãm cần đẩy
[2] Xoay cần đẩy cho đến khi hành trình tự do đạt tiêu chuẩn
[3] Xiết chặt đai ốc hãm cần đẩy
[4] Sau khi điều chỉnh hành trình tự do, Tiến hành kiểm tra lại độ cao của bàn đạpnhư trên.Trước khi điểu chỉnh hành trình bàn đạp ly hợp cần điều chỉnh độ cao ởtrạng thái tự do cho phù hợp và xả
khí trong hệ thống.Trong quá trình
sử dụng, bất kì khi nào tháo để rửa
các đường ống dầu, thay dầu hoặc
bổ sung dầu sau khi cạn đều phải
xả khí trong hệ thống
Quá trình xả khí:
Trước tiên điền đầy dầu ly hợp vào bình chứa
trên bơm cái đến mức quy định Tiếp theo, nối
một ống mềm vào đầu vít xả khí trên xilanh
còn đầu kia của ống mềm được nhúng chìm
vào mọt bình thủy tinh chứa dầu ly hợp đến
ngang bình Một người ngồi trên xe đạp bàn
đạp ly hợp vài lần đến khi thấy nặng thì ấn và
giữ bàn đạp ở vị trí đó với một lực nhất định
Một người ở dưới nối vít xả khí cho dầu thoát
theo ống mềm xuống bình thủy tinh chứa dầu
ở bên dưới, khi đó có thể quan sát được bọt khí theo dầu thóat ra ở bình Khi ngườiđạp hết hành trình tới sát sàn xe thì giữ nguyên đó để người ở dưới vận chặt khí xảlại
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K46 9
Trang 10Tiếp tục lại quy trình cho đến khi không còn thấy bọt khí trong bình nữa thì vặnchặt vít xả khí lại Sau đó điền dầu đầy bình chứa trên bơm chính đến mức quy định
Tiếp theo điều chỉnh độ dài cần đẩy pittông của bơm chính bằng đai ốc điềuchỉnh để đảm bảo hành trình tự do của bàn đạp ly hợp B= 13-23 mm rồi vặn chặt ốchãm lại
2.2- Kiểm tra bảo dưỡng xylanh chính
Các thành phần của xy lanh chính
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4610
Trang 11-tháo xylanh chính
+ Hút dầu ra ngoài đường ống
+ Tháo rời ống dẫn dầu (Clutch
line Tube),dùng SST 09751-36011
để tháo
+ Tháo bàn đạp và lò xo hồi vị
+ Tháo kẹp cùng chốt kẹp
+ Thao bulong liên kết giữa
xylanh chính và giá đỡ và kéo
xylanh chính ra ngoài
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4611
Trang 12Ghá xylanh chính trên bàn đồ ghá chuyên dùng sau đó thực hiện tháo các bộ phậntrên xylanh chính
+ Tháo bình dầu
+ Tháo cần đẩy
Kéo ngược phớt dầu về phía
người (hình vẽ)
dùng tuốc nơ vít tháo khuyên chặn sau
đó kéo cần đẩy ra ngoài
+ Tháo piston
Sử dụng khí nén tháo piston từ
xylanh
Sau đó làm sạch bôi vào bề mặt làm
việc các chi tiết các chất như xà phòng
lithi, cồn bôi trơn
Trang 13+ Điền dầu vào hệ thống và kiểm tra sự rò rỉ để khắc phục
+ Kiểm tra lại hành trình bàn đạp
2.3- Kiểm tra bảo dưỡng xylanh công tác
Các bộ phận của xy lanh công tác
- Tháo xy lanh công tác: Các thao tác
+ Tháo piston: Dùng khí nén tháo piston và lò xo ra khỏi xylanh
Sau khi tháo các bộ phận trong xylanh công tác ta làm sạch và bôi lên bề mặtlàm việc các bộ phận các dung dịch như xà phòng liti, cồn bôi trơn
- Lắp xylanh công tác: Các thao tác thứ tự như sau:
+ Lắp lò xo và piston vào xylanh
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4613
Trang 14+ Lắp chụp dầu và cần đẩy
+ Lắp xylanh lên giá bằng các bulong
+ Lắp ống dẫn dầu một cách cẩn thận:
Dùng SST 09751-36011 để lắp khớp nối
Với mômen là 155 Kg.cm đối với đai
ốc và 235 Kg.cm đối với ống dầu
+ Điền dầu theo mức quy định và
kiểm tra rò rỉ
2.4- Kiểm tra bảo dưỡng các bộ phận của ly hợp.
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4614
Trang 15Tháo bộ bulong từng cái một đến
khi có lực lò xo đẩy ra được
Tháo bộ bulong và kéo ra khỏi ly
- Kiểm tra các chi tiết của ly hợp
+ Kiểm tra độ mòn của tấm ma sát:
Dùng thước kẹp đo độ sâu của bề
mặt đinh tán so với tấm ma sát
Độ sâu nhỏ nhất cho phép là 0.3mm
nếu độ sâu nhỏ hơn 0.3mm tiến hành
thay đĩa ma sát
trong trường hợp các tấm ma sát chưa
mòn nhiều nhưng có nhiều đinh tán bị
nới lỏng cũng cần phải thay tấm ma sát mới và tán lại đinh tán mới Đinh tán bắtgiữ đĩa ma sát trên moayơ bị nới lỏng cần phải đột đinh cũ ra và tán lại đinh mới
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4615
Trang 16Sau khi thay tấm ma sát cần kiểm tra lại độ đảo của đĩa và nắn lại (nếu cần) để đảmbảo đúng yêu cầu kỹ thuật.
+ Kiểm tra độ đảo của đĩa ma sát: kiểm tra độ đảo của đĩa bằng đồng hồ số Các đĩa
có moayơ tốt và độ đảo vượt quá 0,3 mm nhưng không phát hiện bằng mắt thườngđược nắn lại bằng cách nắn chuyên
dùng Đĩa ly hợp được lắp lên khớp
then hoa của trục gá hoặc trục sơ cấp
tháo rời của hộp số và trục gá này lên
giá kiểm tra qua mũi tâm định vị Quay
đĩa ma sát
một vòng theo dõi đồng hồ số sẽ
tìm vị trí đảo lớn nhất để nắn lại cho tới khi đạt được độ đảo yêu cầu độ đảo yêucầu độ đảo không được vượt quá 0.8mm
nếu độ đảo vượt quá giá trị này ta thay đĩa
- Kiểm tra cụm đĩa ép, lò xo, bánh đà và vỏ ly hợp
Đĩa ép có thể có các hư hỏng như nứt, vỡ, cong vênh phải thay mới Đĩa ép bịxước hoặc mòn thành gờ trên
bề mặt ma sát được sửa chữa
bằng cách mài phẳng lại và
đánh bóng bằng vải mềm
Lò xo màng bị biến
dạng các lỗ lắp bulông giữa lò
xo lên vỏ bị mòn nhiều hoặc
có hiện tượng nứt quanh, mặt
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4616
Trang 17tì lên vòng bi khớp trượt mở ly hợp bị mòn nhiều hoặc không phẳng cần phải thaymới,
Trang 18Ổ bi mở được bôi trơn vĩnh cửu nên không
yêu cầu làm sạch và bôi trơn
Quay bạc mở bằng tay đồng thời tác dụng
lực kéo dọc trục
*Nếu cần thiết thay ổ bi mới
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4618
Trang 19Khi tháo để thay ổ bi mới dùng máy dập và SST 09315-00010 để tháo ổ bi rakhỏi ống dẫn hướng
bảo bề mặt ma sát của bánh đà và của đĩa ép
được làm sạch không dính dầu mỡ trước khi
lắp bộ ly hợp lên bánh đà
Dùng SST 09301-36010 để lắp đĩa ly hợp
lên bánh đà
+ Lắp vỏ ly hợp Dùng trục sơ cấp hộp số
hoặc trục then hoa chuyên dùng lắp vào
moayơ của đĩa ma sát và gối lên ổ bi trong
ổ ở đuôi trục khuỷu để định tâm ly hợp, rồi
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4619
Trang 20lắp cụm vỏ ly hợp và đĩa ép lên bánh đà sao cho các dấu lắp trên vỏ ly hợp trùng vàtrên bánh đà trùng thẳng nhau.Siêt bu lông đều và chia ra nhiều lần từ từ theo thứ tự1-2-3-4-5-6 như hình vẽ Giữ thẳng tâm trục định tâm với trục khuỷu cho đến khixiết chặt toàn bộ các bulôg bắt giữ bộ ly hợp.
Mômen xiết các bu lông là 195kg.cm
+ Kiểm tra lò xo đĩa phía định tâm
Tiến hành phủ lên các vị trị cần thiêt
các chât bôi trơn như NLGI NO.2 hoặc mỡ MP grease lên các chi tiêt như hìnhminh họa sau
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4620
Trang 21Sau đó thực hiện lắp tấm chụp, đòn mở, ống dẫn hướng và bi mở lên trục hộp số.Cuối cùng là lắp hộp số.
PHẦN II PHÂN TÍCH CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC
CÁC TIÊU CHUẨN KIỂM TRA BỆ THỬ KÉO DẠNG LỰC
І Phân tích cấu tạo của bệ thử kéo dạng lực.
Hoàng Mạnh Hà Cơ Khí Ôtô Pháp – K4621
Trang 22Kết cấu của bệ thử gồm các con lăn, thiết bị chất tải, thiết bị đo ghi, và quạt gió
để làm mát động cơ trong quá trình thử nghiệm Số lượng con lăn trên một bánh cóthể là 1 hoặc 2 Do một số hạn chế của loại 1 con lăn mà ngày nay loại 2 con lănđược dùng phổ biến Các con lăn được đặt song song đối xứng hoặc không đốixứng qua mặt phẳng thẳng đứng song song với trục và đi qua trục bánh xe
Để giảm sự trượt các con lăn được nối với nhau bằng truyền động xích, trên mặtcon lăn có tạo gân để đảm bảo hệ số bám = 0,6 0,7
Thiết bị chất tải để tạo ra chế độ tải trọng cho ô tô trên bệ thử dưới dạng phanhcon lăn Con lăn được làm bằng phanh điện
II Nguyên lý hoạt động của bệ thử kéo dạng con lăn lực
và nguyên lí hoạt động của nó như sau).
4 5