slide bản đồ học trong kỷ nguyên công nghệ số cơ hội và thách thức

Từ giữa- cuối thế kỷ 20, những tiến bộ của công nghệ số đã tạo ra một cuộc cách mạng trong bản đồ học…Nhờ vào các phần mềm làm bản đồ, người ta có thể xây dựng các bản đồ môt cách dễ dàn

TP Hồ Chí Minh

Từ giữa- cuối thế kỷ 20, những tiến bộ của công nghệ số đã tạo ra một cuộc cách mạng trong bản đồ học…

Nhờ vào các phần mềm làm bản đồ, người

ta có thể xây dựng các bản đồ môt cách dễ dàng và nhanh chóng hơn bao giờ hết

Ngày nay, hầu hết các bản đồ được

Và như thế… có thể có những câu hỏi được đặt ra

Phải chăng mọi thứ đã được đưa lên bản đồ xong

cả rồi?

Ta biết làm gì nữa

đây khi đã có

Google Map?

Trong kỷ nguyên công nghệ số, GIS và các

phần mềm bản đồ đã xuất hiện, đem đến

nhiều thay đổi trong lãnh vực bản đồ, mang lại nhiều cơ hội lẫn thách thức

Thách thức <> Khó khăn

Thách thức là những gìlàm cho cuộc sống ta thú vịVượt qua các thách thứclàm cho cuộc sống ta có ýnghĩa

Xưa… và …nay

Vẽ bản đồ thủ công và dùng bút, mực Xây dựng bản đồ trên máy tính

1

Công nghệ đã giúp chúng ta tạo ra những bản

đồ mà trước đây chúng ta khó có thể hình dung… (bản đồ 3D, bản đồ động, bản đồ đa tỉ

lệ, đa thời gian, đa nội dung, bản đồ tương tác, bản đồ đa phương tiện …)

1

Từ bản đồ 2D đến bản đồ 3D

Source: Vinh Le, Phuong Dinh

Cartogram mật độ dân số Cartogram số dân

Source: Vinh Le, Khanh Chau

Cartogram: một phương pháp thú vị để thể hiện dữ liệu nhưng trước đây ít xuất hiện vì rất khó vẽ thủ công

Source:

http://3.bp.blogspot.com/_2rFpt0ZHGzg/TPa2n6NHNXI/AAAAAA AAAGk/UBW11Cs9024/s1600/changeanim.gif

Source:http://www.theatlantic.com/health/archive/2013/04/look-how-quickly-the-us-got-fat-1985-2010-animated-map/274878/

LOOK HOW QUICKLY THE US GOT FAT (1985-2010)

Bản đồ đa thời gian

Bản đồ đa thời gian

Source: http://www.cartogrammar.com/flash/woodruffLab2.swf

Bản đồ tương tác: ta có thể chọn tốc

độ và thời điểm để xem nội dung

Nếu càng có nhiều bản đồ hay

và đẹp, sẽ càng có nhiều người muốn sử dụng bản đồ.

2

Và do đó….

Ngày nay, người ta sử dụng bản đồ trong rất nhiều lãnh vực: không chỉ trong nghiên cứu về tự nhiên, giảng dạy, du lịch… mà cả trong nhiều lãnh vực khác, tưởng chừng như không liên quan gì đến bản đồ, như: marketing, quảng cáo, chính trị, khoa học xã hội và nhân văn…

Geo-marketing: sử dụng các kiến thức về đạ phương, khu vực, sự phân

bố đặc điểm … để đưa ra chiến lược bán hàng

Bản đồ trên mạng giúp ta tìm mọi thứ, mọi nơi

và mọi lúc….

Quảng cáo: thể hiện vị trí các

chi nhánh, cửa hàng

Bản đồ thể hiện vàphân tích kết quảtranh cử, bầu cử

Bản đồ thể hiện và phân tích kết quả tranh cử, bầu cử

Trong nghiên cứu vừa

thực hiện (2014) “Thực

trạng sử dụng bản đồ trong nghiên cứu xã hội& nhân văn”, chúng

tôi đã nhận thấy rằng…

Trong các nghiên cứu thuộc lãnh vực KHXH

&NV, người ta cũng sử dụng bản đồ rất nhiều với nhiều cách độc đáo

và sáng tạo

Xây dựng giả thuyết nghiên cứu

Mối quan hệ giữa phá rừng và nghèo đói

http://www.ecologyandsociety.org/vol13/iss2/

art24/figure7.html

Ảnh hưởng của tôn giáo (đạo Thiên Chúa) đến người nghèo dân tộc ít người (Nam Đảo)

Lựa chọn điểm nghiên cứu (điển cứu)

Công cụ thu thập dữ liệu sơ cấp (“biên bản” phỏng vấn sâu)

(bản đồ Tài nguyên)

Source: Claudia Ah Poe, 2005

Mobile maps

Source: Matthews, Stephen A., James E Detwiler, Linda M Burton, 2005

Phân tích không gian (đô thị hóa)

Source: Vinh Le, Lieu Nguyen

Chúng ta cần đẩy mạnh việc sử dụng bản đồ bằng cách cung cấp các hướng dẫn sử dụng

Khai phá dữ liệu

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ không có gì đảm bảo rằng các bản đồ này được thiết kế đúng…

(Terry A Slocum, “Thematic Cartography and visualization”)

Ngày càng có nhiều người có thể làm bản đồ:

3

Với sự hỗ trợ của phần mềm, chỉ cần có dữ liệu phù hợp và

sau vài cú nhấp chuột, người ta đã có thể có một bản đồ đầy màu sắc!

Bản đồ 2 sai vì sử dụng bộ màu không phù hợp

Phương thức thể hiện thông tin điạ lý

Bản đồ sai vì sử dụng số tuyệt đối, chưa qua chuẩn hóa

Một số đảo có thể bị mất đi do quá trình tự động khái quát hóa

nếu diện tích của nó nhỏ hơn ngưỡng nào đó…

Tuy nhiên, điều này là không cho phép…

Rất nhiều nhà bản đồ học đã lo lắng và

than phiền…

“ Thật là đau lòng khi nhìn thấy những bản đồ làm thiếu chất

lượng, không có chăm chút, nội dung nghèo nàn… Những bản

đồ này được ai đó “thảy” dữ liệu vào và chẳng suy nghĩ gì, cứ

Các bản đồ hiệu quả chỉ có thể được tạo bởi

những người thật sự có chuyên môn về bản đồ ( Laszlo Zentai, 2012, “Does cartography still exist?”,

Proceedings- AutoCarto 2012- Columbus, Ohio, USA )

Rất nhiều nhà bản đồ học đã lo lắng

và than phiền…

Ai sẽ chịu trách nhiệm về vấn đề này?

Chúng ta khó có thể làm gì được vì đây là

một xu thế không tránh được, ta không thể ngăn cản mọi người tự tạo bản đồ cho

chính họ …

Các nhà bản đồ học hãy cố gắng làm rõ các nguyên tắc trong xây dựng bản đồ (đôi khi các nguyên tắc này còn chưa rõ và mang tính chủ quan)

-> sau đó, đưa các nguyên tắc ấy vào phần mềm để có các “hệ chuyên gia”, “trí khôn nhân tạo” giúp những

người làm bản đồ có thể có các lựa chon giải pháp

đúng

Sự xuất hiện các loại bản đồ mới đã khiến chúng ta phải có những quan

4

Cuối cùng…

Trước đây, dựa vào khoảng cách sử dụng

Dựa trên khoảng cách, ta phải định nghĩa lại và đưa ra các quytắc thể hiện mới…

Xuất hiện loại

screen maps,

khoảng cách sửdụng ~80cm

và thay đổi như thế nào?

Sự xuất hiện các loại bản đồ mới đem lại nhiều thay đổi và đặt ra yêu cầu đối với các nhà bản đồ học là phải quan

tâm đến việc xây dựng các khái niệm, quy tắc mới cho các bản đồ này

4

Với những vấn đềtrên, chúng ta đã cóthể trả lời cho câuhỏi đặt ra ban đầu…

Tôi cho rằng…

Các nhà bản đồ học vẫn cần tồn tại,

và họ có nhiệm vụ mới…

Các nhà bản đồ học

Xác định khái niệm mới

Làm rõ các quy tắc Để đưa vào phần mềm

Các nhà bản đồ học

Xác định khái niệm mới

Làm rõ các quy tắc Để đưa vào phần mềm

Hãy cùng nhau hợp tác để thực hiện nhiệm vụ

Tài liệu tham khảo

Daniel Huffman, “Is Cartography dead?”,

http://blog.visual.ly/is-cartography-dead/

Keith C Clarke, (1995) 2 ed ”Analytical and Computer

Cartography”, 2 ed Prentice Hall

Michael Wood, 2003, “Cartography in the age of GIS”,

Geograficky Casopic

Laszlo Zentai, 2012, “Does cartography still exist?”, Proceedings- AutoCarto 2012- Columbus, Ohio, USA

Terry A Slocum, 1999, “Thematic cartography and

visualization”, Prentice Hall

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN