Giáo án dạy học tích hợp đối với một bài học cụ thể là một thử nghiệm nhằm đổi mới phương pháp dạy học, vận dụng lí luận dạy học hiện đại vào thực tiễn dạy học bộ môn Tin học, điều này xuất phát từ yêu cầu và mục tiêu giáo dục, đào tạo của bộ môn và xu thế phát triển của thời đại: Hình thành và phát triển năng lực cho học sinh một cách có hiệu quả hơn; kích thích hứng thú học tập, rèn luyện tư duy sáng tạo... Sự hợp nhất, liên kết giữa các phân môn, giữa các môn có liên quan tạo thành một thể thống nhất là một xu hướng dạy học đáp ứng yêu cầu phát triển của thời đại, hình thành cho học sinh thói quen tư duy tổng hợp, tư duy liên kết, thói quen nghiên cứu khoa học trong liên kết đó, vận dụng vào thực tiễn ở những mức độ khác nhau, rèn luyện năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp. Giáo án dạy học góp phần gắn lí thuyết với thực hành, kiến thức với thực tế cuộc sống, tư duy với hành động.
Trang 13 Hiệu quả kinh tế, xã hội dự kiến đạt được 11
Phần I Minh họa các bước tổ chức hoạt động dạy học theo chủ đề tích
hợp -, liên môn với chủ đề : Vận dụng kiến thức môn Tin học, Toán học,
Giáo dục công dân, Sinh học, Công nghệ, Vật lý kết hợp với điều kiện
thực tiễn trong cuộc sống để làm rõ hơn các ứng dụng của Tin học trong
đời sống trong bài 8 " Những ứng dụng của Tin học" - Tin học 10 - THPT.
13
PHẦN II: Minh họa các tổ chức hoạt động dạy học trên lớp dối với bài
8: ” Những ứng dụng của tin học – Tin học 10” 22
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC 23
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: - Hội đồng sáng kiến Trường THPT Nho Quan C
- Sở giáo dục và đào tạo Ninh BìnhTôi tên là: Quách Thị Thanh Hải
Ngày, tháng, năm sinh: 25/03/1983
Đơn vị công tác: Tổ Toán – Tin Trường THPT Nho Quan C
1.2 Lĩnh vực áp dụng: Môn tin
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN
2.1 Giải pháp cũ thường làm - Giảng dạy môn Tin học theo cách truyền thống
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáodục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâmđến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì choviệc học Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển
từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vậndụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng lực và bồi dưỡng phẩm chất chongười học; đồng thời chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trínhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề Trên cơ sở
đó nâng cao hiệu quả các hoạt động giáo dục, tạo ra những công dân mới trí tuệ, năngđộng tiến kịp với xã hội hiện đại
Điều đó đặt ra yêu cầu cho việc dạy học cần phải tăng cường nhiều hơn nữaviệc đổi mới phương pháp dạy học, cách thức tổ chức dạy học ở tất cả các môn học.Mỗi giáo viên cần chủ động phải nghiên cứu và triển khai việc áp dụng các phươngpháp, kĩ thuật dạy học tích cực để phát triển cho học sinh các năng lực, bồi dưỡng cácphẩm chất cần thiết
Tuy nhiên, thực trạng việc dạy học môn Tin học ở trường phổ thông hiện nayđang còn là vấn đề cần tư duy về giải pháp Sách giáo khoa và tài liệu phục vụ choviệc dạy học bộ môn đang còn nhiều hạn chế Tuy môn Tin học được áp dụng cho tất
cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nó thúc đẩy sự phát triển của các ngành khoa học,
Trang 3phụ huynh và học sinh, môn Tin học là “môn phụ” không thi tốt nghiệp và Đại họcnên học sinh chỉ cần học một cách đối phó Mặc dù là môn thi học sinh giỏi nhưng họcsinh không muốn vào đội tuyển vì là môn tư duy khó chỉ có những em thật sự đam mêthì các em mới hăng say học tập tìm tòi Chính vì vậy mà nhà trường và bản thân giáoviên dạy bộ môn Tin học cũng chưa thật tâm huyết trong việc nghiên cứu để đổi mớiphương pháp và áp dụng các kĩ thuật dạy học tích cực Đó là những hạn chế lớn trongdạy học bộ môn Tin học ở trường THPT hiện nay.
Bài soạn truyền thống hay nói đúng hơn là giáo án cổ truyền mà chúng ta sửdụng lâu nay được giáo viên chuẩn bị một cách kỹ lưỡng và đầy đủ chi tiết Nội dungcủa giáo án được giáo viên trích dẫn hay giảng giải từ nội dung và các đề mục tuân thủtheo đúng chương trình của SGK, khi lên lớp giáo viên cứ việc tuân theo giáo án màthực hiện từ đầu đến kết thúc
Thông thường giáo án cũ được giáo viên xây dựng theo cấu trúc của một giờhọc gồm các nội dung như sau:
- Kiểm tra bài cũ;
- Chuẩn bị tâm thế cho học sinh tiếp thu bài mới;
- Dạy bài mới;
- Cũng cố kiến thức hình thành ở học sinh;
- Hướng dẫn học sinh tiếp tục làm công việc ở nhà
Cấu trúc một bài soạn theo phương pháp truyền thống ở trên cho thấy sự sắpxếp một cách công thức, cứng nhắc, chi tiết, đầy đủ những việc làm của GV và HStheo một trình tự nhất định
* Các phương pháp GV thường sử dụng trong bài dạy là:
1.1 Phương pháp thuyết trình nêu vấn đề
- Là phương pháp để trình bày, giải thích nội dung bài học một cách chi tiết, dễhiểu cho HS tiếp thu Đối với HS qua nghe giảng giải nhanh chóng hiểu được vấn đề
và học được PP trình bày vấn đề học tập một cách có hệ thống GV thường sử dụng PPnày khi tiến hành nội dung các kiến thức cần nhớ trong bài học, thể hiện mối liên hệkiến thức trong một phần hoặc toàn bộ chương trình
- Tuy nhiên, đây là phương pháp độc thoại, HS rơi vào tình trạng thụ động, phải
cố gắng nghe để hiểu, ghi nhớ và không có cơ hội trình bày ý kiến riêng của mình dẫnđến thói quen thụ động chờ đợi ý kiến giải thích của GV
1.2 Làm việc với sách giáo khoa
- Ưu điểm: HS làm việc một cách độc lập, tích cực, tạo không khí sôi nổi tronghọc tập và phát huy năng lực tư duy của HS
- Nhược điểm: Kiến thức trong sách giáo khoa chỉ hạn chế trong lượng kiếnthức của môn học, chưa đề cập được hết tất cả các kiến thức, tình huống mà HS sẽ gặptrong cuộc sống
1.3 Phương pháp đàm thoại (vấn đáp)
- Phương pháp đàm thoại (vấn đáp) là phương pháp GV đặt ra những câu hỏi để
HS trả lời nhằm gợi mở cho HS sáng tỏ những vấn đề mới; tự khai phá những tri thức
Trang 4mới bằng sự tái hiện những tài liệu đã học hoặc từ những kinh nghiệm đã tích lũy đượctrong cuộc sống, nhằm giúp HS củng cố, mở rộng, đào sâu, tổng kết, hệ thống hóanhững tri thức đã tiếp thu được và nhằm mục đích kiểm tra, đánh giá và giúp HS tựkiểm tra việc lĩnh hội tri thức
- Ưu điểm: Nếu vận dụng khéo léo phương pháp vấn đáp sẽ có tác dụng:
+ Điều khiển có hiệu quả hoạt động tư duy của HS, kích thích tính tích cực hoạtđộng nhận thức của họ
+ Bồi dưỡng cho HS năng lực diễn đạt bằng lời những vấn đề khoa học mộtcách chính xác, đầy đủ, xúc tích
+ Giúp GV thu được tín hiệu ngược từ HS một cách nhanh, gọn, để kịp điềuchỉnh hoạt động của mình và của HS Đồng thời qua đó HS cũng thu được tín hiệungược để kịp thời điều chỉnh hoạt động nhận thức - học tập của mình Đồng thời,thông qua đó, GV có khả năng chỉ đạo hoạt động nhận thức của cả lớp và của từng HS
- Nhược điểm: Nếu vận dụng không khéo sẽ dễ làm mất thời gian, ảnh hưởngđến kế hoạch lên lớp, biến vấn đáp thành cuộc đối thoại giữa GV và một vài HS,không thu hút toàn lớp tham gia vào hoạt động chung Nếu câu hỏi đặt ra chỉ đòi hỏinhớ lại tri thức một cách máy móc thì sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển tư duy lôgic,
tư duy sáng tạo của HS
Mục đích của bài soạn này là làm sao truyền thụ được nội dung thông tin địnhsẵn theo ý muốn chủ quan của GV Để đạt được mục đích đó, GV sắp xếp một cáchlôgic kết cấu bài soạn sao cho thích hợp với nội dung cần truyền đạt Nội dung cầntruyền đạt này chỉ căn cứ vào nội dung bài học trong SGK Như vậy, lôgic của bàisoạn chỉ dựa vào SGK và lập luận của người trình bày mà không tính đến khả năngtiếp nhận kiến thức của HS vốn là nhân vật trung tâm của hoạt động dạy - học
Hiện nay, việc thực hiện chương trình và SGK mới đã góp phần tích cực vàoviệc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa HS SGK đã được thiết kếcho GV dễ dàng tổ chức các hoạt động học tập Các tình huống có vấn đề, các câu hỏitìm tòi cũng được đặt ra, mặc dù chưa nhiều nhưng đã mang tính gợi ý giúp cho GVđịnh hướng phương pháp Khi dự giờ một số GV, tôi thấy phương pháp chủ đạo của đa
số GV khi giảng dạy là nêu vấn đề, thuyết trình kết hợp với đàm thoại để làm rõ từngvấn đề, cuối cùng là làm bài tập củng cố Phương pháp dạy học trên về ưu điểm đã tạođược sự hứng thú cho HS khi bắt đầu bài học bằng cách nêu vấn đề HS được GVgiảng giải kĩ lưỡng từng vấn đề cùng với một số câu hỏi phát vấn cũng phần nào pháthuy được tính tích cực của các em trong hoạt động học tập HS nắm được một số kiếnthức cơ bản của bài Tuy nhiên, nếu chỉ sử dụng những phương pháp như đã nêu trênthì cũng có những hạn chế nhất định như đối với PP thuyết trình, HS sẽ dễ rơi vào tìnhtrạng thụ động, phải cố gắng nghe để hiểu, ghi nhớ và không có cơ hội trình bày ý kiếnriêng của mình dẫn đến thói quen thụ động chờ đợi ý kiến giải thích của GV Hay PPlàm việc với SGK thì kiến thức trong SGK chỉ hạn chế trong lượng kiến thức của mônhọc, chưa đề cập được hết tất cả các kiến thức, tình huống mà HS sẽ gặp trong cuộcsống Đối với PP đàm thoại, nếu vận dụng không khéo sẽ dễ làm mất thời gian, ảnhhưởng đến kế hoạch lên lớp, biến vấn đáp thành cuộc đối thoại giữa GV và một vài
HS, không thu hút toàn lớp tham gia vào hoạt động chung Nếu câu hỏi đặt ra chỉ đòihỏi nhớ lại tri thức một cách máy móc thì sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển tư duylôgic, tư duy sáng tạo của HS
Trang 5Bên cạnh đó, việc dạy độc lập các môn học có nội dung liên quan đến nhau sẽlàm cho HS chưa thấy được sự liên hệ về nội dung giữa các môn học Việc các em tiếpcận nội dung độc lập giữa các môn mà không có sự liên hệ sẽ làm cho các em không
có cái nhìn tổng quát, sâu sắc về vấn đề mà tiếp thu một cách rời rạc, thiếu liên hệ
Vậy để HS có cái nhìn sâu sắc về vấn đề, thấy được mối liên hệ giữa nội dungcác môn học với nhau, chúng ta hoàn toàn có thể sử dụng thêm các phương pháp dạyhọc khác Trong đó, vận dụng quan điểm dạy học tích hợp là một trong những đột phá
về đổi mới phương pháp dạy học để phát huy tính chủ động, tích cực cũng như sựhứng thú đối với các môn học, giảm bớt sự căng thẳng cho HS theo định hướng pháttriển năng lực HS
* Ưu điểm:
Đối với cách dạy học truyền thống như trên thì mặt ưu điểm là giáo viên khôngtốn nhiều thời gian và công sức trong việc soạn giáo án, không phải thiết kế nhiều hoạtđộng học, không tốn kém về kinh phí, không phải làm đồ dùng thiết bị dạy học trựcquan Bên cạnh đó học sinh cũng chỉ cần tích cực lắng nghe, trả lời các câu hỏi cả giáoviên và ghi chép là đủ là được, các em không cần tìm kiếm các thông tin trên cácphương tiện đại chúng hay trong sách báo Song, rõ ràng với cách thức như vậy thì họcsinh sẽ thụ động trong học tập, không rèn luyện được kĩ năng cần thiết và cũng không
có “sân” để phát triển năng lực của mình
* Nhược điểm:
Cũng do vậy, đối với học sinh tính hợp tác, hỗ trợ nhau, trách nhiệm, kỉ luậttrong mối quan hệ với tập thể, với bản thân hầu như không được thực hiện Đồng thời,không khí lớp học, tiết học không sinh động, không vui tươi, không hào hứng, kémhiệu quả, các em không được trao đổi bàn luận, thể hiện quan điểm cá nhân mình; cácthầy cô giáo và các bậc phụ huynh cũng không phát hiện được những năng lực nổi trộicủa các em
Trước đây, khi dạy học sinh bài ”Những ứng dụng của tin học, vì chưa chú ývận dụng kết hợp kiến thức của các môn học, ngành học khác nên bản thân tôi cũngnhư không ít đồng nghiệp mới giúp học sinh nắm được:
- Giới thiệu một cách tổng thể các ứng dụng đa dạng của tin học trong các lĩnhvực khác nhau của xã hội
- Từ đó nhấn mạnh lại cho học sinh thấy tầm quan trọng của môn học và sự cầnthiết phải có những kiến thức cơ bản, phổ thông về tin học
* Hạn chế của bài học là qua bài học chúng tôi chưa giúp học sinh:
- Biết vận dụng sáng tạo những kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn cuộc
sống, trong nhiều tình huống mà các em sẽ gặp sau này
- Biết tích hợp những kiến thức về Tin học,Vật lí, Giáo dục công dân, Sinh học,Toán học, kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết những vấn
Trang 6- Mô tả bản chất của giải pháp mới:
Giáo án dạy học tích hợp đối với một bài học cụ thể là một thử nghiệmnhằm đổi mới phương pháp dạy học, vận dụng lí luận dạy học hiện đại vào thựctiễn dạy học bộ môn Tin học, điều này xuất phát từ yêu cầu và mục tiêu giáo dục,đào tạo của bộ môn và xu thế phát triển của thời đại: Hình thành và phát triểnnăng lực cho học sinh một cách có hiệu quả hơn; kích thích hứng thú học tập, rènluyện tư duy sáng tạo
Sự hợp nhất, liên kết giữa các phân môn, giữa các môn có liên quan tạo thànhmột thể thống nhất là một xu hướng dạy học đáp ứng yêu cầu phát triển của thời đại,hình thành cho học sinh thói quen tư duy tổng hợp, tư duy liên kết, thói quen nghiêncứu khoa học trong liên kết đó, vận dụng vào thực tiễn ở những mức độ khác nhau, rènluyện năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp Giáo án dạy học góp phần gắn lí
thuyết với thực hành, kiến thức với thực tế cuộc sống, tư duy với hành động
Qua thực tế dạy học, tôi thấy rằng việc kết nối kiến thức giữa các môn học đểgiải quyết một vấn đề nào đó là việc làm hết sức cần thiết Điều đó không chỉ đòi hỏi
GV giảng dạy bộ môn nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy màcần phải trau dồi kiến thức của những môn học khác để giúp các em giải quyết các tìnhhuống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất
Thực tiễn ở nhiều nước đã chứng tỏ rằng việc hiểu và làm đúng quá trình tíchhợp sẽ giúp nâng cao năng lực của người học, đào tạo những người có đầy đủ phẩmchất, năng lực vận dụng sáng tạo kiến thức, kỹ năng và phương pháp của khối lượngtri thức toàn diện, hài hòa và hợp lý trong giải quyết các tình huống khác nhau trongcuộc sống hiện đại và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với HS so với việccác môn học, các mặt giáo dục được thực hiện riêng rẽ Đồng thời dạy học tích hợp,liên môn giúp hình thành và phát triển ở HS các năng lực cần thiết của một người laođộng trong tương lai như: NL tự học; NL giải quyết vấn đề; NL sáng tạo; NL hợp tác;
NL giao tiếp; NL sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông…
Giúp cho giờ học trở nên sinh động hơn, vì không chỉ có GV là người trình bày
mà HS cũng tham gia vào quá trình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cựccủa HS
Góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở HS, tạo cho HS một thói quentrong tư duy, lập luận tức là khi xem xét một vấn đề phải đặt chúng trong một hệ quychiếu, từ đó mới có thể nhận thức vấn đề một cách thấu đáo
Giúp HS hứng thú học tập, từ đó khắc sâu được kiến thức đã học do việc dạyhọc tích hợp liên môn có tính thực tiễn
Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa: bằng cách gắn học tập với cuộc sốnghàng ngày, trong quan hệ với các tình huống cụ thể mà HS sẽ gặp sau này, hòa nhậpthế giới học đường với thế giới cuộc sống
Dạy cho HS sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể: thay vì tham nhồi nhétcho HS nhiều kiến thức lí thuyết đủ loại, dạy học tích hợp chú trọng tập dượt cho HSvận dụng các kiến thức kĩ năng học được vào các tình huống thực tế, có ích cho cuộcsống sau này làm công dân, làm người lao động, có năng lực sống tự lập
Xác lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học: trong quá trình học tập, HS cóthể lần lượt học những môn học khác nhau, những phần khác nhau trong mỗi môn học
Trang 7nhưng phải biết đặt các khái niệm đã học trong những mối quan hệ hệ thống, trongphạm vi từng môn học cũng như giữa các môn học khác nhau Thông tin càng đadạng, phong phú thì tính hệ thống phải càng cao, có như vậy thì các em mới thực sựlàm chủ được kiến thức và mới vận dụng được kiến thức đã học khi phải đương đầuvới một tình huống thách thức, bất ngờ, chưa từng gặp.
Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn: cái cốt yếu là những năng lực cơbản cần cho HS vận dụng vào xử lí những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống, hoặcđặt cơ sở không thể thiếu cho quá trình học tập tiếp theo
Sau đây, tôi xin đề xuất một phương án như sau:
Vận dụng kiến thức môn Tin học, Toán học, Giáo dục công dân , Sinh học, Công nghệ, Vật lý kết hợp với điều kiện thực tiễn trong cuộc sống để làm rõ hơn các ứng dụng của Tin học trong đời sống trong bài 8 " Những ứng dụng của Tin học" - Tin học 10 - THPT.
- Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp:
Từ bao đời nay, mỗi cá nhân và mỗi cộng đồng dù muốn hay không vẫn khôngngừng hợp tác với nhau để chinh phục thiên nhiên hay giải quyết các vấn đề xã hội.Điều cần nói là xã hội loài người hiện đã phát triển đến trình độ cao, với sự xuất hiệncủa nền kinh tế tri thức và xã hội tri thức, con người không thể tiếp tục hợp tác mộtcách rời rạc và nhiều khi là do tình thế thúc ép như trước nữa Ngày nay, hợp táckhông chỉ là nhu cầu tăng thêm sức lực hoặc trí lực để hoàn thành những mục tiêuchung, mà quan trọng hơn do mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng đang ngày càng phụ thuộcvào nhau hơn bao giờ hết Vì vậy nhu cầu hợp tác đã trở nên bức thiết với mọi cá nhân
và cộng đồng Cự tuyệt hợp tác hoặc thiếu khả năng hợp tác đồng nghĩa với trì trệ vàkém phát triển Cuộc sống mới đòi hỏi phải nhận thức lại vai trò và khả năng hợp tácnhư là một giải pháp chủ yếu để nhân loại chung sống và phát triển Đặc biệt, trong bốicảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc hợp tác với nhau trên phạm vi vĩ mô giữa các quốcgia lại càng trở nên cấp thiết vì sự phát triển chung của nhân loại, chứ không đơn thuầndừng lại ở sự hợp tác giữa các cá nhân, cộng đồng ở phạm vi nhỏ, hẹp
Để giải quyết các vấn đề đặt ra trong dự án học tập, học sinh cần học tập
và vận dụng các kiến thức liên môn.
Môn học Bài liên quan đến chủ đề tích hợp Năng lực cần có Ghi chú
Công nghệ 11 Bài 12: Bản vẽ xâydựng.
- Biết vẽ các chitiết kỹ thuật hỗ trợquá trình học mônCông nghệ
- Ngoài ra sử dụng thànhthạo powerpoint
- Thu thập thông tin từinternet
Sử dụng phần mềmMicrosoft Access để tạobảng và liên kết bảng
Trang 8bảng, xử lí thôngtin trên bảng.
Vật lý 10 Bài 23 Động lượng,định luật bảo toàn
động lượng
Phát hiện, giải thích được hiện tượng tên lửa đượcphóng lên vũ trụ
Con người cần có sự hỗtrợ của hệ thống máytính để điều khiển tênlửa đi đúng quỹ đạo
Tin học 10
Bài 22: Một số dịch
vụ cơ bản củaInternet
Khả năng tìmkiếm thông tin,trao đổi thông tintrên mạng qua thưđiện tử
- Khai thác tư liệu trênInternet
- Thiết kế trình chiếuPowerpoint
Công dân 11
Bài 13: Chính sáchgiáo dục và đào tạo,khoa học và côngnghệ, văn hóa
Bài THNK: NinhBình, Tiềm năng –
cơ hội đầu tư vàphát triển
- Phát huy kĩ năng soạn thảo, in ấn lưu trữ thông tin vận dụng xây dựng và phát triển nền văn hóa đậm
đà bản sắc dân tộc
- Ngoài ra sử dụng thànhthạo powerpoint
- Khai thác tư liệu trên Internet
Sinh học 11
Bài 21: Thực hành
đo một số chỉ tiêu sinh lý ở người
- Biết một số thiết
bị đo chỉ tiêu sinh
lí ở người được hỗtrợ bởi các phần mềm thuộc lĩnh vực trí tuệ nhân tạo
- Sử dụng cácphần mềm hỗ trợgiáo dục: vẽ đồ thịhàm số
- Kỹ năng tìm kiếmthông tin trên Internet vàkhả năng sử dụng phầnmềm hỗ trợ học tập cácmôn học khác
Lý 11
Bài 29: Thấu kính mỏng (mục 2)
- Kỹ năng sử dụngphần mềm mô phỏng thí nghiệm
ảo môn vật lý (CROCODILE PHYSICS)
Kỹ năng tìm kiếm thông tin trên Internet và khả năng sử dụng phần mềm
hỗ trợ học tập các môn học khác
Với việc vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học kết hợp với các phươngpháp, kỹ thuật dạy học tích cực, bài dạy sẽ trở nên sinh động, hấp dẫn hơn
Trang 9Những nội dung dạy học trong từng bộ môn mà cần phải sử dụng các kiến thứccủa các môn học khác để giải quyết sẽ kích thích sự hứng thú, chủ động của các em,đặc biệt là các em có năng khiếu, sự am hiểu về những môn học đó.
Học sinh sẽ là người chủ động tìm ra kiến thức, giáo viên chỉ là người hỗ trợ,hướng dẫn các em
Khi vận dụng các kiến thức liên môn kết hợp với các phương pháp dạy họctích cực, các em sẽ được tự thể hiện mình, phát triển năng lực làm việc nhóm Người học được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, phải biết vận dụng linh hoạt kiến thức phức hợp của các môn học để giải quyết.
So sánh tính mới của giải pháp mới với giải pháp cũ
Dạy học truyền thống
- Lấy người thầy làm trung tâm
- Là quá trình chuyển tải thông tin một
chiều từ thầy sang trò
- HS thụ động tiếp thu kiến thức, không
có sự phản biện
- Giờ dạy dễ đơn điệu, nhàm chán, căng
thẳng,
- Ít chú ý đến kĩ năng thực hành của
người học, kiến thức thiên về lí luận
Dạy học tích hợp liên môn
- Lấy người học làm trung tâm
- GV giao nhiệm vụ cho HS, HS sẵnsàng nhận và thực hiện nhiệm vụ HSphải huy động kiến thức từ nhiều mônhọc để giải quyết
- GV là người giữ vai trò hướng dẫn, gợi
ý, tổ chức, giúp cho người học tự tìmkiếm, khám phá những tri thức mới theokiểu tranh luận theo nhóm
- Chú trọng kỹ năng thực hành, vận dụnggiải quyết các vấn đề thực tiễn, coi trọngrèn luyện và tự học
- Đối với dạy học có vận dụng quan điểm tích hợp, liên môn thì người học đóngvai trò là trung tâm: Người học là chủ thể của hoạt động học, họ phải tự học, tự nghiêncứu để tìm ra kiến thức bằng hành động của chính mình, người học không chỉ được đặttrước những kiến thức có sẵn ở trong bài giảng của giáo viên mà phải tự đặt mình vàotình huống có vấn đề của thực tiễn, cụ thể và sinh động rồi từ đó tự mình tìm ra cáichưa biết, cái cần khám phá học để hành, hành để học, tức là tự tìm kiếm kiến thức chobản thân
Trong dạy học lấy người học làm trung tâm đòi hỏi người học tự thể hiện mình,phát triển năng lực làm việc nhóm, hợp tác với nhóm, với lớp Sự làm việc theo nhómnày sẽ đưa ra cách thức giải quyết đầy tính sáng tạo, kích thích các thành viên trongnhóm hăng hái tham gia vào giải quyết vấn đề
Sự hợp tác giữa người học với người học là hết sức quan trọng nhưng vẫn chỉ là ngoạilực, điều quan trọng nhất là cần phải phát huy nội lực là tính tự chủ, chủ động nỗ lựctìm kiếm kiến thức của người học Còn người dạy chỉ là người tổ chức và hướng dẫnquá trình học tập, đạo diễn cho người học tự tìm kiếm kiến thức và phương thức tìmkiếm kiến thức bằng hành động của chính mình Người dạy phải dạy cái mà người họccần chứ không phải dạy cái mà người dạy có
Trang 10- Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh, học sinh sẵn sàng nhận và thực hiệnnhiệm vụ: Học sinh phải huy động kiến thức từ nhiều môn học để giải quyết Giáoviên giao cho học sinh một nhiệm vụ có tiềm ẩn vấn đề Nhiệm vụ giao cho học sinh
có thể được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: giải thích một sự kiện/ hiệntượng trong tự nhiên hay xã hội; giải quyết một tình huống trong học tập hay trongthực tiễn; tiến hành một thí nghiệm mở đầu … Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, họcsinh quan tâm đến nhiệm vụ đặt ra, sẵn sàng nhận và tự nguyện thực hiện nhiệm vụ
Từ nhiệm vụ cần giải quyết, học sinh huy động kiến thức, kĩ năng đã biết và nảy sinhnhu cầu về kiến thức, kĩ năng còn chưa biết, nhưng hi vọng có thể tìm tòi, xây dựngđược; diễn đạt nhu cầu đó thành câu hỏi Lúc này, vấn đề đối với HS xuất hiện, dưới
sự hướng dẫn của giáo viên, vấn đề đó được chính thức diễn đạt
Nhiệm vụ giao cho học sinh cần đảm bảo rằng, học sinh không thể giải quyết trọn vẹnvới kiến thức, kĩ năng đã có mà cần phải học thêm kiến thức mới để vận dụng vào quátrình giải quyết vấn đề
- Giáo viên là người giữ vai trò hướng dẫn, gợi ý, tổ chức, giúp cho người học
tự tìm kiếm, khám phá những tri thức mới theo kiểu tranh luận theo nhóm: Sau khi đãphát biểu vấn đề, học sinh độc lập hoạt động, xoay trở để vượt qua khó khăn, tìm cácgiải pháp để giải quyết vấn đề Trong quá trình đó, khi cần phải có sự định hướng củagiáo viên để học sinh có thể đưa ra các giải pháp theo suy nghĩ của học sinh Thôngqua trao đổi, thảo luận dưới sự định hướng của giáo viên, học sinh xác định được cácgiải pháp khả thi, bao gồm cả việc học kiến thức mới phục vụ cho việc giải quyết vấn
đề đặt ra, đồng thời xây dựng kế hoạch hành động nhằm giải quyết vấn đề đó Trongquá trình thực hiện giải pháp và kế hoạch giải quyết vấn đề, học sinh diễn đạt, trao đổivới người khác trong nhóm về kết quả thu được, qua đó có thể chỉnh lý, hoàn thiệntiếp Trường hợp học sinh cần phải hình thành kiến thức mới nhằm giải quyết vấn đề,giáo viên sẽ giúp học sinh xây dựng kiến thức mới của bản thân trên cơ sở đối chiếukiến thức, kinh nghiệm sẵn có với những hiểu biết mới; kết nối/ sắp xếp kiến thức cũ
và kiến thức mới dựa trên việc phát biểu, viết ra các kết luận/ khái niệm/ công thứcmới… Trong quá trình đó, học sinh cần phải học lí thuyết hoặc/ và thiết kế phương ánthực nghiệm, tiến hành thực nghiệm, thu lượm các dữ liệu cần thiết và xem xét, rút rakết luận Kiến thức, kĩ năng mới được hình thành giúp cho việc giải quyết được câuhỏi/ vấn đề đặt ra
- Chú trọng kỹ năng thực hành, vận dụng giải quyết các vấn đề thực tiễn, coitrọng rèn luyện và tự học: Trong quá trình hoạt động giải quyết vấn đề, dưới sự hướngdẫn của giáo viên, hành động của học sinh được định hướng phù hợp với tiến trìnhnhận thức khoa học Giáo viên cần hướng dẫn học sinh vận dụng những kiến thức, kĩnăng mới học để giải quyết các tình huống có liên quan trong học tập và cuộc sốnghàng ngày; tiếp tục tìm tòi và mở rộng kiến thức thông qua các nguồn tư liệu, học liệukhác nhau; tự đặt ra các tình huống có vấn đề nảy sinh từ nội dung bài học, từ thực tiễncuộc sống, vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết bằng những cách khácnhau Qua quá trình dạy học, cùng với sự phát triển năng lực giải quyết vấn đề của họcsinh, sự định hướng của giáo viên tiệm cận dần đến định hướng tìm tòi sáng tạo, nghĩa
là giáo viên chỉ đưa ra cho học sinh những gợi ý sao cho học sinh có thể tự tìm tòi, huyđộng hoặc xây dựng những kiến thức và cách thức hoạt động thích hợp để giải quyếtnhiệm vụ mà họ đảm nhận Nghĩa là dần dần bồi dưỡng cho học sinh khả năng tự xácđịnh hành động thích hợp trong những tình huống không phải là quen thuộc đối vớihọc sinh
Trang 113 HIỆU QUẢ KINH TẾ, XÃ HỘI DỰ KIẾN ĐẠT ĐƯỢC
Đánh giá chung :
Với quan điểm đổi mới trong giảng dạy môn Tin học Dạy học tích hợp liênmôn giúp các em nắm được bài học một cách sâu sắc và tổng quát hơn, có thể vậndụng kiến thức tổng hợp từ các môn học vào giải quyết tình huống gặp phải trong thực
tiễn đó là: "Những ứng dụng của tin học" tôi nhận thấy hiệu quả rất đáng ghi nhận Đại
đa số học sinh đều hứng thú với cách thức học tập mới Các em chủ động thực hiệncác nhiệm vụ được chuyển giao, bởi được thể hiện các năng lực của mình Giờ họctrên lớp thân thiện
3.1 Hiệu quả kinh tế :
- Dạy học tích hợp, liên môn có thể áp dụng ở tất cả các trường THPT, THCS và Tiểu học Nó không đòi hỏi đầu tư nhiều về kinh tế, bởi GV chủ động tìm hiểu tư liệu (thông qua mạng Internet), sử dụng các phương tiện dạy học hiện có của nhà trường hoặc GV tự làm.
- Dạy học tích hợp liên môn có thể vận dụng được trong các điều kiện khác nhau mà ít phụ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường.
3.2 Hiệu quả xã hội
- Việc kết hợp kiến thức các môn học vào để giải quyết một vấn đề nào đó trongmột môn học là việc làm cần thiết Điều đó đòi hỏi người GV bộ môn không chỉ nắmchắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để
tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn họcmột cách nhanh nhất, hiệu quả nhất
- Thứ nhất : Góp phần bồi dưỡng nhận thức mới về giá trị của môn Tin học, tạohứng thú, không khí học tập tích cực trong mỗi giờ học mỗi hoạt động học; nhằm giúphọc sinh dành nhiều thời gian hơn, tích cực tìm hiểu thông tin phục vụ bài học, họcsinh hiểu bài, nắm chắc kiến thức và ghi nhớ lâu hơn cách học truyền thống
- Thứ hai : Qua hoạt động học tập báo cáo của các nhóm HS biết vận dụngsáng tạo những kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn cuộc sống, tạo cơ hội đểcác em phát triển và phát hiện năng lực bản thân
- Thứ ba : Gần gũi gắn với đời sống: Học sinh không chỉ tìm hiểu kiến thức
trong sách vở mà còn tìm hiểu thông tin trong đời sống thực tế nên kiến thức các
em thu được không chỉ đóng khung rập khuôn mà là thông tin mở
- Thứ tư : Học sinh học được cách tổ chức các hoạt động, hình thành đượcnăng lực giải quyết vấn đề, sắp xếp thời gian học để hoàn thành nhiệm vụ Họcsinh tự tin, năng động hơn trong cuộc sống, có bản lĩnh khi tham gia các hoạtđộng xã hội
- Thứ năm : Phát huy được năng lực vận dụng kiến thức liên môn, tích hợp kiến
thức Tin học, Sinh học, vật lí, Công nghệ, Toán học, Giáo dục công dân, kết hợp trithức của nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết những vấn đề mang tính tích hợp
Trang 12Để góp phần xác định những hiệu quả trên tôi đã tiến hành thực hiện phiếukhảo sát giữa các nhóm với nhau Tôi xin được minh chứng cụ thể (Trong phần phụlục)
4 ĐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
4.1 Điều kiện áp dụng :
Xuất phát từ thực tiễn dạy học như vậy và từ chính kinh nghiệm giảng dạy củabản thân, tôi nhận thấy rằng với sự phát triển như vũ bão của khoa học kĩ thuật hiệnnay cần đào tạo con người một cách toàn diện Muốn vậy, các em phải hứng thú say
mê trong học tập Để làm được điều đó, bản thân giáo viên phải kích thích năng lực tưduy sáng tạo của học sinh qua các bài học bằng các phương pháp mới
4.2 Khả năng áp dụng :
Với cách thức đổi mới tổ chức dạy học như trong sáng kiến, tôi nhận thấy cóthể áp dụng được ở hầu hết các bài Tuy nhiên để đảm bảo tính hiệu quả đòi hòi ngườigiáo viên phải hết sức nỗ lực trong khâu thiết kế bài học và lựa chọn các phương pháp
và kĩ thuật dạy học phù hợp Trên cơ sở đó chủ động chuyển giao các nhiệm vụ họctập cho học sinh
Trang 13PHỤ LỤC
PHẦN I : Minh họa các bước tổ chức hoạt động dạy học theo chủ đề tích hợp -, liên
môn với chủ đề : Vận dụng kiến thức môn Tin học, Toán học, Giáo dục công dân, Sinh
học, Công nghệ, Vật lý kết hợp với điều kiện thực tiễn trong cuộc sống để làm rõ hơn
các ứng dụng của Tin học trong đời sống trong bài 8 " Những ứng dụng của Tin học"
-Tin học 10 - THPT
1 Mục tiêu dạy học
a Kiến thức
Dạy xong bài này, giáo viên cần làm cho học sinh:
- Biết được ứng dụng của tin học trong việc thiết kế các bản vẽ chi tiết
- Biết được ứng dụng tin học trong trí tuệ nhân tạo, giải trí
- Biết một số phần mềm và trang web hỗ trợ giáo dục
b Kĩ năng
- Biết sử dụng một số phần mềm trong thiết kế các bản vẽ chi tiết kĩ thuật
- Biết sử dụng một số phần mềm hỗ trợ trong giáo dục
- Biết sử dụng một số phần mềm giải trí
- Ngoài ra dự án còn góp phần hình thành cho học sinh các kỹ năng:
- Thu thập thông tin và xử lý thông tin
- Tìm kiếm thông tin trên Internet
- Làm việc theo nhóm
- Viết và trình bày báo cáo trước đám đông
Trang 14- Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn
c Thái độ
- Tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo trong tìm kiếm tri thức
- Hợp tác trong trao đổi, thảo luận nhóm
- Học sinh khi thể hiện sản phẩm dự án học tập phát triển năng lực sáng
tạo, thể hiện ở các giải pháp để trình bày sản phẩm
- Say mê với các ứng dụng của Tin học trong các ngành khoa học khác và
trong thực tiễn cuộc sống
d Định hướng năng lực hình thành
- Năng lực hợp tác
- Năng lực tự học, tự nghiên cứu
- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin
- Năng lực tư duy sáng tạo
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực quan sát
- Năng lực tìm mối liên hệ
* Năng lực sử dụng kiến thức liên môn
Để giải quyết các vấn đề đặt ra trong dự án học tập, học sinh cần học tập
và vận dụng các kiến thức liên môn.
Môn học Bài liên quan đến chủ đề tích hợp Năng lực cần có Ghi chú
Công nghệ 11 Bài 12: Bản vẽ xâydựng.
- Biết vẽ các chitiết kỹ thuật hỗ trợquá trình học mônCông nghệ
- Ngoài ra sử dụng thànhthạo powerpoint
- Thu thập thông tin từinternet
Sử dụng phần mềmMicrosoft Access để tạobảng và liên kết bảng
Vật lý 10 Bài 23 Động lượng,định luật bảo toàn
động lượng
Phát hiện, giải thích được hiện tượng tên lửa đượcphóng lên vũ trụ
Con người cần có sự hỗtrợ của hệ thống máytính để điều khiển tênlửa đi đúng quỹ đạo