Phân tích cơ cấu tổ chức của WTO Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization) I.VÀI NÉT VỀ WTO II.CƠ CẤU TỔ CHỨC WTO 1.Cấp cao nhất: Hội nghị Bộ trưởng 2.Cấp thứ hai: Đại hội đồng 3.Cấp thứ ba: Các Hội đồng Thương mại 4.Cấp thứ tư: Các Ủy ban và Cơ quan 5.Ban Thư ký
Trang 1ĐỀ TÀI: CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA WTO
I. VÀI NÉT VỀ WTO
WTO có tên đầy đủ là Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization) Tổ chức này được thành lập và hoạt động từ 01/01/1995 với mục tiêu thiết lập và duy trì một nền thương mại toàn cầu tự do, thuận lợi và minh bạch
Tổ chức này kế thừa và phát triển các quy định và thực tiễn thực thi Hiệp định chung về Thương mại và Thuế quan – GATT 1947 (chỉ giới hạn ở thương mại hàng hóa) và là kết quả trực tiếp của Vòng đàm phán Uruguay (bao trùm các lĩnh vực thương mại hàng hóa, dịch vụ, sở hữu trí tuệ và đầu tư)
Tính đến ngày 26/6/2014, tổ chức này có 160 thành viên Thành viên của WTO là các quốc gia hoặc các vùng lãnh thổ tự trị về quan hệ ngoại thương
WTO được thành lập với 4 nhiệm vụ chủ yếu:
+ Thứ nhất, thúc đẩy việc thực hiện các Hiệp định và cam kết đã đạt được
trong khuôn khổ WTO (và cả những cam kết trong tương lai, nếu có),
+ Thứ hai, tạo diễn đàn để các thành viên tiếp tục đàm phán, ký kết những
Hiệp định, cam kết mới về tự do hóa và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại,
+ Thứ ba, giải quyết các tranh chấp thương mại phát sinh giữa các thành viên
WTO
+ Thứ tư, rà soát định kỳ các chính sách thương mại của các thành viên.
II. CƠ CẤU TỔ CHỨC WTO
Theo các quy định tại Ðiều IV của Hiệp định thành lập WTO, có thể mô tả WTO gồm các cấp độ quyền lực như sau:
1. Cấp cao nhất: Hội nghị Bộ trưởng
Hội nghị bộ trưởng (Ministerial Conference) gồm đại diện của tất cả các nước thành viên của WTO Hội nghị bộ trưởng họp hai năm một lần Hội nghị bộ trưởng là cơ quan quyền lực cao nhất của WTO
Hội nghị bộ trưởng sẽ thực thi các chức năng của WTO và thực hiện hiện những hành động cần thiết để thực thi các chức năng này Khi một thành viên nào
Trang 2đó yêu cầu, Hội nghị bộ trưởng cũng có quyền đưa ra những quyết định về tất cả các vấn đề thuộc các hiệp định đa biên, theo trình tự ra quyết định được quy định tại Hiệp định thành lập WO và các hiệp định đa biên
2. Cấp thứ hai: Đại hội đồng
Ðại hội đồng (General Council) gồm đại diện của tất cả các nước thành viên,
sẽ họp khi cần thiết Trong thời gian giữa các khoá họp của Hội nghị bộ trưởng thì chức năng của Hội nghị bộ trưởng sẽ do Ðại hội đồng đảm nhiệm Như vậy, có thể hiểu Ðại hội đồng là cơ quan quyết định tối cao của WTO trong thời gian giữa các khoá họp của Hội nghị bộ trưởng
Khi cần thiết, Ðại hội đồng sẽ được triệu tập để đảm nhiệm phần trách nhiệm của Cơ quan giải quyết tranh chấp hoặc Cơ quan rà soát chính sách thương mại
Như vậy, các hoạt động hàng ngày trong thời gian giữa hai kỳ họp Hội nghị
bộ trưởng thuộc trách nhiệm giải quyết của 3 cơ quan:
- Ðại hội đồng;
- Cơ quan giải quyết tranh chấp;
- Cơ quan rà soát chính sách thương mại
Nhưng theo như quy định của WTO, thực chất, cả 3 cơ quan này chỉ là một Tức là tuỳ theo từng trường hợp cụ thể:
+ Ðại hội đồng nhóm họp với các chức năng và nhiệm vụ của Cơ quan
giải quyết tranh chấp hay là của Cơ quan rà soát chính sách thương mại
Trang 3+ Cơ quan giải quyết tranh chấp giám sát việc thực thi các thủ tục giải
quyết tranh chấp giữa các thành viên (quy định tại Thoả thuận về những quy tắc và thủ tục điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp)
+ Cơ quan rà soát chính sách thương mại tiến hành việc phân tích các
chính sách thương mại của các nước thành viên (quy định tại Cơ chế rà soát chính sách thương mại)
Giữa hai kỳ Hội nghị Bộ trưởng, các công việc được điều hành bởi Đại Hội đồng, gồm các đại sứ hay trưởng phái đoàn của tất cả các nước thành viên tại Geneva, mỗi năm họp một vài lần tại Geneva
Đại Hội đồng còn có vai trò là Cơ quan giám sát chính sách thương mại và
Cơ quan giải quyết tranh chấp Đại hội đồng hành động nhân danh HNBT và chịu trách nhiệm trước HNBT
3. Cấp thứ ba: Các Hội đồng Thương mại
Các Hội đồng Thương mại hoạt động dưới quyền của Đại hội đồng Có ba Hội đồng Thương mại là: Hội đồng Thương mại Hàng hóa, Hội đồng Thương mại Dịch vụ và Hội đồng Các khía cạnh của Quyền Sở hữu Trí tuệ liên quan đến Thương mại Một hội đồng đảm trách một lĩnh vực riêng Cũng tương tự như Đại hội đồng, các hội đồng bao gồm đại diện của tất cả các nước thành viên WTO Bên cạnh ba hội đồng này còn có sáu ủy ban và cơ quan độc lập khác chịu trách nhiệm báo cáo lên Đại hội đồng các vấn đề riêng rẽ như thương mại và phát triển, môi trường, các thỏa thuận thương mại khu vực, và các vấn đề quản lý khác Đáng chú
ý là trong số này có Nhóm Công tác về việc Gia nhập chịu trách nhiệm làm việc với các nước xin gia nhập WTO
Trang 4+ Hội đồng Thương mại Hàng hóa (Goods Council) chịu trách nhiệm đối với các hoạt động thuộc phạm vi của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT), tức là các hoạt động liên quan đến thương mại quốc tế về hàng hóa
+ Hội đồng Thương mại Dịch vụ (Servives Council) chịu trách nhiệm đối với các hoạt động thuộc phạm vi của Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS), tức là các hoạt động liên quan đến thương mại quốc tế về dịch vụ
+ Hội đồng Các khía cạnh liên quan đến Thương mại của Quyền Sở hữu Trí tuệ (TRIPS Council) chịu trách nhiệm đối với các hoạt động thuộc phạm vi của Hiệp định về Các khía cạnh liên quan đến Thương mại của Quyền Sở hữu Trí tuệ (TRIPS), cũng như việc phối hợp với các tổ chức quốc tế khác trong lĩnh vực quyền sở hữu trí tuệ
4. Cấp thứ tư: Các Ủy ban và Cơ quan
Dưới các hội đồng trên là các ủy ban và cơ quan phụ trách các lĩnh vực chuyên môn riêng biệt
+ Dưới Hội đồng Thương mại Hàng hóa là 11 ủy ban, 1 nhóm công tác, và 1
ủy ban đặc thù
+ Dưới Hội đồng Thương mại Dịch vụ là 2 ủy ban, 2 nhóm công tác, và 2 ủy ban đặc thù
+ Dưới Hội đồng Giải quyết Tranh chấp (cấp thứ 2) là Ban Hội thẩm và Cơ quan Phúc thẩm
Ngoài ra, do yêu cầu đàm phán của Vòng đàm phán Doha, WTO đã thành lập
Ủy ban Đàm phán Thương mại trực thuộc Đại hội đồng để thức đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho đàm phán Ủy ban này bao gồm nhiều nhóm làm việc liên quan đến các lĩnh vực chuyên môn khác nhau
Trang 55. Ban Thư ký
Ban thư ký của WTO đặt tại Geneva Ban thư ký có khoảng 550 nhân viên Nhân viên của Ban thư ký do Ban thư ký tuyển dụng qua thi tuyển Ðiều kiện trước tiên là phải thông thạo 3 ngoại ngữ là ngôn ngữ chính thức của WTO gồm Anh, Pháp, Tây Ban Nha
Ðứng đầu Ban thư ký là Tổng giám đốc Tổng giám đốc của WTO do Hội nghị bộ trưởng bổ nhiệm, quy định về quyền hạn, nghĩa vụ, điều kiện phục vụ và thời hạn phục vụ của Tổng giám đốc Nhiệm kỳ của Tổng giám đốc là 4 năm Tổng giám đốc sẽ bổ nhiệm các thành viên của Ban thư ký Dưới Tổng giám đốc là các Phó tổng giám đốc Các vụ chức năng của Ban thư ký trực thuộc Tổng giám đốc hoặc một Phó tổng giám đốc
Ban thư ký có nhiệm vụ:
+ Trợ giúp về mặt hành chính và kỹ thuật cho các cơ quan chức năng của WTO (các hội đồng, các uỷ ban, …) trong việc đàm phán và thực thi các hiệp định;
+ Trợ giúp kỹ thuật cho các nước đang phát triển và kém phát triển;
+ Thống kê và đưa ra phân tích về tình hình, chính sách và triển vọng thương mại thế giới;
+ Hỗ trợ các quá trình giải quyết tranh chấp và rà soát chính sách thương mại;
+ Tiếp xúc và hỗ trợ các nước thành viên mới trong quá trình đàm phán gia nhập; tư vấn cho các chính phủ muốn trở thành thành viên của WTO;
Phần lớn các quyết định của WTO đều được thông qua trên cơ sở đồng thuận Trong một số trường hợp nhất định, khi không đạt được sự đồng thuận, các
Trang 6thành viên có thể tiến hành bỏ phiếu Khác với nhiều tổ chức khác, mỗi thành viên WTO chỉ có quyền bỏ một phiếu và các phiếu bầu của các thành viên có giá trị ngang nhau
Hầu hết các thành viên hiện tại của WTO đều là thành viên trước đây của GATT Các quốc gia và lãnh thổ tự chủ về chính sách thương mại cũng có thể gia nhập WTO với điều kiện thông thường là được tất cả thành viên chấp thuận Khi không thể đạt được đồng thuận, việc kết nạp có thể chỉ cần 2/3 số phiếu bầu Quá trình gia nhập được dựa trên cơ sở xem xét các chính sách kinh tế, thương mại của nước đang xin gia nhập và các cuộc đàm phán song phương về mở cửa thị trường Việc gia nhập của một nước được chính thức hóa bằng việc ký vào Nghị định thư gia nhập, và có hiệu lực 30 ngày sau khi nộp văn bản thông báo việc cơ quan có thẩm quyền đã thông qua hay phê chuẩn Nghị định thư gia nhập