Cơ sở thực hiện nghiên cứu: Tràn dịch màng phổi (TDMP) là bệnh khá thường gặp trong chuyên khoa Hô hấp. Có nhiều phương pháp để chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi, trong đó phương pháp sinh thiết màng phổi (STMP) để chẩn đoán nguyên nhân giữ một vai trò quan trọng. Bài viết trình bày đánh giá hiệu quả của sinh thiết màng phổi bằng kim Castelain trong chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang.
Trang 1GIÁ TRỊ CỦA SINH THIẾT MÀNG PHỔI BẰNG KIM CASTELAIN
TRONG CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH BẮC GIANG
Phạm Kim Liên * , Thân Trọng Hưng **
* Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên,** viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang
TÓM TẮT
Cơ sở thực hiện nghiên cứu: Tràn dịch màng phổi (TDMP) là bệnh khá thường gặp trong chuyên khoa Hô hấp Có nhiều phương pháp để chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi, trong đó phương pháp sinh thiết màng phổi (STMP) để chẩn đoán nguyên nhân giữ một vai trò quan trọng
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả của sinh thiết màng phổi bằng kim Castelain trong chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang
Phương pháp: Tiến cứu, mô tả trên 25 bệnh nhân bị tràn dịch màng phổi từ tháng
01 năm 2014 đến tháng 09 năm 2014 Đánh giá hiệu quả của sinh thiết màng phổi bằng kim Castelain, tai biến và xử trí
Kết quả và kết luận: Sinh thiết màng phổi bằng kim Castelain có vai trò quan trọng trong chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi
Từ khóa: Tràn dịch màng phổi, Sinh thiết màng phổi
ĐẶT VẤN ĐỀ
Nguyên nhân TDMP có thể tại phổi hoặc ngoài phổi, để chẩn đoán có TDMP hay không thì không khó, nhưng để chẩn đoán được nguyên nhân thì rất khó Ngoài việc thăm khám lâm sàng, hiện nay ở Việt Nam cũng như trên Thế giới còn áp dụng nhiều phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng khác như: chẩn đoán hình ảnh, vi sinh, sinh hóa, tế bào học và mô bệnh học Nhưng tỷ lệ TDMP không rõ nguyên nhân vẫn còn chiếm tới 30% các trường hợp
Phương pháp mô bệnh học được thực hiện chủ yếu bằng kỹ thuật sinh thiết màng phổi với kim Castelain, Abrrams, True - Cut Sinh thiết màng phổi (STMP) có hiệu quả cao trong chẩn đoán nguyên nhân TDMP như: TDMP do lao tỷ lệ tìm thấy nang lao tới 70%, trong ung thư sinh thiết màng phổi có thể chẩn đoán (+) tới 70% và còn phân loại
rõ ràng typ ung thư, trong khi chẩn đoán bằng tế bào học chỉ đạt (+) 50% và không định được typ ung thư
Sinh thiết màng phổi là một thủ thuật xâm lấn để tìm nguyên nhân tràn dịch màng phổi, kết quả sinh thiết màng phổi là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch Yêu cầu về dụng cụ, trang thiết bị không quá phức tạp (kim sinh thiết màng phổi Castelain), kỹ thuật thực hiện không quá khó (các Bác sĩ được đào tạo, tập huấn về kỹ thuật sinh thiết màng phổi), ít tai biến khi thực hiện kỹ thuật
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu:
Chúng tôi chọn 25 bệnh nhân TDMP đến khám và điều trị tại Khoa Hô Hấp - Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang từ tháng 01 năm 2014 đến tháng 09 năm 2014 với chẩn đoán TDMP chưa rõ nguyên nhân và có chỉ định sinh thiết màng phổi
2 Tiêu chuẩn chon bệnh nhân:
- Tuổi ≥ 16
- Chẩn đoán xác định TDMP dựa vào lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh
- Chọc dò màng phổi có dịch
Trang 23 Tiêu chuẩn loại trừ:
- TDMP dịch thấm
- Tràn mủ màng phổi
- TDMP dưỡng chấp
4 Thiết kế nghiên cứu:
Mô tả, tiến cứu
5 Kỹ thuật chọn mẫu:
Chọn mẫu có chủ đích
6 Nội dung nghiên cứu:
- Kết quả mô bệnh học của STMP: lao, ung thư…
- Tai biến
7 Xử lý số liệu:
Xử lý số liệu trên phần mềm SPSS
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
1 Kết quả chẩn đoán lâm sàng cuối cùng trên bệnh nhân
Tất cả 25 bệnh nhân TDMP được chẩn đoán lâm sàng cuối cùng dựa vào mô bệnh học STMP, tế bào học DMP, mô bệnh tế bào học của các cơ quan khác, các xét nghiệm cận lâm sàng và được điều trị để đánh giá kết quả
Bảng 1: Chẩn đoán lâm sàng cuối cùng về nguyên nhân TDMP
Nhận xét: TDMP do lao chiếm 60%; do ung thư là 28%; còn lại 12% các trường
hợp TDMP không xác định được nguyên nhân
2 Hiệu quả chẩn đoán của STMP kim Castelain
2.1 Kết quả sinh thiết màng phổi
Bảng 2: Kết quả sinh thiết màng phổi
Nhận xét: tỷ lệ chẩn đoán được nguyên nhân TDMP bằng sinh thiết màng phổi kim
Castelain là 72% (18/25) trong đó lớn nhất là lao (52%)
2.2 Xác định độ nhạy và độ đặc hiệu quả của STMP
Chẩn đoán nguyên nhân TDMP do lao bằng STMP
Bảng 3: Hiệu quả chẩn đoán nguyên nhân TDMP do lao của STMP so với chẩn đoán lâm sàng cuối cùng
CĐ LS cuối
Trang 3Se = 12/15 = 80% Sp = 9/10 = 90%
TĐ (+) = 12/13 = 92,3% TĐ (-) = 9/12 = 75%
Nhận xét: chẩn đoán nguyên nhân TDMP do lao của STMP đạt độ nhạy là 80% và
độ đặc hiệu là 90%, tiên đoán dương tính là 92,3% và tiên đoán âm tính là 75% Dương tính giả 01 trường hợp, âm tính giả 03 trường hợp
Chẩn đoán nguyên nhân TDMP do ung thư của STMP
Bảng 4: Hiệu quả chẩn đoán nguyên nhân TDMP do ung thư của STMP so với chẩn đoán lâm sàng cuối cùng
Se = 5/7 = 71,4% Sp = 18/18 = 100%
TĐ(+) = 5/5 = 100% TĐ(-) = 18/20 = 90%
Nhận xét: chẩn đoán nguyên nhân TDMP do ung thư của STMP đạt độ nhạy là
71,4% và độ đặc hiệu là 100%, tiên đoán (+) 100% và tiên đoán (-) 90%
2.3 Tai biến và biến chứng của STMP kim Castelain
Nhận xét: STMP 25 lần chúng tôi ghi nhận được tỷ lệ tai biến chung là 12% (3
trường hợp) trong đó 2 trường hợp tràn khí màng phổi ít không phải dẫn lưu, choáng 1 trường hợp
KẾT LUẬN
Chúng tôi tiến hành STMP bằng kim Castelain 25 bệnh nhân tràn dịch màng phổi dịch tiết, sau nghiên cứu chúng tôi rút ra các kết luận sau:
1 Lợi ích và hiệu quả STMP bằng kim Castelain
- Trong chẩn đoán TDMP do lao đạt được
- Trong chẩn đoán TDMP do ung thư đạt được
2 Tai biến và biến chứng của STMP:
Tỷ lệ tai biến là 12%: gồm tràn khí nhẹ màng phổi; choáng nhẹ Mặc dù như vậy thì lợi ích của STMP kín trong chẩn đoán nguyên nhân TDMP là cần thiết và cần được phát triển hơn nữa trong điều kiện nước ta khi nội soi màng phổi chưa phổ biến
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Quốc Anh, Ngô Quý Châu (2011), “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị
bệnh nội khoa”, Nhà xuất bản Y học
2 Ngô Quý Châu (2011), “Bệnh hô hấp” Nhà xuất bản Giáo dục
3 Đỗ Châu Hùng (1995), “Lâm sàng, x quang và một số đặc điểm sinh hoá, tế bào
trong TDMP do lao", Luận văn thạc sĩ Y học, Học viện Quân Y
4 Nguyễn Ngọc Hùng (1996), "Nghiên cứu đặc điểm hình thái tế bào học dịch
màng phổi", Luận văn tiến sĩ Y học, Đại học Y khoa Hà Nội
5 Nguyễn Đình Kim, Đặng Thị Hương, Hoàng Thị Thái (1991), “Lao màng
phổi”, Nội san lao và bệnh phổi, (1), 65-66
6 Bùi Xuân Tám (1999), “Chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi thanh tơ
và máu", Bệnh học hô hấp, Nhà xuất bản Y học, 904 - 941
Trang 47 Nguyễn Xuân Triều (1994), “Giá trị chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng
phổi thanh tơ và máu của sinh thiết màng phổi bằng kim cải tiến kiểu Castelain và chải
màng phổi", Luận văn Tiến sĩ Y học, Học viện Quân Y
8 Lê Nghĩa Trọng, Trần Thanh Hùng, Lê Văn Tám (1994), “Nhận xét 80
trường hợp TDMP thanh tơ được chẩn đoán nguyên nhân bằng phương pháp STMP kim
Castelain", Nội san lao và bệnh phổi, (15),146
9 Trần Văn Sáu (1996), “Nghiên cứ đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và phối hợp
một số phương pháp điều trị TDMP thanh tơ do lao", Luận án phó tiến sỹ Y khoa, Đại
học Y khoa Hà Nội
10 Athony S.F and Coworker (1998), “Disorder of the pleural” Harrison ’ s principles
of internal medicine 14 th edition, Macgraw Hill, New york ( 2) 1472-1475
11 Bueno E.C, Clemente G M, Martjin M.I, Gley- Rjio M J (1990), “Cytologic
and bacteriologic analysis of fluid and pleural biopsy specimens with Cope,s needle
Study of 414 patiens”, Arch Intern Medical, 150, 1190-1
12 Dun- Bing Chang, Pan- Chyr Yang (1991), “Ultrasound guided pleural biopsy
with Tru- cut needle”, Chest, 100 ( 5),1328-1333
13 Ossiisky I.Y(1998), “Biopsy of parietal plera in the the diagnosis of pleural
effusion”, Global congress on Lung health 29 th World confernce of the international union against tuberculosis and lung disease, Bang Kok -Thai lan, The international
Journal of Tuberculosis and Lung disease, 2, 266
14 Zsiray M, Lantos A, Szondy K, (1994), “Pleural needle biopsy”, Supplement
28 th World Conference of IUATLD/UICTMR Mainz Germany, Tubercle and lung
disease, Churchill living stone, 75 (1), 140
15 Winterbauer R.H (1998), “Nonmalignan pleural effusion”, Fishman ’ s pulnamory disease and desorder 3 rd, Macgraw Hill, Philadelphia, 1412-1428
VALUES BY KIM PLEURAL BIOPSY CASTELAIN DIAGNOSIS OF CAUSE PLEURAL EFFUSION IN HOSPITAL BAC GIANG
Phạm Kim Lien * , Than Trong Hung **
* Thai Nguyen University of Medicine and Pharmacy
** Bac Giang General Hospital
SUMMARY
Background: pleural oedema are common in practice of respiratory field There
are some diagnostic methods of causes of pleural oedema, one of them, the Caselain needle for pleural biopsy has the important role
Objective: To evaluate the efficacies of pleural biopsy by Castelain needle in
diagnosis causes of pleural oedema in Bac Giang provincial general hospital
Method: Prospective study We assess values of diagnosis by Castelain needle for
pleural biopsy in case series of 25 patients with pleural oedema during the January
to September - 2014
Results: Method of pleural biopsy by Castelain needle has important roles in
diagnosis causes of pleural oedema
Keywords: pleural oedema, pleural biopsy