báo cáo thực tập thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư một số dự án trên địa bàn huyện quỳ hợp tỉnh nghệ an

Giá đất được xác định là cầu nối các mối quan hệ đất đai - thị trường - sựquản lý Nhà nước, Nhà nước điều tiết quản lý đất đai qua giá hay nói cách khácnhau giá đất là công cụ kinh tế để

MỤC LỤC

Phần 1 1

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.5 Quan điểm nghiên cứu 3

1.6 Phương pháp nghiên cứu 4

1.7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn 6

Phần 2 Nội dung 7

CHƯƠNG I 7

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, ĐỀN BÙ VÀ HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ TRONG QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI 7

1.1 Tổng quan lý luận công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư trong quản lý đất đai 7

1.1.1 Một số khái niệm 7

1.1.2 Đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư 9

1.1.3 Bản chất của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư 10

1.1.4 Vai trò của công tác GPMB đối với sự phát triển của đất nước 11

1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư trong hệ thống quản lý Nhà nước về đất đai 12

1.1.6 Chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư của Việt Nam 17

1.1.7 Trình tự, thủ tục thu hồi đất và thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 25

1.1.8 Tổ chức thực hiện 28

1.2 Tổng quan thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư 28

1.2.1 Vấn đề giải phóng mặt bằng của một số nước trên Thế giới 28

1.2.2 Vấn đề giải phóng mặt bằng ở nước ta qua các thời kỳ 30 CHƯƠNG 2 CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Quỳ Hợp 40

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 40

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 43

2.2 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư của một số dự án trên địa bàn huyện Quỳ Hợp- Nghệ An 52

2.2.1 Hạng mục: Đập phụ, kênh tiêu thông hồ và kênh tiêu Châu Bình, thuộc dự án Hồ chứa nước Bản Mồng, tỉnh Nghệ An 52

2.2.2 Dự án xây dựng đường Châu Thôn-Tân Xuân tuyến nối các huyện miền Tây Nghệ An 60

2.2.3 Đánh giá chung tình hình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư 67

Chương 3 71

CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG VÀ BỐ TRÍ TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲ HỢP- TỈNH NGHỆ AN 71

3 Cơ sở đề xuất giải pháp 71

3.1 Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà Nước và địa phương 71

3.2 Nhiệm vụ chủ yếu trong thời gian tới 71

3.2.1 Một số giải pháp chủ yếu 71

Phần 3 Kết luận và Kiến nghị 75

I Kiến nghị 75

II Kết Luận 76

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

PHỤ LỤC 78

Phụ lục 1 78

Phụ lục 2 91

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tổng hợp các đối tượng được bồi thường về đất đai và tài sản trên đất của

dự án 53Bảng 2.2: Tổng hợp bồi thường về đất của dự án 54Bảng 2.3: Tổng hợp giá trị bồi thường tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu của dựán 56Bảng 2.4: Tổng hợp giá trị hỗ trợ, trợ cấp của dự án 582.2.2 Dự án xây dựng đường Châu Thôn-Tân Xuân tuyến nối các huyện miền TâyNghệ An 60Bảng 2.5: Tổng hợp các đối tượng được bồi thường về đất đai của dự án 62Bảng 2.6: Tổng hợp giá trị bồi thường tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu của dựán 63Bảng 2.8: Tổng hợp giá trị hỗ trợ, trợ cấp của dự án 65Bảng 2.9: Tổng hợp số lượng và đơn thư khiếu kiện của dự án xây dựng đườngChâu Thôn-Tân Xuân tuyến nối các huyện miền Tây Nghệ An 66

Phần 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Lý do chọn đề tài

Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là nền tảng cho quá trìnhsản xuất hoạt động thông qua đó thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội củađất nước Trong quá trình sản xuất, đất đai là nhân tố hàng đầu không thể thiếu củacác ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, đất đai còn là cơ sở để các ngành,các lĩnh vực hoạt động có hiểu quả

Trong khi tình hình đất nước ta hiện nay, khi chấp nhận nền kinh tế và chủđộng hội nhập kinh tế quốc tế, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng nhưquá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ Các quá trình này đã kéo theo việc chuyển đổimục đích sử dụng đất để phục vụ nhu cầu phát triển ngày càng cao của xã hội Do

đó, hàng loạt các công trình, dự án lần lượt được triển khai thực hiện ra đời, làm chocông tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để giải phóng mặt bằng diễn ra mạnh mẽ

và sôi nổi

Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân, mọi quyền lợi đềuhướng vào nhân dân Vì vậy, công tác giải phóng mặt bằng là một công việc hết sứcphức tạp và nhạy cảm Nó không những ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinhthần của người dân bị thu hồi đất và khu vực xung quanh Chính vì lẽ đó, việc điềutra, tìm hiểu và đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để phục vụ chocông tác giải phóng mặt bằng là rất cần thiết nhằm tìm ra những tồn tại, vướng mắtđược giải quyết kịp thời Để từ đó, chúng ta đưa ra các giải pháp khắc phục gópphần hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng và củng cố lòng tin của quần chungnhân dân vào Đảng và chính quyền các cấp làm cho công tác quản lý Nhà nước vềđất đai ngày càng đạt hiệu quả cao

Trong những năm qua, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là một trongnhững vấn đề then chốt trong việc triển khai dự án đầu tư xây dựng của các côngtrình trọng điểm Nếu chủ đầu tư làm tốt, đúng tiến độ công tác bồi thường giảiphóng mặt bằng thì đây chính là yếu tố chính, quyết định thành công của dự án

Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định đến tiến độ của các dự

án, là khâu đầu tiên trong triển khai thực hiện dự án Có thể nói: "Giải phóng mặt

trực tiếp đến hiệu quả dự án đầu tư nói riêng và hiệu quả xã hội nói chung, đặc biệt

là ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của những người thu hồi đất

và tái định cư

Ở Nghệ An hiện nay quá trình CNH, HĐH, đô thị hóa đang diễn ra rất mạnh,rất nhiều dự án đã và đang triển khai với mục đích phát triển cơ sở hạ tầng kinh tếcho CNH- HĐH như Khu công nghiệp Bắc Vinh với tổng Diện tích: 143,17 ha; Khucông nghiệp Nam Cấm Với quy mô diện tích được quy hoạch 327,83 hecta; Khucông nghiệp Thung Khuộc Thị trấn Quỳ Hợp với tổng diện tích: 26,15 ha; tổng sốvốn đầu tư 50,17 tỷ đồng, Khu công nghiệp Châu Quang với tổng diện tích 22 ha;tổng số vốn đầu tư 40,67 tỷ đồng và xây dựng hồ chứa nước Bản mồng xã Yên Hợptổng diện tích: 2021.4 ha với tổng số vốn đấu tư 4.5 nghìn tỷ đồng, ngoài ra còn một

số khu công nghiệp Sông Dinh, khu công nghiệp Nghĩa Xuân và các nâng cấp cáctuyến đường Quốc lộ, tỉnh lộ Vấn đề chuyển đổi quỹ đất đang sử dụng hiện naysang đất triển khai dự án đang diễn ra nhanh Đặc biệt huyện Quỳ Hợp nằm ở trungtâm vùng mỏ của Tỉnh Nghệ An về các loại khoáng sản như: Đá trắng, quặng thiếc,vàng, đá quý là nơi đang diễn ra quá trình phát triển mạnh về cơ sở hạ tầng phục

vụ mục tiêu thu hút đầu tư ngoài tỉnh để phát triển kinh tế, xã hội Trong vòng vàinăm trở lại đây huyện Quỳ Hợp đã thực hiện bồi thường thiệt hại 400 ha và di dờinhiều hộ dân để có được quỹ đất triển khai các dự án, về cơ bản đã đáp ứng đượcyêu cầu đề ra, tuy vậy cũng đang nảy sinh nhiều vấn đề bất cập, một bộ phận ngườidân bị mất đất chưa thỏa mãn với những gì họ được hưởng từ chính sách bồi thườngthiệt hại hiện nay

Xuất phát từ các lý do trên, được sự đồng ý của trường đại học Vinh, khoaĐịa Lý- Quản Lý Tài Nguyên, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Thực trạng công tácgiải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư một số dự án trên địa bàn huyệnQuỳ Hợp- tỉnh Nghệ An ”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá việc thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ táiđịnh cư của một số dự án, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp đề bù, giải phóng mặtbằng xây dựng khu công nghiệp

- Nghiên cứu cơ sở khoa học, thực tiễn về quá trình thực hiện chính sách bồithường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất đối với một số dự án trên địa bàn huyệnQuỳ Hợp, tỉnh Nghệ An.

- Đánh giá thực trạng công tác đền bù, giải phóng mặt bằng của một số dự ántrên địa bàn huyện Quỳ Hợp

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đền bù, giải phóng mặtbằng trên địa bàn huyện Quỳ Hợp

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan cơ sở lý luận và thự tiện về công tác giải phóng mặt bằng, đền

bù và hỗ trợ tái định cư vận dụng cho việc nghiên cứu vấn đề trên địa bàn cấphuyện

- Phân tích, đánh giá thực trạng giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ táiđịnh cư chỉ rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân

- Đề ra các giải pháp chính nhằm hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng,đền bù và hỗ trợ tái định cư trên địa bàn huyện Quỳ Hợp trong thời gian tới

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của một số dự

án trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu: huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An

- Phạm vi nội dung nghiên cứu: Tìm hiểu thực trạng giải phóng mặt bằng,bồi thường và tái định cư của một số dự án ở địa bàn huyện Quỳ Hợp giaiđoạn 2014-2015

1.5 Quan điểm nghiên cứu

1.5.1 Quan điểm hệ thống

-Đất đai là một hệ thống gồm các yếu tố liên kết, tương tác chặt chẽ vớinhau Như vậy, sự thay đổi một số yếu tố sẽ dẫn tới sự thay đổi của toàn bộ hệthống

- Lãnh thổ nghiên cứu không chỉ một hệ thống bao gồm các xóm mà đây còn

là một bộ phận của tỉnh Nghê An Vì vậy, nghiên cứu thực trạng công tác giảiphóng mặt bằng, bồi thường và hỗ trợ tái định cư tại huyện Quỳ Hợp phải đặt tronghướng sử dụng chung của toàn bộ tỉnh nghệ An và trên cả nước

-Huyện Quỳ Hợp được xem như là một hệ thống, vì vậy khi nghiên cứu khuvực giải phóng mặt bằng, bồi thường và hỗ trợ tái định cư cần xem xét tác động củavấn đề đó đến tất cả các khu vực trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, cũng như mối quan

hệ trong hệ thống đến kinh tế xã hội của huyện đối với các vùng lân cận, xungquanh

1.5.2 Quan điểm lãnh thổ

- Mỗi đối tượng địa lý đều gắn với một không gian củ thể, đều có các quyluật hoạt động riêng, gắn bó và phụ thuộc chặt chẽ vào quan điểm của lãnh thổ đó.Các đối tượng này phản ánh những đặc trưng cơ bản của lãnh thổ, giúp phân biệtlãnh thổ này với lãnh thổ khác Trong từng lãnh thổ luôn luôn có sự phân hóa nội tạiđồng thời có mối quan hệ chặt chẽ với những vùng lãnh thổ xung quanh về cả tựnhiên cũng như kinh tế- xã hội Do vậy, các nghiên cứu địa lý đều được gắn với mộtlãnh thổ củ thể Vận dụng quan điểm lãnh thổ giúp giải quyết các vấn đề về cơ sở lýluận cũng như trong thực tiễn khai thác, quản lý và sử dụng hợp lý tài nguyên thiênnhiên trong lãnh thổ nghiên cứu

1.5.3 Quan điểm phát triển bền vững

Tư tưởng chủ đạo của quan điểm này là sự phát triển bền vững phải đảm bảo

3 mục tiêu: Bảo vệ môi trường, hiệu quả kinh tế và ổn định, công bằng xã hội Quanđiểm phát triển bền vững hướng tới sự hài hòa mối quan hệ con người và tự nhiêntrong sự tương tác giữa hệ thống tự nhiên và hệ thống kinh tế- xã hội

1.5.4 Quan điểm lịch sử

Các sự vật hiện tượng đều phải trải qua quá trình phát triển lâu dài Khinghiên cứu phải đòi hỏi ta phải đặt nó trong cả quá trình phát triển và hoàn cảnh củthể

Vấn đề giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư là một vấn đề có từ trướctới nay Tuy nhiên tùy từng thời điểm, địa điểm mà có sự khác nhau Đối với huyệnQuỳ Hợp, so với trước đây, vấn đề này hiện nay đang được tiến hành với quy môlớn tốc độ nhanh và có hiệu quả nhất định

1.6 Phương pháp nghiên cứu

1.6.1 Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu

Thu thập số liệu, tài liệu có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, đền

bù và hỗ trợ tái định cư của huyện Các số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế -xãhội, về tình hình quản lý Nhà nước về đất đai, về hiện trạng sử dụng đất trên địabàn huyện

Tiến hành điều tra ngoại nghiệp nhằm kiểm tra và bổ sung những thay đổicần thiết

1.6.2 Phương pháp toán học

Phương pháp thống kê xác định các chỉ số, so sánh, đối chiếu và cân đốitrong nghiên cứu các chỉ tiêu, nội dung, các kiểu, hiện tượng có quan hệ với nhautrong tổng thể

Đề tài thực hiện phân tổ thống kê theo nhóm kết quả nghiên cứu như đấtnông nghiệp, đất phi nông nghiệp, đất chưa sử dụng theo các loại hình sử dụng,xác định các chỉ tiêu phản ánh kết quả của việc sử dụng đất đai cả về số lượng vàchất lượng

Qua các số liệu thống kê rút ra kết luận về thực trạng giải phóng mặt bằng,bồi thường và hỗ trợ tái định cư trên địa bàn nghiên cứu, phát hiện xu hướng pháttriển và định hướng sử dụng trong tương lai nhằm đưa ra giải pháp khả thi hoànthiện từng bước quá trình thu hồi và sử dụng đất hiện nay

1.6.3 Phương pháp khảo sát thực địa

Dùng để thu thập thông tin ban đầu về đối tượng nghiên cứu bằng tiếp xúctrực tiếp và ghi lại trực tiếp toàn bộ thông tin đặc trưng của đối tượng có giá trị vềphương diện thực hiện mục tiêu nghiên cứu Tiến hành khảo sát thực địa nhằm đảmbảo tính khách quan, khoa học, chính xác của đề tài, đồng thời giúp đề tài có tínhthực tiễn cao

1.6.4 Phương pháp chuyên gia

Là phương pháp tham khảo các ý kiến của các chuyên gia có kinh nghiệm,trình độ về vấn đề, đối tượng, lãnh thổ nghiên cứu

Đối tượng về đề tài này tôi sử dụng phương pháp chuyên gia để tham khảo ýkiến của phòng Tài nguyên và Môi trường Ban giải phóng mặt bằng huyện Quỳ

mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư để đưa ra biện pháp nâng cao hiệu quả trongcông tác giải phóng mặt bằng, bồi thường và hỗ trợ tái định cư trên địa bàn nghiêncứu.

1.7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

- Ý nghĩa khoa học: Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết và kinh nghiệm thực tiễn

về giải phóng mặt bằng đền bù và hỗ trợ tái định cư, trong và ngoài nước, vận dụngvào điều kiện củ thể của huyện Quỳ Hợp, trên cơ sở đóng góp bổ sung, cụ thể hóakhoa học quản lý về tài nguyên đất trong điều kiện Việt Nam

- Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn có giá trị tham khảocho huyện Quỳ Hợp đồng thời có giá trị tham khảo cho các cơ quan quản lý Nhànước về đất đai

Ngoài phần mở đầu, kết luận, các phụ lục và danh mục tài liệu tham khảotheo quy định chung thì luận văn được kết cấu bởi các chương sau:

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác giải phóng mặt bằng, đền

bù và hỗ trợ tái định cư Trong quản lý đất đai

Chương II: Công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư củamột số dự án trên địa bàn huyện Quỳ Hợp

Chương III: Những định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả côngtác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư trên địa bàn huyện Quỳ Hợp

Phần 2 Nội dung CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, ĐỀN BÙ VÀ HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ TRONG QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI 1.1 Tổng quan lý luận công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư trong quản lý đất đai.

1.1.1 Một số khái niệm.

1.1.1.1 Giải phóng mặt bằng.

Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc

di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một số bộ phận vân cư trên mộtphần đất nhất định được quy hoạch cho cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một côngtrình mới

Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồnggiải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới Đây làmột quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liênquan trực tiếp của các bên tham gia và cả của xã hôi

Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định đến tiến độ của các dự

án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án

1.1.1.2 Đền bù thiệt hại.

Đền bù thiệt hại là việc Nhà nước trả lại quyền giá trị sử dụng đất và tài sản

bị thiệt hại với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

Đền bù trả bằng tiền hoặc hiện vật thay thế cho các thiệt hại về đất đai, tàisản thu nhập và các tài sản khác liên quan tới dự án

Có 2 loại đền bù: Đền bù thiệt hại về đất và đền bù thiệt hại về tài sản

+ Đền bù thiệt hại về đất là biện pháp để phân bố lại tài nguyên trên quanđiểm lấy bao nhiêu bù bấy nhiêu

+Đền bù thiệt hại về tài sản gồm: Nhà, công trình, vật kiến trúc, cây cối hoamàu, công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật gắn với đất đai bị thu hồi

1.1.1.3 Hỗ trợ tái định cư.

Tái định cư là quá trình định cư, ổn định và khôi phục cuộc sống cho nhữngngười dân sau khi Nhà nước thu hồi đất hoặc mất chỗ sinh sống do nguyên nhân

chủ quan hoặc khách quan Ngoài ra còn bao gồm các hoạt động nhằm hỗ trợ chonhững người bị ảnh hưởng do việc thực hiện dự án gây ra khôi phục và cải thiệnmức sống cũng như những cơ sở kinh tế về văn hóa- xã hội.

Tái định cư trong bồi thường thiệt hại là khi Nhà nước thu hồi đất được hiểu

là việc di chuyển người có đất bị thu hồi đất đến sinh sống ổn định tại một nơi mớithông qua các hoạt động hỗ trợ của Nhà nước nhằm giúp người bị thu hồi đất ổnđịnh đời sống, sản xuất tại khu tái định cư

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đấtthu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển

Chính sách tái định cư của Nhà nước sẽ được thực hiện đối với những hộ dânnằm trong diện giải tỏa, diện bị thu hồi đất hoàn toàn hoặc diện tích đất còn lại saukhi bị thu hồi không đủ để ổn định sản xuất và sinh hoạt

1.1.1.4 Bất động sản.

Bất động sản là tài sản không di dời được bao gồm:

-Đất đai, nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất đai kể cả các tài sản gắnliền với nhà ở, công trình xây dựng đó Các tài sản khác gắn liền với đất đai

Đặc điểm của bất động sản: Đặc điểm “ không di dời được” trở thành mộtđặc điểm riêng của bất động sản và được cấu thành bởi hai nhóm chính là đất đai vàvật kiến trúc, vì vậy bất động sản là đơn vị thống nhất cả về quyền sử dụng đất vàquyền sở hữu nhà ở Bất động sản là cơ sở để xác định giá đất, định giá các tài sảngắn liền với đất khác, từ đó giúp cho công tác đền bù thiệt hại được đẩy nhanh tiếnđộ

1.1.1.5 Giá đất.

Giá đất được xác định trên thị trường thể hiện bằng tiền và chính sự không

ổn định của đồng tiền dẫn đến giá cả không ổn định nên giá đất định giá trị theo thờigian

Giá đất được xác định là cầu nối các mối quan hệ đất đai - thị trường - sựquản lý Nhà nước, Nhà nước điều tiết quản lý đất đai qua giá hay nói cách khácnhau giá đất là công cụ kinh tế để người quản lý và người sử dụng tiếp cận với cơchế thị trường đồng thời cũng là căn cứ để đánh gái sự công bằng trong phân phốiđất đai để người sử dụng thực hiện nghĩa vụ tài chính của mình và Nhà nước điềuchỉnh các quan hệ đất đai theo quy hoạch sử dụng đất và pháp luật

Giá đất là phương tiện thể hiện nội dung kinh tế của mối quan hệ chủ quyền

sử dụng đất và là căn cứ tính toán giá trị khi giao đất hoặc cho thuê đất, tính giá trịtài sản khi giao đất, bồi thường thiệt hại về đất khi thu hồi đất

Trong thực tế luôn tồn tại hai loại giá đất: Giá đất do Nhà nước quy định vàgiá thực tế thị trường Giá thị trường luôn cao hơn giá của nhà nước, mức độ chênhlệch giữa hai loại giá này xa hơn nếu đó là khu vực đô thị nơi mà thị trường bấtđộng sản phát triển Vì thế để công tác bồi thường, GPMB, hỗ trợ tái định cư đượcthực hiện tốt thì đòi hỏi giá đất do Nhà nước quy định cần phải sát hơn so vớichuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thực tế

1.1.2 Đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư.

Giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ, tái định cư là công tác đa dạng vàphức tạp mang tính chất cấp bách cần thiết Là quá trình đa dạng mỗi dự án thựchiện trên một vùng nhất định với quy mô thực hiện khác nhau, do đó việc thực hiện

dự án đó việc thực hiện công tác GPMB cũng thể hiện khác nhau

Quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng có 2 đặc điểm chính: Tính đa dạng

và tính phức tạp

Tính đa dạng:

Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tựnhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau Khu vực nội thành, mật độ dân cư cao,ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực ven đô, mức độ tậptrung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng:Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ; khu vực ngoạithành Hoạt động dân cư chủ yếu là dân cư sản xuất nông nghiệp Do đó mỗi khuvực bồi thường GPMB có những đặc trưng riêng và được tiến hành với những giảipháp riêng phù hợp với những đặc điểm của mỗi khu vực và dự án củ thể

Tính phức tạp:

Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh

tế-xã hội đối với mọi người dân Đối với khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờvào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng trongkhi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn

do đó tâm lý dân cư trong vùng này là giữ đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất

còn được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Mặt khác,cây trồng, vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyên truyền, vậnđộng dân cư tham gia di chuyển, định giá bồi thường rất khó khăn và việc hỗ trợchuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo điều cần thiết để đảm bảo đời sốngdân cư sau này.

Đối với đất ở lại càng phức tạp hơn do những nguyên nhân sau:

+ Đất ở tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt củangười dân mà tâm lý, phong tục, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở

+ Nguồn gốc sử dụng đất khác nhau qua nhiều thời kỳ với chế độ quản lýkhác nhau, cơ chế chính sách không đồng bộ, việc thực hiện pháp luật thiếu kiênquyết, nghiêm minh dẫn đến tình trạng lấn chiếm đất đai xây dựng nhà trái phépdiễn ra thường xuyên

+ Thiếu quỹ đất do xây dựng tái định cư cũng như chất lượng khu tái định cưthấp chưa đảm bảo được yêu cầu, nhiều dự án đưa dân đi nhưng sau một thời giandân lại quay trở về nơi ở cũ

+ Dân cư một số vùng sông chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ và sống bámvào các trục đường giao thông của khu dân cư làm kế sinh nhai nay chuyển đến ởkhu vực mới thì điều kiện kiếm sống bị thay đổi nên họ không muốn di chuyển

Từ các điểm trên cho thấy mỗi dự án khác nhau thì công tác GPMB đượcthực hiện khác nhau Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp Nó thểhiện khác nhau đối với mỗi dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bêntham gia và lợi ích của toàn xã hội

1.1.3 Bản chất của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư

Công tác BT, GPMB hỗ trợ và tái định cư là một nội dung quan trọng trongqua trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Nó là điều kiện tiên quyết đảmbảo tiến độ thực hiện của dự án nhưng đồng thời nó cũng tác động lớn đến đời sống

xã hội Công tác GPMB thực chất là trả lại mặt bằng xây dựng để có thể xây dựngcác công trình mới, do đó trong quá trình thu hồi đất để GPMB người dân phải dichuyển chỗ ở nó sẽ kéo theo nhiều khó khăn trong cuộc sống mà họ gặp phải nhưkhông có chỗ ở ổn định để sinh sống, sinh hoạt

Đất nước ta đang trong quá trình CNH-HĐH chúng ta không ta không thể chỉ

có những đô thị đẹp, hiện đại mà đi đôi với nó thì chỗ ở của những người dân bịthu hồi đất để xây dựng các công trình đó cũng phải được đảm bảo bởi một nămchúng ta có hàng nghìn dự án cần GPMB mỗi dự án chỉ cần 1 hộ gia đình cá nhânkhông có nhà ở kéo theo hàng nghìn hộ gia đình không có nhà để ở Từ những nhậnthức trên có thể giúp chúng ta hiểu đước bản chất quan trọng của GPMB nói chung

và chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nói riêng Để chính sách đi vào cuộcsống cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành tổ chức nhằm có những giảipháp phù hợp với mỗi dự án và đối với từng hộ gia đình, cá nhân

Công tác GPMB, bồi thường, hỗ trợ tái định cư là điều kiện tiên quyết đảmbảo tiến độ thực hiện các dự án đồng thời nó cũng tác động đến đời sống xã hội Đểthực hiện tốt công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đòi hỏi các cơ quan chứcnăng có liên quan phải tổ chức tiến hành một cách chặt chẽ

1.1.4 Tác động của công tác GPMB đối với sự phát triển của đất nước

a) Đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai

- Công tác bồi thường và GPMB, hỗ trợ tái định cư dưới góc độ quản lý Nhànước có thể nói là cầu nối giữa các mối quan hệ về sử dụng đất giũa các chủ thể là

cá nhân và tổ chức với nhà nước Để Bồi thường GPMB thực hiện tốt phụ thuộcnhiều vào công tác quản lý nhà nước về đất đai Cụ thể :

hành các khung giá các loại đất một cách chi tiết, giá đất phải sát với giá chuyểnnhượng thực tế trên thị trường, cùng với đó là ban hành các văn bản hướng dẫn cụthể về các chính sách hỗ trợ và tái đinh cư cho người dân để đảm bào công tácGPMB thực hiện đúng tiến độ, hiệu quả cao

- Công tác quản lý hồ sơ địa chính cần phải cập nhật thường xuyên, chỉnh lýcác biến động trong quá trình sử dụng đất đai để đáp ứng cho việc xác định nguồngốc sử dụng đất đai rõ ràng, minh bạch, đúng đắn Khi đó công tác GPMB sẽ tiếnhành dễ dàng và nhanh chóng hơn

các sai phạm về đất đai được thực hiện tốt sẽ giúp cho việc bồi thường diễn ranhanh chóng, đúng pháp luật, đẩy nhanh tiến độ thi công của dự án

b) Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.

Công việc bồi thưòng, GPMB có vai trò to lớn trong sự phát triển kinh tế

xã hội:

việc thực hiện dự án có kết quả Ngược lại nếu tiến độ GPMB kéo dài, chậm hơn sovới kế hoạch đề ra thì kéo theo chi phí thực hiện cho dự án nhiều hơn, gây hại trongvấn đề đầu tư xây dựng

c) Đối với môi trường.

Quá trình giải phóng mặt bằng gây ảnh hưởng rất lớn đến môi trường xungquanh, khi quá trinh GPMB thực hiện gây ra một số ảnh hưởng tiêu cực đến môitrường như:

cho san lấp

nguồn nước, khói bụi, khí thải, rác thải… ô nhiễm tiếng ồn gây ảnh hưởng đến môitrường sống của bà con người dân xung quanh khu vực dự án

trực tiếp đến không gian sống và lao động sản xuất của người dân

1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù

và hỗ trợ tái định cư trong hệ thống quản lý Nhà nước về đất đai.

Công tác đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấychứng nhận quyền sử dụng đất

Các nước trên thế giới đều coi đất đai là một loại tài sản phải đăng ký quyền

sở hữu, quyền sử dụng

Ở nước ta, theo quy định của Luật đất đai, người sử dụng đất phải đăng kýquyền sử dụng đất tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để được xét duyệt lập hồ sơđịa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Hệ thống hồ sơ địa chính và giấychứng nhận QSD đất có liên quan mật thiết với công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư và là một trong những yếu tố quyết định khi xác định nguồn gốc sử dụng đất, đốitượng và mức bồi thường hỗ trợ

Lập và quản lý chặt chẽ hệ thống hồ sơ địa chính (HSĐC) có vai trò quantrọng hàng đầu để “quản lý chặt chẽ đất đai trong thị trường bất động sản”, là cơ sởxác định tính pháp lý của đất đai.

Từ năm 2004 đến nay, việc lập HSĐC phải được thực hiện theo quy định tạiThông tư 29/2004/TT-BTNMT của Bộ tài nguyên và Môi trường nay được thay thếbằng Thông tư 24/2014/TT-BTNMT, nhưng còn nhiều địa phương chưa triển khaithực hiện, nếu có thực hiện cũng là chưa đầy đủ, chưa đồng bộ ở cả 3 cấp Vì các tàiliệu đo đạc bản đồ này có độ chính xác thấp nên đang làm nảy sinh nhiều vấn đềphức tạp trong quản lý đất đai như không đủ cơ sở giải quyết tranh chấp đất đai, khókhăn trong giải quyết bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất Vì vậy, việc đo vẽ lạibản đồ địa chính chính quy để thay thế cho các loại bản đồ cũ và lập lại HSĐC là rấtcần thiết

Trong công tác bồi thường GPMB, GCNQSDĐ là căn cứ để xác định đốitượng được bồi thường, loại đất, diện tích đất tính bồi thường Hiện nay, công tácđăng ký đất đai ở nước ta vẫn còn yếu kém, đặc biệt công tác đăng ký biến động về

sử dụng đất; việc cấp GCNQSDĐ vẫn chưa hoàn tất Chính vì vậy mà công tác bồithường GPMB đã gặp rất nhiều khó khăn Làm tốt công tác đăng ký đất đai, cấpGCNQSDĐ thì công tác bồi thường GPMB sẽ thuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn

Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Đất đai là có hạn, không gian sử dụng đất đai cũng có hạn Để tồn tại và duytrì cuộc sống của mình con người phải dựa vào đất đai, khai thác và sử dụng đất đai

để sinh sống Quy hoạch sử dụng đất đai là biện pháp quản lý không thể thiếu đượctrong việc tổ chức sử dụng đất của các ngành kinh tế - xã hội và các địa phương, làcông cụ thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, có tác dụng quyết định để cân đốigiữa nhiệm vụ an toàn lương thực với nhiệm vụ CNH-HĐH đất nước nói chung vàcác địa phương nói riêng

Thông qua việc lập, xét duyệt và điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất để tổchức việc bồi thường GPMB thực sự trở thành sự nghiệp của cộng đồng mà Nhànước đóng vai trò là người tổ chức Bất kỳ một phương án bồi thường GPMB nàođều dựa trên một quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nhằm đạt được các yêu cầunhư là phương án có hiệu quả kinh tế-xã hội cao nhất Quy hoạch, kế hoạch sử dụngđất có tác động tới chính sách bồi thường đất đai trên hai khía cạnh:

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ quan trọngnhất để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, mà theoquy định của Luật đất đai, việc giao đất, cho thuê đất chỉ được thực hiện khi cóquyết định thu hồi đất đó của người đang sử dụng;

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những nhân tố ảnh hưởng tớigiá chuyển nhượng quyền sử dụng đất; từ đó tác động tới giá đất tính bồi thường.Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng liên quan mật thiết với công tác quyhoạch, kế hoạch sử dụng đất thông qua Quyết định thu hồi đất vì:

- Căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để thực hiện việc thu hồi đất, giaođất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất

- Căn cứ Quyết định thu hồi đất để lập, trình duyệt và thực hiện phương ánbồi thường giải phóng mặt bằng

Tuy nhiên chất lượng quy hoạch nói chung và quy hoạch nói riêng còn thấp,thiếu đồng bộ, chưa hợp lý, tính khả thi thấp, đặc biệt là thiếu tính bền vững.Phương án quy hoạch chưa dự báo sát tình hình, quy hoạch còn mang nặng tính chủquan duy ý chí, áp đặt, nhiều trường hợp quy hoạch theo phong trào Đây chính lànguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng quy hoạch “treo”, dự án “treo"

Công tác giao đất, cho thuê đất

Nhiệm vụ giao đất, cho thuê đất có tác động rất lớn đến công tác bồi thườngGPMB và tái định cư Nguyên tắc giao đất, cho thuê đất, phải căn cứ vào quyhoạch, kế hoạch là điều kiện bắt buộc, nhưng nhiều địa phương chưa thực hiện tốtnguyên tắc này; hạn mức đất được giao và nghĩa vụ đóng thuế đất quy định không

rõ ràng, tình trạng quản lý đất đai thiếu chặt chẽ dẫn đến khó khăn cho công tác đềnbù

Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật đất đaiĐất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự phát triển củanền kinh tế - xã hội Để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về đất đai đòi hỏicác văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực này phải mang tính ổn định cao và phùhợp với tình hình thực tế

Ở nước ta, do các đặc điểm lịch sử, kinh tế xã hội của đất nước trong mấythập kỷ qua có nhiều biến động lớn, nên các chính sách về đất đai cũng theo đókhông ngừng được sửa đổi, bổ sung Từ năm 1993 đến năm 2003, Nhà nước đã ban

hành hơn 200 văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất Sau khi quốchội thông qua Luật đất đai 2003 cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành đã nhanhchóng đi vào cuộc sống Với một hệ thống quy phạm khá hoàn chỉnh, chi tiết, cụthể, rõ ràng, đề cập mọi quan hệ đất đai phù hợp với thực tế Các văn bản quy phạmpháp luật về đất đai của Nhà nước đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng trong việc tổchức thực hiện các nội dung quản lý Nhà nước về đất đai, giải quyết tốt mối quan hệđất đai ở khu vực nông thôn, bước đầu đã đáp ứng được quan hệ đất đai mới hìnhthành trong quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa; hệ thống pháp luật đất đai luônđổi mới, ngày càng phù hợp hơn với yêu cầu phát triển kinh tế, bảo đảm quốcphòng, an ninh và ổn định xã hội.

Theo đó, chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng cũng luôn đượcChính phủ không ngừng hoàn thiện, sửa đổi nhằm giải quyết các vướng mắctrong công tác bồi thường GPMB, phù hợp với yêu cầu thực tế triển khai Vớinhững đổi mới về pháp luật đất đai, thời gian qua công tác GPMB đã đạt nhữngkết quả đáng khích lệ, đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu về mặt bằng cho pháttriển các dự án đầu tư

Tuy nhiên bên cạnh đó, do tính chưa ổn định, chưa thống nhất của phápluật đất đai qua các thời kỳ mà công tác bồi thường GPMB đã gặp khá nhiều khókhăn và cản trở Thực tiễn triển khai cho thấy việc ban hành các văn bản quyphạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai có ảnh hưởng rất lớn đến công tácbồi thường GPMB Hệ thống văn bản pháp luật đất đai còn những nhược điểmnhư là số lượng nhiều, mức độ phức tạp cao, không thuận lợi trong sử dụng, nội

bộ hệ thống chưa đồng bộ, chặt chẽ gây lúng túng trong xử lý và tạo kẽ hở trongthực thi pháp luật

Bên cạnh việc ban hành các văn bản quy phạm về quản lý, sử dụng đất đai,việc tổ chức thực hiện các văn bản đó cũng có vai trò rất quan trọng Qua thực tếcho thấy UBND các cấp đều có ý thức quán triệt việc thực thi pháp luật về đất đainhưng nhận thức về các quy định của pháp luật nói chung còn yếu, ở cấp cơ sở cònrất yếu Từ đó dẫn tới tình trạng có nhầm lẫn việc áp dụng pháp luật trong giảiquyết giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải quyết tranhchấp, khiếu nại, tố cáo

Việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật

Việc tuyên truyền, phổ biến của các cơ quan có trách nhiệm chưa thật sátsao Tại nhiều địa phương, đang tồn tại tình trạng nể nang, trọng tình hơn chấp hànhquy định pháp luật trong giải quyết các mối quan hệ về đất đai Cán bộ địa chính,chủ tịch UBND xã nói chung chưa làm tốt nhiệm vụ phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịpthời những hành vi vi phạm pháp luật về đất đai trên địa bàn Đó là nguyên nhânlàm giảm hiệu lực thi hành pháp luật, gây mất lòng tin trong nhân dân cũng như cácnhà đầu tư và đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ GPMB

Thị trường Bất động sản

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế nước ta, thị trường bất động sản ngàycàng được hình thành và phát triển Ngày nay thị trường bất động sản đã trở thànhmột bộ phận không thể thiếu trong hệ thống các loại thị trường của nền kinh tế quốcdân, nó có những đóng góp vào ổn định xã hội và thúc đẩy nền kinh tế đất nướctrong thời gian qua và trong tương lai

Việc hình thành và phát triển thị trường bất động sản góp phần giảm thiểuviệc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư (do người đầu tư có thể đáp ứng nhucầu về đất đai thông qua các giao dịch trên thị trường); đồng thời người bị thu hồiđất có thể tự mua hoặc cho thuê đất đai, nhà cửa mà không nhất thiết phải thông quaNhà nước thực hiện chính sách TĐC và bồi thường

Giá cả của Bất động sản được hình thành trên thị trường và nó sẽ tác động tớigiá đất tính bồi thường

Chất lượng và số lượng đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường GPMBThực tế cho thấy từ cơ chế chính sách cho đến áp dụng thực hiện là một vấn

đề không đơn giản chút nào Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ảnh hưởngtrực tiếp đến đất đai sản xuất của người dân nên việc tiếp xúc với người dân, vậnđộng và phổ biến các chính sách thu hồi, bồi thường, tái định cư… là rất cần thiết

và phải được quan tâm triệt để

Để làm được điều này, đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB phải đáp ứng đầy

đủ về số lượng để đáp ứng được yêu cầu công việc Bên cạnh đó là phải có trình độchuyên môn vững vàng, nắm vững các quy định về đền bù, thu hồi đất, các chínhsách của đảng, Nhà nước để thuận tiện trong việc tiếp xúc với người dân, giải đápthắc mắc, tuyên truyền, thuyết phục người dân thực hiện công tác di dời và GPMB

Mặt khác, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng liên quan đến vấn đề đền

bù GPMB nên việc một số cán bộ có phẩm chất đạo đức chưa tốt, gây phiền hà,sách nhiễu, làm sai quy định nhằm trục lợi cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến quátrình thu hồi đất, GPMB Hơn nữa, việc đội ngũ những người làm công tác GPMBtrình độ còn hạn chế và yếu kém cả về chuyên môn lẫn nghiệp vụ còn dẫn đến việcquản lý tổ chức, thực hiện và công

1.1.6 Chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư của Việt Nam

1.1.6.1 Đối tượng bồi thường,

Theo điều 2 của nghị định 47/2014/ NĐ-CP ngày 25/5/2014 quy định về bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Cơ quan thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về đất đai; tổ chức làmnhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng

- Người sử dụng đất quy định tại Điều 5 của Luật Đất đai khi Nhà nước thuhồi đất

- Tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất

1.1.6.2 Nguyên tắc bồi thường

Theo điều 74 của luật đất đai 2013 ngày 29/11/2013 quy định về bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1 Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồithường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường

2 Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sửdụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằngtiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết địnhtại thời điểm quyết định thu hồi đất

3 Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, kháchquan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật

Nhà nước thu hồi đất

Theo điều 88 của luật đất đai 2013 ngày 29/11/2013 quy định về bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất

bị thiệt hại về tài sản thì được bồi thường

2 Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người ViệtNam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sảnxuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại

1.1.6.3 Điều kiện để được bồi thường

Điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốcphòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại điều 75của luật đất đai 2013 quy định người bị Nhà nước thu hồi đất, có một trong các điềukiện sau đây được bồi thường về đất:

1 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuêđất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sởhữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận)hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sởhữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa đượccấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Namđịnh cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sửdụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấpGiấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liềnvới đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

2 Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang sử dụng đất mà khôngphải là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện

để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sảnkhác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

3 Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền

sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhậnchuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khuchế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện

được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khácgắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.

4 Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trảtiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhậnchuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền nhận chuyểnnhượng đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, có Giấy chứng nhậnhoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữunhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa đượccấp

5 Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho thuê đấttrả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủđiều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sảnkhác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

6 Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp cóvốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất để thực hiện

dự án đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê; cho thuê đất trả tiềnthuê đất một lần cho cả thời gian thuê, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiệncấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắnliền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

1.1.6.4 Quy định chi tiết về bồi thường về đất và chi phí đầu tư vào đất còn lại đối với các loại đất khi GPMB.

1 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồiđất thì được bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại theo quy định sau đây:

a) Diện tích đất nông nghiệp được bồi thường bao gồm diện tích trong hạnmức theo quy định tại Điều 129, Điều 130 của Luật này và diện tích đất do đượcnhận thừa kế;

b) Đối với diện tích đất nông nghiệp vượt hạn mức quy định tại Điều 129 củaLuật này thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tưvào đất còn lại;

c) Đối với diện tích đất nông nghiệp do nhận chuyển quyền sử dụng đất vượthạn mức trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì việc bồi thường, hỗ trợ đượcthực hiện theo quy định của Chính phủ

2 Đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 màngười sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưngkhông có Giấy chứng nhận hoặc không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quyđịnh của Luật này thì được bồi thường đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng,diện tích được bồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp quy địnhtại Điều 129 của Luật này

- Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đấtnông nghiệp của tổ chức kinh tế, tổ chức sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, cộngđồng dân cư, cơ sở tôn giáo

1 Tổ chức kinh tế đang sử dụng đất nông nghiệp được Nhà nước giao đất cóthu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê,nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điềukiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường về đất;mức bồi thường về đất được xác định theo thời hạn sử dụng đất còn lại

2 Tổ chức kinh tế, tổ chức sự nghiệp công lập tự chủ tài chính đang sử dụngđất nông nghiệp được Nhà nước cho thuê trả tiền thuê đất hàng năm khi Nhà nướcthu hồi đất thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tưvào đất còn lại nếu chi phí này không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước

Trường hợp đất nông nghiệp không phải là đất rừng đặc dụng, đất rừngphòng hộ, đất rừng sản xuất là rừng tự nhiên của tổ chức kinh tế đã giao khoán cho

hộ gia đình, cá nhân theo quy định của pháp luật khi Nhà nước thu hồi đất thì hộ gia

đình, cá nhân nhận khoán không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chiphí đầu tư vào đất còn lại.

3 Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhànước thu hồi đất mà có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luậtnày thì được bồi thường về đất theo quy định của Chính phủ

Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở được quy định tại điều 79 của luật đấtđai 2013 như sau:

1 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nướcngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam mà có đủ điềukiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này khi Nhà nước thu hồi đấtthì được bồi thường như sau:

a) Trường hợp không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thịtrấn nơi có đất thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở; trường hợpkhông có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở thì Nhà nước bồi thường bằngtiền;

b) Trường hợp còn đất ở, nhà ở trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đấtthu hồi thì được bồi thường bằng tiền Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ởthì được xem xét để bồi thường bằng đất ở

2 Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất gắn liền với nhà ở phải dichuyển chỗ ở mà không đủ điều kiện được bồi thường về đất ở, nếu không có chỗ ởnào khác thì được Nhà nước bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở hoặc giao đất ở cóthu tiền sử dụng đất

3 Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp cóvốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất để thực hiện dự án xây dựng nhà ở khi Nhànước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 củaLuật này thì được bồi thường về đất

4 Chính phủ quy định chi tiết Điều này

- Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đấtphi nông nghiệp không phải là đất ở của hộ gia đình, cá nhân được quy định tạiđiều 80 của luật đất đai 2013 được quy định như sau

1 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất

ở khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều

75 của Luật này thì được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng; trườnghợp không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo thời hạn sửdụng đất còn lại đối với đất sử dụng có thời hạn

2 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất

ở được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm; cho thuê đất trả tiền thuêđất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, khi Nhà nước thuhồi đất thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vàođất còn lại, trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất do thực hiện chính sáchđối với người có công với cách mạng

- Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đấtphi nông nghiệp không phải là đất ở của tổ chức kinh tế, tổ chức sự nghiệp công lập

tự chủ tài chính, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng, người Việt Namđịnh cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp

có vốn đầu tư nước ngoài được quy định tại điều 81 của luật đất đai 2013 được quyđịnh như sau:

1 Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sử dụng đấtphi nông nghiệp không phải là đất ở, đất nghĩa trang, nghĩa địa, khi Nhà nước thuhồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thìđược bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng; trường hợp không có đất đểbồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo thời hạn sử dụng đất còn lại

2 Tổ chức kinh tế đang sử dụng đất được Nhà nước giao đất để làm nghĩatrang, nghĩa địa quy định tại khoản 4 Điều 55 của Luật này; doanh nghiệp liêndoanh sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở do nhận góp vốn bằngquyền sử dụng đất quy định tại Điều 184 của Luật này, khi Nhà nước thu hồi đất thìđược bồi thường về đất theo quy định của Chính phủ

3 Tổ chức kinh tế, tổ chức sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, người ViệtNam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất phi nông nghiệp được Nhà nướccho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, khi Nhà nước thu hồi đấtnếu đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồithường về đất theo thời hạn sử dụng đất còn lại

4 Tổ chức kinh tế, tổ chức sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, người ViệtNam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất phi nông nghiệp được Nhà nướccho thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm, khi Nhà nước thu hồi đất thì được bồithường chi phí đầu tư vào đất còn lại.

5 Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang sử dụng đất phi nôngnghiệp, khi Nhà nước thu hồi đất mà có đủ điều kiện được bồi thường quy định tạiĐiều 75 của Luật này thì được bồi thường về đất theo quy định của Chính phủ

đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

-Bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất vì mụcđích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộngđược quy định chi tiết tại điều 76 của luật đất đai 2013 như sau:

1 Các trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chiphí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm:

a) Đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, trừ trường hợp đấtnông nghiệp được Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân quy định tại khoản 1Điều 54 của Luật này;

b) Đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc trường hợp có thu tiền sử dụngđất nhưng được miễn tiền sử dụng đất;

c) Đất được Nhà nước cho thuê trả tiền thuê đất hàng năm; đất thuê trả tiềnthuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, trừ trườnghợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất thuê do thực hiện chính sách đối với người cócông với cách mạng;

d) Đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn;

đ) Đất nhận khoán để sản xuất nông lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làmmuối

2 Chính phủ quy định chi tiết Điều này

1.1.6.5 Bồi thường đối với tài sản trên đất.

Bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng trên đất khi Nhà nước thuhồi đất thực hiện theo điều 89 của luật đất đai và quy định củ thể như sau:

1 Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt gắn liền với đất của hộ giađình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi Nhà nước thu hồi đất phảitháo dỡ toàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuậttheo quy định của pháp luật thì chủ sở hữu nhà ở, công trình đó được bồi thườngbằng giá trị xây dựng mới của nhà ở, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tươngđương.

Trường hợp phần còn lại của nhà ở, công trình vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹthuật theo quy định của pháp luật thì bồi thường theo thiệt hại thực tế

2 Đối với nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất không thuộctrường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, khi Nhà nước thu hồi đất mà bị tháo dỡtoàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quyđịnh của pháp luật thì được bồi thường thiệt hại theo quy định của Chính phủ

3 Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội gắn liền với đất đang

sử dụng không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì mứcbồi thường tính bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuậttương đương theo quy định của pháp luật chuyên ngành

Bồi thường đối với cây trồng, vật nuôi thực hiện theo điều 90 của luật đấtđai 2013 và được quy định củ thể như sau

1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với cây trồng thì việc bồithường thực hiện theo quy định sau đây:

a) Đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượngcủa vụ thu hoạch Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch được tính theo năng suất của

vụ cao nhất trong 03 năm trước liền kề của cây trồng chính tại địa phương và giátrung bình tại thời điểm thu hồi đất;

b) Đối với cây lâu năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị hiện có củavườn cây theo giá ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất mà không bao gồm giá trịquyền sử dụng đất;

c) Đối với cây trồng chưa thu hoạch nhưng có thể di chuyển đến địa điểmkhác thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại thực tế do phải di chuyển,phải trồng lại;

d) Đối với cây rừng trồng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, cây rừng tựnhiên giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trồng, quản lý, chăm sóc, bảo vệ thì bồi

thường theo giá trị thiệt hại thực tế của vườn cây; tiền bồi thường được phân chiacho người quản lý, chăm sóc, bảo vệ theo quy định của pháp luật về bảo vệ và pháttriển rừng.

2 Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với vật nuôi là thủy sản thìviệc bồi thường thực hiện theo quy định sau đây:

a) Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thuhoạch thì không phải bồi thường;

b) Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất chưa đến thời kỳthu hoạch thì được bồi thường thiệt hại thực tế do phải thu hoạch sớm; trường hợp

có thể di chuyển được thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do dichuyển gây ra; mức bồi thường cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định

Bồi thường về chi phí di chuyển khi nhà nước thu hồi đất thực hiện theo điều

91 của luật đất đai 2013 và được quy định củ thể như sau

1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển tài sản thì được Nhà nước bồithường chi phí để tháo dỡ, di chuyển, lắp đặt; trường hợp phải di chuyển hệ thốngmáy móc, dây chuyền sản xuất còn được bồi thường đối với thiệt hại khi tháo dỡ,vận chuyển, lắp đặt

2 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định mức bồi thường tại khoản 1 Điều này

1.1.7 Trình tự, thủ tục thu hồi đất và thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

1 Thông báo thu hồi đất

- Thời hạn thông báo: chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180ngày đối với đất phi nông nghiệp (trước khi tiến hành thu hồi đất), cơ quan nhànước có thẩm quyền phải thông báo thu hồi đất cho người có đất thu hồi biết

- Nội dung thông báo: Bao gồm kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo

đạc, kiểm đếm

2 Thu hồi đất

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp thuộcquỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn; đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, ngườiViệt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao,doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

- Ủy ban nhân dân cấp huyện: có thẩm quyền thu hồi đất đối với đất của hộgia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; đất ở của người Việt Nam định cư ở nướcngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức và hộ gia đình, cá nhân đang sửdụng đất thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định thu hồi đất hoặc

ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất

3 Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất

Sau khi có quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, Ủy ban nhân dâncấp xã có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóngmặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểmđếm Người có đất bị thu hồi phải phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã Trườnghợp người có đất bị thu hồi không hợp tác thì phía Ủy ban nhân dân xã phải vậnđộng, thuyết phục để người sử dụng đất thực hiện Nếu không thuyết phục được thìtiến hành biện pháp cưỡng chế thu hồi đất

4 Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lậpphương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với từng tổ chức, cá nhân, hộ gia định

bị thu hồi đất, trên cơ sở tổng hợp số liệu kiểm kê, xử lý các thông tin liên quan củatừng trường hợp; áp giá tính giá trị bồi thường về đất, tài sản trên đất

5 Niêm yết công khai phương án lấy ý kiến của nhân dân

Sau khi phương án chi tiết được lập, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giảiphóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thuhồi tổ chức lấy ý kiến của nhân dân, nhất là các đối tượng bị thu hồi đất Hình thứclấy ý kiến là: Tổ chức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi,đồng thời niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở Ủyban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi.Việc lấy ý kiến phải được lập thành văn bản

6 Hoàn chỉnh phương án

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đối tượng có đất bị thu hồi, đại diện chínhquyền, đoàn thể ở cơ sở, tổ chức bồi thường tiếp thu, hoàn chỉnh phương án chi tiếtbồi thường, hỗ trợ, tái định cư trình cơ quan chuyên môn thẩm định và trình cấp cóthẩm quyền phê duyệt

7 Phê duyệt phương án chi tiết và tổ chức triển khai thực hiện

Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quy định tại Điều 66 của Luật đất đainăm 2013 quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗtrợ, tái định cư trong cùng một ngày

8 Tổ chức chi trả, bồi thường

Theo quy định tại Điều 93 Luật đất đai 2013, trong thời hạn 30 ngày kể từngày quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thihành, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải chi trả tiền bồi thường, hỗtrợ cho người có đất thu hồi

Trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm chi trả thì khithanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi, ngoài tiền bồi thường,

hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phêduyệt thì người có đất thu hồi còn được thanh toán thêm một khoản tiền bằng mứctiền chậm nộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thờigian chậm trả Trường hợp người có đất thu hồi không nhận tiền bồi thường, hỗ trợtheo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệtthì tiền bồi thường, hỗ trợ được gửi vào tài khoản tạm giữ của Kho bạc Nhà nước

9 Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất

Sau khi nhận tiền bồi thường; hỗ trợ, tái định cư người bị thu hồi đất phảibàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư Trường hợp người có đất bị thu hồi khôngbàn giao mặt bằng thì bị cưỡng chế thu hồi đất theo quy định tại Điều 71 Luật Đấtđai 2013, khi có đủ các điều kiện: Người có đất thu hồi không chấp hành quyết địnhthu hồi đất sau khi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và

tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục;Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khaitại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thuhồi; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành;người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thuhồi đất có hiệu lực thi hành Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhậnquyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế thì UBND cấp

xã lập biên bản

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo tổ chức thu hồi đất, bồithường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định tại Nghị định này Trước ngày 01 tháng 12hàng năm, báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường về tình hình và kết quả thực hiệnthu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa phương.

- Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn,kiểm tra, thanh tra việc thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy địnhtại Nghị định này và giải quyết các vướng mắc phát sinh theo đề nghị của Ủy bannhân dân cấp tỉnh

1.2 Tổng quan thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư.

1.2.1 Vấn đề giải phóng mặt bằng của một số nước trên Thế giới

Đối với mỗi quốc gia nào trên thế giới, đất đai là nguồn lực cơ bản quantrọng nhất của mọi hoạt động đời sống kinh tê- xã hôi Vì vậy nhiều nước trên thếgiới không ngừng trong việc hoàn thiện chính sách pháp luật đất đai trong đó cóchính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của cơ quan quản lý Nhà nước Dướiđây là một số kinh nghiệm quản lý đất đai của một số nước trên thế giới hy vọngphần nào sẽ giúp cho nước ta có cái nhìn tổng thể hơn về quản lý đất đai nói chung

và công tác giải phóng mặt bằng nói riêng

1.2.1.1 Trung Quốc

Về pháp luật đất đai Trung Quốc có nhiều mối tương đồng với pháp luật ViệtNam Tuy nhiên nhìn tổng thể, việc chấp hành pháp luật của người Trung Quốc rất

toàn cấm việc mua bán, chuyển nhượng đất đai Do vậy, thị trường đất đai hầu nhưkhông tồn tại chỉ tồn tại thị trường nhà ở.

Về việc bồi thường thiệt hại, do đất đai thuộc sở hữu Nhà nước nên không cóchính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, kể cả đất nông nghiệp, tùytrường hợp củ thể Nhà nước sẽ cấp mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất Nhànước chỉ bồi thường cho các công trình gắn liền với đất khi thu hồi đất của chủ xâydựng Trung Quốc xây dựng các chính sách, thủ tục rất chi tiết và rõ ràng Vềphương diện bồi thường thiệt hại Nhà nước thông báo cho người sử dụng đất biếttrước về việc họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân có quyền lựachọn các hình thức bồi thường thiệt hại bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở mới Giábồi thường thiệt hại theo tiêu chuẩn gia thị trường nhưng đồng thời cũng được Nhànước quy định cho từng khu vực và chất lượng nhà, điều chỉnh rất linh hoạt cho phùhợp với thực tế, được Nhà nước tác động điều chỉnh nó

Nhiều khu vực mới tại Trung Quốc như Bắc Kinh, Tô Châu, Hằng Châu khi xây dựng các khu phố mới sau bước quy hoạch làm đường, điện, nước sau đómới xây dựng nhà Vì vậy, khi người dân hay các văn phòng chuyển đến họ đã cósẵn cơ sở vật hạ tầng đầy đủ Giá nhà vì thế khá cao nhưng phần lớn người dân đềuhài lòng với số tiền mà họ bỏ ra

1.2.1.2 Thái Lan

Tại Thái Lan hiến pháp năm 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mụcđích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên cho đất nước,phát triển đô thị, cải tạo đất và các mục địch xây dựng khác theo giá thị trường chonhững người đủ điều kiện theo quy định pháp luật về tất cả thiệt hại do việc trưngdụng gây ra và quy định việc thường phải khách quan cho chủ thửa đất và người cóquyền thừa kế tài sản đó

Năm 1987 Thái lan ban hành luật về trưng dụng bất động sản áp dụng choviệc trưng dụng đất sử dụng vào mục đích xây dựng công ích cộng đồng, quốc gia,

an ninh

Về giá bồi thường thì căn cứ vào mức giá do ủy ban của chính phủ xác đinhtrên cơ sở giá thị trường chuyển nhượng bất động sản, bồi thường chủ yếu bằngtiền Việc chuẩn bị khu tái định cư được chính quyền Nhà nước quan tâm đúng mứcluôn đáp ứng đầy đủ các nhu cầu tái định cư

Sự thống nhất trong chỉ đạo điều hành giải quyết, sự phối hợp cao trong quátrình giải quyết vấn đề cũng góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồithường giải phóng mặt bằng.

1.2.2 Vấn đề giải phóng mặt bằng ở nước ta qua các thời kỳ

1.2.2.1 Trước khi có luật đất đai 1993

Sau cách mạng tháng 8 thành công, chúng ta tiến hành xóa bỏ chiếm hữuruộng đất của địa chủ, thiết lập quyền sở hữu ruộng đất cho nhân dân Hiến phápđầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa được ban hành vào năm 1946 đếnnăm 1953, Nhà nước ta thực hiện cải cách ruộng đất và luật cải cách ruộng đất đượcban hành Hiến pháp năm 1959, Nhà nước đã thừa nhận tồn tại hình thức sở hữuruộng đất ở nước ta gồm sở hữu Nhà nước, sở hữu tư nhân và sở hữu tập thể Thời

kỳ này quan hệ đất đai trong bồi thường chủ yếu là thỏa thuận, sau đó thống nhấtgiá trị bồi thường mà không cần Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt phương án bồithường hay ban hành giá trị bồi thường

Ngày 14/4/1959, Thủ tướng Chính phủ ban hành nghị định số 151/TTg quyđịnh thể lệ tạm thời về trưng dụng ruộng đất, là văn bản pháp quy đầu tiên liênquan đến bồi thường và tái định cư bắt buộc ở Việt Nam Sau đó Ủy ban kếhoạch Nhà nước và bộ nội vụ ban hành thông tư liên bộ số 1424/TTLB ngày6/1/1959 về việc thi hành nghị định số 151/TTg của Chính phủ

Ngay 11/1/1970 Thủ tướng Chính phủ ban hành thông tư 1729/TTg quy địnhmột số điểm tạm thời về bồi thường nhà cửa, đất đai và cây cối lâu năm, hoa màucho nhân dân xây dựng vùng kinh tế mới, mở rộng thành phố Tuy nhiên, thông tưnày mới chỉ dừng lại ở việc quy định bồi thường về tài sản mà chưa đề cập củ thểđến chính sách về đất

Hiến pháp năm 1980 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, nên việc thựchiện đền bù về đất không được thực hiện mà chỉ thực hiện đền bù tài sản có trên đấthoặc thiệt hại do việc thu hồi đất gây ra

Thu hồi đất, mà chỉ nêu nghĩa vụ của người sử dụng đất (điều 48) Các vănbản hướng dẫn thi hành luật đất đai năm 1988 không hướng dẫn về bồi thường khiNhà nước thu hồi đất mà tập trung vào việc bồi thường đất nông nghiệp, đất có rừngchuyển sang mục đích khác

Ngày 31/5/1990, hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 186/HĐBT vềviệc đền bù đất nông nghiệp, đất có rừng khi bị chuyển sang sử dụng cho mục đíchkhác phải bồi thường thiệt hại Căn cứ để tính bồi thường thiệt hại cho đất nôngnghiệp và đất có rừng theo quyết định này là diện tích, chất lượng và vị trí đất Tạiquyết định này, mức bồi thường còn phân biệt theo thời gian sử dụng đất lâu dài vàtạm thời, đồng thời quy định việc miễn giảm bồi thường đối với việc sử dụng đất đểxây dựng hệ thống đường giao thông, thủy lơi.

1.2.2.2 Sau khi ban hành luật đất đai năm 1993

Hiến pháp 1992 ra đời thay thế hiến pháp 1980 quy định: ” Nhà nước pháttriển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý củaNhà nước theo định hướng XHCN” Hiến pháp công nhân và bảo vệ quyền sử dụngđất của các tổ chức, cá nhân và quyền sở hữu cá nhân về tài sản và sản xuất

Luật đất đai năm 1993 đã có hiệu lực 15/10/1993 thay thế cho luât đất đainăm 1988, đây là văn kiên chính sách quan trọng nhất đối với việc thu hồi đất vàbồi thường thiệt hại của Nhà nước Tại điều 27 luật đất đai 1993 quy định “ Trongtrường hợp thật cần thiết, Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng,

an ninh, lợi ích quốc gia và lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất sẽ được bồithường thiệt hại” Một thủ tục quan trọng và là cơ sở pháp lý cho người sử dụng đất

và quyền sở hữu nhà

Sau khi luật đất đai 1993 được ban hành, Nhà nước ta đã ban hành rất nhiềuvăn bản dưới luật như nghị định, thông tư và các văn bản pháp quy khác về công tácquản lý đất đai Bao gồm các văn bản sau:

- Nghị định số 90/CP ngày 17/9/1994 quy định về việc bồi thường thiệt hạikhi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốcgia, lợi ích công cộng

- Nghị định 87/CP ngày 17/8/1994 ban hành khung giá các loại đất

- Thông tư liên bộ 94/TTLB ngày 14/11/1994 của liên bộ tài chính

- Nghị định 22/1988/NĐ-CP ngày 24/4/1998 thay thế Nghị định 90/CP nóitrên và quy định rõ phạm vi áp dụng, đối tượng phải bồi thường, đối tượng được bồithường, phạm vi bồi thường, đặc biệt người có đất bị thu hồi có quyền được lựachọn một trong ba phương án bồi thường, đó là bằng đất, bằng tiền hoặc bằng đất vàbằng tiền

1.2.2.3 Công tác bồi thường, hỗ trơ và tái định cư theo luật đất đai 2003

Trên cơ sở tổng kết 10 năm thực hiện luật đất đai và xuất phát từ yêu cầu củagiai đoạn mới, Hội nghi Ban chấp hành trung ương Đảng khóa IX đã quyết định tiếptục đổi mới chính sách, pháp luật trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước Vì vậy qua nhiều lần sửa đổi và bổ sung ngày 26/11/2003 Luật đất đai 2003

ra đời đã phần nào đáp ứng kịp thời nhu cầu cuộc sống

Luật đất đai 2003 ra đời kịp thời khắc phục được những hạn chế mà phápluật đất đai trước đây mắc phải đồng thời thể hiện được nhiều vấn đề bất cập liênquan đến việc quản lý sử dụng hiện nay Được thể hiện ở một số nội dung củ thểnhư:

- Làm rõ nội dung đất đai thuộc sở hữu của toàn dân với tư cách Nhà nước làđại diện chủ sở hữu

-Các chính sách về quy hoạch sử dụng đất được quan tâm, quỹ đất được phân

bố đồng đều giữa các nghành lĩnh vực Đặc biệt có chính sách ưu tiên đối với ngànhnông nghiệp góp phần thúc đẩy qúa trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nôngnghiệp, nông thôn

- Có tầm nhìn rộng hơn trong vấn đề định giá đất, phản ánh đúng quy luậtcung cầu của đất, xem đất đai là một hàng hóa đặc biệt, đưa quyền sử dụng đất thamgia vào thị trường bất động sản

- Ban hành các chính sách phù hợp trong công tác bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất Đảm bảo được quyền và nghĩa vụ của người sửdụng đất

- Luật đất đai bổ sung xây dựng giá đất do UBND cấp tỉnh đưa ra đảm bảoviệc thống nhât tài chính đất đai dựa trên nguyên tắc một giá ( khoản 4 điều 56)

- Ban hành cơ chế một cửa trong việc giao đất, cấp giấy chứng quyền sửdụng đất cho người dân

Bên cạnh các mặt tích cực thì luật đất đai cũng thể hiện một số hạn chế nhưsau:

- Chính sách trong việc bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư khiNhà nước thu hồi đất

- Sự chênh lệch giữa giá đất Nhà nước quy định và giá thị trường quá lớn vậykhông phản ánh đúng quan hệ cung cầu trên thị trường và tính chân thực khả năngsinh lời của đất.

- Việc quản lý đất đai bằng công nghệ mới, công nghệ thông tin chưa đượcphổ biến rộng rãi trong cả nước

- Việc ban hành các nội dung trong luật đất đai không thống nhất giữa cácmặt khác như: Luật kinh doanh bất động sản, luật nhà ở, luật đầu tư, luật khoángsản dấn đến tình trạng cồng chéo lên nhau gây khó khăn cho quá trình thực hiện

dự án của doanh nghiệp trong và ngoài nước

- Sau khi luật đất đai 2003 ban hành Nhà nước đã ban hành các văn bản củthể hóa việc thực hiện các điều luật về giá đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khiNhà nước thu hồi đất bao gồm

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 về hướng dẫn thi hành luậtđất đai 2003

- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/20014 về phương pháp xác địnhkhung giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 về bồi thường hỗ trợ và táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 198/2004/NĐ-CP ngày 3/1/2004 về thu tiền sử dụng đất

- Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 7/12/2004 về việc hướng dẫn thực hiệnnghị định 197

- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 về quy định bổ sung về cấpGCNQSĐ, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗtrợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, giải quyết khiếu nại đất đai

- Thông tư liên tịch 14-BTNMT ngày 1/10/2009 quy định chi tiết về bồithường, hỗ trợ và tái định cư

1.2.2.4 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hiện nay theo luật 2013

Luật đất đai sửa đổi năm 2013 được Quốc hội khoá XIII thông qua ngày 29tháng 11 năm 2013, chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2014 gồm 14chương với 212 điều, tăng 7 chương, 66 điều so với Luật đất đai năm 2003

Luật đất đai sửa đổi năm 2013 (sau đây được gọi tắt là Luật đất đai 2013) rađời đã thể chế hoá đúng và đầy đủ những quan điểm, định hướng của Nghị quyết số19/NQ-TƯ tại Hội nghị lần 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng thời khắcphục, giải quyết những tồn tại, hạn chế phát sinh trong quá trình thi hành Luật đấtđai năm 2003.Và có những điểm mới sau:

Các chế định bồi thường về đất, hỗ

trợ và tái định cư khi Nhà nước thu

hồi đất trong Luật Đất đai 2003

được quy định trong 03 điều (41,

42, và 43), trên thực tế đã chưa thể

chế hết các quy định mang tính

nguyên tắc này để thực hiện thống

nhất khi xử lý những vấn đề phức

tạp phát sinh trong thực tiễn thu

hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư tại các địa phương

Luật Đất đai 2013 đã tách nguyên tắc bồithường về đất và nguyên tắc bồi thường thiệthại về tài sản, ngừng sản xuất kinh doanh khiNhà nước thu hồi đất thành 02 điều riêng biệt(74 và 88) Trong đó, quy định cụ thể cácnguyên tắc bồi thường về đất và các nguyên tắcbồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đấtkhi Nhà nước thu hồi đất để các bộ, nghành, địaphương và người thu hồi đất căn cứ vào đóthống nhất thực hiện

Luật Đất đai 2003 chưa quy định

việc bồi thường, hỗ trợ đất đối với

đất do cơ sở tôn giáo đang sử dụng

vào mục đích sản xuất nông

nghiệp, sản xuất lâm nghiệp, sản

xuất kinh doanh phi công nghiệp,

làm cơ sở hoạt động từ thiện,

không phải đất do được nhà nước

giao mà có nguồn gốc do nhận

chuyển nhượng, nhận tặng cho hợp

pháp hoặc khai hoang trước ngày

01/7/2004 nên gây vướng mắc

trong thực hiện tại nhiều địa

phương

Quy định cụ thể và làm rõ các điều kiện để

được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồiđất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triểnkinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộngđối với từng loại đối tượng mà Nhà nước thuhồi đất Luật Đất đai 2013 bổ sung thêm 02trường hợp được bồi thường về đất khi Nhànước thu hồi đất (Điều 75), - Bổ sung bồithường đối với các trường hợp sử dụng đất thuêtrả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian

thuê nhằm đảm bảo sự bình đẳng giữa người sử

dụng đất theo hình thức thuê đất trả tiền một lầncho cả thời gian thuê với người được giao đất

có thu tiền sử dụng đất (có cùng nghĩa vụ tàichính như nhau)

- Bổ sung bồi thường đối với trường hợp cơ

sở tôn giáo, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất

mà không phải là đất do nhà nước giao, chothuê và có giấy chứng nhận hoặc có đủ điềukiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sửdụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác

gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đai

2013 Thể chế hóa cơ chế, chính sách bồi thường vềđất, chi phí đầu tư vào đất còn lại thông qua cácquy định chi tiết đối với từng loại đất, gồm: đấtnông nghiệp, đất ở, đất phi công nghiệp khôngphải đất ở và theo từng loại đối tượng sử dụng

đất (từ Điều 77 đến Điều 81).

Theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, việcxác định mức bồi thường cho người có đất bịthu hồi đối với đất sử dụng có thời hạn khôngchỉ căn cứ loại đất, đối tượng sử dụng đất màcòn phải căn cứ thời hạn sử dụng đất còn lại củangười sử dụng đất đối với đất đó

Thể chế hóa cơ chế, chính sách bồi thường vềđất, chi phí đầu tư vào đất còn lại thông qua cácquy định chi tiết đối với từng loại đất, gồm: đấtnông nghiệp, đất ở, đất phi công nghiệp khôngphải đất ở và theo từng loại đối tượng sử dụng

đất (từ Điều 77 đến Điều 81).

Theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, việcxác định mức bồi thường cho người có đất bịthu hồi đối với đất sử dụng có thời hạn khôngchỉ căn cứ loại đất, đối tượng sử dụng đất màcòn phải căn cứ thời hạn sử dụng đất còn lại củangười sử dụng đất đối với đất đó

Quy định cụ thể về bồi thường chi phí đầu tư

vào đất còn lại , cho một số trường hợp khôngđược bồi thường đất (Điều 76) Theo Khoản 13,Điều 3 Luật Đất đai 2013, Chi phí đầu tư vàođất còn lại bao gồm chi phí san lấp mặt bằng vàchi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứngminh đã đầu tư vào đất mà đến thời điểm Nhànước thu hồi đất còn chưa thu hồi được.

Bổ sung quy định về việc bồi thường, hỗ trợ và

tái định cư đối với các dự án đặc biệt Điều 87,

Luật Đất đai 2013 quy định theo hướng:

- Bổ sung trường hợp thu hồi đất ở trong khuvực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọatính mạng con người, đất ở có nguy cơ sạt lở,sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên taikhác đe dọa tính mạng con người thì người cóđất thu hồi được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

để ổn định đời sống, sản xuất theo quy định củaChính phủ

- Đối với dự án đầu tư do Quốc hội quyết địnhchủ trương đầu tư, Thủ tướng Chính phủ chấpthuận chủ trương đầu tư mà phải di chuyển cảcộng đồng dân cư, làm ảnh hưởng đến toàn bộđời sống, kinh tế - xã hội, truyền thống văn hóacủa cộng đồng, các dự án thu hồi liên quan đếnnhiều tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thìThủ tướng Chính phủ quyết định khung chínhsách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Đối với dự án sử dụng vốn vay của các tổchức quốc tế, nước ngoài mà Nhà nước ViệtNam có cam kết về khung chính sách bồithường, hỗ trợ, tái định cư thì thực hiện theokhung chính sách sách đó

Về chính sách hỗ trợ