đã làm nên những kỳ tích của dân tộc Cuba và là linh hồn của đất nước Cubahiện đại lại chính là Fidel Castro -người đã tiếp nối sự nghiệp của Hô-xê Mác-ti.Sau Chiến tranh thế giới thứ ha
Trang 1MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
5 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu 3
6 Đóng góp của khóa luận 4
7 Bố cục của khóa luận 4
NỘI DUNG 5
Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ QUÊ HƯƠNG, GIA ĐÌNH, TUỔI THƠ VÀ QUÁ TRÌNH HỌC TẬP CỦA FIDEL CASTRO 5
1.1 Quê hương và gia đình 5
1.1.1 Quê hương 5
1.1.2 Gia đình 6
1.2 Tuổi thơ, quá trình học tập và những hoạt động cách mạng ban đầu (1926 - 1952) 9
1.2.1 Những năm tháng tuổi thơ và học tập bậc phổ thông của Fidel Castro (1926 - 1945) 9
1.2.2 Quá trình học tập đại học và tham gia đấu tranh (1945 - 1948) 15
1.2.3 Tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin và những hoạt động chính trị ban đầu (1948 – 1952) 20
Chương 2: QÚA TRÌNH HOẠT ĐỘNG CHÍNH TRỊ CỦA FIDEL CASTRO TỪ 1952 – 2008 30
2.1 Những hoạt động cách mạng trong phong trào giải phóng dân tộc Cuba 1952 – 1959 30
2.1.1 Hoạt động trong những năm 1952 – 1953 30
Trang 22.1.2 Lời bào chữa “lịch sử sẽ chứng minh cho tôi” – bản cương lĩnh của
cách mạng Cuba (1953) 36
2.1.3 Lãnh đạo phong trào đấu tranh lật đổ chính quyền Batista (1953 – 1959) 40
2.2 Những hoạt động của Fidel Castro trong quá trình xây dựng đất nước Cuba từ 1959 – 2008 45
2.2.1 Lãnh đạo nhân dân Cuba xây dựng củng cố chính quyền 46
2.2.2 Lãnh đạo nhân dân Cuba xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội 51
2.2.3 Hoạch định đường lối đối ngoại của Cuba 54
2.3 Fidel Castro với phong trào cách mạng và phong trào cộng sản quốc tế. .55
Chương 3 MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA FIDEL CASTRO 57
3.1 Ảnh hưởng bởi yếu tố quê hương, gia đình đối với quá trình hoạt động chính trị của Fidel Castro 57
3.2 Vai trò của Fidel đối với sự phát triển của Cuba 60
3.3 Đóng góp của Fidel Castro đối với phong trào cách mạng, phong trào giải phóng dân tộc và phong trào không liên kết 64
3.3 Fidel Castro với Việt Nam 68
KẾT LUẬN 70
TÀI LIỆU THAM KHẢO 71
PHỤ LỤC 73
Nhưng hình ảnh về Fidel Castro 73
Trang 3QUY ĐỊNH VIẾT TẮT
CIA : Cục tình báo Trung ương Mỹ
CARIBÊ : Các nước nằm trong vung biển Caribê, trong vịnh Mêxicô
EU : Liên minh châu Âu
FEU : Liên Đoàn sinh viên Đại học Havana năm 1945
GDP : Tổng thu nhập quốc dân
MRS : Phong trào cách mạng xã hội chủ nghĩa trong cách mạngCuba năm 1945
NAM : Phong trào không liên kết
NATO : Tổ chức quân sự Bắc Đại Tây Dương
RIO : Tổ chức các nước châu Mỹ
TBCN : Tư bản chủ nghĩa
TCNCLS : Tạp chí nghiên cứu lịch sử
UIR : Liên minh khởi nghĩa cách mạng ở Cuba năm 1945
XHCN : Xã hội chủ nghĩa
Trang 5đã làm nên những kỳ tích của dân tộc Cuba và là linh hồn của đất nước Cubahiện đại lại chính là Fidel Castro -người đã tiếp nối sự nghiệp của Hô-xê Mác-ti.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, sự xuất hiện của chủ nghĩa thực dânmới ở Mỹ Latinh đã làm bùng nổ phong trào cách mạng giải phóng dân tộcnhằm đưa các nước Mỹ Latinh thoát khỏi cách thống trị của đế quốc Mỹ Đếnnhững năm 50, 60 của thế kỷ XX, các cuộc cách mạng đã nổ ra ở nhiều nướcnhư ở Cuba, Goatêmala, Bôlivia…
Trong số những cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh , cuộccách mạng Cuba diễn ra theo xu thế điển hình, khác biệt nhất so với các cuộccách mạng trước đó tại vùng đất này Đây là một cuộc cách mạng vô sản, mộtcuộc cách mạng mang trong đó tư tưởng cộng sản với ước mong xây dựngnhững nhà nước XHCN luôn được biểu hiện trong suốt tiến trình của cuộccách mạng
Nếu như ta nói trào lưu giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh thế kỷ XIX gắnliền với tên tuổi của Hô - Xê - Mácti thì cuộc cách mạng Cuba thành công gắnliền với tên tuổi của Fidel Castro - người anh hùng giải phóng dân tộc của
Trang 6nhân Cuba thời hiện đại Fidel Castro còn là biểu tượng của tinh thần quốc tế
vô sản Fidel Castro cũng thể hiện là một con người thông minh, cương trực,không bao giờ khuất phục Toàn bộ cuộc đời của ông là một cuộc chiến đấukhông biết mệt mỏi, chiến đấu cho công lý và chính nghĩa, cho hòa bình củanhân loại, tự do của nhân dân lao động thế giới
Ngay từ khi lớn lên Fidel Castro đã sớm nhận thức đươc rằng chỉ cógiải phóng dân tộc thì mới đem lại cuộc sống ấm no hạnh phúc cho nhân dânCuba nói riêng và nhân loại nói chung Vậy thì Fidel Castro có vai trò như thếnào trong lịch sử đất nước Cuba Và quá trình hoạt động để đưa đất nướcCuba trở thành độc lập và đi lên chủ nghĩa xã hội ra sao? là những vấn đề thuhút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu
Với mong muốn tìm hiểu về sự phát triển của đất nước Cuba tươi đẹp,nhất là con đường phát triển của Cuba thời hiện đại, chúng tôi chọn vấn đềCuba là một quốc gia nằm ở khu vực nằm ở châu Mĩ Latinh và là đất nướcgiàu truyền thống đấu tranh cách mạng Cuba là đất nước dành được độc lậpđầu tiên ở khu vực này
Trong những năm tháng đau thương đất nước Cuba quặn thắt dưới đếgiày của đế quốc thực dân thì trong quá trình ấy toàn thể nhân dân Cuba đãhun đúc lên truyền thống, tình cảm đấu tranh hết sức dũng cảm và kiêncường
Sau chiến tranh thế giới thứ hai sự hiện diện của chủ nghĩa thực dânmới ở Mỹ Latinh đã làm bùng nổ phong trào cách mạng giải phóng dân tộcnhằm đưa các nước Mỹ Latinh thoát khỏi cách thống trị của đế quốc Mỹ, vàđặc biệt là những năm 50, 60 của thế kỷ XX với các cuộc cách mạng nổ ranhư ở Cuba, Goatêmala, Bôlivia…
Các cuộc cách mạng diễn ra trong thời gian này trong đó có cách mạngCuba diễn ra theo xu thế điển hình, khác biệt nhất so với các cuộc cách mạngtrước đó tại vùng đất này Đây là một cuộc cách mạng vô sản, một cuộc cách
Trang 7mạng mang trong đó tư tưởng cộng sản với ước mong xây dựng những nhànước XHCN luôn được biểu hiện trong suốt tiến trình của cuộc cách mạng.
Nếu như ta nói trào lưu giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh ở thế kỷ XIXgắn liền với tên tuổi của Hô - Xê - Mácti thì cuộc cách mạng Cuba thành cônggắn liền với tên tuổi của Chê Guê vara thì trong những thập niên 50, 60 củathế kỷ XX, trong phong trào cách mạng Mỹ Latinh nói chung và phong tràocách mạng Cuba nói riêng chúng ta không thể không nhắc tới ông Ông chính
là Fidel castro, là người anh hùng giải phóng dân tộc của nhân Cuba Ông làbiểu tượng của tinh thần Quốc tế vô sản Một con người thông minh, cươngtrực, không bao giờ khuất phục, toàn bộ cuộc đời Fidel Castro là một cuộc đờichiến đấu không biết mệt mỏi, chiến đấu cho công lý và chính nghĩa, chiếnđấu cho hòa bình của nhân loại, tự do của nhân dân lao động Quốc tế
Là một con người luôn khao khát tìm hiểu, không bao giờ ngừng suynghĩ, trăn trở và luôn huy động tối đa trí óc của mình Cuộc đời chiến đấu củaông sẽ mãi được lịch sử ghi nhận không chỉ trong nhân dân Cuba mà nó còn
là một con người có sức ảnh hưởng lớn đối với nhân dân lao động quốc tế
Những người anh hùng cách mạng vĩ đại Mỹ Latinh như Hô xê Mácti và Chê Guêvara và được nhiều học giả đề cập đến trong những côngtrình nghiên cứu của mình.Chúng ta thiết nghĩ cũng cần phải có những trangviết về người anh hùng của nhân dân Mỹ Latinh, về Fidel Castro như mọt tấmlòng khâm phục trước đóng góp của ông đối với cách mạng Cuba và thế giới
-Là một sinh viên khoa lịch sử khi tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệpcủa Fdiel Castro gắn với phong trào cách mạng Cuba không những giúpchúng ta khám phá sâu hơn về một con người huyền thoại của thế kỉ XX màcòn giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về phong trào cách mạng Cuba trongnhững năm đầu, giữa thế kỷ XX và trong đó có sự đóng góp hết sức to lớncủa ông Fidel castro
Trang 8Vậy Fidel Castro là con người như thế nào? Hoạt động của ông đối vớicách mạng Cuba, cách mạng Mỹ Latinh, cách mạng thế giới và quá trình đưađất nước Cuba tiến lên CNXH ra sao?.
Xuất phát từ lý do trên, chúng tôi đã chọn đề tài:” T“Tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Fidel Alejandro Castro Ruz” để làm đề tài khóa luận tốt
nghiệp đại học của mình
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề.
Phong trào cách mạng ở Mỹ Latinh có đặc điểm tương đồng với cácphong trào cách mạng diễn ra ở các châu lục khác Trước Chiến tranh thế giớithứ hai, chủ nghĩa thực dân bao trùm toàn bộ khu vực này và sau Chiến tranhthế giới thứ hai thì chủ nghĩa thực dân mới của Mỹ cũng hiện diện toàn bộkhu vực Vì thế đã không ít các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đềcập đến phong trào cách mạng ở Mỹ Latinh Bên cạnh đó, việc nghiên cứu vềcách mạng Cuba và Fidel Castro cũng được các học giả trong và ngoài nướcnghiên cứu Trong quá trình sưu tầm và xử lý tư liệu, chúng tôi thấy có nhữngcông trình nghiên cứu liên quan đến đề tài mà chúng tôi nghiên cứu như:
Lịch sử thế giới hiện đại phải thêm chương mới viết về phong trào cáchmạng ở Á, Phi, Mỹ Latinh
Tuy nhiên việc triển khai nghiên cứu vấn đề: “ Tìm hiểu về cuộc đời và
sự nghiệp Fidel Aljanndrro Castro Ruz” Thì lại chưa có một học giả nào đềcập một cách đầy đủ
Ở Việt Nam khi đề cập đến Fidel Castro và sự nghiệp của ông đối vớiphong trào cách mạng Mỹ Latinh nói chung và đối với cách mạng Cuba nóiriêng, thì cũng mới dừng lại ở việc dịch các tác phẩm ở nước ngoài, hoặc chỉviết về phong trào cách mạng Cuba thông qua sự lãnh đạo của Fidel Trong số
đó phải kể đến một số tác phẩm như:100 giờ với Fidel Castro - cuộc đời tôi,
Trang 9thông qua lời kể của Fidel Castro và Ignacio Romanet, Đỗ Tuấn Anh, HoàngMạnh Hiển (dịch), NXB Thông tấn Đây là
Ccông trình này được xem là đã đề cập một cách tương đối đầy đủ vềtiểu sử cũng như quá trình hoạt động của Fidel Castro;
Các công trình nghiên cứu, xuất bản gần đây đáng chú ý là: Sống mãi
như những cây tr ắá c bách hương, gia cảnh của Fidel Castro, do Mmạnh Tứ,
Hoàng Hiệp (dịch) -, NXB Chính KTIUSKA BLANCO, NXB chính trị Quốcgia, Hà Nội năm 2 – 2010; Fidel cuộc đối đầu với 10 đời tổng thống Mỹ và
những âm mưu ám sát của CIA, Nguyễn Văn Phước (dịch), NXB trẻ năm
2004
Các tác phẩm nói trênày mặc dù chưa đề cập một cách chi tiết về cuộcđời và sự nghiệp cách mạng của Fidel trong phong trào giải phóng dân tộc MỹLatinh, nhưng nó cũng đã cung cấp đầy đủ hơn về nhân vật này
Như vậy, những công trình mà chúng tôi tiếp cận được là kháphong phú và toàn diện, đề cập đến những vấn đề về tiểu sử, sự nghiệp cũngnhư công lao của Fidel Castro đối với đất nước Cuba hiện đại Những côngtrình nói trên là nguồn tư liệu quý giá để chúng tôi kế thừa cả về nội dung vàphương pháp Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng Nhưng phần lớn các công trình
đó chưa đề cập một cách đầy đủ về những đóng góp về cuộc đời và sự nghiệpcủa Fidel Castro Thực hiện đề tài này chúng tôi mong muốn nghiên cứu vềtiểu sử cũng như đóng góp của Fidel Castro đối với đất nước Cuba
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
Thực hiện đề tài này chúng tôi hướng tới những mục đích sau đây:Làm rõ thân thế và sự nghiệp của Fidel Castro
Làm rõ những đóng góp của Fidel Castro đối với phong trào giải phóngdân tộc ở Cuba
Trang 10Nghiên cứu sâu và đưa ra những đánh giá về vai trò của Fidel Castrođối với sự ra đời, phát triển của nhà nước Cuba xã hội chủ nghĩa cũng nhưphong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh và phong trào cách mạng thế giới.
Tác giả thông qua đề tài trên, với mong muốn đóng góp một chút côngsức cho việc nghiên cứu các vấn đề lịch sử thế giới, để khi các bạn đọc lại sẽthấy rõ hơn, hiểu một cách cụ thể hơn về con người huyền thoại này, FidelCastro
Với mong muốn như vậy cho nên tôi sẽ đi sâu vào nghiên cứu một cáchđầy đủ nhất về toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của Fidel Castro, vai trò củaông đối với phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh, Cuba và phong tràocộng sản quốc tế
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Tác giả xác định đối tượng nghiên cứu của đề tài chỉ giới hạn trongviệc tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Fidel Castro trong phong trào cáchmạng Cuba.Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cuộc đời và sự nghiệp cáchmạng của Fidel Castro, trong đó tập trung vào việc đánh giá những đóng gópcủa Fidel Castro đối với lịch sử Cuba
Về thời gian, chúng tôi lấy năm 2008 – năm mà Fidel Castro thôi đảmnhận chức vụ lãnh đạo nhà nước Cuba làm mốc thời gian kết thúc của việcđánh giá vai trò của Fidel Castro
Đồng thời tác giả cũng xác định phạm vi nghiên cứu của đề tài là tìmhiểu phong trào giải phóng dân tộc ở Cuba từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai
5 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện đề tài này chúng tôi đã dựa trên nguồn tài liệu là các côngtrình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước; tài liệu của Thông tấn
xã Việt Nam; tài liệu do Đại sứ quán Cộng hòa Cuba tại Việt Nam cung cấp
Trang 11Phương pháp nghiên cứu: Để nghiên cứu đề tài này tác giả đã sử dụng
các phương pháp khác nhau như: phương pháp lịch sử và phương pháp logic;
so sánh, tổng hợp, thống kê để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu
Đây là đề tài có ít các nguồn tài liệu vì vậy tác giả nghiên cứu dựa trênnguồn tư liệu từ các thư viện, các nhà sách, các trang tài liệu trên Internet làchủ yếu
Tiểu luận được hoàn thành dựa trên các phương pháp nghiên cứu chủyếu như: phương pháp lịch sử, phương pháp lôgíc, bên cạnh đó tác giả còn sửdụng phương pháp đánh giá, phân tích và trích dẫn các sự kiện
Đây là một đề tài rộng và khó nghiên cứu, nhất là với khả năng và trình
độ của một sinh viên, vì vậy tác giả khó có thể đi sâu nghiên cứu cặn cẽ từngvấn đề liên quan Chính vì vậy, nội dung của đề tài không thể tránh đượcnhững thiếu sót về những sự kiện cũng như việc phân tích tổng hợp các vấnđề
6 Đóng góp của khóa luận.
Đề tài có những đóng góp nổi bật sau đây:
Làm rõ thân thế và sự nghiệp của Fidel Castro và những đóng góp củaFidel Castro đối với phong trào giải phóng dân tộc ở Cuba
Đưa ra những đánh giá khách quan, khoa học và toàn diện về vai tròcủa Fidel Castro đối với sự ra đời, phát triển của nhà nước Cuba xã hội chủnghĩa cũng như phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh và phong tràocách mạng thế giới
Với đề tài “ Tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Firdel CastroAlenjandro Ruz” Tác giả muốn đóng góp một chút công sức nhỏ bé củamình, bằng sự nỗ lực, cố gắng của mình để bổ sung thêm một vấn đề lịch sửquan trọng để lại cho những người đọc lại nó
Trang 12Trong bối cảnh như vậy đề tài: “ Tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp củaFidel Castro Alenjandro Ruz” được hoàn thành dựa vào sự nỗ lực cố gắng củabản thân tác giả cùng với đó là sự giúp đỡ, hướng dẫn của thầy cô trong khoaLịch sử - Đại học Vinh.
7 Bố cục của khóa luận.
Ngoài phần Mmở đầu và Kkết luận, Nnội dung khóa luận được trìnhbày gồm 3 chương:
Chương 1: Khái quát về quê hương, gia đình, tuổi thơ và quá trình họctập của Fidel Castro
Chương 2: Quá trình hoạt động chính trị của Fidel Castro từ ( 1952 2008)
Chương 3: Một số nhận xét về quá trình hoạt động của FidelCastro
Trang 14B NỘI DUNG
Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ QUÊ HƯƠNG, GIA ĐÌNH, TUỔI THƠ
VÀ QUÁ TRÌNH HỌC TẬP CỦA FIDEL CASTRO
.
1.1 Quê hương và gia đình.
1.1.1 Quê hương.
“ Cuba là đất nước đẹp, giàu truyền thống đấu tranh”
Cách đây hơn 5 thế kỷ, sau những ngày lênh đênh trên sóng biển ĐạiTây Dương, đoàn thám hiểm của C Côlômbôrixtô Bancôlông đã phát hiện rahòn đảo xinh đẹp nàyvùng đất với , vẻ đẹp của nó khiến nỗi Côlôngkhiếncũng ông phải thốt lên rằng: “Đây là mảnh đất đẹp nhất trần gian mà mắtngười trông thấy”[117; 11]
Từ khi phát hiện ra “xứ lạ” này thì trên đất nước Cuba anh hùng đã trảiqua bao biến cố thăng trầm của lịch sử Những biến cố lịch sử ấy là một quátrình lâu dài theo tiến trình phát triển của lLịch sử Cuba Nơi đây cũng là quêhương cách mạng, nơi đã sản sinh ra nhưng con người anh hùng cách mạngcủa châu Mỹ Latinh nói chung và của Cuba nói riêng
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai sự hiện diện của chủ nghĩa thựcdân mới ở Mỹ Latinh đã làm bùng nổ một phong trào giải phóng dân tộcnhằm đưa các quốc gia Mỹ Latinh thoát ra khỏi cái bóng của đế quốc Mỹ vớichính sách chủ nghĩa thực dân mới của họ Đặc biệt trong những năm giữa thế
kỷ XX hàng loạt các cuộc cách mạng nổ ra ở Cuba, Goatêmala, Bôlivia…
Trong các cuộc cách mạng diễn ra thời gian này thì cách mạngCuba có sự khác biệt, điển hình hơn cả với các cuộc cách mạng từ trước đó
Trang 15trong khu vực này.Nó kèm theo nó một tư tưởng chính trị mới, tư tưởng chủnghĩa cộng sản với những ước mong xây dựng nên các nhà nước XHCN.
Nếu như trong trào lưu phong trào giải phóng dân tộc ở MỹLatinh trong thế kỷ XIX gắn liền với tên tuổi của Hô - xê - Mácti, thì đến thế
kỷ XX lại là thời đại của Chê Guêvara, và khi ta nhắc tới sự thành công củacách mạng Cuba chúng ta không thể không nhắc đến ông Fidel AlejandroCastro Ruz
Fidel Castro sinh ngày 13 tháng 8 năm 1926 trong một gia đìnhđiền chủ ở Birán nằm ở phía Bắc của tỉnh Ôriantê cũ, cách không xagần vịnhNipe, và gần trung tâm các trang trại trồng mía ở Marcantê
Fidel là người con thứ 3 của mẹ ông là Lina trong một gia đình gồm 7anh chị em, ông là người con được sinh ra ngoài giá thú của Lina, vì do sự kỳ
thị của bố ông với con ngoài giá thú nên cha ông đã đặt tên ông theo họ mẹ “
Ruz” chứ không phải theo họ của cha [17; 140].
Fidel Castro là một con người có ý chí và nghị lực mạnh mẽ là
con người của “huyền thoại sống” Một cuộc đời sống để chiến đấu, chiến
đấu cho những lý tưởng cao đẹp của dân tộc Cuba Một cậu bé được sinh ratừQuê hương của Fidel Castro là một vùng quê hẻo lánh, sống trongchủ yếu
là những điền trang nông nghiệp, trồng mía đường Đó là, một ngôi làng chỉ
có vài nóc nhà bằng gỗ, người dân trong một môi trường phải lao động vất vảcủa nền sản xuấttrong những điền trang để kiếm sống Fidel nhớ lại:: “ Một ngôi làng chỉ có vài nóc nhà với con đường bằng đất lầy lội, một vùng quê
mà tôi đã sống, sống giữa cảnh sắc và công việc của vùng nông thôn, cây cối ,chim chóc, côn trùng và tôi đã sống như vậy từ lúc nhỏ”[1; 37].
Tại trang trại Birán,ông được sinh ra trong một ngôi nhà bằng gỗkhá rộng được thiết kế theo kiểu kiến trúc Tây Ban Nha, cùng với cây cối vàchim muông nơi đây lại là nơi sinh rađã đón chào một con người huyền thoạitrong lịch sử Cuba Và sSau này Fidel Castro ông nhớ lại: “đó là một ngôi
Trang 16nhà được xây dựng theo lỗi kiến trúc Tây Ban Nha, hay xứ Galacia thì đúng hơn( một vùng ở Tây Ban Nha quê hương cha Fidel Castro…) đó là một ngôi nhà được xây dựng trên những cột gỗ cao, kiểu nhà sàn, những chiếc cột cao khoảng 2m bên dưới nhốt gia súc, và đó là nơi tôi chào đời ngày 13 tháng 8 năm 1926 vào lúc 2 giờ sáng, mọi người vẫn kể vậy”[1; 37].
Được sinh ra và lớn lên ở một vùng quê gian khó, được chứng kiếnnhững nỗi khổ cực của người dân là yếu tố quan trong góp phần hình thànhnhững tính cách cương nghị, ý chí và nghị lực mạnh mẽ, là con người của
“huyền thoại sống” - Fidel Castro
1.1.2 Gia đình.
Fidel Castro là người con thứ 3 của Lina, trong một gia đình gồm
7 anh chị em, có tài liệu lại cho rằng Fidel Castro là người con thứ 5 trong số
9 người con của Angle Castro[1111; 26] Tuy nhiên tất cả các anh chị em củaFidel đều được ông bà Lina nuôi cho ăn học đầy đủ vì cha mẹ ông là một đạiđiền chủ trồng sản xuất nông nghiệp, Có thể nói cách, khác Fidel Castro làngười được sinh ra trong một gia đình khá giàu có lúc bấy giờ ở Cuba
Cha Fidel Castro là một người gốc Tây Ban Nha, tên là AngelCastro Argiz, ôÔng nắm trong tay một điền trang nông nghiệp rộng lớn, vìvậy ông là người tương đối giàu có Là một con người nhiềucó ý chí và nghịlực mạnh mẽ, cha của Fidel Castro luôn ông, cuộc đời ông đã phải nỗ lực rấtnhiều để tự học tập, học viết, Ông cũng là một con người năng động, đi lạinhiều vì công việc kinh doanh Đối với Fidel Castro cha ông là một mẫungười hành động không biết mệt mỏi và là một người có tài tổ chức bẩmsinh[1; 37]
Ông Angel đến được Cuba từlà nhờ việc tham gia quân đội chiến đấucủa chính phủ Tây Ban Nha Theo như Angelông kể lại cho mấy anh em nhàFidel thì Angel khi còn nhỏ, ông cũng là một cậu bé con nhà nghèo ở xứ
Trang 17Galacia - Tây Ban Nha, phải nhận tiền để đi lính thay cho một người nhà giàu
có Khi còn trong quân ngũ, ông được lệnh đóng quân ở vùng đất trống mớiđược khai phá nằm giữa Júccaro và Moron, gần tỉnh Ôrentê sau này, nhữngcăn cứ này sau được quân khởi nghĩa sử dụng trong chiến tranh
Angel mồ côi mẹ từ lúc còn rất nhỏ -năm lên 11 tuổi và phải,Angel Castro đã trải qua một tuổi thơ đầy những khó khăn khi cha ông đi lấy
vợ khác Nói chung đó là một tuổi thơ đầy đau khổ và nước mắt Nhưng ônglại có những phẩm chất cao quý của một người xứ Galicia; tốt bụng, hiếukhách và hào phóng, ông luôn giúp đỡ những người khác, những người laođộng và cả bạn bè[1; 39]
Nhiều tài liệu ghi lại rằng Angel đến cảng Havana vào tháng 12năm 1899 nghĩa là sau chiến tranh giành độc lập đúng 1 năm sau năm 1898,ông trở về nước nhưng ông lại thích ở Cuba hơn nên ông đã cùng một sốngười đồng hương quay trở lại Cuba xây dựng gia đình và làm ăn tại đây[1;40]
Khi mới đến Cuba, Angel không có một xu nào dính túi ông phải
tự làm việc để kiếm sống., Nhờ nghị lực vươn lên, tất nhiên là ông mù chữmãi về sau này ông tự học, tự viết từng bước và ông đã thành công khi trở lạiCuba ông dần tích lũy vốn, mua đất từng khoảnh một để sau làm một trangtrại nông nghiệp rộng lớn khi mà Fidel Castro sinh ra và lớn lên đã thầy nó
Đó là một vùng mênh mông đất trồng đủ các loại cây cối: mía, xoài,cam
Ông là một con người nhân hậu phóng thoáng nhưng ông cũngkhá độc đoán và nghiêm khắc của một người Tây Ban Nha, ông thường dạybảo các anh em nhà Fidel bằng roi vọt ngay cả Fidel Castro còn nhỏ cũngphải hứng chịu những trận đòn roi như vậy và Fidel luôn tìm cách chống lại
sự độc đoán của cha ông Khi căm ghét Fidel thường dùng: “ nó làm tôi phát
điên” đối với sự độc đoán của cha ông đối với Fidel việc làm đó nó có ảnh
hưởng đến sự hoạt động của ông sau này với tư tưởng bạo loạn lớn[1; 39]
Trang 18Tuy nhiên vVới Fidel Castro thì cha ông là một con người có ýchí và nghị lực mạnh mẽ, là một con người tốt bụng và phóng khoáng, thểhiện tính cách của một cư dân sứ Galicia Cha Fidel qua đời ngày 21 tháng 10năm 1956, khi khi còn đúng 2 tháng Fidel vừa tròn 30 tuổi và trước 3 năm khicách mạng Cuba thành công Có thể nói, tính cách của Fidel Castro ảnhhưởng rất lớn từ cha mình.
Mẹ Fidel Castro bà Lina Ruz GonZalez, bà là người Cuba và làngười vợ đầu tiên của Angel Fidel là người con ngoài giá thú thứ 3 màcủa bàLina sinh ra ngoài giá thú, dVì vậy, doo sự kỳ thị của nên cha ông đã đặt têncủa Fidel theo họ mẹ - Fidel Alejandro Castro Ruz, chứ không đặt theo họcha
Bà Lina là người gốc Cuba bản địa của dân tộc Cuba, sinh ra và lớnlên ở tỉnh Pinardelrío, ở phía mạn tTây của quốc đảo Cuba, gốc gia đình bà ởquần đảo Canary, bà cũng xuất thân từ lớp nhân dân lao động nghèo khổ.Cuộc đời thời thơ ấu của bà cũng trải qua nhiều khó khăn và đau khổ, gia đình
bà phải tiến hành các cuộc di cư đi khắp các miền đất Cuba để mưu cầu sựsống với phương tiện là xe bò Điểm dừng chân đầu tiên họ đến là ở Guarô vàcuối cùng là Birán nơi bà gặp gỡ Angle và cũng là nơi sinh ra các anh emFidel Castro [1; 44]
Bà cũng là con người mù chữCũng giống như Angel, bà Linan đãphải sau này lớn lên bà tựtự thân mày mò tự mò học và tự viết Cùng vớinhững nỗ lực của bản thân để không cho mình mù chữ thì Lina là mộtBà làcon người chăm chỉ và luôn để ý những gì xảy ra xung quanh, bBà vừa làngười đầu bếp, vừa là, cũng là thầy thuốc, và là ngươi chăm lo cho tất cả giađình của Fidel Khi nói về mẹ mình, Fidel Castro cho rằng Ông nói: “một
người mẹ luôn làm tất cả những gì khi chúng tôi cần, và lúc nào bà cũng sẵn sàng chìa bờ vai cho chúng tôi dựa và lắng nghe chúng tôi giãi bày những khó khăn nếu có[1; 45].
Trang 19Có thể nói, mẹ của Fidel Castro Lina là người mẹ khéo léo trongviệc chăm sóc cho những đứa con Bà ít khi nương chiều chúng,nghiêm khắctrong việc dạy dỗ con cái, luôn luôn khắt khe những công việc mà những anhchị em Fidel thường là.m như; dọn dẹp ngăn nắp, sạch sẽ và tiết kiệm, đặcbiệt bà làm việc không một phút nghỉ ngơi giống như một nhà kinh tế của mộtgia đình Bà là một người mẹ yêu thương gia đình hết mực và chăm lo chochúng đầy đủ mà những gì bà chưa từng có [1; 45] Những anh em của Fidelđều được bà lo cho việc đi học, đến trường điều mà một người ham học hỏinhư bà chưa làm được, bà muốn bù đắp những gì mình chưa có cho chúng.
Đó cũng là một người phụ nữ mạnh mẽ và can đảm, sẵn sàng hisinh cho chồng con, lúc nào bà cũng rất kiên định trước những khó khăn vànhững phiền não mà anh em Fidel gây nên Bà cũng là người có niềm tin vàotôn giáo, bằng cách nào đó bà dùng những niềm an ủi từ tôn giáo để xóa đinhững vất vả lo toan trong cuộc sống đầy khó khăn, khổ ải cho nên nhữngviệc Fidel họat động cách mạng sau này bà cũng hoàn toàn không hay biết gìnhững sự kiện xảy ra ở Cuba và trên thế giới Mẹ của Fidel Castro Bà qua đờingày 6 tháng 8 năm 1963 Tức là ba năm rưỡi sau khi cách mạng Cuba thànhcông
Có thể nói, Vvới Fidel Castro, gia đình ông nhưluôn là một nơi
để ông giữ gìn những kí ức của tuổi thơ ông cùng với bạn bè, cùng với cácanh chị em thân thiết của mình ở vùng quê nghèo, xa xăm hẻo lánh Gia đìnhđĐó là tổ ấm vun đắp nên nền tảng tư tưởng, tính cách ông Đây là nơi ônggửi gắm tình yêu thương, tình cảm gia đình tha thiết với cha mẹ, với các anhchị em trong suốt quãng đời tuổi thơ của mình Ông còn có một người bạn tênGbrielitto palau, bố mẹ cậu ta là chủ một vài cơ sở kinh doanh mía, rượu VàcChính quê hương, gia đình là điểm tựa để ông bay cao và vươn xa hơn
Tuy nhiên Fidel ũng có một đời ống riêng tư trảiều giai thoại làmột nhà lãnh đạo Cuba trải qua gần nửa thế kỷ, với 49 năm là lãnh đạo tối cao
Trang 20của nhà nước Cuba, tên tuổi của Fidel như được “phủ sg” toàn cầuvà thường
được nhắc đến một cách trìu mến Nhưng bên trong con người cách mạnghuyền thọai đó còn có nhiều điều sâu kín về cuộc đời về gia đình của Fidelnhiều sự đồn đoán
Người vợ đầu tiên của Fidel Castro ông là bà Mirta Diaz Balart
là - một nữ sinh theo học ngành văn học và triết học, và là con gái của nhàđộc tài Batista hHọ quen nhau ở trường đại học vào khoảng những năm 1940của thế kỷ XX., v Vì tình yêu với Fidel Castro, bà đã cắt đứt quan hệ với giađình mình , đếnNăm 1948 Mirta Diaz Balart bà kết hôn với Fidel Castro lúcđókhi ông Castro đang là sinh viên trường đại học Luật Giữa hai người cómột con trai là Fidelito, sau này là người đứng đầu ủy ban năng lượng nguyên
tử Cuba Và sau nàyTuy nhiên đã bị chính Fidel cách chức vì làm việc khôngđúng nguyên tắc
Cuộc hôn nhân đầu tiên của Fidel chỉ kéo dài 7 năm , nNăm
1955, Mirta Diaz Balart và Fidel Castro hai người chia tay nhau Sau đóMirta tái hôn với một người bạn chiến hữu của cha bà là Emilio Blanko rồi bàchuyển về Madrid – Tây Ban Nha sống Sau khi Blanko qua đời năm 2006 bàquay trở lại sinh sống cùng con trai bà ở Cuba Bà Diaz Balart là người vợđầu tiên và là người vợ chính thức duy nhất của Fidel Sau cuộc hôn nhân nàyFidel còn có thêm 8 người con với 3 người phụ nữ nữa nhưng không qua kếthôn Người phụ nữ đầu tiên có tên là Nati hai người gặp nhau trên một chuyến
xe lửa vào tháng 11 năm 1953 Sau khi từ Mêhicô trở về chiến đấu du kích tạivùng núi Sierra Maextơra có thêm một phụ nữ ngự trị trái tim Fidel Castroông
đó là Cellia Sanchez, một nhà tổ chức nghiệp đoàn đi theo phong trào cáchmạng, tuy nhiên hai người không có con Theo nhiều nguồn tin khác nhau thìsau khi cách mạng Cuba thành công, đứng trên cương vị lãnh đạo nhà nướcCuba thì Fidel còn có quan hệ với nhiều người phụ nữ khác, họ cũng bị lôicuốn bởi sức trẻ, mạnh mẽ của ông
Trang 211.2 Tuổi thơ, quá trình học tập và những hoạt động cách mạng ban đầu (1926 - 1952).
1.2.1 Những năm tháng tuổi thơ và học tập bậc phổ thông của Fidel Castro (1926 - 1945).
Fidel Castro một nguyên thủ quốc gia có uy tín và gây tranh cãinhất trong lịch sử thế giới hiện đại, trong mắt một số người cho ông là mộtnhà độc tài tách biệt, nhưng với những ai yêu mến ông lại xem ông như một
vị anh hùng, một người cổ vũ tinh thần của những dân tộc nghèo đói và bị ápbức trên thế giới là vị anh hùng của các dân tộc Châu Mĩ Latinh và của nhândân Cuba
Cho đến nay, Fidel được đánh giá là nhân vật có ảnh hưởng tới
thế giới “một nhân vật huyền thoại làm khuynh đảo chính trường thế giới”
Fidel Castro nhưng những tài liệu viết về tuổi thơ ông như chỉ đếm trên đầungón tay Thực tế ông có một tuổi thơ khá sống đôi động và đầy bão táp Lúc
mới sinh ông được coi là người khá “dị tướng” với cân nặng gần 6kg, to khỏe
nhất nhà [17; 78]
Ngay từ khi mới cắp sách tới trường., Fidel đã thộc lòng cáctruyền thuyết về Hô - xê - Mácti – vị “thánh chính trị” được tôn kính nhất ởđất nước Cuba, vị anh hùng dân tộc vĩ đại trong cuộc chiến tranh gidành độclập dân tộc và là một trong những nhà tư tưởng lỗi lạc nhất của châu MỹLatinh
Fidel Castro lúc nhỏ là một bé có tài năng thiên bẩm mà khiến thầy cô
và bạn bè cùng lứa tổi phải kính nể Ngay từ lúc 5 tuổi Fidel đã biết đọc, biếtviết và thuộc lòngđọc bảng cửu chương thuộc lòng Ở trường, cậu luôn là mộthọc sinh xuất sắc, nhất là sự tò mò về thế giới bên ngoài Cậu học từ lớp 3 bỏqua lớp 4 vào thẳng lớp lớp 5 mà vẫn được công nhận là một học sinh giỏi.Fidel cũng rất giỏi môn Toán, nhất vẫn là môn Hình học Fidel không giống
Trang 22như những đứa trẻ cùng lứa tuổi, cậu chẳng bao giờ hoảng sợ trước nhữngtiếng mà khiến những đúa trẻ khác phải sợ hãi như tiếng chó sủa, tiếng ngựa
hí Bởi đó là những tiếng quen thuộc trong thiên nhiên mà cậu thích sự tò mò,
và thường ngày cậu bỏ ra hàng giờ để ngắm nhìn cảnh vật xung quanh, và rấtmuốn biết tất cả mọi chuyện trên đời[17; 79]
Ngày 8 tháng 6 năm 1929 Khi chưa đầy 3 tuổi, Fidel đã biếtngắm nhìn một cách say mê những bức ảnh trên tường, những trang in về tôngiáo và những ngọn nến trong tang lễ Cậu không hiểu được ý nghĩa của nó,tất cả những cái được gọi là bi kịch, tiếng than khóc và nỗi buồn Cảm thấymột không gian nặng trích của gia đình mình Đó là kKhi Fidel chứng kiến sự
ra đi của người dì Antonio Ruz do, bà không qua nổi khi hạ sinh một đứa con,nhưng lúc này Fidel hoàn toàn chưa nhận thức được về cái chết Ông chỉ bước
đi với những người phụ nữ đang khóc lóc, đang bước đi những bước đều đều
và trở nên vô tận Đó là những chứng kiến đầu tiên về tuổi thơ của Fidel cảmnhận được[17; 87]
Tháng 9 năm 1930, Fidel được nhận vào trường bán công nôngthôn số 15 ở Birán Ngày đầu tiên đến ngôi trường này, cũng như những đứatrẻ khác, đôi mắt của cậu có cảm giác rất bỡ ngỡ và cũng rất quyễn rũ bởikhả năng được học tập, cCậu được xếp ngồi ngay hàng ghế đầu tiên vớinhững cái bàn gỗ có khung sắt Đây ngôi trường, là một ngôi nhà bằng gỗ thìđúng hơn, mái tôn được tráng kẽm; Khung nhà là những thân gỗ lớn đặt xâydựng trên một nền đất bằng phẳng, đầy đá tảng và cả bùn lầy Cả Angelita vàRamón - anh chị lớn của Fidel cũng học ở đây vì cậu không có lớp nào khácnên cậu bé phải ở lại đây buổi chiều cùng các bạn Nhìn chung đây là mộtngôi trường dành cho những con em nghèo, có bố mẹ làm việc trong nhữngđiền trang Buổi chiều những đứa trẻ được đi tắm ở một dòng nước hẹp vàkhông sâu của con sông Manacas trong một vũng nước có đá rất nhẵn ở dướimặt nước[7; 93]
Trang 23Engracia là cô giáo đầu tiên của Fidel, cô có dáng hình mảnh mai
và hết sức dịu dàng Cô còn rất trẻ mà và rất yêu mến lũ học trò của mình.,vVới Fidel, cậu yêu cô bằng một tình yêu ngây thơ và hồn nhiên của trẻ con.Cậu bé có hạnh kiểm tốt, luôn luôn im lặng, có vẻ uể oải lắng nghe từng câunói và luôn có những sáng kiến Sau này Fidel Castro còn được học các cô làMigualita, tiếp là cô Pepe Sanchaz và cuối cùng là cô Eufrasia Fliu Ruiz - một
cô giáo chưa chồng và rất nghiêm khắc, được đào tạo bởi giáo dục Pháp chonên Fidel không ưa gìthích cô
Fidel Castro Cậu bé cảm thấy mất kiên nhẫn và có cảm giác khóchịu trong thời gian 4 hay 5 năm ở đây vì cậu không ưa gì cô Eufrasia bởi cô
có nhữứng hình phạt hết sức khắt khe, cô bắt lũ học trò quỳ gối trên nhữnghạt ngô hay đứng úp mặt vào tường hoặc có thể bị tát hoặc bị bạt tai Đó lànguyên nhân đã khiến Fidle trở thành một cậu bé nổi loạn Cậu bật ra hàngloạt cácđã câu nói nhiều câu thô tục bằng tiếng Pháp học được của người
Hatiti và trèo qua cửa sổ chuồn khỏi lớp với lời “ xin chào hình phạt nhé”.
Đúng là một cậu bé lì lợm và bạo loạn và trong một lần như vậy cậu đã bịngã trên một thùng nhỏ bằng gỗ và bị cây đinh cắm vào lưỡi, tuổi thơ nghịchngợm của cậu là như thế
[7; 94]
Mặc dù được đi học theo anh trai và chị gái từ trước nhưng cũngphải đến ngày 5 tháng 1 năm 1932 Fidel mới được ghi tên chính thức vàongôi trường nhỏ đó Lúc đó họ ghi cậu là 6 tuổi nhưng thực ra lúc đó cậu mới
5 tuổi
Fidel cũng là một cậu bé luôn luôn mơ tưởng và cậu thích được
mơ tưởng., nNgồi học trong lớp mà cậu mơ tưởng cậu đi đến tận chỗ buônbán ở Havana Mặc dù lúc đó cậu chưa biết Havana là đâu cả Cậu nghe thấytiếng đánh máy của chiếc máy Under wood hoặc những tiếng tạch tè, tạch tèkhó hiểu của máy móc Nói chung, cậu là một con người có sự liên tưởng hồn
Trang 24nhiên của trẻ thơ Nhiều lần cậu mơ tưởng đến giây phút mẹ cậu hạ sinh đứa
em cậu, do sự không chú ý đó mà nhiều lần cậu bị cô giáo quát “ hãy chú ý ngay lập tức cô đang nói em đó” Ngay từ bé cậu đã biểu hiện là một conngười khiến người khác phải quan tâm đến cậu [17; 95]
Ngày 3 tháng 6 năm 1932 đúng vào ngày mà cậu em Raul Castrotròn 1 tuổi., Fidel kết thúc năm học lớp một 1 tại ở trường bán công nông thôn
số 15 tại Birán Ngày khai giảng cậu hát quốc ca nghiêm trang như nhữngchiến sĩ cách mạng thực thụ, cậu cũng ngâm một số bài thơ thánh tông đồJosee Macti, cậu ngâm với sự chuẩn xác như chiếc kim đồng hồ đang chạyvậy[17; 96]
Tháng 12 năm 1932, sau lễ Nôel, Angelita và Fidel bắt đầu hànhtrình mới đến Santiago Mới tới đây, ánh sáng điện, những ô cửa vòm gỗ vàcái ồn ào của nhà ga, đường sắt gợi lên cho Fidel Castrocậu một sự lóa mắt cósức cuốn hút thầm lặng Đôi mắt cậu lạc vào trong những bức tường cao vút,bóng đèn điện và lần đầu tiên cậu nhớ về vùng quê Birán với cây cối mênhmông, um tùm của quê hương mình cùng bạn bè ở đó Cậu cùng chị ở lại nhà
cô em họ, cô giáo Felíu, cô có thân hình mập mạp và cao to lần đầu tiên trongđời tuổi thơ cậu mất đi sự bình tĩnh khiến chị và Felíu phải lo lắng Cậu khôngngủ được bởi lần đầu tiên cậu xa nhà và nỗối nhớ mẹ cha, tuy nhiên chỉ thờigian sau cậu dần quen với cuộc sống mới nơi đây
Nơi đây cậu không kiếm được những cuộc lễ hội cho vui đùa cậuthấy quá nhàm chán với những người xa lạ, hai chị em nhớ đến mái ấm giađình và sự âu yếm của cha mẹ giành cho 2 chị em
Sống ở nơi thiếu thốn, khiến cậu không còn mập mạp như trước.kKhông biết từ lúc nào, cậu luôn luôn ham muốn của một đứa trẻ là thèm ăn,cậu bị đói đúng là như vậy Cậu bị lên sởi cậu bị ốm người xanh xao mà khicha cậu đến thăm còn không thể nhận ra con trai mình, ông không ngờ rằng
sự thiếu thốn trầm trọng của 2 đứa con mình bởi ông vẫn gửi tiền cho chúng
Trang 25đúng thời hạn cả 2 chị em là 80 Pêsô, với số tiền đó hoàn toàn đủ khả năngcho chúng ăn học no đủ, điều này biểu hiên trên gường mặt có phần có lỗi củaFelíu – một cô giáo cũng là người gì của Fidel.
Ở nơi này cậu không hiểu được cái cảm giác thèm ăn quá mứccái cảm giác mà chưa từng có, vì ở Birán mẹ cậu bắt cậu ăn rất nhiều vớinhững món không thể tượng tượng đươc: bánh, sữa, cam, xoài…và bọn trẻkhông bao giờ bỏ lỡ bữa trưa và bữa tối được nấu thật chu đáo bởi bà mẹ[5;106]
Ngày 6 tháng 5 năm 1933, vào lúc 8 giờ tối mẹ cậu hạ sinhJiuana De Caridad người con thứ 5 của Lina trào đời, và cậu có cơ hội trở vềnhà, cha cậu lên đón cậu Sự sung sướng biết nhường nào hiện lên ở trên khônmặt cậu bé, cậu được trở về với thực tại tuổi thơ cùng nhóm bạn cho đến hết
kỳ nghỉ hè, và sau đó cậu và chị sẽ lại tiếp tục một cuộc hành trình lênSantiago tiếp tục theo học bậc phổ thông của mình với mong muốn học lênđại học ở trường dòng tên Lasalle Vvới tâm hồn vẫn luôn mơ tưởng vớinhiều sáng kiến, Fidel Castro Học ở đây cậu bắt đầu thích thú với môn học
xã hội đặc biệt nổi trội và rất thích học lịch sử
Đến tháng 7 năm 1938, Fidel Castrocậu chuyển sang học trườnghọc khác, - Thầy Tu Dòng Tên, đây là những ngày tháng cậu được sự giáodục của bà giáo Emiliana Rangel Aiminon Bà có ấn tượng ngay từ đầu vớiFidel
Học ở đây, cậu vẫn giữ được trong mình tâm hồn trẻ thơ lúc 12tuổi cậu bị đau ruột thừa và ko thể thi kết thúc năm học cậu được bà giáo cholên học tiếp lớp trên mà không qua thi cuối kỳ Ngay từ lúc này Fidel đã trởnên quan tâm đến mọi người tTrong khi đangcậu nằm viện, Fidel Castro cậu
đã đi thăm những bệnh nhân nghèo và nói chuyện cùng với họ
Với Fidel một tuổi thơ đầy năng động, hồn nhiên và có cả một sựtáo bạo trong con người cậu Trong khi đang học tại trường tiểu học Dopress
Trang 26tại Santiago cậu đã viết một bức thư gửi Ttổng thống Mỹ mới nhận chức vớinội dung:
Gửi ông Fraklin Rosvelt -
Tổng thống hợp chủng quốc Hoa Kỳ.
Ông Rosevelt người bạn của tôi.
Tôi không giỏi tiếng Anh lắm nhưng tôi nghĩ là tôi có thể viết thư cho ông được Tôi thường hay nghe rađiô và tôi rất vui bởi vì qua đó tôi được biết ông sẽ tiếp tục là tổng thống của nhiệm kỳ mới.
Năm nay tôi 12 tuổi, tôi là con trai và tôi đã nghĩ rất nhiều chuyện, nhưng tôi không hề nghĩ là tôi sẽ viết thư cho tổng thống của Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.
Nếu ông có thiện chí, hãy gửi cho tôi bằng thư bằng một tờ 10 đôla
Mỹ màu xanh bởi tôi chưa thấy tờ 10 đôla màu xanh đó và tôi muốn có một tờ.
Địa chỉ tôi là: Fidel Castro, trường tiểu học Dolpres, Santiago, Orientê, Cuba.
Tôi không giỏi tiếng anh lắm nhưng tôi rất giỏi tiếng Tây Ban Nha và tôi nghĩ là ông không biết nhiều tiếng Tây Ban Nha nhưng ông rất giỏi tiếng Anh bởi ông là người Mỹ còn tôi không phải là người Mỹ.
Cảm ơn ông rất nhiều.
Trang 27Một cậu bé 12 tuổi, thông minh lanh lợi Bức thư của cậu saucũng được trả lời từ đại sứ quán Mỹ ở Cuba chứ không phải từ tổng thốngHoa Kỳ Rosvelt.
Trong một cuộc phỏng vấn mang tính tự thuật năm 1959, Fidel
lưu ý rằng: “ Tất cả tình cảnh xảy ra quanh đời sống và tuổi thơ tôi, mọi thứ tôi nhìn thấy, hẳn được sắp xếp hợp lý để cho rằng tôi sẽ phát triển theo thói quen, ý tưởng và tình cảm tự nhiên đối với cá tầng lớp trong xã hội có độc quyền nào đó” Ông nói tiếp: “Tuy vậy, một trong những tình cảnh đó cũng
đã giúp chúng tôi phát triển một tinh thần nhân bản nào đó, đó chính là tất cả bạn bè chúng tôi Nhưng người bạn đồng hành đều là con cái các nông dân địa phương”.
Chính nhờ vậy mà Fidel Castro được tiếp xúc với những giáo lýdòng Ttên, đầu tiên là ở Santiago, và sau đó là Havana Fidel biết rằng đấy córất nhiều cậu bé Cuba sau này trở thành những người đồng đội của ông, cùnglúc đó đang theo học tại các trường Dòng Tên ở Santiago, Havana và nhữngthành phố khác Đối với Fidel, lúc này ông đã dược 16 tuổi và đã sẵn sàngcho những thay đổi lớn lao đối với cuộc đời mình
Năm 16 tuổi, Ssau 4 năm học ở Doloes, Fidel lúc này đã bướcsang tuổi 16 Trong kì nghỉ hè tại Birán, cậu đã cố thuyết phục cha mìmnhcho theo học ở Belén vì cậu cho rằng đây là trường học dạy giỏi nhất nước.Fidel luôn biết những điều sẽ tốt cho mình
Được học ở Hanava và bỏ lại sau lưng tính lỵ - Oriêntê, là bước đivững vàng nhất hướng tới một sự nghiệp đầy kiêu hãnh và Fidel là người đầutiên trong gia đình đươc cho cơ hội như thế Đáng nói hơn cả Belén là cửangõ để anh có thể học tiếp lên đại học, một cánh cửa hoàn toàn mở rộng đốivới một cậu học sinh thiên bẩm tài năng này
Trong thời gian học ở Belén Fidel, bắt đầu tiếp xúc với nhữngbài phát biểu, báo cáo trước những đám đông, thực sự là cậu rất run và thiếu
Trang 28tự tin khi làm việc đó, cách duy nhất là cậu buộc phải học thuộc lòng và đứngtrước gương tập nói hàng giờ Đó là cái tính khá rụt rè của cậu nhưng đó làmột con người có khả nănhg tập trung rất cao và có trí nhớ lạ lùng, một conngười kiên trì và gan dạ
Lòng kiên trì và gan dạ của Fidel cũng đươc thể hiện trong cáchoạt động thể lực ngoài giờ ngoại khóa Fidel quyết tâm trở thành cầu thủgiao bóng chày giỏi nhất trường Belén Ông luyện tập với trái bóng hàngnhiều giờ liền cho đến lúc cảm thấy mệt mỏi và bị đau cơ Fidel Castro trởthành ngôi sao của môn điền kinh, quán quân môn bóng bàn, là cầu thủ giaobóng chày giỏi nhất
Trường Belén - một ngôi trường được xây vào thập niên 1930,trên một khu đất rộng trong khu vực dân cư quận Alturas de Belén, gần đại lộ
55 ở Havana Đây là một môi trường có kỷ luật rất nghiêm Dù là một cậu bé
có khiếu bạo loạn từ nhỏ nhưng giờ cậu đã đủ lớn để hiểu vấn đề của mộtngười đàn ông chững chạc hơn Dậy từ 6h30 để làm lễ lúc 7h (xin nói lại rằngFidel cũng là người theo giáo hội công giáo La Mã) Sau đó là điểm tâm buổisáng và đi lên lớp
Năm 18 tuổi, khi học năm thứ ba 3 học ở Belén Fidel Castro lúcnày cậu đã 18 tuổi được tuyên dương là “vận động viên đường xuất sắc” củaCcuba Cậu chỉ tập trung học một số môn mà cậu thích như tiếng Tây bannha, lịch sử địa lý, lịch sử và nông nghiệp (cậu kém trong môn Pháp văn vàmôn Luận lý) Đó là lý do Fidel cậu không đủ điểm môn này và , Fidel phải
cá cược cam kết với thầy Cha Louruces, rằng nếu cậu đạt được một trăm điểm
ở kỳ sau nếu cậu làm được thì cậu qua được kỳ thì trước và cậu đã làm đượcđiều đó Điều thú vị là Fidel cũng thích môn thánh sử với những nội dung
hoang đường bởi cậu cũng là con người hay “mơ tưởng”.
Thời gian học nội trú tại Belén của Fidel Castro kéo dài từ mùathu 1941 tới mùa xuân 1945 kéo dài trong cả trong Chiến tranh thế giới thứ
Trang 29hai và trùng với nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên Batista dưới chế độ độc tài.Thời gian này ông bắt đầu tiếp cận tới các vấn đề chính trị, ông cảm thấy đó
là một chế độ bóc lột tới đối với người dân Cuba, tTuy nhiên ông cũng chỉhiểu một cách mơ hồ, Fidel hay nhắc đến tình cảm công lí của xã hội ngay từ
khi ông còn rất nhỏ; “ Belén đúng là nơi đào tạo ra những con người của tương lai”.
Ngày tốt nghiệp, tTháng 6 năm 1945, Fidel Castro tốt nghiệptrường trung học Colegio Belén, Fidel không phải là học sinh hạng nhất songngười ta rất nhớ, khi nên khi nhận bằng, cậu đã được các bạn hoan hô nồngnhiệt nhất, đó là khúc mở đầu của Fidel Castro sẽ thẳng tiến từ hết cuộc hoannghênh này đến cuộc hoan nghênh khác[13; 161]
1.2.2 Quá trình học tập đại học và tham gia đấu tranh (1945 1948).
Tháng 10 năm 1945, Fidel đã ghi danh vào trường Luật đại họcHavana, hồ sơ số 1308 Fidel sống ở đại lộ năm, số 8, tại Quận La Sierra [17;209], họÔng không phải thi tuyển mà được nhận thẳng vào học khoa mà họmình muốn Đây là thời kì mà Fidel tiếp thu rất nhanh tìm hiểu về chính trị Nquả thực ngay sau khi vào trường học, Fidel đã lao ngay vào hoạt động chínhtrị và nghiên cứu chúng thật kỹ lưỡng, lúc này Fidel Castro tròn 19 tuổi
Tình hình chính trị ở đai học Havana phản ánh tình trạng chung
ở Cuba, D dù không tránh khỏi sự cuồng nhiệt và hùng hậu nhưng do lòngđam mê của tuổi trẻ và sự vận động của các nhà chính trị như bác sĩ RamônGrau San Moutin, người đứng đầu hội đồng chấp chính cấp tiến theo đảng đốilập tự lấy tư tưởng chính trị của Hô - Xê - Mácti nhưng cái chính là do Batistamuốn ông đắc cử đã lôi kéo Fidel về phe mình Nạn tham nhũng và sự đối đầuchính trị nảy lửa dẫn đến tình trạng bạo động nổi lên ở khắp quốc đảo mà tổng
Trang 30thống Grau không thể hoặc không muốn ổn định nó Trường đại học Havanabiến thành trận địa giữa các băng đảng vũ trang[13; 169].
Trong hoàn cảnh đó, Fidel Castro là một tân sinh viên đang cónhiều cơ hội để lựa chọn gắn bó với mọi những phe phái hấp đdẫn về ý thức
hệ hay đơn thuần chỉ có lợi chút ít về mặt chính trị thôi Nhưng đối với Fidel,cậu chưa muốn tham gia phe phái nào, mà cậu đứng ngoài quan sát “ trung lập” Cậu muốn hoạt động tự do càng lâu càng tốt Fidel không phải là đảng
viên Đảng Cộng sSản, và thật khó tái hiện chân dung chính trị của ông trongthời gian ông học đại học, nó chỉ dựa trên những hoạt động khác nhau củaông mà chủ yếu ông muốn đánh bóng tên tuổi của mình tại ngôi trường này,đại học Havana
Đại học Havana một ngôi trường nằm gần như là trung tâm củathủ đô Havana Trường đào tạo gồm 13 khoa dạy từ Luật học đến y khoa vàkiến trúc, hàng năm bầu ra một chủ tịch khoa Liên Đoàn sinh viên (FEU)đóng một vai trò quan trọng trong hoạt động chính trị của sinh viên và có ảnhhưởng lớn tới nền chính trị của Cuba, chủ tịch FEU là do 13 khoa bầu ra Cònchủ tịch các khoa thì theo thời gian cấp độ lớp ví dụ: Khoa Luật có 4 cấp độhọc 4 năm, khoa kiến trúc có 6 cấp độ lớp học 6 năm Đây là một trường học
tự quản và tự trị cho nên cảnh sát và quân đội không được bước vào khuônviên trường[13; 164]
Đó là một ngôi trường khá lộn xộn, những vụ ẩu đả như cơmbữa, đôi khi còn có cả những vụ đọ súng giữa khuôn viên trường Nhưng trênthực tế thì không thể biết chính xác đó là những nhân thân chính trị của ai đó
và điều này hoàn toàn đúng đối với Fidel Castro khi ông đang phải cật lực đểtìm đường ra khỏi “cánh rừng chính trị” ở trường đại học cũng như ở Havana.Nơi đã sản sinh ra nhiều nhà cách mạng, nhiều nhà yêu nước nổi tiếng như;Huriô Antoniô Manga người sáng lập ra Đảng cộng sản Cuba vào năm 1925
Trang 31Với sự nhiệt tình của tuổi trẻ, Fidel Castro đã hăng hái tham giavào các hoạt động của các tổ chức xã hội tiến bộ của sinh viên trường, ởtrường học Fidel đã bắt đầu tiếp cận đến các tác phẩm của chủ nghĩa Mác –Lênin Đó là bước ngoặt lớn trong cuộc đời hoạt động của mình.
Trong trường học Fidel có một người bạn thân tên là Alfedo
Guêvara Khi nhận xét về Fidel, Guêvara nhận xét rằng: “ Fidel là con người hành động và ông sẽ có nhiều cơ hội khi bước ra ngoài khuôn khổ chính trị trật hẹp ở trường đại học”
[13; 169]
Mặc dù mọi sự cố gắng trong trường nhưng cuối cùng người tavẫn nhận thấy rằng Fidel là một người đơn độc về chính trị, một phong cáchhợp với cá tính của ông và về sau nó trở thành một dấu ấn riêng của ông, cũngnhư sức mạnh của ông trên đấu trường chính trị rộng lớn hơn ở Cuba
Trong đời sống chính trị ở Havana tồn tại những thực tế đáng sợ
cả trong và bên ngoài trường đại học, đó là sự đối đầu giữa 2 băng đảng lớnmạnh Đó là Phong trào cách mạng xã hội chủ nghĩa ( MSR) do RolandoMasferet, một cựu binh nội chiến Tây Ban Nha thuộc phe cộng hòa lập ranăm 1945 và Liên minh khởi nghĩa cách mạng (UIR) do Emilio Tró, một cựubinh trong cả nội chiến Tây Ban Nha và trong Chiến tranh thế giới thứ hailàm lãnh đạo Điều duy nhất của 2 đảng này là lợi ích về chính trị và kinh tếluôn tiến hành bắn giết thanh trừng lẫn nhau và đều đối lập với chính phủ củaGrau [611; 169] – tổng thống được bầu lên vào năm 1944 khi mà chiến tranhthế giới thứ hai gần kết thúc
Cuộc chiến giữa MSR và UIR có ảnh hưởng trực tiếp đến quyềnlợi và số phận chính trị của Fidel Castro Để sống còn cả về sinh mạng chínhtrị lẫn sinh mạng bản thân, Fidel phải giữ thăng bằng trên một sợi dây giữa 2
đảng phái lớn mạnh trên, ông duy trì lập trường “ trung lập” Đây là kinh
Trang 32nghiệm đấu tranh đầu tiên mà những người muốn chinh phục ông đó là “ thiên tài chính trị”[13; 171].
Fidel thể hiện con người chính trị đầu tiên của mình ngoài khuônviên đại học xảy ra vào mùa xuân năm 1946 – lúc đó Fidel Castro vừa tròn 20tuổi Đó là khi Fidel được tham gia vào cuộc họp ở nhà Miguêl De Ces Pede –chính trị gia cánh hữu có quan hệ mật thiết với chế độ độc tài Machado – nhàlãnh đạo độc lập từ năm 1868, Miguêl đang muốn tranh cử vào chức thịtrưởng thành phố Havana nên muốn tìm đến Liên Đoàn Sinh Viên ( FEU) lúc
đó Manol Castro đang là chủ tịch, Miguêl muốn tìm đến Manol Castro đểthương luợng và Fidel là một trong 3 người được Manol mời đi tham dự
Sự kiên nổi bật của Fidel tiếp theo đó là lần tranh cử của Miguêlvào tháng 6 năm 1946, Miguêl muốn xin ý kiếên từ ( FEU), khi tới lượt Fidelông đã đề cập đến vấn đề ủng hộ Miguêl điều này khiến Miguêl phải phì cười,tuy nhiên Fidel lại đưa ra 3 điều kiện mang tính chất lên án phản đối đối vớiMiguêl đó là: Điều kiên thứ nhất là phải cải tử hoàn sinh cho tất cả các lãnhđạo cách mạng trẻ đã bị chính phủ cánh hữu sát hạt kể cả lãnh tụ đồng sánglập ra Đảng Cộng Sản Cuba Antoniô Mêgia Thứ 2, Miguêl và các bạn bè củaông phải trả lại cho ngân khố quốc gia tất cả tiền bạc mà họ đã lấy cắp củanhân dân Thứ 3 phải quay ngược lại một thế kỷ[13; 171] - Fidel nói đến sựđộc lập, tự do của nhân dân Cu ba sau cuộc chiến tranh giành độc lập
Fidel còn tuyên bố hùng hồn rằng: “ Nếu đáp ứng được 3 điều kiện này, tôi sẽ lập tức tự bán thân mình làm nô lệ cho chế độ thực dân mà các ông muốn tạo ra ở Cuba”[13; 172] Nói xong Fidel lập tức đứng dậy đi ra
ngoài tòa nhà
Đối với Fidel đây chính là giai đoạn hình thành nên nền tảng tưtưởng của mình, trong Fidel hình thành nên tinh thần dân tộc, tình thần yêunước mạnh mẽ Lúc đó Fidel đang học năm thứ 2 khoa Luật đại học Havana, ôngvừa tròn tuổi 20
Trang 33Ngày 27 tháng 11 năm 1946 ông tiếp tục thể hiện khả năng chínhtrị của mình nhân dịp kỷ niệm lần thứ 75, ngày 8 sinh viên Y khoa đấu tranhgiành độc lập bị TBN hành quyết Fidel được đứng cử ra viết một bài phátbiểu để tưởng niệm các sinh viên Y khoa bị sát hại Tuy nhiên ngay sau đóđứng ở trên mục đài cao ông đã tuôn ra những lời đả kích chống lại chính phủcủa Grau, tố cáo âm mưu bất hợp hiến của tổng thống nhằm tái đắc cử năm
1948, buộc tội chế độ bóc lột và hô hào nhân dân Cuba nhận thức ra được vấn
đề đứng lên chống lại những kẻ đã mặc họ đói khát Fidel nói: “ Nếu như Machado cùng Batista đã ám sát và ngược đãi những người tốt và những nhà cách mạng chính trực thì chính bác sĩ Grau là người đã thủ tiêu mọi hi vọng của nhân dân Cuba, tự biến mình thành nỗi sỉ nhục cho dân tộc”[13; 173].
Đối với Fidel Castro, năm 1947 là năm ông chính thức bước vàocon đường chính trường, là năm mà ông nhiệt tình dẫấn thân vào sự nghiệpchính trị và cũng là năm mà ông đón nhận nhiều rủi do cho bản thân vàìnhững cuộc phiêu lưu về chính trị Sau bài diễn văn tháng 11 năm 1946, Fidel
là một trong số 34 người ký tên và tuyên bố chống lại cuộc bầu cử sắp diễn ravào năm 1948 do Liên Đoàn sSinh Vviên ( FEU) phát động
Đây cũng là giai đoạn mà Fidel xuất hiên trước công chúng nhiềuhơn , Fidel biết rằng nếu để thành công buộc ông phải hoạt động lên nhiềucấp độ và ông đã quyết định tham gia vào Đảng Ortodoxo với mong muốntham gia chính trị lâu dài thông qua đường lối chính trị được nhiều ngườichấp nhận và từng bước tiến hóa tư tưởng của mình bằng cách ngày càng say
mê nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin
Mặc dù tham gia Đảng Ortodoxo nhưng Fidel vẫn giữ hình ảnh
và những nguyên tắc riêng của mình Trong thời gian này Fidel tiếp tục viếtnhững bài ltrên các trang báo để đả kíich, chống lại chế độ độc tài Cuba,chống lại chính phủ của Grau Khi nói về việc tham gia Đảng Ortodoxo, Fidelnói: “ Tôi có những suy nghĩ riêng về Đảng Cộng sS ản, nhưng tôi hiểu rằng
Trang 34Đảng Cộng sS ản đang bị cô lập, và việc đứng trong hàng ngũ của đảng lúc
ấy thật khó để tôi thúc đẩy nhanh kế hoạch cách mạng mà tôi ấp ủ … tôi phải lựa chọn giữa sự thôi thúc trở thành một chiến sĩ cộng sản có kỷ luật hay là lập ra một tổ chức cách mạng có thể hành động phù hợp với điều kiện của đất nước Cuba”[13; 178].
Còn ở tTrong trường đại học, Fidel có một cô bạn gái MirtaDíazcon gái của Batista, họ quen nhau còn từ khi ở Oriente, họ kết hôn vào năm
1948, với Fidel lúc này cậu say mê chính trị đến nỗi không có thời gian đểđưa bạn gái đi chơi những lúc rảnh rỗi và không bao giờ từ bỏ một buổi họpchính trị quan trọng nào
Năm 1947 Fidel Castro say mê chính trị và cách mạng đến mứccậu không có thời gian dành cho việc học hành và thi cử, sự chú tâm quá mứcvào chính trị có ảnh hưởng tới xã hội và cả cuộc sống riêng tư của ông Ôngkhông hay ra ngoài vào buổi tối hay các dịp cuối tuần trừ khi để dự các buổihọp chính trị hoặc thăm các bạn sinh viên đồng chí hướng với ông
Trong khi đó vào cuối năm 1947 bạo động tiếp tục gia tăng ởHavana nhất là giữa 2 đảng phái MSR và UIR những vụ ám sát thanh trừnglẫn nhau diễn ra ở nhiều nơi, đặc biệt nhất đó là vụ ám sát xảy ra vào ngày 15tháng 9 thủ lĩnh UIR là Emolio Tró bị ám sát vụ việc này càng làm cho tìnhhình chính trị ở Havana trở nên nghiêm trọng hơn
Lúc đó Fidel đang là chủ tịch Ủy ban vì nền dân chủ Cộng HòaĐôminaca, ông đã xúc tiến thành lập một phong trào ủng hộ cuộc chiến ởĐôminaca bằng cách tiến hành một cuộc xâm nhập vào Đôminaca và giúp đỡphong trào cách mạng ở đó chống lại chế độ độc tài khát máu Tơrihilô là taysai trung thành của đế quốc Mỹ Việc tập hợp và triển khai một cách côngkhai, do vậy chính phủ Grau đã ra lệnh ngăn chặn cuộc xâm nhập trên và họ
đã bị hải quân Cuba chặn lại Fidel Castro và một số người bạn của ông khôngmuốn bị bắt, nên đã nhảy từ trên bôoong tàu xuống, bơời vào bờ với khoảng
Trang 35cách 5km ở một vùng biển đầy cá mập Fidel nói: “ Tôi không để cho mình bị bắt, hơn nữa đây còn là vấn đề danh dự: thật hổ thẹn vì chưa làm được gì mà bị bắt”[13; 186].
Ngay ngày hôm sau ngày 28 tháng 9 năm 1947 Fidel đã kịp bướclên trên võ đài để phát biểu bài diễn văn nhân dịp kỷ niệm 1 năm ngày 1 sinhviên bị chế độ độc tài Machado giết hại Fidel đổ trách nhiệm cho chính phủGrau là đã phản bội sự nghiệp giải phóng Đôminaca, một lần nữa ông thúcdục tổng thống từ chức Từ đấy Fidel Castro luôn tìm những dịp để công kíchchế độ và những kẻ đại diện cho nó
Ngày 6 tháng 11 năm 1947, tại trường đại học trên danh nghĩa làlập trường của Đảng cánh tả, Fidel đã đọc bài diễn văn công kích chế độ độctài Machado và Havana thường xuyên thành một đấu trường chính trị trongnhững tháng cuối cùng của năm 1947 Thời điểm này Fidel đã trở thành mộtnhà tư tưởng chính trị trưởng thành Riêng bản thân ông thừa nhận rằng thờigian đó quá trình tiến hóa chuyển sang chủ nghĩa Mác của ông vẫn còn đangphát triển, nhiều ngày sau vụ ở Havana đó được xem như là một quả chuôngDemajagua, Fidel đã được một đánh tiếng mới, một ngôi sao chính trị đangtỏa sáng, nhiều hứa hẹn nhất của đảo quốc Cuba
1.2.3 Tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin và những hoạt động chính trị ban đầu (1948 – 1952).
Với Fidel Castro, bước sang năm 1948 là năm ngột ngạt về chínhtrị và cả cuộc sống riêng tư, ông đang dần khẳng định được tên tuổi của mìnhtrong chính trường, ông tham gia nhiều hoạt động và có thêm những tráchnhiệm mới
Thoạt đầu Fidel ủng hộ đảng chính thống do Chibas sáng lập,nhưng về sau Fidel nhận ra một số điều mà khiến ông không hài lòng về đảngnày: “ Fidel bắt đầu hình thành ý thức chính trị cấp tiến hơn và ngày càngnghiên cứu nhiều hơn về chủ nghĩa Mác – Lênin”[1; 122], ông còn nghiên
Trang 36cứu cả những tác phẩm của Ănghen và một số nhà chính trị khác, cùng vớinhững công trình của họ về học thuyết kinh tế chính trị và triết học, nhưngchủ yếu Fidel nghiên cứu nhiều về những tác phẩm chính trị, học thuyết kinh
tế chính trị của Mác
Fidel đọc được rất nhiều tác phẩm của Mác như: “ Tuyên ngôn
của Đảng Cộng Sản”, “ Nội chiến ở Pháp”, “Ngày 18 tháng sương mù”, “ Phê phán cương lĩnh Gotha” Fidel rất hào hứng và ấn tượng với sự giản gị
mà chặt chẽ trong nghiên cứu của Mác Đối với các tác phẩm của Lênin Fidel
đọc được;“ Nhà nước và cách mạng”, “ Chủ nghĩa đế quốc”, “Giai đoạn tuột cùng của chủ nghĩa tư bản” Và đặc biệt Fidel rất ấn tượng tác phẩm “ Giai cấp công nhân Anh” của Ănghen Đó là những tác phẩm mà Fidel
Castro đã đọc và nghiên cứu trong khi ông đang còn là một sinh viên đạihọc[1; 122]
Sự phát hiện ra chủ nghĩa Mác với tác phẩm “ Tuyên ngôn của
Đảng Cộng Sản” nó như đã tháo xiềng xích về tư tưởng cho Fidel, điều mà nhà văn lãng mạn Víctor Huygo diễn tả “ nó như một cơn bão táp trong tâm trí”[177; 221], sự sáng suốt của Fidel Castro nhờ rất nhiều vào sự hiểu biết
lịch sử Cuba, và các tác phẩm cùng với nó là tư tưởng của Jose Macti Sự giácngộ Tư tưởng Mác trong Fidel phát triển rất nhanh chóng, Ông nghiên cứumột cách say sưa và triệt để
Fidel thực sự bị lôi cuốn bởi cuốn “ Tuyên ngôn của Đảng Cộng
Sản”, đọc cuốn sách đó anh cảm thấy xúc động bởi văn phong và cách phân
tích tỉ mỉ của Mác và Ănghen, nó có sức thuyết phục hợp lý cùng với nó làmột sự thật không thể nào bác bỏ được, Fidel cảm thấy đã dần hiểu rõ thực sựbản chất của học thuyết Mác Từ học thuyết Mác ông bắt đầu liên tưởng đếnnhững chuyện khi ông còn nhỏ và sự phân chia giai cấp rõ rệt ngay trong điềntrang nhà mình, ông hiểu được ra bản chất của giai cấp xã hội mà Mác đã viết,
Trang 37nó cũng dạy cho Fidel biết thế nào là xuất thân trong một gia đình địa chủ, thếnào là công nhân, thế nào là nông dân[17; 220].
Cùng với nhiều cơ hội để tiếp xúc gần gũi với tư tưởng và họcthuyết kinh tế chính trị, chỉ sau một thời gian ngắn với những bài luận đượcFidel thực hiện qua các khóa học, Fidel Castro gần nhận thức rõ về bản chất
và sự vô lý của hệ thống TBCN Về sau Fidel rút ra kết luận về hệ thống kinh
tế TBCN là hết sức phi lý
Theo lời kể lại của ông: “và ngay từ khi tiếp xúc với những tác
phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, tôi đã là một người cộng sản không tưởng” Ông tiếp: “có thể nói một người cộng sản không tưởng là nhìn thấy những điều xấu xa trong xã hội như nghèo đói và bất công, thấy được mỗi mâu thuẫn không thể dung hòa giữa xã hội hiện tại và sự phát triển”[1;
136] Fidel đang nói đến mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sảnxuất
Không phải từ 1948 Fidel mới bắt đầu nghiên cứu về chủ nghĩaMác mà ngay từ năm đại học đầu tiên Fidel đẫ bắt đầu suy ngẫm và tiếp cận
tác phẩm “ Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản”, tác phẩm ngắn này đã tác động
lớn đối với Fidel Ông bắt đầu nghiên cứu một cách kỹ lưỡng các tác phẩmcủa Mác, càng đọc ông cảm thấy càng hấp dẫn Trong lòng gợi lên những tìnhcảm công lý và những giá trị cao cả, nó đã bén rễ rất nhanh vào con ngườiFidel đến thời điểm gần cuối năm thứ 3 đại học thì những tác phẩm của Mác
đã chinh phục Fidel hoàn toàn, dường như Fidel đã tự mình đạt được một sựgiác ngộ tinh thần về mặt nhận thức chính trị
Fidel kể lại: “Trước đó tôi hình thành những quan điểm mang
tính không tưởng và ngây thơ, nhưng một khi đã nghiên cứu Mác, tôi thấy mình đã có nền tảng khoa học vững vàng” Ông tiếp tục: “chủ nghĩa Mác đã dạy tôi cách phân tích và nhận diện bản chất xã hội, trước đó tôi chẳng khác
gì một người mù loay hoay trong khu rừng rậm, không biết đâu là hướng
Trang 38Nam đâu là hướng Bắc cả Nếu như cuối cùng anh vẫn không hiểu bản chất của lịch sử cuộc đấu tranh giai cấp, hoặc ít nhất cố được nhận thức rõ ràng rằng xã hội bị phân chia giữa những người giàu và người nghèo, giữa người bóc lột và người bị bóc lột, thì anh cũng chẳng khác gì bị lạc lõng giữa rừng, chẳng biết gì hết”[1; 137].
Cùng với việc nghiên cứu về chủ nghĩa Mác - Lênin trong thờigian này Fidel cũng tiếp tục tham gia nhiều phong trào của sinh chế độ độc tàiGrau, chống lại những bất chính công viên chống lại của xã hội Fidel ủng hộnhững tư tưởng dân chủ tiến bộ của Êduado Chibas và chính thức tham giavào đảng chính thống do Chibas đứng đầu
Ở Cuba lúc này tình hình chính trị trở nên hết sức căng thẳng, nóđược phóng đại gấp nhiều lần so với diện tích của quốc đảo nhỏ bé này vàcách mạng đã được bàn đến vào năm 1948 như là một lối thoát để giải quyết
sự khủng hoảng căn bản của đất nước Quan hệ thiếu lành mạnh với Mỹ khiếnnhân dân Cuba muốn tìm lại bản sắc của chính mình Đã nhiều năm chủ nghĩa
băng đảng được thả lỏng nên sinh sôi mạnh mẽ dưới vỏ bọc “ cách mạng” thực chất nó là vô nghĩa Tuy vậy năm 1948 các cuộc cách mạng “ dở dang”
và nền độc lập “ nửa vời” đã trở thành chủ đề bình luận cho các phát ngôn
viên của các dòng tư tưởng chính[13; 195]
Đối với Fidel đây là dịp tốt để ông tiếp tục gây ảnh hưởng lớnđối với nhân dân Ngày 22 tháng 1 năm 1948 một lãnh đạo liên đoàn côngnhân đường, cộng sản, và là dân biểu da đen Jeus Menén Dez bị một viên đại
úy quân đội bắn chết, điều này đã gây lên một sự phẫn nộ lớn đối với nhândân bởi nhân dân Cuba ai cũng biết đến Mennén dez Có tới 10 ngìn ngườidân trong đó có cả Fidel đến viếng thăm ông, Fidel cũng nổi nóng nói với một
nhà báo: “ Anh nghĩ sao nếu tôi leo lên mộ để kêu gọi mọi người kéo tới dinh tổng thống ?”[13; 196].
Trang 39Hai tuần sau trong một vụ cảnh sát đánh đập 1 sinh viên biểu tình
ở Havana, Fidel đã kêu gọi tiến hành một cuộc biểu tình phản đối vụ viêncảnh sát vi phạm tới quyền tự quản của đại học, một số sinh viên còn lắp cảsúng máy ở khu vực cầu thang đại học phòng khi cảnh sát xâm nhập, trongkhi đó Fidel cùng một bạn học khác dẫn 1 đoàn sinh viên biểu tình xuống phố
tay cầm cờ và băng zôn ghi “ chúng tôi phản đối vi phạm quyền tự quản của đại học”, họ hét lớn “ tống cổ Carames , đả đảo Grau! đồ sát nhân” Và tất
nhiên cảnh sát chống bạo động sẽ có mặt, họ cầm dùi cui lao vào đàn áp đámđông, họ đánh đập tất cả trong đó có cả Fidel Castro, anh bị đánh vào đầu mặc
dù vết thương không đáng lo ngại nhưng anh được đưa đi chụp X- quang, sau
đó thì các sinh viên tham gia bị bắt đều được thả tự do
Đối với Fidel Castro đây là lần đầu anh đổ máu vì cách mạng,nhưng đó là một ngày thành công đối với Fidel
ÔngAnh còn tham gia nhiều lần lôi kéo các sinh viên tiến hànhbiểu tình, lên án chống chế độ độc tài vô lý, bất công đó cũng là những nămtháng hoạt động sôi nổi trên chính trường trong nhà trường đại học Anh Anhluôn biết tạo ra cho mình những dấu ấn riêng, đặc biệt làm cho người khácphải quan tâm, chú ý tới anh Một con người cương trực, bản lĩnh,một conngười đầy ý chí và nghị lực mạnh mẽ Anh biết cách tỏa sáng như những ánhsao trong chính trường ở Havana
Ngày 22 tháng 2, một giám đốc thể thao quốc gia và là sáng lậpviên của Đảng MSR là Manolo bị ám sát Họ đã buộc tội cho Fidel Castro cóliên quan đến vụ ám sát trên vì thấy trước đây ông có quan hệ với Đảng UIR.Cho dù Fidel đã không còn quan hệ với họ từ khi Fidel tham gia vào ĐảngOrtodoxo Nhưng lãnh đạo MSR là Rolanco Masferres nhất định quy tội choFidel Tuy nhiên ông đã đưa ra những bằng chứng để minh oan cho mình,đông thời ông tiếp tục tiến hành một cuộc họp báo lên án, đả kích đối vớiMasferres một cách kịch liệt
Trang 40Mặc dù Fidel Castro vô tội trong vụ việc trên nhưng không có gìđảm bảo Masferres và đồng bọn không tìm cách giết ông Từ việc nhận thấynguy hiểm cho mình Fidel tự cho rằng trong trong thời gian này ông nên lánhmặt đi để đảm bảo an toàn, ông bắt đầu tiến hành một cuộc phiêu lưu mớinhất cho đến lúc này, ông tham gia vào Hội sinh viên Mỹ Latinh chống đếquốc do chính phủ cách mạng của Achentina khởi xướng lúc đó Fidel Castro
đã 22 tuổi
Ở Mỹ Latinh sẽ diễn ra một buổi họp vào tháng 4 năm 1948 giữacác sinh viên yêu nước diễn ra ở thủ đô Bôgtá của Côlômbia Một số ngườitrong tổ chức đã đến Havana để nhờ sinh viên nơi đây giúp đỡ họ tổ chức hộinghị, và tất nhiên Fidel Castro không bao giờ lại bỏ lỡ một cơ hội lớn thế này
Cũng từ trong hội nghị này, Fidel đã gặp Chê Guêvara sau này làngười bạn chiến đấu của ông, năm đó Chê mới 19 tuổi là sinh viên năm thứ 2trường Đại học Y khoa Buenor Arires[13; 198] Chê cũng là một trong nhữngngười có tư tưởng tiến bộ ủng hộ phong trào chống đế quốc chủ nghĩa kịchliệt, lúc này cậu đang tham gia và ủng hộ cho chính phủ tiến bộ Perón, mộtchính phủ tiến bộ ở Acghentina
Như vậy trong thời gian từ 1948 đến 1952 Fidel không chỉ hoạtđộng ở trong Cuba mà còn có những hoạt động ở bên ngoài Cuba như ở:Côlômbia, Acghentina, Panama… Những hoạt động ban đầu của Fidel chủyếu là giải trình đơn, đấu tranh công khai, tổ chức cho sinh viên các hoạt độngchống chủ nghĩa đế quốc như biểu tình, đưa ra những bài thuyết trình, diễnthuyết nhằm chống lại CNTB, công kích chế độ độc tài nấp sau là Mỹ đã đưađến cảnh đói nghèo ở các dân tộc Mỹ Latinh
Trong khoảng thời gianNăm 1948 , Ởở Cuba có nhiều sự kiệnnổi bật và quan trọng trong đó là cuộc bầu cử tổng thống sẽ diễn ra vào tháng
6 năm 1948 Fidel Castro và các bạn của mình liên tục tiến hành các cuộcbiểu tình trên các con phố ở Havana nhằm phản đối cuộc bầu cử sắp tới, mặt