NGUYÊN NHÂN dẫn đến VIỆC TRUNG QUỐC lựa CHỌN CHÍNH SÁCH NHẤT BIÊN đảo TRONG NHỮNG năm 50 của THẾ kỷ XX

Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Trung Quốc hoàn thành thắng lợi năm 1949 là một trong những sự kiện có ý nghĩa quan trọng của lịch sử thế giới sauchiến tranh thế giới 2.. Trong bối cả

BảN QUY ƯớC VIếT TắT1.CHNDTH : Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

2 CHDCNDTT : Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên

Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Trung Quốc hoàn thành thắng lợi năm

1949 là một trong những sự kiện có ý nghĩa quan trọng của lịch sử thế giới sauchiến tranh thế giới 2 Thắng lợi này kết thúc hơn 100 năm nô dịch và thống trị của

đế quốc,phong kiến t sản mại bản , đa nhân dân Trung Quốc vào kỷ nguyên độc lập,

tự do, và tiến lên CNXH Với diện tích bằng 1/4 châu á và chiếm gần 1/4 dân sốtoàn thế giới, thắng lợi của cách mạng Trung Quốc đã tăng cờng ảnh hởng và lực l-ợng của CNXH trên phạm vi thế giới và có ảnh hởng to lớn đến phong trào đấutranh giải phóng dân tộc.

Sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ, Trung Quốc bớc vào thời kỳxây dựng CNXH Thời kỳ này trên thế giới đang diễn ra cuộc chiến tranh lạnh - đây

là cuộc đấu tranh giữa hai khối chính trị, quân sự lớn Đông –Tây đứng đầu là Liênxô và Mỹ Quan hệ Xô- Mỹ rõ ràng là hạt nhân của cuộc chiến này, nh ng cũngkhông thể bỏ qua vị trí, vai trò của các quốc gia khác, CHNDTH là một quốc gialớn nên có ảnh hởng đến tình hình chung của thế giới Trong bối cảnh đó những ng-

ời lãnh đạo Trung Quốc đã chọn chính sách “Nhất biên đảo” tranh thủ sự ủng hộcủa Liên Xô để chống chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là Mỹ

Với vị trí chiến lợc quan trọng, tiềm lực kinh tế, quân sự to lớn, Trung Quốcngày càng tỏ rõ là một cờng quốc có ảnh hởng sâu rộng ở khu vực châu á - TháiBình Dơng cũng nh trên thế Nghiên cứu lịch sử Trung Quốc giúp chúng ta hiểu biếtthêm về lịch sử của nớc láng giềng

Vì vậy, tôi quyết định chọn đề tài tìm hiểu chính sách “ Nhất biên đảo” ởTrung Quốc trong những năm 50 của thế kỷ XX làm tiểu luận khoa học

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề.

Lịch sử Trung Quốc, nhất là phần hiện đại luôn là đề tài hấp dẫn đối với cácnhà nghiên cứu Kể từ khi nớc CHNDTH ra đời đến nay, các nhà nghiên cứu lịch sử

đã có nhiều công trình nghiên cứu về những lĩnh vực khác nhau từ kinh tế đến chínhtrị, văn hóa, ngọai giao … của Trung Quốc Trong đó những tác phẩm có đề cập của Trung Quốc Trong đó những tác phẩm có đề cập

đến những vấn đề có liên quan đến chính sách “ Nhất biên đảo” của Trung Quốctrong những năm 50 của thế kỷ XX gồm: “Nghiên cứu Trung Quốc hiện đại” NXBKhoa học xã hội, HN 1985 của Hoàng Việt (chủ biên) "Lịch sử Liên Xô” NXB đạihọc và trung học chuyên nghiệp, 1987 của Nguyễn Huy Qúy-Lê Khắc Thành

“Quan hệ quốc tế từ 1945 đến nay” NXB Chính trị quốc gia HN,1998, Của HoàngVăn Hiển, Nguyễn Văn Thảo "Giáo trình quan hệ quốc tế1945 đến nay" củaNguyễn Công Khanh "Một số chuyên đề lịch sử thế giới" NXB Đại học quốc gia ,

HN, 2006, của Vũ Dơng Ninh (chủ biên) Lịch sử thế giới hiện đại" NXB giáo

dục ,HN , 2006 , Của Nguyễn Anh Thái "Lịch sử Trung Quốc" NXB Giáodục,HN, 2007, của Nguyễn Gia Phu, Nguyễn Huy Qúy Các tác phẩm này đã nêulên đợc hoàn cảnh dẫn đến việc Trung Quốc lựa chọn chính sách "nhất biên

đảo"trong những năm 50, cũng nh những biểu hiện của chính sách đó Tuy nhiên,mới chỉ dừng lại ở việc nêu lên mà cha đi vào phân tích nội dung , bản chất củachính sách đó

Cuốn "Chiến tranh lạnh và di sản của nó" của Trơng Tiểu Minh đã đi sâuphân tích nguyên nhân và biểu hiện của chính sách đó, nhng lại có phần đề cao vaitrò của Trung Quốc mà hạ thấp Liên xô và các nớc khác

3: Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tựơng nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu chính sách " nhất biên đảo" củaTrung Quốc trong những năm 50 của thế kỷ xx , trong đó trọng tâm là phân tíchnguyên nhân và những biểu hiện của chính sách đó

Về thời gian :Giới hạn của đề tài là trong những năm 50 của thế kỷ XX , songtrong quá trình tìm hiểu vấn đề thì có đề cập đến hoàn cảnh trớc đó và những tác

động của chính sách đó

4 Phơng pháp nghiên cứu.

Với đặc trng của khoa học lịch sử , cũng nh yêu cầu của đề tài , trong quátrình nghiên cứu đã sử dụng kết hợp các phơng pháp : phơng pháp duy vật lịch sử ,phơng pháp phân tích, tổng hợp, kết hợp phơng pháp lịch sử với phơng pháplôgic

trong những năm 50 của thế kỷ XX.

B NộI DUNG

CHƯƠNG 1: NGUYÊN NHÂN DẫN ĐếN VIệC TRUNG QuốC LựA CHọN CHíNH SáCH "NHấT BIÊN ĐảO" TRONG NHữNG NĂM 50 CủA THế Kỷ XX

1.1 Nguyên nhân khách quan.

1.1.1.Tình hình thế giới.

Chiến tranh thế giới thứ hai làm cho so sánh lực lợng quốc tế có sự thay đổicăn bản Mỹ, Liên Xô trở thành hai nớc có tiềm lực mạnh nhất, nhì thế giới, trởthành hai đối trọng, hai cán cân quyền lực thế giới

Mỹ nghiễm nhiên trở thành nớc mạnh về quân sự, đứng đầu thế giới với 12triệu quân, ngân sách quốc phòng hơn 80 tỉ USD, hải quân và không quân Mỹ pháttriển thành lực lợng có uy lực nhất thế giới, có khả năng tác chiến xa lãnh thổ Năm

1946, quân đội Mỹ có ở 56 quốc gia trên khắp các châu lục Năm 1947, Mỹ lần lợtxây dựng đợc 484 căn cứ ở nớc ngoài Kinh tế Mỹ phát triển giữ số một thế giới.Trong khi đó các nớc Tây âu lâm vào khủng hoảng cần phẩi dựa vào Mỹ, không ítcác nớc t bản hùng mạnh trớc kia giờ cũng phải hành động theo Mỹ

Mặc dù ra khỏi chiến tranh với nhiều tổn thất nặng nề, phải xây dựng lại đấtnớc trên bãi chiến trờng ngổn ngang, song Liên xô vẫn trở thành một cờng quốc thếgiới chỉ đứng sau Mỹ Thông qua việc đạt đợc những thành tụ quan trọng trong kếhoạch 5 năm lần 4, khôi phục đợc tình trạng khó khăn hậu chiến, Liên xô đã củng

cố sức mạnh của mình Ngày 25-8-1949, Liên xô chế tạo thành công bom nguyên

tử, từ đây thế độc quyền bấy lâu mà Mỹ luôn sử dụng để răn đe các nớc khác đã bịphá vỡ

Nớc CHNDTH ra đời khi xung đột Đông – Tây gay gắt Chiến tranh lạnhgiờ đã trở thành chiến tranh nóng và lan sang tận châu á Bằng các cuộc chiếntranh Triều Tiên, chiến tranh Việt Nam… của Trung Quốc Trong đó những tác phẩm có đề cập mâu thuẫn giữa các nớc trở nên gay gắthơn Trung Quốc mới ra đời khi trật tự thế giới đã hình thành nên Trung Quốc buộcphải lựa chọn đứng về một trong hai “cực” của thế giới.

Phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở châu á , Phi, Mỹ latinh phát triểnmạnh mẽ bớc đầu làm sụp đổ chủ nghĩa thực dân cũ

ở châu á, phong trào cách mạng phát triển ở Indonesia, Việt Nam, Lào, Miến

Điện, Mã lai, Philipin, Ân Độ, Trung Quốc, Mông Cổ… của Trung Quốc Trong đó những tác phẩm có đề cập

Tiếp theo châu á, châu Phi đã trở thành một trung tâm của phong trào giảiphóng dân tộc thế giới Châu Phi trở thành “ Lục địa mới nổi dậy” trong cuộc đấutranh chống chủ nghĩa đế quốc thực dân

Cao trào đấu tranh bùng nổ ở khắp các nớc Mỹlatinh dới hình thức các cuộcbãi công của công nhân, các cuộc đấu tranh đòi ruộng đất của nông dân, khởi nghĩa

vũ trang của nhân dân chống lại giới cầm quyền và cuộc đấu tranh nghị viện đểthành lập chính phủ tiến bộ Các chính phủ dân tộc dân chủ đợc thành lập ởGoatemala, Achentina, Vênêxuêla… của Trung Quốc Trong đó những tác phẩm có đề cập

Trong các cuộc đấu tranh đó, Liên xô đã có những giúp đỡ to lớn cho các dântộc trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ nền độc lập của đất nớc

Ra đời trong bối cảnh thù địch tạo ra bởi cuộc chiến tranh lạnh, Mỹ với âm

mu làm bá chủ thế giới, đẩy mạnh các hoạt động chiến tranh xâm lợc… của Trung Quốc Trong đó những tác phẩm có đề cậpTrung Quốcbuộc phải lựa chọn cho mình một chính sách đối ngoại phù hợp để đảm bảo an ninhquốc gia, tăng cờng tiềm lực kinh tế, quân sự cho đất nớc

1.1.2 Vai trò của chiến tranh lạnh.

Năm 1947 đợc xem là năm đánh dấu sự chuyển biến quan trọng trong quan

hệ Đông- Tây Ngày 12-3-1947, Tổng thống Truman đọc diễn văn trớc quốc hộichính thức đa ra học thuyết Truman Theo Truman thì các nớc Đông Âu "vừa bịcộng sản thôn tính " và những đe dọa tơng tự đang diễn ra ở nhiều nớc khác - ởchâu Âu, ở Italia, Pháp, và cả ở Đức nữa Vì vậy Mỹ phải đứng ra "đảm nhiệm sứmạng lãnh đạo thế giới tự do ", của chủ nghĩa cộng sản, chống lại sự bành trớng củachủ nghĩa cộng sản, chống lại sự bành trớng của nớc Nga , giúp đỡ bằng mọi biện

pháp kinh tế, quân sự Nh vậy, Mỹ đã công khai vứt bỏ chính sách hợp tác, tiến tớimột cuộc đối kháng toàn diện với Liên xô và chủ nghĩa cộng sản trên thế giới.Thông qua diễn văn, Truman chính thức phát động cuộc chiến tranh chống lại Liênxô và CNXH Thực sự đây là những chính sách, thủ đoạn, biện pháp kinh tế, tàichính dọn đờng cho việc lãnh đạo thế giới của Mỹ, xây dựng một trật tự thế giớimới nh quan điểm của Mỹ.

Tháng 9 năm 1947, tại Đại hội Cục thông tin quốc tế các đảng cộng sản và

đảng công nhân, ngoại trởng Liên xô Giơđanốp tuyên bố: " Sự tách biệt giữa haicon đờng trong chính sách quốc tế sau chiến tranh ngày càng rõ ràng, tơng ứng với

nó là lực lợng chính trị hoạt động chống dân chủ do chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là

Mỹ, một bên là mặt dân chủ đứng đầu Liên xô" Bài diễn văn này đ ợc xem nh Liênxô đã tuyên bố đối kháng công khai với Mỹ

Chiến tranh lạnh đã khởi động, đây là cuộc đấu tranh giữa hai khối chính trị,quân sự Đông Tây do Liên xô và Mỹ đứng đầu Hoạt động dới hình thức vừa hòabình vừa phi hòa bình Hai siêu cờng Xô- Mỹ là " diễn viên kiêm đạo diễn" củachiến tranh lạnh, quan hệ hai bên trở thành hạt nhân của chiến tranh lạnh Cuộcchiến tranh này đã đẩy quan hệ quốc tế bớc sang một thời kỳ mới - thời kỳ đốikháng quyết liệt hơn

Trung Quốc mới thành lập khi cuộc chiến tranh lạnh Đông- Tây đã bắt đầu,

đấu tranh giữa hai phe do Mỹ- Xô cầm đầu đã triển khai toàn diện trên phạm vi toànthế giới Thời kỳ đầu sau khi kết thúc chiến tranh trong tình đối kháng của chiếntranh lạnh căng thẳng đến thế, trên thực tế khoảng trống để cho Trung Quốc lựachọn một chiến lợc đối ngoại là rất nhỏ Trung Quốc là một nớc có số dân đôngnhất thế giới, có tiềm lực về quân sự và kinh tế to lớn, hai phe Đông- Tây lớn đềukhông cho phép

Trung Quốc giữ thái độ trung lập trong cuộc chiến tranh lạnh, mà đều ra sứclôi kéo vào phe của mình

Nớc CHNDTH thành lập và tuyên bố đi lên chủ nghĩa xã hội, Đảng cộng sảnTrung Quốc đã đặt cách mạng Trung Quốc do mình lãnh đạo là một bộ phận tổthành không thể chia cắt của phong trào cộng sản quốc tế mà Liên Xô làm trungtâm Thời kỳ đầu sau chiến tranh, do địa vị đặc thù của Liên Xô và do đối khángcăng thẳng Đông - Tây, thì sự thừa nhận tính thích hợp phổ biến của mô thức Liên

Xô và địa vị lãnh đạo của Liên Xô trong phong trào cộng sản quốc tế là đờng lốichính trị của hầu hết các đảng cộng sản trên thế giới Chính sách "Nhất biên đảo"

do Mao Trạch Đông đề xuất chính là biểu hiện và kết quả tự nhiên của xu hớng này

1.1.3 Vai trò của Mỹ và Liên Xô.

Sức mạnh và chính sách đối ngoại của Liên Xô, Mỹ đã có ảnh hởng quantrọng đến việc lựa chọn chính sách “nhất biên đảo” của Trung Quốc Với thực lựccủa một siêu cờng Mỹ đóng vai trò bá chủ trong thế giới t bản chủ nghĩa, và trênmột chừng mực nhất định, Mỹ thao túng, chi phối công cuộc đối nội, đối ngoại củaTây Âu, Nhật Bản, các đồng minh và vùng đất dới quyền chiếm đóng của Mỹ Mỹ

đã đặt ra mục tiêu cho "chiến lợc toàn cầu ": Ngăn chặn đẩy lùi, tiến tới tiêu diệt hệthống xã hội chủ nghĩa thế giới Đàn áp phong trào giải phóng dân tộc, phong tràohòa bình, tập hợp các lực lợng phản động quốc tế đặt dới sự lãnh đạo của Mỹ

Để đạt đợc 3 mục tiêu trên, chính sách cơ bản của Mỹ là chính sách chiếntranh, chính sách thực lực, âm mu dựa vào " Thế mạnh" để khuất phục dân tộc khác

Mỹ không từ thủ đoạn có thể nào để đấu tranh ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản, "Táithiết" các nớc Tây Đức và Nhật Bản Thực hiện ý đồ nuôi dỡng đồng minh nhằmxây dựng và củng cố sức mạnh của thế giới t bản chủ nghĩa Mỹ tìm cách lôi kéocác nớc đồng minh vào các tổ chức kinh tế, chính trị và quân sự để qua đó dễ bềkhống chế, thao túng với mục đích xây dựng khu ảnh hởng của Mỹ Bởi vậy, Mỹ

đang tiến hành phơng án " Phục hng châu Âu" bằng kế hoạch Macrshall Ngoài ra,trong những năm 1947 - 1949, Mỹ áp dụng triệt để “chính sách ngăn chặn” mà nộidung cơ bản là chống cộng, chống Liên Xô, dùng thực lực làm hậu thuẫn, sử dụngcác thủ đoạn quân sự để ngăn ngừa sự phát triển và mở rộng của chủ nghĩa cộngsản, trớc hết cần cô lập chủ nghĩa cộng sản, cô lập Liên Xô trong "Bức màn sắt",làm nội bộ phân hóa và suy yếu tiến tới tiêu diệt Mỹ chủ trơng" ngăn chặn lâu dài,ngăn chặn một cách kiên trì nhng phải cứng rắn và cảnh giác trớc những khuynh h-ớng của Liên Xô Ngăn chặn không có nghĩa là dùng mọi thủ đoạn ngoại trừ chiếntranh để chặn đứng sự khuếch trơng quyền lực với Liên Xô của Mỹ

Mỹ dành cho chính quyền Tởng Giới Thạch sự ủng hộ về chính trị ,viện trợ vềquân sự, kinh tế Mỹ trang bị, huấn luyện trên 50 vạn quân Tởng Giới Thạch, giúp

đỡ vận chuyển Tởng đến bao vây các khu giải phóng, đa 10 vạn quân Mỹ đổ bộ vào

Đông Sơn (Trung Quốc) Cha đầy hai năm sau chiến tranh chống Nhật kết thúc, Mỹ

đã "viện trợ" cho Tởng 4 tỉ 430 triệu USD, trong đó đại bộ phận là viện trợ quân sự.Sau khi chuẩn bị đầy đủ về mọi mặt, ngày 20/7/1946 Tởng Giới Thạch phát độngcuộc tấn công quân sự với quy mô lớn vào các vùng giải phóng do đảng cộng sảnlãnh đạo.

Nh vậy Mỹ coi Trung Quốc là đối tợng cần phải tăng cờng ngăn chặn ở vùngViễn Đông, thực thi việc cô lập chính trị, bao vây quân sự, phong tỏa kinh tế TrungQuốc coi Mỹ là mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh quốc gia, là kẻ thù nguy hiểmnhất của mình

Về phía Liên Xô, chiến tranh thế giới thứ hai mặc dù đã bị thiệt hại nặng nề,song cũng đã giúp Liên xô thu lại các vùng đất bị mất trớc chiến tranh, hợp nhấtmột số vùng lãnh thổ, cải thiện tình thế chiến lợc phía Tây, hay thiết lập quan hệ

đồng minh với các nớc Đông âu, kiến thiết vùng này thành vùng đệm của Liên xô

đối với Phơng Tây Hơn nữa Liên Xô đã tăng cờng sức mạnh và ảnh hởng uy tín trêntrờng quốc tế, rồi thành chỗ dựa của phong trào công nhân, phong trào đấu tranhgiải phóng dân tộc Với tiềm năng nh vậy, đơng nhiên Liên Xô trở thành lực lợng

đối chọi với Mỹ, không những vợt ra khỏi sự bao vây phong tỏa của chủ nghĩa đếquốc mà còn đủ thế và lực để khẳng định vai trò không thể thiếu đợc trong quá trìnhgiải quyết những vấn đề quan trọng của thế giới

Liên Xô đã giúp đõ một loạt các nớc Đông âu, Mông Cổ, Nam T xây dựngchế độ mới đi theo con đờng CNXH, trong đó có Trung Quốc Sau kháng chiếnchống Nhật, Liên Xô đã chuyển giao vùng Đông bắc Trung Quốc- một vùng có vịtrí chiến lợc quan trọng cho đảng cộng sản Trung Quốc và chính quyền cách mạngquản lý, Liên Xô còn chuyển giao toàn bộ vũ khí giải giáp quân Quan đông củaNhật và một phần vũ khí, phơng tiện quân Xô Viết trớc khi các đạo quân này rút vềnớc cho quân giải phóng nhân dân Trung Quốc Điều đó đã làm cho so sánh lực l-ợng trong nội bộ đảng cộng sản Trung Quốc - thế lực cách mạng đẩy lùi đợc thế lựccơ hội chủ nghĩa và nắm quyền chi phối của đảng

Liên Xô đã giúp đỡ Trung Quốc trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc vàtrong thời kỳ xây dựng CNXH Tuy nhiên, có lúc lãnh đạo Liên xô - Stalin lạikhông tin vào đảng cộng sản Trung Quốc Stalin đánh giá thấp lực lợng của chínhquyền cộng sản Trung Quốc Nhng lại đánh giá quá cao lực lợng của chính quyềncủa Quốc Dân Đảng mà Mỹ ủng hộ và cho rằng Đảng cộng sản Trung Quốc quáyếu, không đủ sức để thống nhất Trung Quốc Thắng lợi của chiến tranh giải phóng

Trung Quốc đã xóa đi sự ngờ vực và đánh giá thấp của Stalin về năng lực giànhchính quyền của Đảng cộng sản Trung Quốc, thì thắng lợi của cách mạng TrungQuốc lại cha hề xóa thật nhanh nỗi băn khoan của những ngời lãnh đạo Liên xô vềTrung Quốc mới có khả năng đi theo con đờng của Nam T hay không? Stalin hếtsức lo lắng về Mao Trạch Đông và những ngời lãnh đạo chủ yếu khác của TrungQuốc, sau khi lập xong chính quyền mới sẽ chia tay với Liên xô, ai đi đờng ngời ấy,

điều này không chỉ làm tan rã phe CNXH do Liên xô đứng đầu, mà còn làm tổn hại

đến lợi ích của Liên xô ở Viễn Đông Việc Trung Quốc lựa chọn chíng sách "nhấtbiên đảo" cũng là để xóa đi sự ngờ vực của Stalin đối với Đảng cộng sản TrungQuốc

1.2.Nguyên nhân chủ quan.

1.2.1.Tình hình Trung Quốc.

Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Nhật cứu nớc, vấn đề "vận mệnhcủa Trung Quốc" trong tơng lai đợc đặt ra một cách trực tiếp trớc hàng triệu ngờidân Tuyệt đại bộ phận quần chúng nhân dân chịu quá nhiều đau khổ trong chiếntranh chống ngoại xâm và nội chiến kéo dài mấy chục năm, hy vọng đợc sống tronghòa bình, xây dựng nớc Trung Hoa mới dân chủ và hòa hợp dân tộc Nhng nỗ lựctranh thủ hòa bình, loại trừ nội chiến đã không đi đến kết quả Sau khi chiến tranhchống Nhật kết thúc, Trung Quốc lại phải trải qua cuộc nội chiến lần thứ ba (1946-1949)

Cuộc nội chiến bắt đầu bằng cuộc tấn công toàn diện của quân Quốc Dân

Đảng vào các vùng giải phóng của Đảng cộng sản Rạng ngày 26-6-1946, hơn 10vạn quân Quốc Dân Đảng đã triển khai thế bao vây, mở rộng tấn công chớp nhoángnhằm tiêu diệt lực lợng giải phóng quân Trung Nguyên ở đây, quân giải phóngnhân dân đã áp dụng phơng châm phòng ngự tích cực Từ tháng 6-1947, giải phóngquân chuyển sang phản công chiến lợc Trải qua một năm phản công, quân giảiphóng đã tiêu diệt 1,52triệu quân địch, giải phóng một vùng đất rộng 155000km2 ,

164 thành phố, đập tan kế hoạch "phòng ngự toàn diện"của đối phơng, buộc Bộ chỉhuy Quốc Dân Đảng phải chuyển sang "phòng ngự phân vùng", rồi "phòng ngựtrọng điểm" Từ mùa thu 1948, Bộ chỉ huy giải phóng quân đã liên tiếp tấn côngquy mô lớn 21-4-1949, Chủ tịch quân ủy Mao Trạch Đông và Tổng t lệnh Chu Đức

đã hạ lệnh cho giải phóng quân vợt sông Trờng Giang, giải phóng cả nớc Sau 3

ngày kịch chiến, quân giải phóng đã vợt sông 23-4 tiến vào giải phóng Nam Kinh,27-4 giải phóng Thợng Hải, Hoa Nam, Tây Nam 1-10-1949 nớc CHNDTH tuyên

bố thành lập đứng đầu là chủ tịch Mao Trạch Đông

Thắng lợi của cách mạng thuộc về phe đảng cộng sản có sự giúp đỡ của Liênxô, còn quân Tởng Giới Thạch với sự " viện trợ" của Mỹ đã bị thất bại Tuy nhiêntàn quân của chế độ cũ đã rút ra đảo Đài Loan Mỹ lại muốn dùng " con bài ĐàiLoan" để khống chế Trung Quốc đi theo Mỹ và ngăn cản sự " bành trớng" của chủnghĩa cộng sản Dới "chiếc ô bảo hộ" của Mỹ, Tởng Giới Thạch đã bắt đầu viết mộttrang sử mới chia cắt và thống trị Đài Loan Vì vậy, Đài Loan vốn là một bộ phậncủa Trung Quốc nhng lại là trở ngại lớn trong quá trình thống nhất của Trung Quốc

Sau chiến tranh, tình hình đất nớc rất khó khăn Sản xuất công nghiệp và nôngnghiệp bị tàn phá nghiêm trọng, đời sống c dân thành thị và nông thôn rơi vào tìnhcảnh cực kỳ thiếu thốn, khó khăn Năm 1949, so với trớc ngày bùng nổ chiến tranhchống Nhật (1937), diện tích trồng trọt đã giảm 16 %, sản lợng lơng thực giảm 25

%, sản xuất công nghiệp giảm 50 %, hệ thống giao thông hầu nh bị đình trệ, khoảng

70 % nông dân Trung Quốc vẫn bị áp bức, bóc lột Khi nớc CHNDTH mới ra đời,các đế quốc đã thực hiện chính sách bao vây cấm vận… của Trung Quốc Trong đó những tác phẩm có đề cập

Nh vậy, quốc lực của Trung Quốc mới thời kỳ đầu thành lập rất yếu, các mặt

về phát triển kinh tế- xã hội, nâng cao đời sống nhân dân phải dựa vào sự viện trợ từbên ngoài Trong khi các nớc t bản chủ nghĩa ở Tây Âu chủ yếu nhận viện trợ của

Mỹ thông qua kế hoạch Macshall, thì Trung Quốc lại nhận đợc sự giúp đỡ của LiênXô và các nớc CNXH

1.2.2 quan điểm của các nhà lãnh đạo Trung Quốc.

Ngày 30-6-1949, Mao Trạch Đông đã phát biểu bài “ Bàn về chuyên chínhdân chủ nhân dân”, nêu rõ phơng châm chiến lợc ngoại giao của Trung Quốc, đó là

“ ngã hẳn về một bên” với liên xô Theo Mao Trạch Đông “ ngả hẳn về một bên” làkinh nghiệm từ 40 năm của Tôn Trung Sơn, là bài học 28 năm của đảng cộng sảndạy cho chúng ta rằng, muốn giành đợc thắng lợi và củng cố thắng lợi, tất phải ngảhẳn về một bên, Tích luỹ kinh nghiệm của 40 năm và 28 năm cho thấy, ngời TrungQuốc không ngả theo phía chủ nghĩa đế quốc thì cũng ngả theo phía CNXH Đứnggiữa là không xong, không có con đờng thứ ba “chúng ta chống bọn Tởng Giới

Thạch ngả theo con đờng chủ nghĩa đế quốc, chúng ta chống cả ảo tởng về con ờng thứ ba” Trên quốc tế, chúng ta đứng trong mặt trận chống chủ nghĩa đế quốc

đ-do Liên xô đứng đầu, sự viện trợ thực sự của tình hữu nghị chỉ có thể tìm thấy đợc

từ phía này, chứ không thể tìm đợc ở phía đế quốc chủ nghĩa Đây là chiến lợc đốingoại do những ngời lãnh đạo Trung Quốc xác định trớc lúc thành lập nớc CHND

Đảng cộng sản Trung Quốc coi Mỹ là mối đe doạ và lớn nhất cho an ninhquốc gia của mình Sau khi thành lập, Trung Quốc mới thành lập liên hợp với Liênxô để chống Mỹ đã tự nhiên trở thành một lực lợng chiến lợc đối ngọai của mình.Cũng có thể nói, là sự băn khoăn về can thiệp vũ trang của các quốc gia đế quốcchủ nghĩa do Mỹ đứng đầu đối với Trung Quốc đã quyết định tính tất yếu của TrungQuốc liên hợp với các quốc gia CNXH

Những ngời lãnh đạo đảng cộng sản Trung Quốc chọn chính sách “Nhất biên

đảo” để xoá đi sự ngờ vực không tin vào đảng cộng sản Trung Quốc của Stalin và từ

đó kiến lập, phát triển mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa CHNDTH với Liên xô

Nh vậy, vào đầu những năm 50, những ngời lãnh đạo Trung Quốc coi LiênXô là bạn đồng minh đồng chí của mình

1.3 Tiểu kết.

Nớc CHNDTH ra đời trong bối cảnh chiến tranh lạnh đang diễn ra căngthẳng Mỹ với sức mạnh kinh tế, quân sự của mình đã dùng mọi biện pháp để ngănchặn phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, sự lớn mạnh của CNXH Song với sựgiúp đỡ của Liên xô, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ngày càng phát triển,CNXH giờ đã trở thành một hệ thống thế giới, Liên xô giờ không phải là một nớcCNXH đơn độc bị các nớc t bản chủ nghĩa bao vây nh trớc mà đã xây dựng chomình một khu vực ảnh hởng rộng lớn

Chính bối cảnh quốc tế, trong đó quan trọng nhất là chính sách của Mỹ đã có

ảnh hởng quan trọng đến việc Trung Quốc chọn chính sách “ Nhất biên đảo” cùngLiên xô chống Mỹ, nhng nguyên nhân quan trọng quyết định là xuất phát từ phíanhững ngời lãnh đạo Trung Quốc dựa trên đặc điểm tình hình đất nớc lúc bấy giờ

Chơng 2: những biểu hiện của chính sách “nhất biên đảo” ở TrungQuốc trong những năm 50 của thế kỉ xx

2.1 Hiệp ớc đồng minh tơng trợ Trung Xô.

Trong những năm đầu sau ngày thành lập, nhà nớc CHNDTH đã thi hànhchính sách ngoại giao hoà bình, hữu nghị, độc lập, tự chủ, đoàn kết chặt chẽ vớicộng đồng các nớc XHCN do Liên Xô lãnh đạo, Liên xô là nớc đầu tiên công nhận

và thiết lập quan hệ ngoại giao với CHNDTH (3-10-1949).Quan hệ Trung – Xô đãtrải qua một thời kỳ “trăng mật” trong những năm 50

Ngày 20-10-1949, Chủ tịch chính phủ trung ơng Mao Trạch Đông điện choStalin giới thiệu Vơng Gia Tờng- thứ trởng bộ Ngoại giao, uỷ viên trung ơng Đảnggiữ chức Đại sứ tại Liên xô, đồng thời với t cách là đại biểu của trung ơng Đảngcộng sản Trung Quốc bàn bạc với Stalin và Trung ơng Đảng cộng sản Liên xô vềcông việc của hai Đảng, Cùng với việc thành lập nớc CHNDTH và kiến lập quan hệngoại giao Trung – Xô, thời cơ để Mao Trạch Đông đi thăm Liên xô, bàn luận vấn

đề quan hệ giữa hai nớc,hai Đảng Trung Xô đã chín muồi

Trong chuyến thăm Liên Xô của đoàn đại biểu Đảng và Nhà nớc Trung Quốc

do Chủ tịch Mao Trạch Đông dẫn đầu từ ngày 16 đến ngày 26-2-1950, hai bên đã kíHiệp ớc Đồng minh tơng trợ Trung Xô Mao Trạch Đông và Stalin đến dự nghi thức

kí kết

Nội dung Hiệp ớc:

Hai bên cam kết không đợc tham gia bất cứ một đồng minh, hay tập đoàn,hành động và biện pháp nào nhằm chống lại một trong hai bên

Cam kết nếu một trong hai bên bị nớc thứ ba xâm lợc thì bên kia phải lập tứcdốc toàn lực cho quân sự và các viện trợ khác

Hiệp ớc đồng minh tơng trợ Trung –Xô là kết quả của chính sách “nhấtbiên đảo”, đánh dấu quan hệ đồng minh hai nớc Trung – Xô đợc củng cố trên cơ

sở pháp lý và trong cuộc chiến tranh lạnh Đông –Tây, Trung Quốc đã đứng hẳntrên chiến tuyến cùng với Liên xô tiến hành cuộc đọ sức với phe Đế quốc chủ nghĩa

do Mỹ cầm đầu Trong điều kiện lịch sử lúc đó, Trung Quốc liên minh với Liên xô

là có lợi cho lợi ích quốc gia của Trung Quốc nh Mao Trạch Đông trong bài phátbiểu tại Hội nghị lần thứ 6 Hội đồng chính phủ nhân dân trung ơng đã nói: “Điều ớc

và hiệp định Trung- Xô ký kết lần này đã làm củng cố tình hữu nghị giữa hai quốcgia lớn bằng hình thức pháp lý, khiến chúng ta đã có một nớc đồng minh tin cậy

Nh vậy sẽ tiện cho chúng ta rộng tay tiến hành xây dựng trong nớc và cùng đối phóvới cuộc xâm lợc của CNĐQ có thể xảy ra, tranh thủ hoà bình thế giới Nếu một khi

CNĐQ chuẩn bị đánh chúng ta, chúng ta có thể mời đợc trợ giúp tốt”.

Ngoài “ Hiệp ớc đồng minh tơng trợ Trung- Xô”, hai nớc còn ký “ Hiệp định

về đờng sắt Trừơng Xuân, cửa Lữ Thuận và cảng Đại Liên của Trung Quốc” “ Hiệp

định về cho một nớc Trung Hoa vay nợ” “Hiệp định Liên Xô giúp đỡ Trung Quốcxây dựng và cải tạo 50 xí nghiệp”

Liên xô còn giúp Trung Quốc cải tạo, xây dựng và phát triển đất nớc sauchiến tranh Liên Xô đã viện trợ hơn 6 tỉ rúp, trên 1000 hạng mục công trình, trong

đó có 374 công trình đặc biệt lớn Trong những năm 53-54, Liên Xô giúp nớcCHNDTH xây dựng đợc 156 cơ sở công nghiệp lớn Viện trợ của Liên Xô có ýnghĩa lớn đối với công cuộc xây dựng đất nớc trong những năm khôi phục kinh tế

và kế hoạch 5 năm lần thứ nhất phát triển kinh tế- xã hội Kế hoạch 5 năm lần một(1953- 1957) hoàn thành thắng lợi Đến năm 1957 so với năm 1949 tổng sản lợngcông nghiệp tăng 4.8 lần, riêng công nghiệp tăng 10.7 lần, trong đó t liệu sản xuấttăng hơn 6 lần Trung Quốc bớc đầu xây dựng đợc cơ sở công nghiệp của mình, đã

tự sản xuất đợc hơn 60% thiết bị máy móc cần thiết và có thể xuất khẩu đợc một số

bộ phận Trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp và phát triển văn hoá, giáo dục cũng

2.2 Hợp tác trong chiến tranh Triều Tiên ( 1950-1953).

Ngày 15-8-1945,quân đội Liên Xô cùng với nhân dân Triều Tiên tiêu diệt độiquân Quan Đông của phát xít Nhật, giải phóng miền bắc Triều Tiên Trong tháng 8

và tháng 9 năm 1945 nhân dân cả hai miền Nam, Bắc đã nổi dậy lật đổ các thế lựcphản động, thành lập các uỷ ban nhân dân

Theo nghị quyết của hội nghị Ianta ( 2-1945) Triều Tiên bị tạm thời chia làmhai miền: miền Bắc thuộc quyền quân quản của Liên Xô và miền Nam là miền quânquản của Mỹ Vĩ tuyến 380 đợc coi là ranh giới tạm thời của hai bên quân quản

Tháng 12-1945, ngoại trởng 3 nớc: Liên Xô, Mỹ, Anh đã tổ chức hội nghị ở