TIỂU LUẬN môn văn học SO SÁNH cái đẹp và nỗi BUỒN TRONG “hồi ức về NHỮNG cô gái điếm BUỒN của tôi” (MARQUEZ) và “NGƯỜI đẹp SAY NGỦ” (KAWABATA)

Nếu như văn hóa Ấn Độ thiên về tư duy và thần bí, văn hóa Trung Quốc thiên về hành động và thực tiễn thì văn hóa Nhật Bản lại thiên về tình cảm và cái đẹp. Yasunari Kawabata – nhà văn hiện đại Nhật Bản – được coi là đại điện cho tâm hồn xứ Phù Tang, “người lữ khách muôn đời đi tìm cái đẹp”.Marquez là nhà văn Mĩ La tinh, được coi là “ông vua của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo”. Nói đến Marquez là nói đến phong cách hiện thực huyền ảo và nó đã trở thành đặc trưng phong cách của ông. Hai nhà văn sống ở hai thời đại khác nhau: Kawabata là nhà văn hiện đại, Marquez là nhà văn hậu hiện đại. Không phải ngẫu nhiên mà hai nhà văn lại có sự gặp gỡ về đề tài, cốt truyện, quan niệm thẩm mĩ về cái đẹp và nỗi buồn. Điều này được thể hiện rất rõ qua hai tác phẩm “Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi”(Marquez), “Người đẹp say ngủ” (Kawabata).

CÁI ĐẸP VÀ NỖI BUỒN TRONG “HỒI ỨC VỀ NHỮNG CÔ GÁI ĐIẾM BUỒN CỦA TÔI” (MARQUEZ) VÀ “NGƯỜI ĐẸP SAY NGỦ”

(KAWABATA)

Nếu như văn hóa Ấn Độ thiên về tư duy và thần bí, văn hóa Trung Quốc thiên về hành động và thực tiễn thì văn hóa Nhật Bản lại thiên về tình cảm và cái đẹp Yasunari Kawabata – nhà văn hiện đại Nhật Bản – được coi là đại điện cho tâm hồn xứ Phù Tang,

“người lữ khách muôn đời đi tìm cái đẹp”.

Marquez là nhà văn Mĩ La tinh, được coi là “ông vua của chủ nghĩa hiện thực

huyền ảo” Nói đến Marquez là nói đến phong cách hiện thực huyền ảo và nó đã trở thành

đặc trưng phong cách của ông Hai nhà văn sống ở hai thời đại khác nhau: Kawabata là nhà văn hiện đại, Marquez là nhà văn hậu hiện đại Không phải ngẫu nhiên mà hai nhà văn lại có sự gặp gỡ về đề tài, cốt truyện, quan niệm thẩm mĩ về cái đẹp và nỗi buồn

Điều này được thể hiện rất rõ qua hai tác phẩm “Hồi ức về những cô gái điếm buồn của

tôi”(Marquez), “Người đẹp say ngủ” (Kawabata).

Hai tác phẩm có nhiều điểm giống nhau: cũng là những ông già cô đơn, những cô gái nhỏ bị đánh thuốc mê, những suy tư bắt nguồn từ sự chiêm nghiệm thân thể nữ… Marquez thừa nhận sự ảnh hưởng cốt truyện từ Kawabata Ông đã lấy đoạn mở đầu của

tác phẩm “Người đẹp say ngủ” của Kawabata để tại ngay đầu tác phẩm của mình.

Thế nhưng, đọc kĩ toàn bộ hai tác phẩm, người đọc vẫn nhận ra được những điểm khác nhau trong sắc thái về cái đẹp và nỗi buồn, cách thể hiện những sắc thái ấy cũng như bản sắc riêng của mỗi dân tộc, phong cách riêng của mỗi nhà văn

Văn học so sánh là một bộ môn khoa học, có tính cân bằng cao, nó đề cập trọn vẹn

đến cặp phạm trù triết học cái chung và cái riêng với hai mục tiêu cơ bản là xác định

tínhkhái quát và chứng minh tính đặc thù Như vậy, “Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi” (Marquez) “Người đẹp say ngủ” (Kawabata) vẫn có thể là đối tượng để khảo sát

trên những cơ sở này Người viết không có ý định đi sâu phân tích mà chỉ đưa ra một vài đối chiếu nho nhỏ, góp thêm góc nhìn mới về hai tác phẩm nói trên

Để thực hiện đề tài này, người viết sử dụng những phương pháp sau:

- Phương pháp thực chứng

- Phương pháp tiểu sử

- Phương pháp loại hình

- Phương pháp hệ thống

- Phương pháp xã hội học

 Với phương pháp thực chứng

Đây là phương pháp vào loại lâu đời nhất của văn học so sánh Phương pháp này tìm ra những điểm giống nhau giữa các hiện tượng văn học quốc tế để từ đó rút ra được mức độ ảnh hưởng và vay mượn trong văn học Nghiên cứu sự ảnh hưởng qua tiếp xúc trực tiếp, không né tránh, phủ nhận sự chịu ảnh hưởng nghĩa là có sự tiếp biến trong quá trình tiếp nhận Với phương pháp này, người viết muốn chỉ ra những điểm giống nhau về

đề tài, cốt truyện, quan niệm về cái đẹp và nỗi buồn qua hai tác phẩm đã đề cập ở trên

Và chỉ ra: Marquez chịu ảnh hưởng của Kawabata nhưng đó là một sự tiếp nhận có tiếp biến

Cảm thức cô đơn: những ông già trong hai tác phẩm đều cô đơn

Tính nữ vĩnh cửu: vẻ đẹp của những người nữ Cả hai tác phẩm đều đề cập đến vẻ đẹp nguyên sơ, trinh trắng của những cô gái nhỏ

“Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi” là câu chuyện của một nhà báo già.

Sinh ra trong một gia đình trung lưu, ông sớm mồ côi cha mẹ Trong căn nhà cũ kỹ, ông

đã sống một cuộc sống hoàn toàn cô độc, không vợ con, không bạn bè Ông từng dạy ngữ pháp tiếng La tinh và Tây Ban Nha Sau đó, ông biên tập tin tức và viết bình luận âm nhạc cho một tờ báo địa phương đến năm 90 tuổi Và chính trong buổi sáng kỷ niệm sinh nhật lần thứ 90 của mình, ông bỗng ao ước có một đêm tình ái nồng say với một thiếu nữ còn trinh nguyên Cái ý muốn kỳ lạ đó thôi thúc tâm trí ông đến độ ông phải tìm cách liên hệ với một người đàn bà mối lái mà ông quen từ ngày còn trẻ, nhờ bà ta giúp đỡ bất chấp nỗi xấu hổ Ông đã đến nơi hẹn với một cô bé đang ngủ say Khi ra về, ông đặt lên trán cô bé nụ hôn vĩnh biệt và lời cầu Chúa giữ hộ trinh tiết cho cô Thế nhưng, chính sự

cô đơn của tuổi già đã khiến ông nhiều lần nữa đến gặp cô bé Mỗi lần, ông lại thêm yêu

thương cô Ông đem những bức tranh, những bó hoa, những cuốn sách… bày trong căn phòng để sớm mai, khi thức dậy, cô bé cảm thấy ấm cúng Ông hát ru cô bé về Delgadina – cô công chúa út được vua cha yêu quý Ông gọi cô là Delgadina Ông nhận thấy sự hiện diện vô hình của cô trong căn nhà vắng lặng của mình Cuộc sống nhàn tẻ của ông như có một ý nghĩa, đó là niềm yêu thương, lo lắng cho tương lai của cô bé Lần đầu tiên, ông

nhận ra: “Niềm thích thú thực sự khi được ngắm nhìn thân thể người phụ nữ ngủ say mà

không bị áp lực của dục vọng hay bối rối vì ngượng ngùng”

Trong “Người đẹp say ngủ”, ông già Eguchi cũng luôn sống trong trạng thái cô

đơn, luôn hoài niệm về quá khứ Mặc dù bản thân ông tự nhận thấy mình chưa “rơi vào

tình trạng suy nhược cùng cực như lão” nhưng ông đến với ngôi nhà có những cô gái ngủ

mê, không phải vì những ham muốn nhục dục mà vì muốn “tìm đến mức điểm tận cùng của nỗi ghê sợ tuổi già”

 Với phương pháp loại hình

Tư duy, quan niệm của nhà nghệ sĩ về cái đẹp cũng là một loại hình Marquez và Kawabata sống ở hai nền văn hóa khác nhau, hai thời đại khác nhau nhưng đều gặp nhau

ở một điểm chung Đó là quan niệm về cái đẹp: cái đẹp có khả năng cứu vớt tâm hồn con người, giúp họ nhận ra chính mình, mở đường cho con người.Cái đẹp là cái vĩnh hằng và con người luôn mơ ước chạm đến nó, nắm bắt nó.Cái đẹp nảy sinh từ cái chết,

từ sự điêu tàn.Marquez và Kawabata đều là những nhà duy mĩ

Theo mỹ học mác-xít: Cái đẹp là một phạm trù thẩm mỹ dùng để chỉ một phẩm chất thẩm mỹ của sự vật khi nó phù hợp với quan niệm của con người về sự hoàn thiện và tính lý tưởng, có khả năng gợi cho con người thái độ thẩm mỹ tích cực do sự tác động qua lại giữa đối tượng và chủ thể Cái đẹp có trong tự nhiên, trong xã hội nhưng nghệ thuật là lĩnh vực chuyên môn cao nhất trong việc “sản xuất” cái đẹp Cái đẹp trong văn chương nghệ thuật là cái đẹp mới, lý tưởng, hoàn thiện Văn chương nghệ thuật không chỉ miêu tả cái đẹp mà còn là tình cảm, cảm xúc của chủ thể thẩm mỹ đối với cái đẹp Cái đẹp trong văn chương nghệ thuật là biểu hiện tập trung của cái đẹp trong tự nhiên và xã hội, đó là sự mở rộng nâng cao vẻ đẹp trong đời sống, gắn với sự sáng tạo của người

nghệ sĩ, in dấu tâm tư, tình cảm, phong cách, kết tinh tư tưởng quan niệm thẩm mỹ của họ

Tình yêu cái đẹp, cảm xúc về cái đẹp là một nét nổi bật của văn hóa Nhật Bản Trước sự xâm thực của lối sống mới và văn hóa phương Tây, Kawabata đã miệt mài trên

lộ trình tìm về cái đẹp của bản sắc dân tộc Kawabata là nhà văn được người dân của xứ

sở mặt trời mọc cho là “Nhật Bản nhất”! Kawabata say mê và am hiểu văn học phương

Tây nhưng sâu thẳm tự cội nguồn ông vẫn là nhà văn phương Đông Tác phẩm của Kawabata mang đậm dấu ấn của mỹ học truyền thống Nhật Bản

Bên cạnh những quan niệm thẩm mỹ mang tính phổ quát, mỗi dân tộc thường có những quan niệm riêng gắn với truyền thống văn hóa, tình cảm, tâm lý dân tộc Nhật Bản

là xứ sở của hoa anh đào, kịch Nô, sân khấu Kabuki, trà đạo… Chắt lọc tinh hoa văn hoá dân tộc, người Nhật đã làm nên bản sắc thẩm mỹ của mình bằng những tiêu chuẩn riêng gắn với tôn giáo

TheoJakonova: “Trong mỹ học truyền thống Nhật Bản, nỗi buồn, nỗi u sầu, nỗi

buồn cô đơn không tách khỏi khái niệm vẻ đẹp, bởi vìvẻ đẹp sẽ không đầy đủ nếu thiếu nỗi buồn”, “cái đẹp với tư cách là cái bé bỏng, mong manh, yếu đuối” Nghiên cứu về

thơ Haiku, Nhật Chiêu đã nêu rõ những cảm thức thẩm mỹ của văn chương Nhật Bản

Theo ông, trước hết là cảm thức Sabi, “là cảm thức về sự sâu thẳm, u uẩn và huyền diệu

của vạn vật”.Wabi là nguyên lí cho rằng cái đẹp cao nhất nằm trong vẻ đơn sơ và sự

thanh tịnh Aware, bi cảm, “một cảm thức xao xuyến trước mọi vẻ đẹp não lòng của sự

vật” Từ ảnh hưởng của Phật giáo, có tiêu chuẩn về cái đẹp mang tên là Yugen và các

biến thể của nó là yuge, yojo Yugen là yêu kiều, nét đẹp mê hồn, tuyệt vời của vạn vật Yuge là u huyền, điều quý giá ẩn dấu trong vạn vật, hiện tượng mà nghệ thuật cận phát hiện Còn yojo là dư tình, cái ngụ ý không nói rõ, không có trong lời.Tất cả được gói gọn

trong khái niệm “Mononoaware”- cái đẹp u buồn, cái đẹp trong quá trình hoàn thiện, hiện

tượng mà người nghệ sĩ phải thể hiện được trong tác phẩm Mặt khác, người Nhật Bản có lối tư duy hướng nội, đậm màu Thiền, luôn tìm kiếm vẻ đẹp trong thế giới tĩnh lặng, suy tưởng, chiêm nghiệm, thế giới của những tố phác tinh thần thuần khiết Ngoài ra, thiên nhiên đặc biệt của nước Nhật với những thay đổi thất thường cũng có ảnh hưởng tư duy

nghệ thuật Người Nhật hay ngợi ca sự phù du, thi vị hóa cái hay thay đổi, sự ngắn ngủi, không bền, không cân đối, cái bỏ lửng Từ hội họa, sân khấu, thơ ca, đặc biệt là thơ Haiku đều thể hiện rõ điều này Trong các tác phẩm của mình, Kawabata đều thể hiện nhất quán quan niệm về cái đẹp Cái đẹp và nỗi buồn, tình yêu và thiên nhiên, sắc đẹp và

nữ tính trở thành cảm tính chủ đạo trong tác phẩm của ông

Nhân vật chính của “Người đẹp say ngủ” là ông già Eguchi Mặc dù bản thân ông

tự nhận thấy mình chưa “rơi vào tình trạng suy nhược cùng cực như lão” nhưng ông đến

với ngôi nhà có những cô gái ngủ mê, không phải vì những ham muốn nhục dục mà vì muốn “tìm đến mức điểm tận cùng của nỗi ghê sợ tuổi già” Các cô gái đều ở trạng thái

say ngủ và loã thể Trong ý nghĩa bản thể, khoả thân phát triển theo hai hướng: một hướng tiến tới sự thanh khiết về thể chất, tinh thần và trí tuệ; hướng khác dẫn tới tính kiêu căng dâm đãng, khêu gợi, giải giáp tinh thần để phụng sự vật chất và nhục dục Theo cách nhìn truyền thống, loã thể là một kiểu trở lại trạng thái nguyên sơ, trở lại điểm trung tâm: đây là trường hợp các giáo sĩ Thần đạo ở trần ngoài trời, trong không khí trong trẻo

và giá lạnh mùa đông để tẩy uế thân mình Nó gắn chặt với quan niệm thẩm mỹ của người Nhật Bản về cái đẹp thuần khiết trong sự giao hoà tuyệt đối với thế giới xung quanh

Tuy nhiên biểu tượng còn mang tính chất dân tộc độc đáo Văn hoá bản địa trở thành màng lọc, kiểm duyệt mức độ phù hợp của các biểu tượng Trong nền văn hoá Nhật Bản, người phụ nữ có một vị trí đặc biệt quan trọng Các nhà khảo cổ đã tìm thấy những bức tượng người phụ nữ từ lòng đất và khẳng định họ đã có một vị trí cao trong xã hội mẫu hệ Tuy nhiên, khi trên thế giới diễn ra “sự thất bại có tính toàn nhân loại” của nữ giới thì ở Nhật Bản nhờ một số tục lệ mà người phụ nữ vẫn không mất hẳn địa vị Còn về mặt văn học, đặc biệt là thời kì Heian đã xuất hiện cả một dòng văn học nữ lưu Chúng ta phải chờ đến thế kỉ 20 với trào lưu nữ quyền phát triển mạnh mẽ thì ở hòn đảo Phù Tang này các nhà văn nữ được trọng vọng ngưỡng mộ ngay từ thế kỉ thứ VIII Nó đã hoài thai

được đỉnh cao - huyền thoại của văn học Nhật Bản là “Genji Monogatari” Tác phẩm này

có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến truyền thống văn học Nhật với phạm trù thẩm mỹ aware (niềm bi cảm nhân sinh) tôn thờ cái Đẹp mong manh chóng phai tàn Còn nền văn học đô

thị Edo đã qui phạm hoá một số điển phạm, mỹ cảm cơ bản cho văn học Nhật Đó là khái niệm ukiyo (phù thế) - lối sống tự do phóng túng trong luyến ái sắc dục và tích cực hưởng lạc Câu chuyện về các mối tình của chàng Genji đẹp trai hào hoa thực chất để nói

về hành trình đi tìm bản nguyên, ý nghĩa cuộc sống và nỗi đau đớn khi phải chứng kiến những người con gái đẹp đẽ tựa như bông hoa anh đào sớm nở chóng tàn Người phụ nữ

đã trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp trong sáng, mong manh, hi hữu trong cuộc đời Còn

về vấn đề tình dục hay nói cách khác là cơ thể nữ cũng là nét văn hoá đặc thù Trong

quyển đầu của Cổ sự ký, tự thuật về chuyện giao cấu của hai thần Izanagi và Izanami, cùng với chuyện Ame no uzumeđã để lộ âm hộ ra nhảy múa trước nhà đá trên trời, cho ta

thấy những cảm giác liên quan đến tình dục của người thời cổ Họ còn có tục sùng bái cơ quan tình dục Như vậy qua đó ta có thể thấy, biểu tượng cơ thể nữ ở trạng thái loã thể trong nền văn hoá Nhật Bản thiên về ý nghĩa tinh thần, giá trị nhân văn hướng tới sự thanh tẩy tâm hồn Ngay cả nó có nói đến việc hưởng thụ cuộc sống thể xác thì cũng là đạt được trạng thái cân bằng và thăng hoa thế giới tâm linh Nói cách khác người Nhật không đối lập các phạm trù mà ở Tây phương khó có thể dung hoà Tín ngưỡng đa thần

đã giúp người Nhật chiết trung các giá trị mâu thuẫn nhau

Cơ thể nữ trong tác phẩm của Kawabata thể hiện dấu ấn của xã hội Nhật hiện đại với nhiều luồng ảnh hưởng khác nhau đặc biệt là làn sóng phương Tây Nó không khỏi gây ra những rạn vỡ đối với một đất nước bế quan toả càng hàng thế kỉ Ở Kawabata, cơ

thể nữ có mang màu sắc nhục dục nổi bật bằng nghệ thuật “Tân cảm giác” Nó cho thấy

sự khủng hoảng trầm trọng giá trị sống, sự bế tắc, hư vô dù đắm chìm trong hoan lạc thể xác Bi kịch của con người hiện đại là dù được thoả mãn nhiều phương diện vật chất nhưng vẫn có cảm giác trống trải và bị đẩy đến trạng thái tê liệt tâm hồn Song, điều mà nhà văn muốn hướng tới đó là sự vững bền của văn hoá Nhật Bản, con người cần giữ được cái gốc ấy để không bị rơi vào thân phận tha hoá, lưu vong trên chính quê hương

mình Các tác phẩm của ông đặc biệt trong “Người đẹp say ngủ”, cơ thể nữ trở thành “cái

Đẹp cứu rỗi” con người

Trong “Người đẹp say ngủ”, cơ thể nữ thường gắn với người con gái trẻ và trinh tiết: “Eguchi nín thờ: nàng đẹp quá, đẹp hơn ông tưởng Nhan sắc nàng không phải sự

ngạc nhiên duy nhất Nàng trẻ nữa” Nó mang ý nghĩa của sự hứa hẹn vào tương lai, vẻ

đẹp trong trẻo tuyệt đối, nguyên vẹn “là trạng thái chưa hề mắc tội lỗi, tức là trạng thái

thiên đàng theo nghĩa vườn địa đàng Eđen”, tiềm năng của khả năng sinh sản sự sống

mới Nó được đặt trong mối quan hệ sóng đôi, chiêm ngưỡng của ông già Eguchi - biểu tượng cho sự bước tới ranh giới cuối cùng cuộc đời, sự cạn kiệt sức sống Kawabata

thường xuyên trở đi trở lại kiểu nhân vật song trùng này Các cô gái trong “Người đẹp

say ngủ” được đưa vào những giấc ngủ triền miên thăm thẳm “Nàng nằm đấy hiến dâng tất cả cho ông nhưng hoàn toàn vô thức, thân xác duỗi dài như trong một giấc đông miên, hơi thở đều và nhẹ, khuôn mặt ngây thơ nghiêng qua một bên” Nó làm cho những

người như Eguchi không rơi vào mặc cảm bất lực, vô vọng của tuổi già: “Nàng không

phải là búp bê sống, vì không thể có búp bê sống trên thế gian này ; nàng được biến thành đồ chơi sống, để các cụ già đã mất năng lực đàn ông không bị cảm thấy xấu hổ”.

Có lẽ để nhận ra giới hạn của mình không phải là khó khăn mà cái khó khăn đau đớn hơn chính là chấp nhận và thành thực Khi không thể làm được điều đó họ trốn chạy cái nhìn của người khác nhưng thực tế họ vẫn cần con người và vì vậy họ tìm đến ngôi nhà có những cô gái ngủ mê để giải quyết mâu thuẫn, xung đột

Nhân vật song trùng thường được Kawabata xây dựng trong thủ pháp gương soi Các cô gái thực chất là một thứ gương soi trong suốt để Eguchi nhìn vào đáy sâu tâm hồn

mình: “Trước tấm thân trần của người con gái ngủ, những tội lỗi một đời được rửa đi

như đức Phật từ bi cứu khổ cứu nạn, cho những cuộc đời ông lão gần đất xa trời” (Thuỵ

Khê) Thế giới gương soi hiện lên trong những giấc mơ huyền ảo kì lạ Nó giúp Eguchi ngắm lại mình ở mọi chặng đường cuộc đời đã qua Bước vào giấc mơ - gương soi những trật tự lôgic thường ngày mất đi thay vào đó là những khoảnh khắc vụt hiện bất chợt không lường trước, những xáo trộn cắt dán chồng xếp như một bức tranh lập thể Cô gái đầu tiên hiện lên với sự trinh trắng tuyệt đối Gương mặt nàng chưa bị phủ lên lớp son

phấn giả tạo: “Cặp lông mày chưa bị phấn sáp đụng đến và hàng lông mi đang nhắm lại

trông đều đặn Ông ngửi mùi hương từ mái tóc trinh trắng của nàng” và đặc biệt người

nàng đưa lại mùi sữa trẻ thơ - thức ăn đầu tiên mát lành mà con người có được từ mẹ Nó kích động trí não làm Eguchi nhớ lại kỉ niệm vốn đã bị vùi sâu vào nấm mồ kí ức Đó là

hình ảnh cô gái ông yêu trước khi lấy vợ Ông chiêm ngưỡng và suy nghĩ về hai bộ phận

trên cơ thể nữ giới, đó là “Một ý lạ đến với ông: tại sao bộ ngực của giống cái loài

người, duy nhất trong các loài vật khác, sau một cuộc tiến hoá lâu dài, lại mang hình dạng đẹp đẽ? Cái đẹp tuyệt vời mà bộ ngực nữ đã đạt tới phải chăng là một vinh quang của nhân loại?” và “Từ đó cho đến suốt mấy mấy chục năm sau ông không còn bao giờ nhìn thấy sự trong sạch như thế nơi người đàn bà khác; và ông nghĩ rằng ông thấu hiểu mọi sự trong sạch, rằng sự trong sạch ở chỗ kín chỉ riêng cô gái này có mà thôi ” Bộ

ngực trước hết là biểu tượng của tình mẫu tử, sự dịu dàng, sự an bình, nơi trông cậy Gắn với khả năng sinh sản và với sữa, thức ăn đầu tiên, bộ ngực hoà hợp với những hình ảnh

về sự thân thiết, món quà, tặng phẩm và nơi ẩn náu Một cái cốc dựng ngược, từ đó cũng như trời chảy ra sự sống Nhưng bộ ngực cũng là chỗ thu nhận, như tất cả các biểu tượng

về người mẹ, và hứa hẹn sự tái sinh Sự trở về trong lòng đất đánh dấu, như mọi cái chết, khúc dạo đầu cho một lần tái sinh.Bộ ngực bị vết máu thể hiện nỗi đau đớn nữ tính sản

sinh hạnh phúc: “hoạ chăng đầu vú là những cái sẹo của tình mẫu tử” (Trần Dần) Đó là

sự biến dạng cao cả thiêng liêng

Cô gái - chiếc gương soi - thứ hai được mụ chủ nhà giới thiệu “rất có kinh nghiệm” Nàng đã khuấy động lên mong muốn phá vỡ luật lệ kì lạ của ngôi nhà này: không được đánh thức họ Ông cào cấu, giằng giật thô bạo tìm mọi cách để làm cơ thể nàng đau nhói

mà tỉnh giấc Ông không thể chịu đựng được cảm giác phải cúi đầu trước tuổi già và bị giam cầm mãi trong sự im lặng cô độc Hành động của Eguchi tựa như người ta đập vào chiếc gương soi để giải thoát con người trong gương vậy Nhưng ông vội ngừng tay vì bàng hoàng nhận ra nàng còn trinh Khả năng sinh sản của nàng mãi mãi ở dạng tiềm ẩn

Nó là minh chứng thê thảm, chua xót cho giới hạn không thể vượt qua của tuổi già: “Sự

trinh trắng của cô gái làm nổi bật sự xấu xí của tuổi già” Kawabata đã soi một cái nhìn

lạnh lùng nghiệt ngã vào góc khuất sâu thẳm của con người Tất cả những thể nghiệm nhân sinh đau đớn đều được phơi bày đến chân tơ kẽ tóc Có lẽ ông già Eguchi đến đây không phải theo thói quen hay cám dỗ thể xác mà vì một khát vọng đánh thức những cô

gái say ngủ, đánh thức sự sống bị ngưng đọng và đón lấy ân hưởng của tuổi trẻ: “Hơi ấm

chuyển từ cánh tay cô gái vào sâu sau mi mắt ông là dòng chảy của cuộc sống, là giai

điệu của cuộc sống, là vẻ quyến rũ của cuộc sống, và cho một người già, là sự phục hồi trong cuộc sống” Ông muốn trò chuyện, giao cảm với họ, ngay cả một câu nói ngủ mê

không đầu không đuôi của các cô cũng khiến trái tim ông đập nhanh Đó là khát vọng muôn thuở cháy bỏng, khát vọng tìm được ý nghĩa cuộc sống Sự tồn tại của mình là ở hành động phản hồi từ người khác Cô gái ở trạng thái ngủ mê tạo ra ức chế và phản ứng tiêu cực với im lặng Nó càng dấy lên mong muốn được để lại dấu ấn như khẳng định cho

sự tồn tại của cá thể Cơ thể cô gái không còn cách bức với Eguchi mà chính nó là một thứ ngôn ngữ yêu thương đằm thắm Sự hoà hợp về thể xác để tiến đến khoái cảm tâm hồn đã xoa dịu ngọn lửa thiêu đốt tâm can ông

Kawabata vẫn tiếp tục để nhân vật đi đến cùng hành trình tự ý thức về mình Nhà văn tạo ra những cuộc gặp gỡ, va chạm để loé ra ý nghĩa nhân bản sâu sắc Lần thứ ba, Eguchi đến với một cô gái rất trẻ, đối lập với sự dày dạn kinh nghiệm của cô gái thứ hai nàng đầy bỡ ngỡ và toát ra cảm giác “hoang sơ, chưa chín nồng” Nàng là vẻ đẹp không

thể chiếm lĩnh, xâm phạm đang ở trạng thái nguyên thuỷ chưa bị vấy đục “Nàng là thực

thể đang tồn tại nhưng cũng lại là sự vắng mặt sâu xa” Đến đây ta bất chợt nhớ lại câu

chuyện trong thần thoại Hi Lạp kể về một nhà điêu khắc tài hoa tạc được bức tượng người phụ nữ tuyệt mỹ Ông ta say đắm với bức tượng, thủ thỉ tâm tình nhưng rồi lại rơi vào đau đớn, thất vọng khi thấy bức tượng vẫn im lìm nhìn ông Câu chuyện truyền tải triết lý: con người luôn hướng đến sự hoàn mỹ nhưng điều đó là không thể Để xoá bỏ hố ngăn không cùng ấy hoặc có phép màu như trong thần thoại giúp bức tượng biến thành người nhưng đó là thế giới một đi không trở lại vì thế Eguchi mong muốn được gia nhập vào thế giới vĩnh cửu bằng cơn say ngủ ngàn năm Trong cảm nhận của nhân vật, các cô gái ngủ say tựa như những vị bồ tát cứu rỗi tội lỗi cho kiếp người Họ là hoá thân của đức phật từ bi chịu tất cả những dằn vặt thể xác để chuộc những sai lầm cho loài người chúng

ta Eguchi cũng như Kawabata có một tâm hồn nhạy cảm, trắc ẩn giàu tình thương Ông không coi họ là đồ chơi mà trân trọng nâng niu trìu mến

Càng về cuối câu chuyện, nhân vật càng đi sâu vào thế giới bản thể của mình và thời gian như càng trôi tuột vào miền kí ức xa thẳm nhất Cái chết của cô gái da ngăm là điểm dừng của cả chuyện nhưng chính vì thế nó càng dấy lên biết bao câu hỏi, băn

khoăn Con người lại tiếp tục truy tìm sự thật, lý giải mọi vấn đề Đó là hành trình không mệt mỏi và cuộc sống cũng chưa chắc đã đáp hồi Kawabata hay để những cô gái chết ở độ xuân thì khi còn trinh trắng ví như cô đào miền Izu Nhà văn tôn thờ cái đẹp trinh nguyên Đó là khát vọng được thanh tẩy đồng thời là nỗi ám ảnh về “thiên

đường đã mất” Tác phẩm cuối cùng mang đậm âm hưởng của niềm bi cảm nhân sinh, nỗi chua xót về cái đã qua đi không trở lại

Nếu ở mỗi tác phẩm của Kawabata đều có một hoặc hai người đẹp mà sự trong

trắng luôn để lại những ấn tượng tốt đẹp nơi người đọc thì “Người đẹp say ngủ” lại có tới

6 người đẹp ngủ mê – mặc dù trong lữ điếm – nhưng họ lại là những cố gái trinh trắng Những người đẹp ở đây họ không nói Họ bị đánh thuốc mê, thế nhưng họ lại chính là những thực thể thẩm mĩ vô cùng toàn vẹn Đẹp, trinh trắng, câm lặng, họ là những mẫu vật tự nhiên của tạo hóa, không có sức đề kháng nhưng lại có khả năng tôn vinh vẻ đẹp của con người Đó là một diện mạo mới của aware: sự dâng hiến xót xa trong niềm tự nguyện bắt buộc

Những ông già, không hoàn toàn là một lớp người bất lực trong đời sống tình dục, muốn đi tìm lại cảm giác, câu chuyện được xây dựng trên một nền tảng triết học, mĩ học, nhằm tôn vinh vẻ đẹp của con người đó là niềm bi cảm của khách thể nhận thức trước sự hữu hạn của cái đẹp (chủ thể đang hướng tới nó) Đó là mối quan hệ biện chứng giữa cái đẹp không tự nhận thức và người chiêm nghiệm

Còn trong “Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi”, những cô gái hiện lên với

vẻ đẹp khỏe khoắn, mang hơi thở vùng đất Mĩ Latinh Đó là vẻ đẹp của cô gái Damiana

“thời ấy cô ta như một bé gái, giống người thổ dân, khỏe mạnh và có chút gì hoang dại,

nói ít nhưng dứt khoát” Còn cô bé Delgadina “Tôi bước vào phòng với trái tim vỡ tung,

và thấy bé gái đang ngủ, trần trụi trên chiếc giường rộng mênh mông như khi mới được sinh ra Nó nằm hơi nghiêng, mặt quay ra phía cửa, toàn than được ngọn đèn sáng chói

từ trên trần chiếu thẳng xuống lộ rõ mọi chi tiết Tôi ngồi xuống chiếc giường chiêm ngưỡng bằng cả năm giác quan Nó có nước da nâu và nồng ấm… Họ đã uốn tóc và bôi sơn tự nhiên cho móng tay và móng chân của nó Nhưng làn da bánh mật vẫn còn thô rám và không hề được chăm chút Nét xuất sắc nhất trên thân thể của nó chính là đôi