1. Các yếu tố hình thành Tư Tưởng Hồ Chí Minh? Trong các yếu tố đó, Yếu tố nào đóng vai trò quyết định với bản chất khoa học và cách mạng của Tư Tưởng Hồ Chí Minh? Tại sao? 2. Vận dụng các chuẩn mực trung với nước, hiếu với dân, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư trong Tư Tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay. .
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA: MARKETING THƯƠNG MẠI
BÀI THẢO LUẬN
Môn: Tư tưởng Hồ Chí Minh Nhóm: 08
Lớp HP: 2004HCMI0111 Giảng viên hướng dẫn: Bùi Hồng Vạn
Đề tài:
1 Các yếu tố hình thành Tư Tưởng Hồ Chí Minh? Trong các yếu tố đó, Yếu tố nào đóng vai trò quyết định với bản chất khoa học và cách mạng của Tư Tưởng
Hồ Chí Minh? Tại sao?
2 Vận dụng các chuẩn mực trung với nước, hiếu với dân, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư trong Tư Tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay
Hà Nội, tháng 4 năm 2020
Trang 2“Cần, Kiệm,
học và cách mạng của TTHCM? Tại sao? 7
LỜI MỞ ĐẦU 7
PHẦN NỘI DUNG 8
I Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh 8
Trang 31.1.Cơ sở khách quan: 8
a Bối cảnh lịch sử: 9
b Tiền đề tư tưởng Hồ Chí Minh: 10
1.2.Nhân tố chủ quan: 12
a Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh: 12
b Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn: 12
II Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh 13
2.1.Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh 13
2.2 Lý giải (các) yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất CM và KH của TTHCM: 14
TỔNG KẾT 16
Đề 2: Vận dụng các chuẩn mực trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong Tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay 17
LỜI MỞ ĐẦU 17
PHẦN NỘI DUNG 18
I Tư tưởng Hồ Chí Minh về các chuẩn mực trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư 18
1.1 Các chuẩn mực: trung với nước, hiếu với dân 18
1.2 Các chuẩn mực: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư 18
II Vận dụng vào công cuộc xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên 19
2.1.Thực trạng sinh viên hiện nay 19
a.Tích cực 19
b Những biểu hiện suy thoái của sinh viên 22
2.2 Nguyên nhân dẫn tới biểu hiện suy thoái về đạo đức của giới trẻ: 26
2.3 Đề xuất những cách thức vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên 27
TỔNG KẾT 31
Trang 4Đề 1: Các yếu tố hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh? Trong các yếu tố đó, yếu tố nào đóng vai trò quyết định đối với bản chất khoa học và cách mạng của TTHCM? Tại sao?
LỜI MỞ ĐẦU
Trải qua bao nhiêu năm dân tộc ta kháng chiến đánh đuổi giặc ngoại xâm cho tới nay,Việt Nam ta phải đối mặt với giặc đói, giặc dốt và cả các thế lực phản động luôn âm mưutìm cách đáng đổ Đảng ta Bên cạnh đó khi đất nước cũng ngày một thay đổi, đã hòamình vào dòng chảy của thế giới Và trong một thời đại mới chúng ta vẫn thấy được vaitrò của Đảng lãnh đạo dưới sự soi sáng của Tư tưởng Hồ Chí Minh Có thể nói TTHCMchính là sự vận dụng sáng tạo của chủ nghĩa Mác – Lenin vào điều kiện cụ thể đất nướcta
“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc về nhữngvấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ đến cách mạng
xã hội chủ nghĩa, là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác –Lenin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết hợp tinh hoa dân tộc và trí tuệ thờiđại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người”
Từ khái niệm về TTHCM ta có thể hiểu rõ ràng rằng:
Trang 5Thứ nhất, TTHCM là một hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc, tư tưởng củaNgười là một hệ thống thống nhất như một cơ cấu hoàn thiện, trong đó bao gồm các luận
cứ, luận điểm về các giai đoạn cách mạng Việt Nam Các quan điểm đó bao gồm:
- Tư tưởng về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc
- Tư tưởng về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
- Tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế
- Tư tưởng về dân chủ và xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân
- Tư tưởng về văn hóa, đạo đức và xây dựng con người mới
Ở mỗi quan điểm này Người lại đi từ việc giải thích vấn đề trước rồi mới đi sâu, chi tiếtvào từng nội dung
Thứ hai, TTHCM là sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lenin vào điềukiện cụ thể của nước ta Khi tìm được đến với chí nghĩa Mác – Lenin, Người đã mừngkhôn xiết, từ đây Người đã tìm được con đường cứu nước Tuy mừng khôn xiết như vậynhưng khi áp dụng vào cách mạng Việt Nam Người cũng sáng suốt ở chỗ chỉ học hỏi tinhthần và phương pháp giải quyết vấn đề trong chủ nghĩa Mác – Lenin để giải quyết cácvấn đề của Việt Nam, chứ không máy móc, dập khuân
Thứ ba, TTHCM là sự kết hợp tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại Thật như vậy, trongcác quan điểm của Người, Người luôn muốn phát huy các giá trị tinh hoa của dân tộcđiển hình là lòng yêu nước của nhân dân Người biết những giá trị tinh hoa dân tộc đó chỉcần được kết hợp và dẫn dắt của những tri thức tiên tiến trên thế giới thì sẽ trở thành sứcmạnh vô cùng to lớn
PHẦN NỘI DUNG
I, Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
1.1.Cơ sở khách quan:
a Bối cảnh lịch sử:
*Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX:
Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước và thế giới có nhiều biến động
Trong nước, chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của
tư bản Pháp, biểu hiện cụ thể bằng việc lần lượt ký kết các hiệp ước đầu hàng, thừa nhận nền bảo hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi Việt Nam
Trang 6Cho đến cuối thế kỷ XIX các cuộc khởi nghĩa vũ trang dưới khẩu hiệu “cần vương" do các sĩ phu, văn thân lãnh đạo cuối cùng cũng thất bại Hệ tư tưởng phong kiến đã tỏ ra lỗithời trước các nhiệm vụ lịch sử.
Các cuộc khai thác của thực dân Pháp cũng khiến cho xã hội nước ta có sự biến chuyển
Phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc, các sĩ phu nho học có tư tưởng tiến bộ, thứcthời, tiêu biểu như Phan Bội Châu Phan Chu Trinh đã cố gắng tổ chức và vận động cuộcđấu tranh yêu nước chống Pháp theo mục tiêu và phương pháp mới Song, chủ trương cầungoại viện, dùng bạo lực để khôi phục độc lập của Phan Bội Châu đã thất bại Chủ trương
“ ỷ Pháp cầu tiến bộ”, khai thông dân trí, nâng cao dân khí trên cơ sở đó mà lần lần tínhchuyện giải phóng của Phan Chu Trinh cũng không thành công Còn con đường khởinghĩa của người anh hùng Hoàng Hoa Thám thì vẫn mang nặng “cốt cách phong kiến”,chưa phải là lối thoát rõ ràng, hướng đi đúng đắn Phong trào cứu nước của nhân dân tamuốn giành được thắng lợi, phải đi theo một con đường mới
Có một thực tế lịch sử là trong quá trình xâm lược và thống trị của chủ nghĩa thực dântại các nước nhược tiểu ở châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ - latinh, sự bóc lột phong kiếntrước kia vẫn được duy trì, và bao trùm lên nó là sự bóc lột tư bản chủ nghĩa Bên cạnhcác giai cấp cơ bản trước kia, đã xuất hiện thêm các giai cấp tầng lớp xã hội mới
Từ cuộc đấu tranh sôi nổi của công nhân các nước tư bản cuối thế kỷ XIX và nhất là
“sự thức tỉnh châu Á” đầu thế kỷ XX đã dẫn đến một cao trào mới của cách mạng thếgiới với đỉnh cao là Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917
Trang 7Cách mạng Tháng Mười Nga đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập Chính quyền Xô viết,
mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử loài người Với thắng lợi của Cách mạng ThángMười, nhiều dân tộc vốn là thuộc địa của đế quốc Nga đã được tự do, được hưởng quyềndân tộc tự quyết, hình thành nên các quốc gia độc lập và dẫn đến sự ra đời của Liên bangCộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (1922)
Từ sau Cách mạng Tháng Mười Nga, với sự ra đời của Quốc tế Cộng sản (3-1919),phong trào công nhân trong các nước tư bản phương Tây và phong trào giải phóng dântộc ở các nước thuộc địa phương Đông càng có quan hệ mật thiết với nhau hơn trongcuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc
Ở Hồ Chí Minh cũng như ở nhiều anh hùng, danh nhân khác của dân tộc ta, sự kết hợphài hòa giữa những điều kiện khách quan và chủ quan chính là nhân tố có ý nghĩa quyếtđịnh dẫn tới hành động cách mạng và giành thắng
b Tiền đề tư tưởng Hồ Chí Minh:
*Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
Quá trình dựng nước và giữ nước đã hình thành nhiều truyền thống tốt đẹp của dân tộcViệt Nam Đó là truyền thống yêu nước, đoàn kết, là sự cần cù, sáng tạo trong lao động,anh dũng kiên cường trong chiến đấu, là ý chí vươn lên vượt qua khó khăn, thử thách, làtinh thần tương thân, tương ái … Trong các giá trị đó, chủ nghĩa yêu nước truyền thống làgiá trị xuyên suốt lịch sử dân tộc Việt Nam, là tư tưởng, tình cảm cao quý và thiêng liêngnhất, là chuẩn mực đạo đức cơ bản nhất của dân tộc, là cội nguồn trí tuệ sáng tạo và lòngdũng cảm của con người Việt Nam
*Tinh hoa văn hóa nhân loại:
Văn hoá phương Đông
Về Nho giáo: Hồ Chí Minh sinh ra trong gia đình nhà Nho yêu nước, từ rất sớm đã
chịu ảnh hưởng của Nho học từ người cha và nhiều nhà Nho yêu nước ở quê hương.Người tiếp thu những mặt tích cực của Nho giáo như: Triết lý hành động, tư tưởng nhậpthế, hành đạo giúp đời, là khát vọng về một xã hội đại đồng, là hòa mục, hòa đồng, là triết
lý nhân sinh tu thân dưỡng tính, đề cao văn hóa, lễ giáo, hiếu học và Người đã phê phánloại bỏ những yếu tố tiêu cực và thủ cựu của nó
Về Phật giáo: Hồ Chí Minh đã tiếp thu và chịu ảnh hưởng sâu sắc những tư tưởng tốt
đẹp của Phật giáo như: vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người như thểthương thân, nếp sống đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo việc thiện, ca ngợi lao động,phê phán lười biếng, chủ trương gắn bó với dân, với nước
Trang 8Khi trở thành người mác xít, Hồ Chí Minh chú ý tìm hiểu chủ nghĩa “Tam Dân” dântộc độc lập; dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc của Tôn Trung Sơn, vì thấy trong đó
“những điều thích hợp với điều kiện nước ta”
Văn hoá phương Tây:
Cùng với tư tưởng triết học phương Đông, Hồ Chí Minh còn tiếp thu nền văn hóa dânchủ và cách mạng của phương Tây Người chịu ảnh hưởng sâu sắc tư tưởng tự do, bìnhđẳng trong Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, năm 1776 và Tuyên ngôn nhân quyền vàdân quyền của Đại Cách mạng Pháp, năm 1791
Chủ nghĩa Mác – Lênin:
Chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng HồChí Minh Người tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin trên nền tảng những tri thức văn hóatinh túy của nhân loại cùng với sự hiểu biết chính trị phong phú được tích lũy qua hoạtđộng thực tiễn đấu tranh vì mục tiêu cứu nước, giải phóng dân tộc của chính mình
Từ những nhận thức ban đầu về chủ nghĩa Lênin, Hồ Chí Minh đi vào nghiên cứu chủnghĩa Mác Người tiếp thu lý luận Mác – Lênin theo phương pháp macxít, nắm lấy cáitinh thần, cái bản chất Người vận dụng lập trường, quan điểm, phương pháp biện chứngcủa Chủ nghĩa Mác – Lênin để giải quyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng ViệtNam, chứ không đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở
Như vậy, chính thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin đãgiúp Hồ Chí Minh vận dụng lý luận và kinh nghiệm thực tiễn phong phú của mình để từ
đó tìm ra con đường cứu nước, giải phóng dân tộc ta
Trong các tiền đề trên, chủ nghĩa Mác- Lênin là tiền đề quan trọng nhất là vì: Chủnghĩa Mác- Lênin là thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh, làchủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất,cách mạng nhất, đã chỉ ra con đường giảiphóng dân tộc và phát triển cho dân tộc ta
1.2.Nhân tố chủ quan:
a Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh:
Những năm tháng hoạt động trong nước và bôn ba khắp thế giới để học tập, nghiêncứu, Hồ Chí Minh đã không ngừng quan sát, nhận xét thực tiễn, làm phong phú thêm sựhiểu biết của mình, đồng thời hình thành những cơ sở quan trọng để tạo dựng nên nhữngthành công trong lĩnh vực hoạt động lý luận của Người về sau
Trang 9Các nhà yêu nước tiền bối và cùng thời với Hồ Chí Minh tuy cũng đã có những quansát, nhưng họ chưa nhận thấy, hoặc nhận thức chưa đúng về sự thay đổi của dân tộc vàthời đại Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh khám phá các quy luật vậnđộng xã hội, đời sống văn hóa và cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể
để khái quát thành lý luận, đem lý luận chỉ đạo hoạt động thực tiễn và được kiểm nghiệmtrong thực tiễn Nhờ vào con đường nhận thức chân lý như vậy mà lý luận của Hồ ChíMinh mang giá trị khách quan, cách mạng và khoa học
b Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn:
Mục tiêu đấu tranh giải phóng dân tộc, sự tác động mạnh mẽ của thời đại và sự nhậnthức đúng đắn về thời đại đã tạo điều kiện để Hồ Chí Minh hoạt động có hiệu quả chodân tộc và nhân loại
Có được điều đó là nhờ vào nhân cách, phẩm chất và tài năng trí tuệ siêu việt của HồChí Minh
Phẩm chất, tài năng đó được biểu hiện trước hết ở tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo,cộng với đầu óc phê phán tinh tường, sáng suốt trong việc nhận xét, đánh giá các sự vật,
sự việc chung quanh
Phẩm chất, tài năng đó cũng được biểu hiện ở bản lĩnh kiên định, luôn tin vào nhândân; khiêm tốn, bình dị, ham học hỏi; nhạy bén với cái mới, có phương pháp biện chứng,
có đầu óc thực tiễn Chính vì thế, Hồ Chí Minh đã khám phá ra lý luận cách mạng thuộcđịa trong thời đại mới, trên cơ sở đó xây dựng một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc
và sáng tạo về cách mạng Việt Nam, kiên trì chân lý và định ra các quyết sách đúng đắn,sáng tạo để đưa cách mạng đến thắng lợi
Phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh còn biểu hiện ở sự khổ công học tập để chiếmlĩnh đỉnh cao tri thức nhân loại, là tâm hồn của một nhà yêu nước chân chính, một chiến
sĩ cộng sản nhiệt thành cách mạng, một trái tim yêu nước thương dân, sẵn sàng chịu đựng
hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, hạnh phúc của đồng bào
Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tổng hòa của những điều kiện khách quan
và chủ quan, của truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại
Từ thực tiễn dân tộc và thời đại được Hồ Chí Minh tổng kết, chuyển hóa sắc sảo, tinh
tế với một phương pháp khoa học, biện chứng, tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành tưtưởng Việt Nam hiện đại
Trang 10II Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh.
2.1.Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩaMác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta
Đối với Người, đến với chủ nghĩa Mác-Leenin cũng có nghĩa là đến với con đườngcách mạng vô sản Từ đây, Người thực sự tìm thấy con đường cứu nước chân chính, triệtđể: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đườngcách mạng vô sản” và “Chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóng được dântộc; Cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và củacách mạng thế giới ”
So với chủ nghĩa Mác-Leenin; tư tưởng, quan điểm của Hồ Chí Minh có bước nhảy vọtlớn: Kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản, kết hợp dân tộc với giaicấp, độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội; nâng chủ nghĩa yêu nước lên một trình độ mớitrên lập trường chủ nghĩa Mác-Lenin
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Hồ Chí Minh luôn khẳng định: Chủ nghĩaMác-Lenin là chủ nghĩa chân chính nhất, khoa học nhất, cách mạng nhất, “Muốn cáchmạng thành công, phải đi theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và chủ nghĩa Lenin” Đối vớiNgười, chủ nghĩa Mác-Lenin là cơ sở thế giới quan, phương pháp luận khoa học để giảiquyết những vấn đề do thực tiền đặt ra Người không bao giờ rời xa chủ nghĩa Mác-Lênin, đồng thời kiên quyết chống chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa xét lại
Từ chủ nghĩa yêu nước, Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tiếp thu bản chấtkhoa học và cách mạng của học thuyết này Trong quá trình lãnh đạo cách mạng ViệtNam, Người đã vận dụng và phát triển sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác - Lênin để giải quyết thành công những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, đưacách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Kết quả vận dụng sáng tạo
và phát triển đó là tư tưởng Hồ Chí Minh, sự bổ sung vào kho tàng lý luận của chủ nghĩaMác - Lênin
2.2 Lý giải (các) yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất CM và KH của TTHCM:
Trang 11Chủ nghĩa Mác-Lênin là một hệ thống các quan điểm lý luận và phương pháp khoahọc được kết tinh và là đỉnh cao thành tựu trí tuệ của loài người, của tinh hoa văn hoá mànhân loại đã sáng tạo ra.
Mác-Ăngghen cũng như Lênin đã kế thừa có chọn lọc những thành tựu khoa học,những giá trị tư tưởng và văn hoá, những tiền đề kinh tế, chính trị, xã hội mà nhân loại đãđạt được; bằng thiên tài của trí tuệ cộng với sự lao động nghiêm túc, vượt lên mọi trởngại, khó khăn, những cám dỗ của vật chất của chế độ chính trị đương thời, các ông đã đểlại cho nhân loại một di sản vô cùng quý báu, một cơ sở lý luận khoa học Đây là họcthuyết duy nhất nêu lên mục tiêu chung là giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giảiphóng con người đem lại cuộc sống ấm no, tự do và hạnh phúc cho con người và chỉ ralực lượng, con đường, phương thức đạt mục tiêu đó Từ khi ra đời chủ nghĩa Mác-Lêninluôn đặt ra mục tiêu, chỉ rõ con đường giải phóng triệt để giai cấp công nhân, nhân dânlao động và các dân tộc bị áp bức trên thế giới thoát khỏi tình trạng bị nô dịch và bóc lột,thoát khỏi đói nghèo và tha hoá về nhiều mặt Đồng thời, học thuyết đó chỉ ra lực lượngcách mạng thực hiện sự nghiệp giải phóng và phát triển xã hội là giai cấp công nhân vànhân dân lao động, đem lại cho họ niềm tin vào khả năng và sức mạnh của chính mình.Quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử; cách mạng là sự nghiệp của quầnchúng
Học thuyết đó cũng đã chỉ ra quy luật của sự giải phóng và phát triển xã hội Đó là quyluật về mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất; về sự chuyển biến từhình thái kinh tế-xã hội này sang hình thái kinh tế-xã hội khác không phải diễn ra mộtcách tự phát mà phải thông qua cuộc đấu tranh giai cấp gay go quyết liệt Từ đó, Mác-Ăngghen và Lênin đã trực tiếp nghiên cứu sự vận động của phương thức sản xuất tư bảnchủ nghĩa, tìm ra quy luật về sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản cũng như thắng lợi củachủ nghĩa xã hội như một tất yếu thông qua cuộc cách mạng xã hội
Bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin còn thể hiện ở chỗ: Đó làhọc thuyết mở, không cứng nhắc, bất biến mà nó đòi hỏi luôn được bổ sung, tự đổi mới,
tự phát triển trong dòng phát triển trí tuệ của nhân loại
Mác-Ăngghen cũng như Lênin đã nhiều lần khẳng định học thuyết của các ông khôngphải là cái đã xong xuôi, bất biến, không phải là giáo điều mà chỉ là kim chỉ nam chohành động Nó gắn liền với sự phát triển của phong trào cách mạng, với thực tiễn vậnđộng của lịch sử, hay nói cách khác, học thuyết đó chỉ đưa ra cơ sở và phương pháp luậncho suy nghĩ và hành động Điều đó hoàn toàn xa lạ với chủ nghĩa giáo điều xơ cứng.Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết về sự phát triển, bao hàm cả sự phát triển củachính học thuyết đó với tinh thần phê phán và tự phê phán Bởi lẽ, có nhiều vấn đề màcác ông chưa có điều kiện, thời gian nghiên cứu, làm sáng tỏ hoặc do hạn chế của lịch sửnên những luận điểm của các ông cần phải điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn Các ông
Trang 12đòi hỏi những người cách mạng đời sau bổ sung và phát triển làm cho học thuyết đó hoànchỉnh Tư tưởng Hồ Chí Minh chính là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủnghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam.
Chủ nghĩa Mác-Lênin là cơ sở hình thành thế giới quan và phương pháp luận khoa học
của Hồ Chí Minh, nhờ đó mà Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã có bước phát triển vềchất từ một người yêu nước trở thành một chiến sĩ cộng sản lỗi lạc, tìm ra con đường cứunước đúng đắn Thế giới quan và phương pháp luận Mac – Lênin đã giúp Hồ Chí Minhtổng kết kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn để tìm ra con đường cứu nước: “trong cuộcđấu tranh, vừa nghiên cứu lý luận Mac – Lênin, vừa làm công tác thực tế, dần dần tôihiểu được rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dântộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới”; “Bây giờ học thuyết nhiều, chủnghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủnghĩa Lênin”
Chính trên cơ sở của lý luận Mác-Lênin, Người đã tiếp thu và chuyển hoá những nhân
tố tích cực, những giá trị và tinh hoa văn hoá của dân tộc và của nhân loại để tạo nên tưtưởng của mình phù hợp với xu thế vận động của lịch sử
Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác –Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốtđẹp của dân tộc, tiếp thu văn hóa nhân loại Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã khẳngđịnh điều đó Khi chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ánh sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin vàonước ta với tư tưởng chỉ đạo: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có conđường nào khách, con đường cách mạng vô sản”, cách mạng giải phóng dân tộc ở nước tamới thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng về tư tưởng và có được tôn chỉ hành động đúng đắn
Từ chủ nghĩa yêu nước đó là cơ sở ban đầu thúc đẩy Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác– Lênin, làm cho chủ nghĩa yêu nước Việt Nam nâng tầm cao mới, “độc lập dân tộc gắnliền với chủ nghĩa xã hội” Chủ nghĩa Mác – Lênin là nguồn gốc chủ yếu của tư tưởng HồChí Minh, giúp cho việc phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại có định hướng khoa học và cách mạng đúng đắn Tư tưởngvăn hóa nhân loại làm phong phú và sâu sắc thêm chủ nghĩa yêu nước và tư tưởng xã hộichủ nghĩa ở Hồ Chí Minh
Như vậy, có thể nói chủ nghĩa Mác – Lênin chính là yếu tố quan trọng và quyết địnhtrực tiếp tới bản chất khoa học và cách mạng của tư tưởng Hồ Chí Minh
TỔNG KẾT
Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng và nhân dân ta đã hoàn thành sự nghiệpcách mạng dân tộc dân chủ Sau hơn 35 năm đổi mới, nước ta đã chuyển sang thời kì pháttriển mới, thế và lực được nâng cao Tuy nhiên, những thành tựu đạt được vẫn chưa
Trang 13tương xứng với tiềm năng Chính vì thế toàn Đảng, toàn dân cần tiếp tục nghiên cứu vàquán triệt sâu sắc, vận dụng một cách đúng đắn và sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, luônkiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH, nắm vững quy luật độc lập dân tộc gắn liềnvới dựng nước và giữ nước, thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình, tự chủ, hợp tác vàphát triển, góp phần hình thành một trật tự thế giới mới công bằng và bình đẳng.
Tài liệu tham khảo:
Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, NXB: Chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh: toàn tập, t.6, tr.320-321
Trang 14Đề 2: Vận dụng các chuẩn mực trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong Tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
LỜI MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức là nền tảng và là sức mạnh của người cách mạng, coi
đó là cái gốc của cây, ngọn nguồn của sông nước: Người cách mạng phải có đạo đức cáchmạng làm nền tảng thì mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang vì sự nghiệpđộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới cónước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Ngườicách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạođược nhân dân” Người quan niệm đạo đức tạo ra sức mạnh, nhân tố quyết định sự thắnglợi của mọi công việc: “Công việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hay kém”.Quan niệm lấy đức làm gốc của Hồ Chí Minh không có nghĩa là tuyệt đối hoá mặt đức,coi nhẹ mặt tài Người cho rằng có tài mà không có đức là người vô dụng nhưng có đức
mà không có tài thì làm việc gì cũng khó Cho nên, đức là gốc nhưng đức và tài phải kếthợp với nhau để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng
Theo Hồ Chí Minh, có thể khái quát những phẩm chất đạo đức cơ bản của con ngườiViệt Nam trong thời đại mới là: Trung với nước, hiếu với dân; Yêu thương con người;Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư và tinh thần quốc tế trong sáng
PHẦN NỘI DUNG
I Tư tưởng Hồ Chí Minh về các chuẩn mực trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
1.1.Các chuẩn mực: trung với nước, hiếu với dân
Trung, hiếu là phẩm chất đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam và phươngĐông, được Chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển trong điều kiện mới Trong tưtưởng Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân là điều chủ chốt của đạo đức cáchmạng Trung với nước là trung thành vô hạn với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, đấu