Sử dụng tư liệu thu được từ thực tiễn dạy học sinh học ở trường phổ thông để biên soạn bài tập dùng vào dạy học học phần lí luận dạy học sinh học

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình hoàn thành luậ y t ậ ược những sự giúp ỡ vô cùng quý báu của các tập thể và cá nhân.. Đinh Quang Báo; ầy tận tâm u ắt ướng dẫ t tro qu trình nghiên cứu, thực

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình hoàn thành luậ y t ậ ược những sự giúp

ỡ vô cùng quý báu của các tập thể và cá nhân

x y tỏ lòng biết ơ sâu sắ ến thầy o ướng dẫn khoa học:

GS.TS Đinh Quang Báo; ầy tận tâm u ắt ướng dẫ t tro qu

trình nghiên cứu, thực hiệ ề tài

x â t m ơ tập thể v m uậ v

p ươ p p ạy họ ọ o ọ P ò u ại học, Ban Giám hiệu rườ Đại học Sư p ạm Hà N tạo mọ ều kiệ o t ọc tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án

LỜ C M ĐO N

x m o ây tr ứu của riêng tôi, các kết qu của luận án là trung thự v ư từ ược ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác gi luận án

N B N T

MỤC LỤC

M Đ U 1

P Đ 1

Đ 3

Đ 3

3

4

VI 4

P P P 4

Đ P 6

6

T QUẢ NG N C U 8

Chương 1 CƠ S U N CƠ S T C T N C V C

D NGV S DỤNG B T P T C T N TRONG D C 8

Đ Đ 8

1.1.1 Nghiên cứu về v ệ xây ự v sử tập t ự t v o ạy ọ tr t ế ớ 8

1.1.2 Nghiên cứu về v ệ xây ự v sử tập t ự t v o ạy ọ tạ ệt Nam 12

Đ 18

ạy ọ v rè uyệ ạy ọ 18

1 2 1 1 năng y h 18

1 2 1 2 n uy n năng y h 21

ư ệu ạy ọ v tư ệu t ự t ạy ọ 24

1 2 2 1 i u y h 24

1 2 2 2 i u th ti n y h 26

1 2 2 3 ng s ng t i u th ti n trong y h 28

tập v tập t ự t 30

1 2 3 1 hái ni m ài t p 30

1 2 3 2 hái ni m ài t p th ti n 31

1 2 3 4 u u ài t p th ti n r n uy n năng y h 33

1 2 3 5 u tr ài t p th ti n 35

1 2 3 6 h n o i ài t p th ti n 36

Đ 37

Đ ều tr s h viên 37

1 3 1 1 năng so n ài sinh vi n 37

1 3 1 2 ri n v ng r n uy n năng so n ài ng ài t p th ti n ho inh h - r ng à ội 2 39

Đ ều tr v 43

Chương S DỤNG TƯ U T U ĐƯ C T T C T N D C S N C TRƯỜNG P Ổ T NG Đ B N SO N B T P V S DỤNG B T P TRONG D C C P N D S 55

P P 56

tr v trò ọ p ầ 56

1 2 1 1 tr h ph n 56

1 2 1 2 i tr h ph n 56

t u ọ p ầ 57

2 1 2 1 nh h ng xá nh m ti u h ph n 57

2 1 2 2 ti u h ph n 60

ấu tr u ọ p ầ 61

2 1 3 1 thuy t 62

2 1 3 2 h hành 62

è uyệ soạ ơ t qu ọ p ầ 64

2 1 4 1 năng xá nh m ti u ài h 64

2 1 4 2 năng xá nh u tr nội ung ài h 66

2 1 4 3 năng h n ph ng pháp y h – ph ng ti n y h 68

2 1 4 4 năng thi t ho t ộng h t p 69

2 1 4 5 năng thi t u h i i m tr – ánh giá 71

ạ tập t ự t sử tro ọ p ầ 71

P

P 72

Đề xuất ạ tư ệu tươ ứ vớ m t u ọ p ầ 73

u t ập tư ệu t ự t 74

2 2 2 1 guy n t thu th p t i u th ti n 74

2 2 2 2 á h th thu th p t i u th ti n 75

tập tư ệu t ự t 77

2 2 3 1 guy n t i n t p t i u th ti n 77

2 2 3 2 á h th i n t p t i u th ti n 78

ắp xếp tư ệu t ự t t ệ t ố 81

ết qu xây ự ệ t ố tư ệu t ự t 81

P P 82

2 3 1 1 m o t nh h th ng 82

2 3 1 2 nhi u m ộ h há nh u 83

uy tr xây ự tập t ự t 83

2 3 2 1 uy tr nh x y ng ài t p th ti n 83

2 3 2 2 minh h quy tr nh x y ng ài t p th ti n h ph n 87

ết qu xây ự tập t ự t 91

2 3 3 1 ài t p r n năng xá nh m ti u ài h 91

2 3 3 2 ài t p r n năng xá nh u tr nội ung ài h (B) 93

2 3 3 3 ài t p r n năng h n - PTDH (C) 93

2 3 3 4 ài t p r n năng thi t ho t ộng h t p 95

2 3 3 5 ài t p r n năng thi t u h i i m tr – ánh giá 96

P P 98

uy tắ sử tập t ự t v o ạy ọ ọ p ầ 98

2 4 1 1 ám sát m ti u ài h 98

2 4 1 2 h h p v i i t ng SV 99

2 4 1 3 hát huy t nh t h 99

2.4.2.1 uy tr nh s ng ài t p th ti n vào y h h ph n 99

2.4.2.2 s ng ài t p th ti n trong y h h ph n 103

ươ P 114

t ự ệm 114

u t ự ệm 114

P ươ p p t ự ệm 114

ọ ớp Đ v ớp 114

ố tr t ự ệm 115

P ươ p p t u t ập ữ ệu v o ườ 115

ết qu v ệ uậ 116

P â t ết qu ữ ệu m t ượ 116

3.4.1.1 ộ s ng t ng h p á năng vào so n giáo án 116

3.4.1.2 ộ thành th o năng so n ài thành ph n 123

3.4.2 P â t ết qu ữ ệu về m t t 133

3 4 2 1 phát tri n á năng so n ài r n uy n 133

3 4 2 2 hái ộ h ộng th m gi th o u n trong hi gi i quy t ài t p th ti n 137

ết uậ ươ 138

Đ 139

ết uậ 139

Đề 140

Đ 141

142

M Đ U

I T N C P T T C Đ T

Đ mớ o xu t ế tất yếu tro t ờ ập to ầu Đ mớ

o r tr ều p ươ ệ ở tất ấp ọ ậ ọ

ọ Đ ều – uật o Đạ ọ quy m t u u ủ o , o tạo

“ ào t o ng i h c có ki n th c, kỹ năng th c hành ngh nghi p, năng nghi n u và phát tri n ng ng ho h ng ngh t ng x ng v i tr nh ộ ào

t o” m ắt p từ ướ trướ ó ầu xu t ế mớ p ươ p p ạy –

ọ ở t ự tế p t P , ệm v t r o trườ Sư p ạm tạo r ớp

ườ ạy ó ạy ọ ó ự t ứ vớ ề s u r trườ [45] tư số - Đ ủ o v Đ o tạo quy u ề ệp o v tru ọ p t (THPT), bao g m yêu ầu ầ ạt về p m chất chính tr ạo ức, lối sống,

ự uy m v ự ệp v [6] ư vậy ể ư t o tạo trở t ốt yếu p v mớ o p ứ m t u qu tr o tạo

ề ạy ọ , ò ỏ trườ sư p ạm ầ ó sự t y ậ t ứ về v tr

t o tạo mớ p ươ t ứ o tạo mớ p ươ p p ạy ọ (PPDH) mt ườ t ự ạy hosinh viên (SV)[20]

r t ự tế t o tạo GV hiện nay ư p ứ ược các yêu cầu triển khai i mới (c ươ tr o PTt o t t ầ quyết

ru ươ ó quyết số - quyết uố số

o tạo s u ây ọ u trườ Đạ ọ ư p ạm) ư ều

ế v ệ t ự ạy ọ cốt lõi; kế hoạ p ươ p p (PP) o

tạo ư P ;qu ểm o tạo tro tư t ế tác nghiệp tại nhà trường PT còn b coi nhẹ c trong nhận thức và trong t chứ o tạo ẫ ế

m t ấy t ắ ó vớ m ọ ệp v t tro vấ ề ư thành công

ư quyết nh chất ượ o tạo p ươ thức t chứ o tạo, ầ p t y

p ươ t ứ o tạo t o ướ t ếp ậ ề Dạy nghề ph ược thực hiện

trong “th ”,dạy lý thuyết thông qua các bài dạy thực hành và qua chính hoạt

ng thực ti n [4]

ó ều t ứ t ứ ạy ọ ọ p ầ uậ ệu qu ư: 1) Đư

SV xuố trườ PT y từ m t ứ ất Đư “tr ng về ầ vớ “ i

h ” tr trướ t uố o t ứ t ứ t ứ ất

p SV ắ ế t ứ t uyết v t ự ạy t ố t ố

ất y oạ ầu ủ qu tr o tạo uy vậy ầ m t o p ớ

v t ứ t ự ệ p ều ó tro oạ ệ y C t ứ t ứ

t ứ p ó ơ “t m m nh” tro t ự t P rè uyệ ứ

ế vớ t ự tế ạy ở trườ P tro tươ y từ tr ế

ườ ệ p p y, vừ p m p tro o tạo vừ m o t

t ự t tro ạy ọ m

Dạy họ tập t uố , ệt ệ t ố tập ược biên soạn

từ những tình huống có thự v t ường g p trong thực ti n gi ng dạy ở P

ệu qu t ự ệ p ươ t ứ o tạo nhà tr ng” vào gi ườ sư

phạm[74] ro v s u quyết tập, s t ết ập ượ mố qu ệ

tươ t ều ậ t uyết u n v o tập v t uố t ự

tế tro tập từ ó ứ tr t ự t ạy ọ ầ ượ p ọ Đây m t

Với sự phát triển của truyề t p ươ t ện và công nghệ dạy học, việc

t u t ập ưu trữ tư ệu ph n ánh hoạt ng dạy học ở trường PT ể xây dựng các bài tập t ự t không ch dừng lại ở tư ệu dạ v n mà còn có thể ưu trữ tư ệu bài gi ưới dạ t uật số ừ nhữ tư ệu này, gi ng viên có thể phân loại, sau

ó ết hợp với các dạng câu hỏi s tạo ược m t “ng n hàng” tình huống dạy học Tuy

vậy, việ t u t ập tư ệu t ự t biên tập tư ệu t ự t ;biên soạn bài tập t ự t từ

tư ệu t ự t trong ọ p ầ ư ược nhiều gi ng viên quan tâm chú ý

Xuất phát từ nhữ o ư tr t ọ ề tài nghiên cứu: “Sử

dụng tư liệu thu được từ thực tiễn dạy học Sinh học ở trường phổ thông để biên soạn bài tập dùng vào dạy học học phần Lí luận dạy học Sinh học”

II MỤC Đ C NG N C U

ây ự quy tr soạ tập từ u tư ệu t ự t ủ qu tr

ạy ọ s ọ ở trườ PT v sử tập ể ạy ọ ọ p ầ m

ếu xây ự ượ quy tr soạ tập ứ t uố ạy ọ , tr

ơ sở sư p ạm tư ệu t ự t v sử tập ó ể t ứ ạy

ọ ọ p ầ t o ướ t ếp ậ ự ề ệp t s rè uyệ

ượ soạ cho SV

ọ ở trườ P v o ạy – ọ ọ p ầ LLDHSH

3 Đề xuất quy tr xây ự tập từ tư ệu t ự t qu tr ạy ọ

m ọ ở P ể ạy ọ ọ p ầ LLDHSH

4.Đề xuất t u tập t ự t

5.Đề xuất quy tr sử tập t ự t tro ạy ọ ọ p ầ

ể rè uyệ soạ o cho SV

6 Thực nghiệm sư p ạm kiểm chứ t uyết ứu

V P ƯƠNG P P NG N C U

1 Phương pháp nghi n u thu t

- ứu v p p uật v ệ ủ Đ ướ ó quan về mớ PP ; T tư quy u ề ệp GV THPT;C u

ầu r ươ tr o tạo sư p ạm ọ V ướ ẫ về

- xếp oạ ờ ạy ở PT ủ o v Đ o tạo

- ứu t ệu tr ứu liên quan m ơ sở

uậ cho việc quyết ệm v ứu ủ ề t ệu qu

- ứu u ươ tr o tạo tr ạ ọ ư p ạm

ọ m t số trườ Đ P

- ứu ươ tr ọ P s o o SGK) ọ tru ọ ơ sở v P m ơ sở soạ tập từ u tư ệu t ự t n

- ạy ọ ầ ượ rè uyệ t qu ọ p ầ SH

- Mứ hứ t ọ tập ủ ối với ọ p ầ LLDHSH khi sử d ng bài tập t ự t

4 Phương pháp số iệu

- T ố ết qu ểm tr ủ ớp Đ v v ểu p ầ mềm x

- P â t ết qu TN ểm sự ệt về soạ ủ óm

so vớ óm Đ ểm sự t ế về từ soạ r tro

óm p ầ mềm P

VIII N NG Đ NG G P M C U N N

1 ệ t ố ó ơ sở uậ về tư ệu t ự t từ qu tr ạy ọ m

ọ ở trườ P m tư ệu v v tư ệu t uật số (tr p ươ ệ

v trò p â oạ , tiêu chu tư ệu ướ sử v tập t ự t (tr p ươ ệ , v trò y u ầu ấu tr

2 ây ự ượ quy tr t u t ập tập sắp xếp tư ệu t ự t tro ạy ọ ọ p ầ

3 ây ự ượ quy tr soạ tập t ự t từ tư ệu t ự t

- ươ ử tư ệu t u ượ từ t ự t ạy ọ ọ ở trườ

P ể soạ tập v sử tập tro ạy ọ ọ p ầ

T QUẢ NG N C U Chương 1 CƠ S U N CƠ S T C T N C V C D NG

V S DỤNG B T P T C T N TRONG D C

1.1 TỔNG QU N C C NG N C U N QU N Đ N Đ T

1.1.1 Nghiên c u v việ ng v s ng i t p th ti n v o h

tr n th gi i

ro ạy ọ v ệ ườ ạy ư vấ ề từ t ự tế v o ọ ượ

ều t ứu ở ữ ạ u ệm v ầ ườ ọ quyết ó t ể vấ ề âu ỏ tập tập t uố , ứu ủ Heather

Fry v sự tro uố s A handbook for Teaching and Learning in Higher Education” o r ro o tạo ề ữ ệm v ó ố t ự t

James B C ườ ầu t sử ệm từ t ự

tế ủ t â tro ứu vậ m t ty ó ất v o ạy

ọ m ó ọ ữu ơ tạ v r ầu sử âu uyệ ủ m ể

SV ọ trướ trườ ợp ế ớp tập tru v o t o uậ ể SV ư r ề xuất

p ợpvớ từ trườ ợp qu t o uậ óm t uố t ự t

ượ tr y t qu ệm ể từ ó ầu ết o tạo ủ v r

ều ướ tớ t ứ sư p ạm y u ó trườ ợp ò ượ p ạ

ườ ệ t ứ ạy ọ ểu y về s u ượ ọ t PP “ y h tr n

v n ” ro ạy ọ “ tr n v n ”,m v – s t ườ ướ ẫ

m t óm từ 4 – 5 SV ứu m t vấ ề ủ ườ ệ tro suốt m t ọ

u tr ứu tr qu ều oạ ro ầ p ệ â ầu tiên,

SV ượ ớ t ệu ắ ọ t t về ệ â s u ó p t m t t

t uật ữ tro x t ệm tr ệu ứ ó qu ế ệ ro ầ p t ứ hai, SV ượ t o uậ s t t t m ếm ượ ro ầ p t ứ SV

t o uậ v ề xuất ế o v ế ết uậ p ều tr

uố y h tr n v n ” p tập tru o ơ rất ều [67]

Đ ểm mạ ủ PPDH“ tr n v n ”tạ ườ ệ p ó trở t PPDH

rất p ế tro o tạo ọ ở ắp ơ tr t ế ớ

Đế m v trong “ ien es n so ia issues”,

ứu v p â oạ vấ ề t ự tế tro ạy m o ọ x

vấ ề ó t ất ượ tr y ắ ọ r r ự tr ữ

vấ ề ó t ật qu trọ tro t ự tế n theo [19])

Persis C C (1989) trong "Case Studies as Teaching Tools in Human Genetics",

w s xuất uố “ se wor oo in hum n Geneti s”,

uố s t ế ứu trườ ợp ể ọ p â tử tro

ạy ọ v ọ Đây s tập o SV ư u ấp trườ

ợp tro t ự tế mắ ệ ó qu ế truyề p SV rè uyệ

p â t t ợp sự ệ tro m trườ ợp [79],[78]

ướ ó ề o ệ ạ ư Đứ Singapore, ó ều ứu sử trườ ợp ó t ật tro u số ể

ạy ọ uy o ọ ật t uật ọ , ạ ò

Đứ ó ứu ứ vấ ề trườ ợp v o ạy thuật ư ứu ủ ernd Meier và Nguy ường [5]

ư vậy tro o tạo ề t uố t ự tế ượ v o

ạy ượ sử ướ ều t ọ u ro ọ ọ vấ ề tro

u tr o ượ ọ t ươ v – trườ ợp tro uật ọ ượ ọ

ệ – trườ ợp tro ạy ọ ọ ượ ọ trườ ợp, tro ó trườ ợp” t uật ữ ượ p ế ất ó ều t ọ u

ư về ất t uố ủ trườ ợp u xuất p t từ

t ự tế từ ơ vậ ủ m t ề ệp ất

Charles I G sử ứu trườ ợp tro ạy ọ ậ

t ấy ứu trườ ợp ượ ể m p t tr ể p â t v

r quyết o [68]

ếp t o s u ó tr ứu ủ Jame A E ủ ố

ậ PP ứu trườ ợp p p t tr ể ều mềm cho SV: ớ ểu ạy ọ sử vấ ề từ t ự tế o ò ỏ sự

ự ủ ườ ạy v ườ ọ trướ v s u ọ PP y m ạ ệu

qu ất t â ườ ọ tự t m tò p t ệ ế t ứ mớ ướ sự ều

ể ẫ ắt ủ ườ ạy qu trườ ợp ườ ọ s p t tr ể

u t uyết ư r tro t ự tế, p t tr ể tư uy p ệ p t tr ể

p t ểu tr uậ tr o ợp t tro óm m v ệ [76]

Volpe tro v ết “ se stu ies” tài i u phát t y y h m n inh t h o r ứu trường hợp cho phép các nhà giáo d c gi i

quyết các vấ ề sư p ạm c thể và phát triển k ậ o o nhấn mạnh bốn vấ ề sư p ạm ầ quyết b p ươ p p trường hợp

ó ạo ự t m ểu ế t ứ t uyết ó ều ệ sử

ứ t uố ó t ự p ườ ọ uyể ầ ậ t o

hơ ủ v ệ quyết vấ ề t ếp ậ quyết vấ ề tro trườ ợp v oạt o ó p t tr ể tư uy p ệ o [69]

r t ứu rất sâu tr p ươ ệ ơ sở uậ về trườ ợp sử vấ ề ó t ự tro t ự tế v o vự o ọ uất p t ầu t ạy m ọ s u ó uyể s ứu sâu về o ọ n ứu ủ r o từ m o ế

y ư r ết uậ rất qu t v to ệ về v ệ vậ ứu trườ

ợp tro ạy ọ o m ế o m t trườ ợp t ứ tạo m t trườ

ề o tạo ó t ể truy ập v o tr w t ứ ủ trườ ể t m ểu y

t xuố trườ ợp t ể ó ều ứu trườ ợp ó tr ò ỏ

ườ p o ò ỏ p tr m t mứ p ất t mớ ượ

sử

ư vậy tr ứu về sử t uố t ự tế ề

ệp v o ạy ọ ố vớ từ ề tr t ế ớ ượ ều t t ự

ệ t uố t ự tế ượ ọ p ế trườ ợp PPDH sử

trườ ợp PP ứu trườ ợp Đ ểm ơ ủ PP y sử

t uố từ t ự tế ề ệp tro tươ m uy ệu ể t ết

ế ệm v ọ tập p ợp o ườ ọ PP ứu trườ ợp trọ

v o rè uyệ uyệ tập vậ quyết t uố ữ ứu

t ể ó xây ự ượ ệ t ố uậ ơ rất ầ t ết o v ệ p t tr ể

ứu uậ về PPDH y ở ệt Nam

1.1.2 Nghiên c u v việ ng v s ng i t p th ti n v o h t i Việt Na

ứu y t ề ập ế t ứ ể xây ự t uố

ướ quyết t uố ạy ọ uy vậy ư ó t o tr ây

ứu sử t uố tro ạy ọ vớ v trò PPDH t ự n theo [19])

ro m trở ạ ây ứu về tập t uố y

ượ mở r o sâu tập t uố trở t trợ ắ ự tro o tạo ề ệt m ạy ọ t uố p ế ất tro

o tạo u tr o uật ọ â t uật tro trườ ạy ề, ó t ể t m o t uố ở vự tr ượ xuất t ạ tập m g o ố tượ SV qu

t uố SV ó v ể quyết t uố to ượ quyết[43] Đây

tr ứu t ể ệ v ệ tập t uố m p ỏ ể rè uyệ t ết ế ọ o SV u ạy ọ ượ t ứ t o

từ mo u t ể ể rè uyệ uy vậy t uố ể t ết ế tập

v ữu u tro “PP t nh hu ng trong ào t o hành h nh” ấ mạ

PP y ầ p tro âu ủ qu tr o tạo ưỡ ạy t o

uậ m tập t m qu t ự ểm tr t ểu uậ o r t o

r t uố t ự tế ma r m x tốt y xấu m ạ ọ ất

ạy ọ t o t uố ạy ọ uy trạ ủ sự v ệ muố p ó

ệu qu ầ t ứ ạy ọ t o uy ề ư vậy tro ứu ủ uy

uy v ữu u ề ập ế v trò ướ sử ủ t uố t ự

tế tro ạy ọ sơ oạ ể p â t t uố tuy vậy t ư sâu v o tạo r ệm v từ t uố t ự

[36],[40] ứu về sử t uố ạy ọ

ọ p ầ uậ o ọ o SV o r uố sư p ạm vấ ề tru tâm ốt ủ t uố ó vấ ề ư vấ ề ạy ọ ấu tr ủ

t uố sư p ạm m yếu tố ó ết ư ết trạ t tâm

ủ ủ t ể tro t uố sư p ạm uố sư p ạm ượ xây ự ự tr

m ạy ọ u ạy ọ v ữ ơ sở ữ ơ sở t

ó ề ập ó uố sư p ạm ó t ất ờ ó t xu t t uố

p ứ tạp t uố uy ểm t ư ệm t uố

sư p ạm ư p â t rất ơ sở ể xây ự t uố sư p ạm tuy vậy

ất t uố sư p ạm trong t ự tế ư ượ m r ư u ượ

t ứ tạo ập t u t ập t uố sư p ạm tro t ự tế ạy ọ

ro ứu về o tạo GV ạy ọ m ọ t P Đứ

uy tr ơ sở t ết ứu về t uố tập tập t

uố ư r ệm tập t uố v trò ủ tập t uố tro

o tạo ề ạy ọ t ứ soạ tập t uố t ứ sử tập t uố o SV m t ứ m t ứ ro quy tr soạ tập t

uố t u r ể xây ự ượ tập t uố rất ầ tư ệu về qu

tr ạy ọ ở PT ủ GV o s t ự tập ề xuất ệ t ố ạ tập t uố rè ạy ọ ầ t ết o GV ọ uy vậy tro

ứu t ư ó r tư ệu t ự tế ở PT t ứ p â oạ r sao? t uật tạo t uố từ tư ệu t ự tế ầ ượ t ế ư t ế o

ro ạy ọ m o ở ậ Đạ ọ - o

ứu ủ uy ọ v uy Đ o tro v ệ sử tro ạy ọ o tạo ạy ọ o SV o o rườ o ư

p ạm m Đ ro ứu ủ m t ướ xây ự

m t ờ g máy, tr G , tr , ) ướ sử tư

ệu ờ m o sử o ều m ạy ọ

u t ó t m vọ xây ự ều ờ ạy mẫu u

ấp o tro o tạo ệp v ứu y u ấp ướ ẫ ơ

ất ể xây ự tư ệu tro ều ệ t uậ ợ uy vậy tro ứu y t ư m r t ứ t u t ập tư ệu

từ t ự tế ạy ọ ư ướ sử tư ệu tro v ệ xây ự tập t uố [37]

Trong t ệu “ ột s v n v ào t o GV” ủ v y guy n , ăn o và h n u h u i n h 1999 t ướ uy

tắ ơ tro o tạo GV luôn ó mố qu ệ t ữ t uyết vớ t ự

sư p ạm o o tạo tư ệu t ự tế m t tro ữ t ứ o tạo

ầ ượ ạ v ệ o tạo t uyết qu s t o tạo

TN tập ứu ro qu tr o tạo tư ệu o

s ượ t ếp x vớ u vật ệu t ệu t ết ầ t ết o ề sư p ạm

ư ệu t ệu v [35]

Đế m rầ u tro ứu “X y ng và s d ng

h th ng bài t p th c hành trong quá trình bồi ỡng nghi p v qu n lý cho hi u

tr ởng tr ng m m non” ư r tập t ự xây ự quy tắ

quy tr xây ự tập t ự tro ạy t uyết v ạy ệp v

uy vậy ứu ủ t mớ ừ ạ ở t ết ập tập t ự ự

tr m t u u môn Qu o [32]

Nguy n Anh Tuấn và Trầ Đức Chiển (2004), trong ứu "S d ng ví

d th c ti n xây d ng tình hu ng có v n trong d y h c khái ni m v Xác su t

ở tr ng trung h c ph thông" ư r ạ v t ự t tro ờ số

s xuất ó t ể ượ ể t ết ập t uố uố ó vấ ề ượ

p v m u ủ uậ ạy ọ từ v ệ t vấ ề t ứ

ạy ọ ế ểm tr – ết qu ọ tập ủ ứu ủ t

m t ề ề o rầ Đứ ể p t tr ể ứu về vấ ề y ư tr

ố tượ o tạo GV ạy ọ m suất t ố ở ậ ạ ọ [49]

u tro ứu “ d ng ăng h nh

và tài li u h ng d n hình thành cho SV kỹ năng y h c Kỹ thu t hăn nu i ở

tr ng ” sử d ư m t ứng d ng của dạy học vi mô vào việc

hình thành cho SV ng dạy họ m t uật nông nghiệp[42] Tác gi ư r quy trình kết hợp tài liệu ướng dẫn và tài liệu v o ng dạy môn PPDH

c thể Quy trình thiết kế tài liệu ướng dẫ v tuâ t o quy tắc ch t ch tro ó ó o m c v ệ ểm tr v ệu ướng dẫ ược kết cấu

chủ yếu dự tr s o o t uật nông nghiệp 12 (c i cách) Tài liệu

hình có hai ngu n dẫn là b tư ệu quy tr t uật tro u v hình o s P dạy học ở PT ược dàn dựng theo m t k ch b n viết s n Nếu

ng thời sử d ng c hai tài liệu này s giúp SV t u n b bài lên lớp và k t ứ ọ

t o ứ ự mâu t uẫ u r ượ vấ ề qu trọ o ườ ọ

ó ều t ết ập t uố ự v o quy m ủ t uố to y ỏ

t t ếp ậ t uố ự tr t uố ó t ật tro t ự tế tuy vậy t tập tru v o ấu tr ủ t ế tr t ự ệ PP ứu t

uố ơ t uật ể t u ề ệp ứ tro vấ ề t ự tế

m xuất ệ t uố mâu t uẫ ể ạy ọ [23]

uy o r v sự (2010) trong t ệu“ y h t th t

ph ng trong á ho t ộng ngoài gi n p”; uy P v sự (2011) trong ứu “ nh thành năng y h t h h p cho GV ” ều

o r ạy v ọ ự tr quyết vấ ề từ t ự tế p ươ s ng th

ư ò ỏ ầ qu tr âu t ườ xuy muố ạy ọ t o PP y ó

ệu qu trướ HS t ự GV ầ o ệm v trướ o [12],[60]

Trong ứu ủ t r y t uố

ạy t ự tế ở trườ PT ượ t u t ập xử ết ấu t ứu trườ ợp tro ạy ọ m o ọ ượ t ứ với tên

“ se stu y” u ó t t ếp t mở r ứu

về s stu y tro ạy ọ m t uật ệ ở trườ Đ P [19],[31]

p ạm uy t ứ ó ư ư ạ ệu qu p t tr ể ự ề

ệp mo muố ó ều uy â ẫ ế ết qu tr ư ờ ượ

o ọ p ầ t ọ t o “ ỡi ng xem ho ” – – m m

“ h ng th y” ượ ều ầ ọ t ấy v ọ qu vớ ọ vậ

uậ ề ệp ể p â t m x ượ – – m ượ tro t ự

t ể qu ó vừ ểu ế t ứ uậ vừ vậ ế t ứ ó ể t ệp Để

SV t ấy ượ ều sâu sắ tr t ứ ề ệp p vừ o ọ ượ ều

m ều tro t ự t P t ờ m x ữ t u ượ từ – – m

ứ o tạo ề tập ứ ự yếu tố t ự t ạy ọ PP o tạo

m ạ ệu qu o ự tr uy tắ o tạo từ “th ”[4]

ư vậy t qu v ệ ứu ứu ó qu ế ề t

t ế ết uậ ư s u

- Đ ó ều ứu về sử tập ứ ự yếu tố t ự tế

ề ệp v o ạy ọ p ầ tro o tạo ệp v ó u o tạo

ệp v sư p ạm ó r ở trườ Đạ ọ sư p ạm ứu y

p t tr ể sâu ơ t ếp ậ vớ ều ệm ư uố t uố

sư p ạm tập t uố tập t ự ứu trườ ợp v mở r

ơ nhi u m n h nh Giáo h , oán h , h , inh h , u n giáo , thu t

- Để ó t ể xây ự tập ó tr o tro v ệ o tạo ề ạy ọ

t o uy tắ t ếp ậ o tạo từ “th ” ầ xuất p t từ ữ t uố ề

ệp ó t ật r tro qu tr ạy ọ ở trườ PT ứu ều t ều

ấ mạ ế v trò ủ tư ệu t ự tế tuy vậy, ư ó ệm x về oạ

tư ệu y ư t ứ t u t ập tập ệ t ố ó tư ệu t ự t Đ ều

y ây ó tro v ệ ậ ệ ọ t từ oạ tư ệu t ự tế

- ều ứu ư r ệm tập tập t uố ểm

y u ầu ủ tập t uố quy tr soạ tập t uố uy vậy tập t uố ứ ự yếu tố t ự t ề ệp ư ượ

x o ó ây ó o v ệ x ấu tr trư ơ ủ tập t ự t t ết ập tập t ự t

- ư ó ứu o về sử tư ệu từ t ự t m ọ

ể soạ tập tro ạy ọ ọ p ầ t o ướ t ếp ậ o

tạo từ “th ” ự tr u ầu r tro o tạo ạy m ọ

ừ ữ ết uậ qu trọ tr tro ứu ủ m t tập tru quyết vấ ề s u

1) su v ệ t ố ó ơ sở uậ về tư ệu t ự t v trò p â oạ t u u ướ sử ;

2) su v ệ t ố ó ơ sở uậ về tập t uố t ự t ( v trò y u ầu ấu tr p â oạ ;

3) ây ự quy tr soạ tập từ tư ệu t ự t ;

4) ây ự quy tr sử tập t ự t v o ạy ọ

ư t ứ p â ạy ọ

ó âm ọ v o ọ ó ều t ề ập ế

ạy ọ o uy ư : “ năng y h à h năng th

hi n t qu một s th o tá h y một o t th o tá ph t p một hành ộng

s ph m ng á h h n và v n ng nh ng tri th , á h th , nh ng quy

tr nh ng n”[1] ế t ừ qu ểm tr rầ uấ o r “ năng y h à s th hi n hi u qu một s th o tá h y một o t th o tá

ph h p một hành ộng gi ng y ng á h h n và v n ng nh ng tri

th huy n m n và nghi p v n thi t vào á t nh hu ng y h xá nh”[51]

P o ứu ạy ọ o o sư

p ạm o r “ năng y h à h năng v n ng tri th v huy n m n, nghi p v ng i G v tr ng tri th ho h , phát tri n tr tu và h nh thành th gi i qu n, hành vi o ho ”[33]

ro ạy ọ m ọ t rầ o ư r “ năng y h à n i t i h năng th hi n t qu một s th o tá h y một o t

ệ t t ự tr ướ ủ ớp ọ m P â t ấu

tr u ạy x m t u ạy x u v PP

ểm tr x ế t ứ u t ệu su o ạy

x PTDH x h PPDH xây ự o t ết ế ạy

tr m y ự ất t p â ạy ọ t óm soạ v t ể ệ ạy [21]

r ơ sở t ợp ứu ủ t tr tro uậ y

t về ạy ọ ư s u

- Đ .“ năng à s th hi n ng hành ộng, ph h p v i

m ti u và i u i n th hành ộng y nh tu n th một hu i á th o tá hành vi h y ng x s p x p theo một u tr h y tr nh t nh t nh

ủ m t â ó ượ ờ qu tr o tạo rè uyệ ư t

uy ề u “ năng à h năng h th qu ào t o,

r n uy n th hi n một á h inh ho t á ho t ộng v i t qu t t” [21])

- ạy ọ o m óm ớ

1) óm soạ t ết ế ạy m m

t u ọ x ấu tr o u x ế t ứ trọ tâm, x u t ợp x u v o uyể ự

ọ PPDH - PTDH t ết ế oạt ọ tập t ết ế âu ỏ ự ế

p â ố t ờ ự ế t uố y s t ết ế tập về 2) óm t ể ệ soạ m ử âu ỏ qu

ớp ọc, sử PP – P tr y ợp t ứ oạt ọ tập t u t ập t t p

n lu ện n ng ạ học

- uy tr rè uyệ ạy ọ uy tr tập ợp oạ

ướ t o t ượ sắp xếp t o m t tr tự ợp ể t ế ố tượ

m ế ố tượ t o m m ủ t ể ự ế uy tr t ược ều t ứu ở óm u ó quy tr u

ó oạ quy tr t ạy ọ ó quy tr v m v quy

tr v m ớ quy tr v m qu tr t ượ sắp xếp t

oạ qu t ướ ớ t ự ất u ấp “ ái nh n t ng th ” ó t

ất ơ ắ ết vớ oạt ệp v sư p ạm Đố vớ quy tr v m

t t ự ệ theo ữ ướ ỏ ữ t o t ữ v ệ

t ết t ể[51] P ầ ớ ứu m t ướ oạ t

ạy ọ ều t u quy tr v m ắ ết vớ m ọ ệp v t ể y

t u v o từ óm ạy ọ quy tr t ó t ể ó ữ

ểm u

ro t ệu “ nh thành năng, x o ho trong i u i n n n giáo i h ”, x o qu tr t ạy ọ o

t m oạ oạ p ượ ớ t ệu o ết về oạt

s ượ t ế ư t ế o oạ ạt quy tắ o

t ệ ạ ữ ểu ệ m ự v o ó x o ượ tạo r

oạ r y t o mẫu oạ ắt ầu vậ quy

tắ m t ó t ứ ể tập uyệ oạ 5 Đư ập v ó ệ

t ố ể tập uyệ [30]

ứ v o quy uật tâm ủ qu tr t uy ư

ư r quy tr rè uyệ ạy ọ m o ọ m ướ

ướ - ướ ẫ m t t uyết về t ự ệ ạy ọ ể ểu

m y u ầu p ạt t ứ t ự ệ tr tự t o

t ầ rè uyệ ưu t ự ệ ướ - G t o t mẫu qu s t

ướ - t ế oạ t ự ệ t o mẫu ướ - t ự t o mẫu

ướ - t o t ập s tạo ự tr ơ sở ắm vữ mẫu ướ -

ướ m mẫu ủ v ểu trướ o tập o uyệ tập t r Đ ư sử tập uyệ tập s u u ấp

v ấu t soạ t ất tro

ướ ủ quy tr o tạo o ố tượ m t ứ m

ướ ớ t ệu ủ muố rè uyệ  tr y y u ầu

v ấu t  o tập o  tập 

ều ạ ết qu tập ủ SV  tự o t ệ v m

t ứ tư r tập ứ ự ữ ầ t ết ể soạ  tập t o uậ ết qu ủ tập rè uyệ  soạ o ủ m t

ọ t ể  ạy ở P ể ểm t ệu qu ủ PP) [3],[15],[58]

u (2007) tro ứu về sử t uật số v t

ệu ướ ẫ t ạy ọ ự tr quy tr t x

ủ o r y P tty v ết tắt ư s u t xp t o

m t ết o - t sử ệm mớ ọ s ểm tr v ệu orr t trợ ớ -m mo r tập v sử ạ

v w r us v u t o v t ắ mắ u r s [42],[46],[64]

- Thông qu p â t ứu về quy tr rè uyệ ạy ọ

v ệ p p rè uyệ ạy ọ ó t ể r t r ết uậ s u

+ ề ệ p p ó ều ệ p p tro ó ệ p p ệu qu v ượ

ều ứu ự ọ sử tập tập tập t uố tập t ự h)

quy tr t ạy ọ tr ơ sở qu trọ ể

t xây ự quy tr t o tro ạy ọ ọ p ầ LLDHSH tập t ự t

1 Tƣ iệu h v tƣ iệu th ti n h

ư liệu ạ học

- ư ệu Theo Từ ển Tiếng Việt t tư ệu n giúp cho việc tìm hiểu m t vấ ề ứ vật chất o ười dùng cho m t hoạt ng nhất nh, (3) Tài liệu sử d ng cho m ứu [44] Theo viện Ngôn ngữ họ tư ệu

ất liệu/ nhữ ể làm ra m t cái gì khác [62]

ro p ầ tư ệu ó ều ểu u ướ t ứ ất

o r tư ệu ất ệu uy ệu p v o m ất Đây

ểu tư ệu t o r ó t ể ư t uật ữ u o ều

u uật ữ tư ệu ượ ều tro ều vự ủ u số

tế – ệu t ố về p t tr ể tế p về u ủ o

tế số ệu t trưở tế, ó – p về u ờ v sự

ệp â vật sử t â âu ỏ sử – tr về m t t ờ

ữ p ủ â ứ sử ờ ể về m t trậ , ướ

t ứ o r tư ệu t ệu ểu y về t ệu v

ạt ệm tư ệu o tuy u ư ều t ố ất

u ở mấy ểm s u vật ệu ứ s s số ệu p m ấy

tờ ể t o m x ư ệu mớ uy ệu t muố o m r ất p ượ t o ườ sử

ật ệu o m ứu ượ ọ tư ệu P ầ ớ tư ệu ở

ạ v ượ vớ t ệu ro ứu ủ uậ t ư

r về tư ệu ư s u: “t i u à tài i u h i thá ho m h xá nh”

- ư ệu ạy ọ Để trợ oạt ạy – ọ ó ệu qu GV – HS rất ầ

tư ệu ư ệu v o m ạy ọ ọ tư ệu ạy ọ ro qu tr

ạy ọ ó ều t ếp ậ ệm y ro ướ ẫ về ự ọ tư

ệu ạy v ọ tập ủ ở o ắ ustr tư ệu ạy ọ ượ ểu vật ệu tro ạy v ọ tập o m tư ệu truyề t ố t ệu

ọ tập t ệu t m o ạ v tư ệu ệ ạ p m v o p ầ mềm ạy ọ [66]

o o y t tư ệu ạy m t t uật ữ u ể m

t u t uy sử ể u ấp ướ ẫ o m t

ệu qu ọ tập ư ệu ạy ọ ó ều ỡ v ạ u ư ệu

ạy ọ ủ o m t ệu t uyết v m ọ tập [65]

ro ạy ọ m ọ t ể tư ệu ạy ọ m t trư r

ủ từ m ro ạy ọ Đ tư ệu ạy ọ ữ t ệu ứ ự

u ọ tập ư t t số ệu t ểu , ro ạy ọ

ọ tư ệu ạy ọ t ơ ể t ể ố t ữ o, ro ạy ọ

m sử tư ệu ạy ọ o m tư ệu qu ế sự ệ ệu

t v t ệu ệ vật t ệu ọ ữ ọ â t ọ t ệu truyề m ệ [41] ro ạy ọ t uật ệp t

u o r “ i u là nh ng tài li u ch ng nội dung h c t p c th

hi n i d ng ph ng ti n tr c quan, tài li u tham kh o, m u v t, tranh nh, SGK,… vào G ho , SV có th nghiên c u, suy lu n i n một tri

th c khoa h ” ư ệu ó trư ơ trư về m t vật chất v c

trư về m t hình thức - n u Đ trư về u ói lên b n chất và chất liệu các thông tin sử d tro ó t ức thể hiện củ tư ệu chứ ựng trong các kênh sau: Chữ viết (từ và kí hiệu), SGK, sách tham kh o, tạp chí, thông tin khoa học,

số liệu, phiếu ều tra, giáo án của GV và SV,… nh t tr sơ , mô hình, âm t v p m P ,… Đ trư về

m t vật chất quyết nh cái chứ ựng thông tin củ tư ệu còn n i dung củ tư ệu chính là hệ thố ủ Đây trư ơ n quyết nh giá tr củ tư liệu dùng trong dạy học N u tư ệu ượ ng nhiều tiêu chí khác

u ư tr y t t t o ủa thông tin, tính cập nhật của thông tin, p â t ệu ạy m PP t uật ệp t ạ

ệu ướ ẫ ọ tập v t ệu ướ ẫ t ạy ọ [42]

o r tro ạy ọ ọ t Đ uậ t ố ất vớ

số t ở tr o r ư ệu ạy ọ ầ ểu t o r o m

t ệu s o o (SGK) tr m ểu

, p v o v ệ ạy v ọ t t ưu ế

ạ tư ệu ạy ọ về m t m t o ó ó t ể tươ ươ vớ PTDH[34]

Thông qu v ệ t ếp ậ ệm tư ệu ạy ọ ủ ứu

o ở m u o t ấy r ề ất tư ệu vật ệu

u ấp o qu tr ạy – ọ tuy nhiên vật ệu y mớ ở ạ t

ề p â oạ ó ều p â oạ u t y t o m sử t ể

ề m sử tư ệu trợ o v ệ ạy ọ

uất p t từ ất ủ tư ệu v m sử tư ệu tro uậ ủ

m t ề xuất ệm tư ệu ạy ọ ư s u t i u y h à tài i u h

ng nội ung h t p nh m h tr ng i y và ng i h t m ti u h t p”

ư liệu thực tiễn ạ học

- ệm tư ệu t ự t ạy ọ : ự t ữ oạt ủ o

ườ m tạo r ữ ều ệ ầ t ết o sự p t tr ể ủ x [61] ự

t ạy ọ o m tất oạt o v oạt ạy ầ t ết

ủ r tro ữ t uố ất ữ p ạm v t ờ v

t ể m ạt ượ m t u o Để o tạo ất ượ o ở trườ sư p ạm p xuất p t từ ơ r qu tr o ó trườ

P u tr ạy ọ ở trườ P ạ o m v số t uố o ò ỏ

o s tươ p ứ p ó tốt v oạt tro quyết r ơ sở

ệm về tư ệu ạy ọ ết ợp vớ m t u ứu t t ố ất ề xuất ệm tư ệu t ự t ạy ọ môn ọ ở trườ P ọ ắ ọ tư

ệu t ự t ư s u “ i u th ti n à tài i u h ng á minh h ng, á

u ph n ho t ộng y – ho t ộng h , th hi n i ng: ài so n, phi u nh n x t gi , n ho h; h nh nh, ăng ghi m ài y, ăng ghi h nh ài

y, nh m h tr ng i y - ng i h t m ti u h t p“

ro tr tư ệu t ự t s ượ xử t o u s u:

u ố từ qu tr ạy ọ m ọ ở trườ P u thông tin tro qu tr ạy – ọ ở trườ P t ứ ểu ệ ở ạ v

o ạ t uật số sử ng: tư ệu t ự t s u t u t ập s

ượ p â oạ tập ệ t ố ó ưu trữ âu p v o ều m

u tro ạy ọ

- P â oạ tư ệu t ự t ạy ọ Để t uậ ợ o v ệ t u t ập sử

t p â oạ tư ệu t oạ ư ệu v v tư ệu t uật số + ư ệu v o m o m ọ ủ o ủ o sinh TTSP P ếu ậ x t ự ờ P ếu ều tr u ầu ủ ểm tr ủ

ế ệm sơ o v ,

+ ư ệu t uật số o m âm t ết ạy ủ

o s TTSP mẫu m ọ ủ o v Đ o tạo ết

ợp vớ tru tâm ọ ệu t ết ạy ủ tro

p ò t ệm p oạt ạy v ọ tro p ạm v m t t ết ọ

- u u tư ệu t ự t ạy ọ : u ” ữ y u ầu t u tuâ

t ủ ữ uy tắ ất m t ướ o s p m vự o

ó t o m x [44] u tư ệu t ự t ạy ọ ữ y u ầu tố

t ểu p u oạt ạy ọ v t ứ t ể ệ ủ tư ệu

ư ệu t uật

số

- Hình nh: trung thự r r qu s t r oạt ủ v

- Âm thanh: n i bật, rõ ràng, hạn chế tố tạp âm, nghe rõ lời nói của GV và HS

ư ng ử ụng tư liệu thực tiễn tr ng ạ học

ro ạy ọ ệt ạy ọ ọ p ầ uậ v PP ở ạ ọ tư

t ướ s ở t ự vật ể uố ây

- Sử d ể thay thế hay b sung cho tiết dự giờ kiến tậpở trườ P

Đây ướ sử tư ệu t uật số tro ó ất c ược xem chung m t giờ dạy t y t ế o ờ ế tập sư p ạm ở trườ P Đoạ

to t ết dạy(có thể quay lại m t hay nhiều lầ s u ó ó sự p â t v

t o t u m t t ết ọ ( ượ soạ tro p ếu ự ờ)

ừ v ệ x ướ tro ờ ớp ế sự p ợp ữ oạt ủ

vớ u v sự tươ t ữ v s ọ tập v ệ

p t uy ữ ưu ểm ắ p ữ ượ ểm ủ ạy tro ọ

ọ p ầ PP t ể r t r ọ o t â trướ TTSP

ro ờ t ự ếu o x m mẫu – u ó ở vật – ọ o P ết ợp ru tâm ọ ệu

p t ết ợp vớ ứu m t u soạ u ự ờ t ết ọ qu

p â t ậ x t ượ p ầ t ể ệ ủ ườ

tr ạ t u ọ ượ t ể ệ trong , ấu tr

u ọ tr ể PPDH – P ọ ệ t ố âu ỏ sử tro t ứ ủ ố ọ t ứ tạo m trườ ọ tập t â t ệ

o tiết tập dạy của giáo sinh với d ng ý rèn luyện cho SV m t ạy học nhất nh trong hệ thố ự sư p ạm củ ươ tr o tạo t

oạ ắ ọ ược ghi hình, phát lại trên màn hình với số lần cần thiết ể từng

óm ưới sự ướng dẫn của gi ng viên, tập ượt quan sát, phân tích t m ,

th o luận rút kinh nghiệm ề xuất c i tiế t o ướng vận d ng những kiến thức lí luậ ọ P ươ sửa chữ ược m t SV trong nhóm thể hiệ ược ghi hình,

m r p â t t m c n thận lần thứ qu ó t ấy mình trên màn hình, tự

mứ ạt ược và nhữ ểm yếu cần rèn luyện tiếp Chu trình xoắ ố trên cứ tiếp di o ến khi SV làm chủ ượ ững ự sư p ạm cần rèn luyện [26],[55] ư vậy vừ ượ ọ t qu oạt ủ

vừ ượ ọ ẫ u o ó oạt ọ trở s â ủ

Dạy học vi mô giúp khắc ph ượ ểm o tạo thiên về lý thuyết, SV hình thành và phát triể ực nghề nghiệp m t cách tuần tự t qu oạt

qu s t p â t p ệ tự ều tr ơ sở ết ợp t ự t v

t uyết ro p ươ p p ạy học này, có sự ó óp qu trọ ủ tư ệu

ờ ó tự so m tro ều ch nh hành vi ứng xử sư phạm Tuy vậy p ươ p p ạy và họ y ư p biến ở trườ sư p ạm