Xet nghiem chan doan giang mai

➢Thiết bị chuyên môn và kinh nghiệm của người soi➢Nhầm với các xoắn khuẩn gây bệnh và không gây bệnh khác ➢Phải làm ngay lập tức ➢Không chỉ định cho tổn thương trong miệng ➢ Âm tính giả

Ca lâm sàng

Bệnh nhân nam – 28 tuổi

Khám lâm sàng

❖Hạch bẹn trái 1*2 cm chắc, di động, không đau

❖Miệng, da toàn thân, lòng bàn tay – bàn chân bình thường

❖Khám thần kinh bình thường

Nhuộm Fontana Tribondeau

Chẩn đoán

Giang mai I

Xét nghiệm huyết thanh

❖ TPHA dương tính 1:80

❖ RPR dương tính nhẹ

❖Test nhanh chẩn đoán giang mai: âm tính

❖ELISA chẩn đoán giang mai: âm tính

❖HIV test nhanh: âm tính

Các xét nghiệm

chẩn đoán giang mai

Diễn biến của bệnh giang mai (GM) không điều trị

Primary (Chancre )

Seconda ry (Rash)

Latent Syphilis (No signs of disease)

Tertiary

Benign gummatous Cardio-vascular syphilis Neurosyphilis

Xét nghiệm chẩn đoán

❖Trực tiếp T pallidum trên tổn thương

➢Kính hiển vi nền đen

➢Miễn dịch huỳnh quang trực tiếp - T pallidum (DFA-TP)

❖Test huyết thanh không trực tiếp

➢Test không đặc hiệu

➢Test đặc hiệu

❖Sinh học phân tử

➢Thiết bị chuyên môn và kinh nghiệm của người soi

➢Nhầm với các xoắn khuẩn gây bệnh và không gây bệnh khác

➢Phải làm ngay lập tức

➢Không chỉ định cho tổn thương trong miệng

➢ Âm tính giả

Dưới kính hiển vi nền đen

Miễn dịch huỳnh quang trực tiếp với T pallidum

(DFA-TP)

❖Khẳng định T pallidum trực tiếp trên tổn

thương bằng nhuộm miễn dịch huỳnh quang

❖Ưu điểm

➢ Như kính hiển vi nền đen

❖Nhược điểm

➢ 1-2 ngày

Test huyết thanh giang mai

❖Xác định kháng thể trong huyết thanh

❖Vai trò chính trong chẩn đoán

Test không đặc hiệu

❖ Nguyên lý

➢Xác định kháng thể IgM và IgG

➢Kháng nguyên thường là cardiolipin-lecithin-cholesterol

➢Không đặc hiệu cho T pallidum

❖ Bao gồm VDRL, RPR, TRUST, USR

➢Phản ứng cố định bổ thể: Wasserman reaction

➢Phản ứng lên bông

• VDRL: Venereal Disease Research Laboratory

• RPR: Rapid Plasma Reagin

Test không đặc hiệu

➢Theo dõi điều trị

➢Đánh giá tái nhiễm

Nguyên lý RPR

RPR định tính

RPR định lượng (1:64)

Biển đổi test không đặc hiệu trong các giai đoạn

của GM và ảnh hưởng của điều trị

Test đặc hiệu

❖Nguyên lý

➢Xác định kháng thể

➢Kháng nguyên là T pallidum

❖Bao gồm TPHA, TPPA, FTA-ABS, EIA

➢FTA-ABS: Fluorescent Treponemal Antibody absorption

➢TPHA: Treponema pallidum haemagglutination assay

➢TPPA: Treponemal Pallidum Particle Agglutination

➢EIA: Enzyme immunoassay

FTA- ABS

FTA - ABS

TPHA - TPPA

❖Phát hiện kháng thể IgG và IgM

Biển đổi test đặc hiệu trong các giai đoạn của GM

và ảnh hưởng của điều trị

Biến đổi xét nghiệm huyết thanh với điều trị

treponemal

Non-Treponem al

Time (Years)

Đánh giá kết quả test huyết thanh trong GM

❖ RPR+ve, FTA-ABS-ve

➢ RPR sàng lọc dương tính giả

❖ RPR+ve, FTA-ABS+ve

➢ Giang mai không điều trị

➢ Giang mai muộn đã điều trị trước

đây

❖ RPR-ve, FTA-ABS+ve

➢ Giang mai rất sớm, chưa điều trị

➢ Giang mai sớm đã điều trị

❖ RPR-ve, FTA-ABS-ve

➢ Không bị giang mai

➢ Giang mai thời kỳ ủ bệnh

➢ Giang mai rất muộn

➢ Giang mai có đồng nhiễm HIV

Giá trị của test huyết thanh trong GM chưa điều trị

99-100 98-99

98-99

98-99

PCR

99 100

100

94

EIA

99 100

98 90

T.Western BG+

96

94 

100 100

84

FTA-ABS

99 98

100 85

Trust

98 73

98 100

86

RPR

99 95

100 80

USR

98 75

95 100

78

VDRL

Late Latent

Secondary Primary

Specificity Sensitivity

Test

Diễn biến phản ứng huyết thanh

Tiến hành xét nghiệm

❖Sàng lọc bằng test không đặc hiệu (RPR, VDRL…)

➢Không đắt

➢Độ nhạy cao

➢Độ đặc hiệu không cao

❖Khẳng định bằng test đặc hiệu (FTA-ABS, TPPA…)

➢Đắt

➢Độ đặc hiệu cao

➢Độ nhạy không cao trong một số trường hợp

Các thay đổi hiện nay

❖Tỷ lệ mắc giang mai cực thấp ở nhiều nước công nghiệp

❖Giá xét nghiệm tăng

❖ Sản xuất các test đặc hiệu hoàn toàn tự động

Cách tiếp cận mới trong tình hình

mắc giang mai thấp

❖Sàng lọc bằng test đặc hiệu

(TPPA, EIA, Automated hoặc POC…)

❖Khẳng định bằng test không đặc hiệu

(RPR, VDRL…)

❖Tất cả các bệnh nhân có test đặc hiệu dương tính

cần được làm lại với test không đặc hiệu để chỉ định điều trị nếu cần

Chúng ta nên làm gì nếu có sự bất đồng giữa test đặc hiệu và không đặc hiệu

Tst đặc hiệu dương tính, test không đặc hiệu âm tính

Trường hơp này thường được kết luận là do nhầm lẫn của xét nghiệm hoặc sự nhận định sai của các

bác sỹ lâm sàng

Test đặc hiệu

RPR -

Không mắc giang mai (các trường hợp mới nhiễm không được phát hiện)

Giang mai cũ đã điều trị Nếu chưa từng

điều trị, có thể chỉ định điều trị.

Nghi ngờ dương tính giả với test đặc hiệu

hoặc chưa từng được điều trị trước đó, làm lại

một test đặc hiệu khác.

Nếu test đặc hiệu thứ hai dương tính thì chỉ

định điều trị trừ khi đã điều trị rồi.

Nếu test đặc hiệu thứ hai âm tính, làm thêm

một test đặc hiệu khác để nhận định

Gợi ý các bước tiến hành xét nghiệm huyết thanh sàng lọc GM

Thái độ xử lý trước diễn biến phản ứng huyết thanh

TPHA + Test KĐ và test không đặc hiệu

Test KĐ + Test KĐ + Test

KĐ-Test không đặc hiệu + Test không đặc hiệu - RPR

+/-RPR>=1:16 RPR thấp Test KĐ khác

VDRL>=1:8 VDRL thấp

+

-RPR+ Giang mai Xét nghiệm lại TPHA+ giả

-Xin chân thành cám ơn! Xin chân thành cám ơn!