Tiểu luận Kinh Tế Chính Trị: QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀ SỰ BIỂU HIỆN CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM

Tiểu luận môn KTCT đại học cuối kì điểm cao. Được mình tổng hợp từ rất nhiều nguồn. Bài luận hầu như đầy đủ các thông tin cần thiết. Các cậu có thể sử dụng để làm tài liệu tham khảo cho bài luận của mình. cảm ơn các cậu ^^ Theo kinh tế chính trị MácLênin, ở đâu có sản xuất và lưu thông hàng hóa thì ở đó có sự xuất hiện của quy luật giá trị. Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam chúng ta là một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa một nền kinh tế sản xuất hàng hóa. Thực tế cho thấy việc phát triển kinh tế ở nước ta là không hề dễ dàng. Trong nền kinh tế này bắt buộc chúng ta phải phát triển kinh tế dựa trên một nền tảng cơ sở lý thuyết vững chắc về các quy luật kinh tế, đặc biệt là quy luật giá trị. Quy luật giá trị đóng vai trò “rất” quan trọng trong việc sản xuất và lưu thông hàng hóa của nền kinh tế thị trường nước ta. Chính vì thế, chúng ta cần có hiểu biết về quy luật giá trị, vai trò và tác động của nó tới nền kinh tế, đặc biệt trong nền kinh tế thị trường hiện nay, để có thể vận dụng nó khắc phục những nhược điểm của nền kinh tế và phát triển đất nước. Vì thế nhóm em quyết định chọn nghiên cứu về chủ đề “ Quy luật giá trị và sự biểu hiện của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam.”

Mục lục

PHẦN MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn chủ đề 2

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 3

Chương 1: Tổng quan về quy luật giá trị, kinh tế thị trường và vai trò của quy luật giá trị đối với kinh tế thị trường 4

1 Quy luật giá trị 4

1.1 Tính tất yếu khách quan 4

1.1.1 Lý thuyết giá trị khách quan 4

1.1.2 Lý thuyết giá trị chủ quan 4

1.1.3 Lý luận giá trị lợi ích biên 4

1.2 Khái niệm của quy luật giá trị 5

1.3 Nội dung và yêu cầu của quy luật giá trị 5

1.4 Vai trò của quy luật giá trị 6

1.4.1 Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá 6

1.4.2 Kích thích lực lượng sản xuất phát triển 6

1.4.3 Thực hiện sự bình tuyển tự nhiên và phân hoá người sản xuất thành kẻ giàu người nghèo 7

2 Kinh tế thị trường 7

2.1 Khái niệm kinh tế thị trường 7

2.2 Cơ chế thị trường 8

Chương 2: Biểu hiện của quy luật giá trị đối với nền kinh tế thị trường Việt Nam và biện pháp để vận dụng tối ưu quy luật giá trị ở nước ta 10

1 Sự cần thiết của quy luật giá trị trong phát triển kinh tế thị trường 10

2 Biểu hiện của quy luật giá trị đối với nền kinh tế thị trường nước ta 10

2.1 Trong lĩnh vực sản xuất 11

2.1.1 Nâng cao tính cạnh tranh của nền kinh tế 12

2.1.2 Sự bắt nhịp của Việt Nam trong nền kinh tế thị trường 13

2.1.3 Hội nhập quốc tế 13

2.2 Trong lĩnh vực lưu thông 14

2.2.1 Tạo lập giá cả 14

2.2.2 Nguồn hàng trong lưu thông 15

2.2.3 Điều hòa phân bổ các yếu tố sản xuất giữa các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế 16

2.3 Thành tựu mà Việt Nam đạt được khi ứng dụng quy luật giá trị 17

2.4 Những giải pháp vận dụng quy luật giá trị vào nền kinh tế Việt Nam 17

2.4.1 Phát triển kinh tế,công nghiệp hóa, hiện đại hóa là trung tâm 18

2.4.2 Phát trển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần 18

2.4.3 Tiếp tục tạo lập đồng bộ các yếu tố của kinh tế thị trường, tăng cường vai trò quản lý kinh tế của nhà nước 18

2.4.4 Giải quyết tốt các vấn đề xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực 18

2.4.5 Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực 18

2.4.6 Các giải pháp chủ yếu điều tiết giá của nhà nước ta hiện nay 18

2.4.7 Các giải pháp chủ yếu điều tiết giá cả của nước ta trong thời gian tới để thực hiện bình ổn giá nhà nước ta sẽ đưa ra một số biện pháp lệch về giá trong thời gian tới 19

KẾT LUẬN 21

Tài liệu tham khảo: 22

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn chủ đề

Theo kinh tế chính trị Mác-Lênin, ở đâu có sản xuất và lưu thông hàng

chúng ta là một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa- một nềnkinh tế sản xuất hàng hóa Thực tế cho thấy việc phát triển kinh tế ở nước ta làkhông hề dễ dàng Trong nền kinh tế này bắt buộc chúng ta phải phát triển kinh

tế dựa trên một nền tảng cơ sở lý thuyết vững chắc về các quy luật kinh tế, đặcbiệt là quy luật giá trị Quy luật giá trị đóng vai trò “rất” quan trọng trong việcsản xuất và lưu thông hàng hóa của nền kinh tế thị trường nước ta Chính vì thế,chúng ta cần có hiểu biết về quy luật giá trị, vai trò và tác động của nó tới nềnkinh tế, đặc biệt trong nền kinh tế thị trường hiện nay, để có thể vận dụng nókhắc phục những nhược điểm của nền kinh tế và phát triển đất nước Vì thế

nhóm em quyết định chọn nghiên cứu về chủ đề “ Quy luật giá trị và sự biểu hiện của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam.”

2 Mục đích nghiên cứu

Về đề tài này, đầu tiên, nhóm sẽ nghiên cứu khái niệm chung của quy luậtgiá trị, kinh tế thị trường để có những kiến thức nền, kiến thức cơ bản cho việcnghiên cứu cũng như giúp người đọc có những kiến thức cụ thể về quy luật giátrị, kinh tế thị trường Từ những kiến thức đó, chúng em sẽ tiếp tục bàn luận vànghiên cứu để đưa ra vai trò cũng như sự cần thiết, tác động ( biểu hiện ) củaquy luật giá trị đối với nền kinh tế thị trường nước ta Từ những sự cần thiết,biểu hiện đó chúng ta sẽ rút ra được các giải pháp để tối ưu hóa quy luật giá trịtrong nền kinh tế nước nhà, khắc phục những điểm yếu trong nền kinh tế nhằmđem lại những tiến bộ kinh tế và phát triển đất nước

3 Phương pháp nghiên cứu

Tra cứu tài liệu,tổng hợp và phân tích thông tin, nghiên cứu và đưa ranhận xét

Vận dụng quan điểm toàn diện và hệ thống, kết hợp khái quát và mô tả,phân tích và tổng hợp các phương pháp liên ngành xã hội và nhân văn

Trong quá trình thực hiện bài tiểu luận mặc dù đã cố gắng và tìm kiếm,

chọn lọc tài liệu nhưng không thể tránh khỏi những sai, thiếu sót Mong được sựgóp ý và chỉ bảo của giáo viên để bài được hoàn thiện hơn.

Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy cô

Chương 1: Tổng quan về quy luật giá trị, kinh tế thị trường và vai trò

của quy luật giá trị đối với kinh tế thị trường

1 Quy luật giá trị

1.1 Tính tất yếu khách quan

1.1.1 Lý thuyết giá trị khách quan.

Quan điểm khách quan về giá trị là lý thuyết cho rằng giá trị tức là cái cơ sở, cái quyết định trong quan hệ trao đổi, không phải gì khác là gía trị sử dụng của vật được hiểu như chất tự nhiên tồn tại trong vật, thực chấtcủa quan điểm này là đồng nhất giá trị và giá trị sử dụng Đó chính là gía trị về kinh tế của vật Đó là cơ sở để xem xét quá trình sản xuất như quá trình tạo ra giá trị sử dụng và đó là cơ sở để phân tích sự gia tăng của của cải xã hội

Lý thuyết giá trị chủ quan đồng nhất giá trị với giá trị sử dụng của vật vớitính hữu ích của vật, nhưng cách hiểu "tính hữu ích" đối lập nhau và quan điểm giá trị chủ quan đã cường điệu một trong những nhân tố ảnh hưởng lên giá trị trao đổi của hàng hoá là ý thức, tâm lý chủ quan của cá nhân

Nội dung cơ bản của học thuyết này là: Đối với những hàng hóa cùng loại thì giá trị, giá cả của chúng không nhất thiết phải bằng nhau Sựkhác biệt nhau về giá trị do chúng được hướng tới để thoả mãn các nhu cầu khác nhau Nhu cầu càng cấp thiết thì giá trị, giá cả của hàng hoá càng cao Một hàng hoá có thể thoả mãn nhiều nhu cầu nhưng nhu cầu thực tế nó sẽ thoả mãn mới quyết định đến giá cả Nói cách khác "giá trị của vật được đo bằng lợi ích cận biên của vật đó"

1.2 Khái niệm của quy luật giá trị

Quy luật giá trị là quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và lưu thông hàng hóa, ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có sự tồn tại và phát huy tácdụng của quy luật giá trị Mọi hoạt động của các chủ thẻ kinh tế trong

sản xuất và lưu thông hàng hoá đều chịu sự tác động và chi phối của quy luậtnày Tuân theo yêu cầu của quy luật giá trị thì mới có lợi nhuận, mới tồn tại vàphát triển được, ngược lại sẽ bị thua lỗ và phá sản

1.3 Nội dung và yêu cầu của quy luật giá trị

Trong quy luật giá trị hiện nay, những đối tượng tham gia vào quá trình sản xuất – trao đổi – lưu thông hàng hóa sẽ cần phải đảm bảo thực hiện theo một

số yêu cầu và nội dung nhất định như sau:

Thứ nhất: Trong kinh tế hàng hóa, mỗi người sản xuất tự quyết định hao phí lao động cá biệt của mình, nhưng giá trị của hàng hóa không phải được quyết định bởi hao phí lao động cá biệt của từng người sản xuất hàng hóa, mà bởi hao phí lao động xã hội cần thiết., tức là nếu muốn bán được hàng hóa, tiết kiệm lao động và có lãi thì đối với một hàng hóa người sản xuất phải điều chỉnh làm sao cho hao phí lao động cá biệt của mình phù hợp với mức chi phí mà xã hội chấp nhận được

Thứ hai:Trong lưu thông, hay trao đổi hàng hóa cũng phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết, có nghĩa trao đổi phải theo nguyên tắc ngang giá

Sự tác động, vận hành của quy luật giá trị được thể hiện thông qua sự vận động của giá cả hàng hoá Vì giá trị là tiền đề của giá cả, còn giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị Vì vậy nên phụ thuộc vào giá trị của hàng hóa.

Trên thị trường còn phụ thuộc vào các nhân tố khác như: cạnh tranh, cung– cầu, sức mua của đồng tiền Sự tác động của các nhân tố này làm cho giá cả hàng hoá trên thị trường tách rời giá trị và lên xuống xoay quanh trục giá trị của

nó Hay có thể hiểu một cách đơn giản nhất thì nội dung của quy luật giá trị chính là bao gồm những quy luật kinh tế cơ bản của hoạt động sản xuất – trao đổi – lưu thông hàng hóa Bất kỳ ở đâu diễn ra các hoạt động đó thì đều có sự tồn tại và tác động từ những quy luật giá trị

1.4 Vai trò của quy luật giá trị.

1.4.1 Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá

Trong sản xuất, quy luật giá trị điều tiết việc phân phối tư liệu sản xuất và sức lao động giữa các ngành sản xuất thông qua sự biến động của hàng hoá như

đã nói trên Do ảnh hưởng của quan hệ cung cầu , giá cả hàng hoá trên thị

trường lên xuống xoay quanh giá trị của nó Nếu có ngành nào đó cung không đáp ứng cầu, giá cả hàng hoá nên cao thì người sản xuất sẽ đổ xô vào ngành đó

và ngược lại Nếu cung vượt quá cầu, giá cả sản xuất xuống thấp thì người sản xuất phải chuyển bớt tư liệu sản xuất sang ngành khác.Vì vậy, sự biến động về giá cả xung quanh giá trị không những chỉ rõ sự biến động về kinh tế, mà còn cótác dụng hầu hết nền kinh tế Trong lĩnh vực lưu thông, quy luật giá trị có tác dụng điều tiết nguồn hàng từ nơi giá thấp đến nơi giá cao

1.4.2 Kích thích lực lượng sản xuất phát triển.

Trong nền kinh tế hàng hoá, người nào có hao phí lao động cá biệt

ít hơn hoặc hao phí lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hoá thì người

đó có lợi còn người nào có hao phí lao động cá biệt nhiều hơn thì sẽ bị thiệt vì

đã không thu được toàn bộ lao động đã hao phí Muốn đứng vững và thắng trong

cạnh tranh, mỗi người sản xuất đều luôn tìm cách rút xuống tới mức tối thiểu, hao phí lao động cá biệt Vì vậy, họ phải cải thiện kỹ thuật, tăng năng xuất lên trong nền kinh tế hàng hoá, lực lượng sản xuất được kích thích và phát triển nhanh hơn nhiều so với nền kinh tế tự cung tự cấp, tuy nhiên quy luật giá trị mộtmặt, yêu cầu phải chú ý hạ thấp mức hao phí lao động cá biệt, mặt khác do chạy theo sản xuất những hàng hoá có giá cả cao, cho nên xẩy ra tình trạng có một loại hàng hoá được sản xuất ra quá nhiều, dẫn đến hiện tượng dư thừa, lãng phí

1.4.3 Thực hiện sự bình tuyển tự nhiên và phân hoá người sản xuất thành

kẻ giàu người nghèo.

Trong cuộc cạnh tranh chạy theo giá trị lao động cá biệt của người sản xuất có thể không nhất trí với lao động cần thiết Những người làm tốt làm giỏi

có hao phí lao động cá biệt thấp hơn hao phí lao động xã hội cần thiết Nhờ đó phát tài, làm giàu, mở rộng quy mô sản xuất, bên cạnh đó có những người làm

ăn thua kém có hao phí lao động cá biệt cao hơn hao phí lao động xã hội cần thiết nên bị lỗ vốn có thể dẫn đến phá sản Vì vậy nó mang lại phần thưởng cho những người làm ăn tốt và hình phạt cho những người làm ăn thua kém

2 Kinh tế thị trường

Nền kinh tế Việt Nam ta đã và đang vận hành theo cơ chế thị trường vậy chúng ta phải hiểu thế nào là kinh tế thị trường và cơ chế của nó

2.1 Khái niệm kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường là sự phát triển cao hơn của kiểu tổ chức kinh tế - xã hội mà hình thái phổ biến của sản xuất là sản xuất ra sản phẩm để trao đổi trên thị trường Kinh tế thị trường là một nền kinh tế khách quan do trình độ phát triển của lực lượng sản xuất quyết định, trong đó toàn bộ quá trình từ sản xuất tới trao đổi, phân phối và tiêu dùng đều thực hiện thông qua thị trường

Đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường là các chủ thể tự do lựa chọn các hình thức sở hữu, phương thức kinh doanh, ngành nghề mà luật pháp không cấm Mọi hoạt động kinh tế đều diễn ra theo quy luật của nó, sản xuất và bán hàng hoá theo yêu cầu của thị trường, bán cái gì mà thị trường cần chứ không phải bán cái mình có, tiền tệ hoá các quan hệ kinh tế, các chủ thể được theo đuổilợi ích chính đáng của mình.

2.2 Cơ chế thị trường

Cơ chế thị trường là cơ chế hoạt động của nền kinh tế hàng hoá, điều tiết quá trình sản xuất và lưu thông hàng hoá theo yêu cầu khách quan của các quy luật vốn có của nó như quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền tệ Có thể nói cơ chế thị trường là tổng thẻ các nhân tố kinh tế, cung cầu, giá cả, hàng tiền Trong đó người sản xuất và người tiêu dùng tác động lẫn nhau thông qua thị trường để xác định 3 vấn đề cơ bản là sản xuất cái gì? sản xuất như thế nào? sản xuất cho ai?

Cơ chế thị trường là một trật tự kinh tế, không hề hỗn độn Nó hoạt động như một bộ máy tự động không có ý thức, nó phối hợp rất nhịp nhàng hoạt độngcủa người tiêu dùng với các nhà sản xuất thông qua hệ thống giá cả thị trường Không một ai tạo a nó, nó tự phát sinh và phát triển cùng với sự ra đời và phát triển của kinh tế hàng hoá Lợi nhuận chính là động lực cơ bản của sự vận động nền kinh tế hàng hoá Nó sẽ hướng những người sản xuất vào lĩnh vực mà ngườitiêu dùng có nhu cầu nhiều và bắt họ phải bỏ những lĩnh vực có ít nhu cầu, cũng như buộc bộ sử dụng những công nghẹ mới để có được hiệu quả cao nhất

Cơ chế thị trường là một cơ chế tinh vi được điều tiết bởi các quy luật củathị trường Đó là cơ chế "phạt và thưởng", "thua và được", "lỗ và lãi" của hoạt động kinh tế Trong cơ chế thị trường mọi vấn đề cơ bản của nền sản xuất đều được giải quyết thông qua thị trường và chịu sự chi phôí của các quy luật của thịtrường Do đó có thể nói cơ chế thị trường là guồng máy hoạt động và tự điều chỉnh của nền kinh tế hàng hoá theo yêu cầu của cac quy luật kinh tế vốn có của

nó Các quy luật này quan hệ, tác động lẫn nhau tạo ra những nguyên tắc vận động của nền kinh tế hàng hoá Nói tới cơ chế thị trường, trước hết ta phải nói tới các nhân tố cơ bản cấu thành nó, đó là tiền và hàng, người mua và người bán hàng hoá Từ đó hình thành ra các quan hệ: hàng - tiền, mua - bán, cung - cầu vàgiá cả hàng hoá, hình thành mâu thuẫn cạnh tranh giữa các thành viên tham gia thị trường mà động lực thúc đẩy họ là lợi nhuận Vì vậy thông qua lỗ, lãi mà cơ chế thị trường quyết định các vấn đề kinh tế cơ bản: sản xuất là gì? sản xuất như thế nào? và sản xuất cho ai?

Chương 2: Biểu hiện của quy luật giá trị đối với nền kinh tế thị trường Việt

Nam và biện pháp để vận dụng tối ưu quy luật giá trị ở nước ta

1 Sự cần thiết của quy luật giá trị trong phát triển kinh tế thị trường

Trong một nền kinh tế, mọi hệ thống kinh tế đều được tổ chức bằng cách này hay các khác để tối đa các nguồn lực của xã hội và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đó thì hệ thống kinh tế đều được tổ chức một cách hợp lí bằng nhiều cách khác nhau nhằm sản xuất ra hàng hóa Việc sản xuất hàng hóa phải được tiến hành theo những phương pháp tốt nhất, phân phối hàng hóa sản xuất được sao cho đáp ứng tốt nhất nhu cầu của xã hội Đó là vấn đề cơ bản của tổ chức kinh tế - xã hội Trong nền kinh tế chỉ huy thì những vấn đề cơ bản đều do cơ quan Nhà nước quyết định, còn một nền kinh tế mà trong đó những vấn đề cơ bản của nó do thị trường quyết định được xem là nền kinh tế thị trường

Phát triển kinh tế thị trường là xu thế tất yếu của quá trình đổi mới kinh tế

xã hội Thực tế cho thấy, không có quốc gia nào trên thế giới có nền kinh tế thị trường phát triển lại không có sự điều hành của Nhà nước Mỗi quốc gia có một chính sách quản lí và phát triển kinh tế đặc thù của quốc gia đó, nhưng xét đến cùng thì cũng không thoát khỏi quy luật chung là áp dụng các quy luật kinh tế vàvận hành chúng một cách có hiệu quả vào sự phát triển của xã hội Nó có vai trò điều tiết nền sản xuất hàng hóa một cách hợp lí rồi từ đó gây ảnh hưởng tới nền kinh tế đất nước Chính vì vậy, quy luật giá trị có vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế thị trường của mỗi quốc gia Đối với Việt Nam, nó gây ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế quốc dân thông qua sự điều tiết đối với nền sản xuất hàng hóa

2 Biểu hiện của quy luật giá trị đối với nền kinh tế thị trường nước ta

Nền kinh tế nước ta từ sản xuất nhỏ đi lên sản xuất lớn Xã hội chủ nghĩa,

từ sản xuất tự cung tự cấp lên sản xuất hàng hóa Quy luật giá trị gắn liền nền sản xuất hàng hóa đó còn hoạt động trên một phạm vi khá rộng và trong một

thời gian dài Hiện nay nước ta đang hội nhập theo nền kinh tế thế giới với chính

sách mở cửa hợp tác với các nước Đảng ta đã đưa ra quan điểm "Một nền kinh

tế phát triển theo mô hình nền kinh tế nhiều thành phần, theo định hướng xã hội chủ nghĩa và dưới sự quản lý của nhà nước" Trong quá trình phát triển

nền kinh tế, nước ta chịu tác động của nhiều nhân tố khách quan, một trong những nhân tố khách quan chủ yếu là quy luật giá trị

2.1 Trong lĩnh vực sản xuất

Nền sản xuất Xã hội chủ nghĩa không chịu sự điều tiết của quy luật giá trị

mà chịu sự chi phối của quy luật kinh tế cơ bản của Chủ nghĩa xã hội và quy luậtphát triển có kế hoạch và cân đối nền kinh tế quốc dân Tuy nhiên, quy luật giá trị không phải không ảnh hưởng đến sản xuất Những vật phẩm tiêu dùng cần thiết để bù vào sức lao động đã hao phí trong quá trình sản xuất đều được sản xuất và tiêu thụ dưới hình thức hàng hóa và chịu sự tác động của quy luật giá trị.Trong những thành phần kinh tế khác nhau, tác động của quy luật giá trị có những điểm không giống nhau Nhà nước ta đã chủ động vận dụng quy luật giá trị vào lĩnh vực sản xuất Vì thế các xí nghiệp của chúng ta không thể và không được bỏ qua quy luật giá trị

Một nguyên tắc căn bản của kinh tế thị trường là trao đổi ngang giá tức là thực hiện sự trao đổi hàng hóa thông qua thị trường, sản phẩm phải trở thành hàng hóa Nguyên tắc này đòi hỏi tuân thủ quy luật giá trị - sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở thời gian lao động xã hội cần thiết Cụ thể:

+ Xét ở tầm vi mô: mỗi cá nhân khi sản xuất các sản phẩm đều cố gắng làm cho thời gian lao động cá biệt nhỏ hơn thời gian lao động xã hội

+ Xét ở tầm vĩ mô: mỗi doanh nghiệp đều cố gắng nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, giảm thời gian lao động xã hội cần thiết

Do vậy, Nhà nước đưa ra các chính sách kinh tế để khuyến khích nâng cao trình