CHU DE 1. CO CHE DI TRUYEN VA BIEN DI CAP DO PHAN TU. BAI 1,2,3,4 (hc)

Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - Phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh2. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - Phâ

Trang 1

CHỦ ĐỀ 1: CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ Ở CẤP ĐỘ PHÂN TỬ (3 tiết)

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Nêu được khái niệm gen và kể tên được một vài loại gen

- Nêu được khái niệm mã di truyền và một số đặc điểm của mã di truyền

- Trình bày được diễn biến chính của cơ chế sao chép ADN ở tế bào nhân sơ

- Trình bày được các diễn biến chính của quá trình phiên mã và dịch mã

- Nêu được sơ đồ tóm tắt cơ chế của hiện tượng di truyền ở cấp độ phân tử

- Nêu được khái niệm và các cấp độ điều hoà hoạt động của gen

- Trình bày được cơ chế điều hoà hoạt động của các gen qua Opêron ở sinh vật nhân sơ

- Nêu được ý nghĩa điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ

- Nêu được khái niệm và và các dạng đột biến gen

- Hiểu được nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen

- Nêu được hậu quả chung và ý nghĩa của đột biến gen

2 Kĩ năng:

- Đưa ra các khái niệm về gen,mã di truyền

- Tìm kiếm mối quan hệ giữa cơ chế di truyền từ ADN đến tính trạng

- Kĩ năng tìm kiếm thông tin qua đọc sách,

- Quan sát và phân tích kênh hình

- Quan sát phát hiện kiến thức

- Kĩ năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh và giữa học sinh với giáo viên

3 Thái độ:

- Say mê nghiên cứu khoa học

- Hứng thú và quan tâm với các cơ chế di truyền

- Có quan niệm đúng đắn về sự di truyền các tính trạng của con người

4 Đinh hướng phát triển năng lực

1 Năng lực tự học - Tự nghiên cứu sách giáo khoa, tự học qua các tài liệu khác trên

mạng intetnet

2 NL giải quyết vấn đề - Giải quyết tình huống, đưa ra lời khuyên (tư vấn di truyền)

trong trường hợp người mẹ trên

thông tin

- HS biết khai thác thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, trình chiếu báo cáo kết quả tìm hiểu, thực hiện website…

7 NL ngôn ngữ - Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm trong các nhóm

nghiên cứu

- Giao tiếp giữa học sinh với nhau, giữa học sinh với giáo viên, giữa học sinh với máy tính, internet,…

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 GV:

- Các hình ảnh, video minh họa

- Phiếu hoạt động nhóm, máy chiếu

2 HS:

- Xem trước bài mới

- Tìm kiếm các thông tin và hình ảnh liên quan đến chủ đề

III Chuỗi các hoạt động học

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Trang 2

Trường THPT Phạm Phú Thứ-Quảng Nam; GV: Phạm Thị Thanh Nguy t; GA: Sinh học 12; Ngày soạn: 1/9/2021 ệt; GA: Sinh học 12; Ngày soạn: 1/9/2021

1 chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV Yêu cầu học sinh chia nhóm đôi

thảo luận trả lời câu hỏi sau

- Vì sao con cái sinh ra thường giống bố,

mẹ?

2 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

học tập

- Phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả

thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh

- Con cái sinh ra thường giống bố mẹ là

nhờ thừa hưởng các thông tin di truyền

trong AND hay còn gọi là gen

Vậy gen là gì? Các thông tin đó được di

truyền như thế nào?

1 Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh nhận và thực hiện

nhiệm vụ

2 Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- Đại diện mỗi nhóm trình bày nội dung đã thảo luận

- Các nhóm khác có ý kiến bổ sung

TIẾT 1 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 chuyển giao nhiệm vụ học

tập

GV hướng dẫn HS nêu KN

gen

GV chia HS thành 6 nhóm

- Yêu cầu học sinh nhóm 1,2,3

đọc mục I kết hợp quan sát

hình 1.1 SGK và nêu:

Cấu trúc chung của gen cấu

trúc Vùng mã hóa của gen ở

sinh vật nhân sơ và sinh vật

nhân thực khác nhau ở điểm

nào?

- Yêu cầu học sinh nhóm 4,5,6

đọc mục II kết hợp quan sát

bảng 1 SGK và nêu:

KN Mã di truyền Đặc tính

MDT

2 Đánh giá kết quả thực

hiện nhiệm vụ học tập

- Phân tích nhận xét, đánh giá,

kết quả thực hiện nhiệm vụ

học tập của học sinh

- Chính xác hóa các kiến thức

đã hình thành cho học sinh

- GV nêu thêm:

+ Gen ở sinh vật nhân sơ (vi

khuẩn) mã hoá liên tục, ở sinh

vật nhân thực có các đoạn

không mã hoá (intrôn) xen kẽ

các đoạn mã hoá (êxôn)

+ Dựa vào sản phẩm của gen

người ta phân ra gen cấu trúc,

gen điều hoà

Gen cấu trúc: là gen mang

thông tin mã hoá cho các sản

phẩm tạo nên thành phần cấu

trúc hay chức năng của tế bào

-Học sinh nhận nhiệm vụ theo nhóm

-Thảo luận

2 Báo cáo kết quả

hoạt động và thảo luận

- Các nhóm khác

có ý kiến bổ sung

I/ Gen:

1 Khái niệm:

Gen là một đoạn phân tử ADN mang thông tin

mã hoá cho một chuỗi polipeptit hoặc một phân

tử ARN

2 Cấu trúc chung của gen:

+ Vùng điều hoà (nằm ở đầu 3’ của mạch mã gốc): trình tự nuclêôtit giúp ARNpolimeraza nhận biết và trình tự nuclêôtit điều hòa phiên mã + Vùng mã hoá (ở giữa gen): mã hoá các axit amin

+ Vùng kết thúc (nằm ở đầu 5’ của mạch mã gốc - cuối gen): trình tự nuclêôtit kết thúc phiên mã

II/ Mã di truyền

- Khái niệm: Là trình tự sắp xếp các nu trong gen quy định trình tự sắp xếp các axit amin trong prôtêin

- Đặc điểm chung của mã di truyền:

+ Mã di truyền được đọc từ một điểm xác đinh theo từng bộ ba nuclêôtít mà không gối lên nhau + Mã di truyền mang tính phổ biến, túc là tất cả các loài đều dùng chung một bộ mã di

truyền( trừ một vài ngoại lệ)

+ Mã di truyền mang tính đặc hiệu, tức là một

bộ ba chỉ mã hoá cho một loại axit amin

+ Mã di truyền mang tính thoái hoá, tức là nhiều

bộ ba khác nhau cùng mã hoá cho một loại axit amin, trừ AUG và UGG

Trang 3

Gen điều hoà: là những gen

tạo ra sản phẩm kiểm soát hoạt

động của các gen khác

- Bộ ba mở đầu (AUG) : Quy

định điểm khởi đầu dịch mã, quy

định axit amin

- Bộ ba kết thúc (UAA, UAG,

UGA) : tín hiệu kết thúc quá trình

dịch mã

tập

GV chia HS thành 6 nhóm

GV Yêu cầu học sinh quan sát

hình 1.2 SGK kết hợp đọc

SGK mục III

- Hướng dẫn HS nêu các thành

phần tham gia trong nhân đôi

- Yêu cầu học sinh các nhóm

để mô tả lại diễn biến quá trình

nhân đôi ADN

- Phân tích nhận xét, đánh giá,

kết quả thực hiện nhiệm vụ

học tập của học sinh

- GV hướng dẫn HS nêu các

nguyên tắc trong nhân đôi

-Thảo luận

2 Báo cáo kết quả

hoạt động và thảo luận

- Các nhóm khác

có ý kiến bổ sung

III/ Quá trình nhân đôi ADN (tái bản ADN)

- Xảy ra ở kỳ trung gian (pha S)

1 các thành phần tham gia

- ADN

- Nu trong môi trường nội bào

- Enzim

2 Diễn biến (HS học sgk /9 Có thể không cần ghi bài) + Bước 1 : Tháo xoắn phân tử ADN

Nhờ các enzim tháo xoắn, 2 mạch đơn của phân

tử ADN tách nhau dần tạo nên chạc tái bản (hình chữ Y) và để lộ ra 2 mạch khuôn

+ Bước 2 : Tổng hợp các mạch ADN mới

ADN - pôlimeraza xúc tác hình thành mạch đơn mới theo chiều 5’  3’ (ngược chiều với mạch làm khuôn) Các nuclêôtit của môi trường nội bào liên kết với mạch làm khuôn theo nguyên tắc

bổ sung (A – T, G – X)

Trên mạch mã gốc (3’  5’) mạch mới được tổng liên tục

Trên mạch bổ sung (5’  3’) mạch mới được tổng hợp gián đoạn tạo nên các đoạn ngắn (đoạn Okazaki), sau đó các đoạn Okazaki được nối với nhau nhờ enzim nối

+ Bước 3: Hai phân tử ADN được tạo thành

Các mạch mới tổng hợp đến đâu thì 2 mạch đơn xoắn đến đó  tạo thành phân tử ADN con, trong đó một mạch mới được tổng hợp còn mạch kia là của ADN ban đầu (nguyên tắc bán bảo tồn)

3 Nêu các nguyên tắc trong nhân đôi

Nguyên tắc bổ sung, nguyên tắc bán bảo toàn và nguyên tắc khuôn mẫu

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

1 chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV chia HS thành các nhóm đôi

Giao nhiệm vụ cho các nhóm bằng các

câu hỏi sau

1 Giải thích vì sao trên mỗi chạc chữ Y

chỉ có một mạch của phân tử AND được

tổng hợp liên tục, mạch còn lại tổng hợp

gián đoạn?

2 Quá trình nhân đôi ở sinh vật nhân sơ

và nhân thực khác nhau ntn

2 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

1 Thực hiện nhiệm

vụ học tập

-Học sinh nhận nhiệm vụ theo nhóm -Thảo

1 Eenzim AND polimeraza chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều 5' → 3' nên sự tổng hợp liên tục của cả hai mạch là không thể, mà đối với mạch khuôn 3' → 5', nó tổng hợp mạch bổ sung liên tục, còn mạch khuôn 5' → 3' xảy ra sự tổng hợp ngắt quãng với các đoạn ngắn (đoạn Okazaki) theo chiều 5' → 3'

2

+ Cơ chế nhân đôi ADN ở sinh vật nhân thực về

cơ bản giống với sinh vật nhân sơ

+ Điểm khác trong nhân đôi ở sinh vật nhân thực

Trang 4

vụ học tập

- Phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả

thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh

- Chính xác hóa các kiến thức đã hình

thành cho học sinh

luận

2 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Đại diện mỗi nhóm trình bày nội dung

đã thảo luận

- Các nhóm khác có

ý kiến bổ sung

là :

1.Giống nhau: Đều có chung cơ chế nhân đôi

ADN

- Đều theo nguyên tắc bổ sung, bán bảo toàn

- Đều cần nguyên liệu là ADN khuôn, các loại enzim sao chép, nucleotit tự do

- Đều tổng hợp mạch mới theo chiều 5' - 3'

Khác nhau:

Đặc điểm

so sánh

Tốc độ sao chép

Số đơn vị sao chép

Số loại enzim tham gia sao chép

Quá trình sao chép ADN

Diễn ra liên tục và đồng thời với quá trình phiên

mã và dịch mã

Diễn ra trong pha S của chu kì

tế bào

+

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

tập

GV yêu cầu HS thảo luận

nhóm đôi

GV hướng dẫn HS Hình

thành một số công thức liên

quan đến AND và nhân đôi

AND

- Phân tích nhận xét, đánh

giá, kết quả thực hiện nhiệm

vụ học tập của học sinh

-Thảo luận

- HS trình bày nội dung đã thảo luận

- Các HS khác

có ý kiến bổ

3 MỘT SỐ CÔNG THỨC VỀ ADN

2

N

.3,4

20

N

= 34

ADN

L

2

1 micrômet =10 4 angstron (A 0 )

1 micrômet=10 3 nanômet (nm)

1 mm =10 3 micrômet =10 6 nm

=10 7

A 0

A 1 =T 2

A 2 =T 1

Trang 5

2

Số Nucleotit tự do môi trường cung cấp sau x lần nhân đôi:

+ Ntựdo = Nbanđầu(2x-1) + Atựdo = Ttựdo =Abanđầu(2x-1)

Gtựdo = Xtựdo= Gbanđầu(2x-1)

Câu hỏi trắc nghiệm Câu 1: Trong 64 bộ ba mã di truyền, có 3 bộ ba không mã hoá cho axit amin, 3 bộ ba đó gồm những bộ

ba nào sau đây?

Câu 2: Mã di truyền có tính đặc hiệu, tức là

A tất cả các loài đều dùng chung một bộ mã di truyền

B mã mở đầu là AUG, mã kết thúc là UAA, UAG, UGA

C nhiều bộ ba cùng xác định một axit amin

D một bộ ba mã hoá chỉ mã hoá cho một loại axit amin

Câu 3: Một đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hoá cho một chuỗi pôlipeptit hay một phân tử

ARN được gọi là gì?

Câu 4: Nhiều bộ ba cùng xác định một axit amin, điều này biểu hiện đặc điểm gì của mã di truyền?

Câu 5: Nội dung nào không đúng khi nói về điểm giống nhau giữa sự nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơ

và sinh vật nhân thực?

A Đều có nhiều đơn vị nhân đôi

B Đều dựa trên nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn

C Đều dựa trên khuôn mẫu là phân tử ADN ban đầu

D Đều có sự tham gia của enzim ADN pôlimeraza

Câu 6 : Trong quá trình tự nhân đôi của ADN, các đoạn Okazaki được nối lại với nhau để tạo thành sợi

hoàn chỉnh nhờ loại enzim nào sau đây?

Câu 7: Khi nói về quá trình nhân đôi ADN ở tế bào nhân thực, xét các phát biểu sau đây:

1- Enzim ADN polimeraza không tham gia tháo xoắn phân tử ADN

2- Enzim nối ligaza chỉ tác động lên một trong hai mạch đơn mới được tổng hợp từ một phân tử ADN mẹ 3- Có sự liên kết bổ sung giữa A với T, G với X và ngược lại

4- Sự nhân đôi ADN xảy ra ở nhiều điểm trong mỗi phân tử ADN tạo ra nhiều đơn vị nhân đôi (đơn vị tái bản)

5- Diễn ra ở pha S của chu kì tế bào

Có bao nhiêu phát biểu đúng?

A 1 B 2 C 3 D 4

Câu 8: Một gen rất ngắn được tổng hợp nhân tạo trong ống nghiệm có trình tự nucleotit như sau:

Mạch I : (1) TAX ATG ATX ATT TXA AXT AAT TTX TAG GTA XAT (2)

Mạch II : (1) ATG TAX TAG TAA AGT TGA TTA AAG ATX GTA XAT (2)

Gen này dịch mã trong ống nghiệm cho ra một chuỗi pôlipeptit chỉ gồm có 5 axit amin Hãy cho biết mạch nào được dùng làm khuôn để tổng hợp ra mARN và chiều sao mã trên gen

A Mạch II làm khuôn, chiều sao mã từ (1) → (2)

B Mạch II làm khuôn, chiều sao mã từ (2) → (1)

C Mạch I làm khuôn,chiều sao mã từ (2) → (1)

D Mạch I làm khuôn, chiều sao mã từ (1) → (2

Câu 9: Một gen có 480 ađênin và 3120 liên kết hiđrô Gen đó có số lượng nuclêôtit là bao nhiêu?

A 2400

B 1800

C 3000

D 2040

Trang 6

Câu 10 Một gen có số liên kết hiđrô là 3450, có hiệu số giữa A với một loại Nu không bổ sung là 20%

Gen nói trên tự nhân đôi liên tiếp 5 đợt thì số lượng từng loại Nu môi trường đã cung cấp cho quá trình tự nhân đôi trên của gen là :

A.ATD = TTD = 13950, XTD = GTD = 32550 B.ATD = TTD = 35520, XTD = GTD = 13500

C

ATD = TTD = 32550, XTD = GTD = 13950 D.ATD = TTD = 13500, XTD = GTD = 35520

TIẾT 2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập: phiên mã

và dịch mã

- Chia lớp thành 4 hoặc 6 nhóm,

-Yêu cầu HS đọc sgk, xem hình 2.1, 2.2 và

thảo luận nhóm hoàn thành nội dung sau:

+ Nhóm 1 và 2,3 hoàn thành nội dung I.1, I.2

trong phiếu học tập số 1;

+ Nhóm 4 và 5,6 hoàn thành nội dung I.3 trong

phiếu học tập số 1

2 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học

tập.

- Phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực

hiện nhiệm vụ học tập của học sinh

- Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành

cho học sinh

GV thiết lập công thức và cho HS làm BT vận

dụng

1 Thực hiện nhiệm vụ học tập:

- Học sinh nhận và thực

hiện nhiệm vụ theo nhóm

- Các nhóm khác có ý kiến

bổ sung

IV PHIÊN MÃ

(Đáp án ở phiếu học tập phần I)

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập: phiên mã

và dịch mã

- Chia lớp thành 4 hoặc 6 nhóm,

-Yêu cầu HS đọc sgk, xem hình 2.3 và thảo

luận nhóm hoàn thành nội dung trong pht số 2

tập.

cho học sinh

GV thiết lập công thức và cho HS làm BT vận

dụng

hiện nhiệm vụ theo nhóm

bổ sung

V DỊCH MÃ

(Đáp án ở phiếu học tập phần II)

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

GV yêu cầu các nhóm hoàn thành bài tập sau:

Một gen có 3000 nu khi gen này tham gia

phiên mã và dịch mã ta có những vấn đề lưu ý

sau:

a Số bộ 3 trên mARN được tạo thành sau dịch

mã là: ………bộ 3

b Số a.a trong môi trường cung cấp =

…………axit amin

c Số a.a trong chuỗi pôipeptit hoàn chỉnh =

………axit amin

d Số liên kết peptit trong chuỗi pôlipeptit hoàn

chỉnh = ………

tập:

hiện nhiệm vụ

Đáp án III ở phiếu học

tập

Trang 7

cho học sinh

bổ sung

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

GV yêu cầu các nhóm hoàn thành các câu hỏi trắc nghiệm

Câu 1: Loại enzim nào sau đây trực tiếp tham gia vào quá trình

phiên mã các gen cấu trúc ở sinh vật nhân sơ?

A ADN polymerase B ARN polymeraza

Câu 2 Cho các sự kiện diễn ra trong quá trình dịch mã ở tế bào

nhân thực như sau:

(1) Bộ ba đối mã của phức hợp Met – tARN (UAX) gắn bổ

sung với codon mở đầu (AUG) trên mARN

(2) Tiểu đơn vị lớn của ribosome kết hợp với tiểu đơn vị bé tạo

thành ribosome hòan chỉnh

(3) Tiểu đơn vị bé của ribosome gắn với mARN ở vị trí nhận

biết đặc hiệu

(4) Codon thứ hai trên mARN gắn bổ sung với anticodon của

phức hệ aa1 – tARN (aa1: acid amine gắn liền sau acid amine

mở đầu)

(5) Ribosome dịch đi một codon trên mARN theo chiều 5’ 

3’

(6) Hình thành liên kết peptide giữa acid amine mở đầu và aa1

Thứ tự đúng của các sự kiện diễn ra trong giai đoạn mở đầu và

giai đoạn kéo dài chuỗi polypeptid là:

A (1)  (3)  (2)  (4)  (6)  (5)

B (3)  (1)  (2)  (4)  (6)  (5)

C (2)  (1)  (3)  (4)  (6)  (5)

D (5)  (2)  (1)  (4)  (6)  (3)

Câu 3:Đặc điểm nào sau đây chỉ có ở quá trình phiên mã ở

sinh vật nhân thực mà không có ở phiên mã của sinh vật nhân

sơ?

A Chỉ có một mạch gốc của gen được dùng làm khuôn để tổng

hợp ARN

B Diễn ra theo nguyên tắc bổ sung

C Chịu sự điều khiển của hệ thống điều hòa phiên mã

D Sau khi phiên mã phân tử mARN được cắt bỏ đoạn intron

Câu 4: Vai trò của pôliribôxôm trong dịch mã là gì?

A Làm tăng năng suất tổng hợp prôtêin khác loại

B Đảm bảo cho quá trình dịch mã diễn ra liên tục C Đảm bảo cho quá trình dịch mã diễn ra chính xác D Làm tăng năng suất tổng hợp prôtêin cùng loại

2 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: - Phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh - Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh 1 Thực hiện nhiệm vụ học tập: - Học sinh nhận và thực hiện nhiệm vụ 2 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - Đại diện mỗi nhóm trình bày nội dung đã thảo luận - Các nhóm khác có ý kiến bổ sung Đáp án: 1B; 2B; 3D; 4 D PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 I/ Phiên mã: 1 Khái niệm phiên mã:

2 Kể tên các loại ARN:

Trang 8

3 Cơ chế phiên mã ở sinh vật nhân sơ: 3.1 Các thành phần tham gia: + Mạch được dùng làm khuôn quá trình phiên mã:

+ Enzim tham gia:

3.2 Diễn biến phiên mã:

3.3 Kết quả:

4 Phiên mã ở tế bào nhân thực:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 II/ Dịch mã: 1 Khái niệm:

2 các thành phần tham gia

3 Các giai đoạn: a GĐ Hoạt hoá axit amin:

b GĐ Tổng hợp chuỗi polypeptit:

Trang 9

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP I/ Phiên mã:

1 Khái niệm phiên mã: là quá trình tổng hợp ARN trên mạch khuôn ADN

2 Kể tên các loại ARN: ARN thông tin, ARN vận chuyển và ARN ribôxôm

3 Cơ chế phiên mã:

3.1 Các thành phần tham gia: Mạch được dùng làm khuôn quá trình phiên mã: 3’ – 5’ Enzim tham gia: ARN pôlimeraza Các nu trong môi trường nội bào

3.2 Diễn biến phiên mã:

+ Mở đầu : Enzim ARN pôlimeraza bám vào vùng khởi động làm gen tháo xoắn, mạch 3’-> 5’ lộ ra để khởi đầu tổng hợp mARN

G-X) theo chiều 5’ -> 3’)

+ Kết thúc : Khi enzim di chuyển đến cuối gen gặp tín hiệu kết thúc thì dừng lại

3.3 Kết quả: tổng hợp phân tử ARN có chiều 5’ – 3’ ARN thay đổi cấu hình tạo ra 1 trong 3 loại ARN

4 Phiên mã ở tế bào nhân thực: Còn ở tế bào nhân thực, mARN sau phiên mã phải được cắt bỏ các intron, nối các êxôn lại với nhau thành mARN trưởng thành rồi đi qua màng nhân ra tế bào chất làm khuôn tổng hợp prôtêin

II/ Dịch mã:

1

Khái niệm: là quá trình tổng hợp prôtêin.

2 2 các thành phần tham gia

3

Các giai đoạn:

a Hoạt hoá axit amin:

- aa tự do+ ATP→ aahoạt hoá

- aahoạt hoá + tARN→ aa-tARN

b Tổng hợp chuỗi polypeptit: 3 giai đoạn:

+ Mở đầu

Tiểu đơn vị bé của ribôxôm gắn với mARN ở vị trí nhận biết đặc hiệu

tARN mang axit amin mở đầu (fMet – tARN) tiến vào bộ ba mở đầu

Tiểu đoan vị lớn của ribôxôm kết hợp với tiểu đơn vị bé tạo thành ribôxôm hoàn chỉnh

+ Kéo dài chuỗi pôlypeptit

Hình thành liên kết peptit giữa axit amin mở đầu và axit amin thứ nhất

Ribôxôm dịch chuyển một bộ ba trên mARN đồng thời tARN được giải phóng khỏi ribôsôme

Tiếp theo aa2-tARN lại tiến vào ribôsôme, quá trình cũng diễn ra như đối với aa1

+ Kết thúc : khi ribôxôm tiếp xúc với 1 trong 3 bộ 3 kết thúc (UAA, UAG, UGA) thì quá trình dừng lại Ribôsôme tách khỏi mARN, giải phóng chuỗi polipeptit Sau đó Met cũng được cắt bỏ khỏi chuỗi polipetit, chuỗi pôlipeptit hoàn chỉnh được hình thành

- Pôlyribôxôm: Trên mỗi phân tử mARN, thường có nhiều ribôxôm hoạt động cùng lúc tạo thành poliribôxôm Như vậy mỗi phân tử mARN có thể tổng hợp nhiều chuỗi polipeptit cùng lúc

* Mối quan hệ giữa ADN, ARN và prôtêin.

Nhân đôi

BTVD Một gen có 3000 nu khi gen này tham gia phiên mã và dịch mã 1 lần ta có những vấn đề lưu ý sau:

a Số bộ 3 trên mARN được tạo thành sau dịch mã là: 500 bộ 3 vì mARN chỉ có 1 mạch

b Số a.a môi trường cung cấp cho quá trình dịch mã = 499 axit amin (bộ 3 kết thúc không mã hóa a.a)

c Số a.a trong chuỗi pôipeptit hoàn chỉnh = 498 axit amin (trừ Met bị cắt bỏ sau khi tổng hợp xong)

d Số liên kết peptit trong chuỗi pôlipeptit hoàn chỉnh = 497 (số axit amin – 1)

TIẾT 3

Trang 10

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HÒA

HOẠT ĐỘNG GEN

GV yêu cầu HS nghiên cứu mục I trang

15 SGK Sinh học 12 cơ bản, thảo luận

theo nhóm ( 2 HS ) để thực hiện nhiệm

vụ sau:

- Điều hoà hoạt động của gen là gì?

- Các cấp độ điều hoà hoạt động của

gen ? Bản chất của từng mức độ?

vụ học tập:

- GV gọi đại diện của 2 nhóm trình bày

nội dung đã thảo luận

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS khác bổ

sung

- GV phân tích, chính xác hóa câu trả

lời của HS theo hướng dẫn dắt đến hình

thành kiến thức

II ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA

GEN Ở SINH VẬT NHÂN SƠ

- GV chia lớp thành 6 nhóm (mỗi nhóm

có 1 nhóm trưởng và 1 thư kí)

- GV yêu cầu:

+ Nhóm 1, 2 quan sát hình ảnh về cấu

trúc của Operon Lac và trả lời các câu

hỏi sau:

- Operon là gì?

- Operon Lac ở E.coli gồm những thành

phần nào?

- Nêu chức năng của từng thành phần?

- Gen điều hòa có thuộc Operon Lac

không?

- Gen điều hòa có chức năng gì?

+ Nhóm 3, 4 quan sát hình 3.2a và mô

tả hoạt động của các gen trong Operon

Lac khi môi trường không có lactozo?

+ N

+ Nhóm 5, 6 quan sát hình 3.2a và trả

lời các câu hỏi sau:

- Mô tả hoạt động của các gen trong

Operon Lac khi môi trường có lactozo?

- Điều gì xảy ra khi đường lactozo bị

phân giải hết?

vụ học tập:

- GV gọi đại diện của mỗi nhóm trình

bày nội dung đã thảo luận

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS khác bổ

sung

- GV kiểm tra sản phẩm thu được từ thư

kí

- GV phân tích báo cáo kết quả của HS

- HS nghiên cứu SGK, thảo luận

và trả lời các câu hỏi

- HS đại diện nhóm trình bày

- HS tự ghi nhớ kiến thức đã hoàn thiện

- Nhóm trưởng phân công HS đại diện nhóm trình bày

- HS trả lời

- Thư kí nộp sản phẩm cho GV

- HS tự ghi nhớ

VI KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN

1 Khái niệm:

Điều hoà hoạt động của gen chính là điều hoà lượng sản phẩm của gen được tạo ra (giúp tế bào điều chỉnh sự tổng hợp protêin cần thiết vào lúc cần thiết)

2 Các mức độ: Trong cơ thể việc điều hoà

hoạt động của gen xảy ra ở nhiều mức độ:

- Tế bào nhân sơ: Chủ yếu ở mức độ phiên

mã

- Tế bào nhân thực: mức phiên mã, mức dịch mã, mức sau dịch mã

VII ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN Ở SINH VẬT NHÂN SƠ

1 Mô hình cấu trúc của opêron Lac:

a Khái niệm opêron Lac: Trên ADN của

vi khuẩn, các gen có liên quan về chức năng thường được phân bố thành một cụm, có chung một cơ chế điều hòa được gọi là ôpêron

b Cấu trúc:

- Nhóm các gen cấu trúc Z, Y, A

- Vùng vận hành O (Operator)

- Vùng khởi động P (Promotor)

* Gen điều hoà R nằm ngoài vùng Opêron : kiểm soát tổng hợp protein ức chế, protein này có khả năng liên kết với vùng vận hành dẫn đến ngăn cản quá trình phiên mã

2 Sự điều hoà hoạt động của O pêron Lac :

Môi trường

Gen điều hoà

Vùng vận hành

Vùng khởi động

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	228 KB