Đề tài vay nợ quốc tế trường hợp về tín dụng xuất khẩu

- Vay nợ nước ngoài là khoản vay ngắn, trung và dài hạn do nhà nước, chính phủ củamột quốc gia và các pháp nhân kể cả các pháp nhân có vốn đầu tư nước ngoài vaycủa tổ chức tài chính quốc

GVHD: TS Trương Quang Thông

VAY NỢ QUỐC TẾ - TRƯỜNG HỢP VỀ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU

I- LÝ THUYẾT VỀ VAY NỢ QUỐC TẾ VÀ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU:

1. Lý thuyết về cho vay quốc tế:

a) Định nghĩa về cho vay quốc tế :

- Các khoản vay quốc tế là khoản vay ra ngoài biên giới một quốc gia do đó nó còn đượcgọi là vay nước ngoài hay tài chính xuyên biên giới Sự mở rộng thương mại quốc tế và

mở rộng cho vay qua biên giới của các Ngân hàng thương mại đã mang lại sức sốngmới cho việc cho vay quốc tế ngày nay

- Vay nợ nước ngoài là khoản vay ngắn, trung và dài hạn do nhà nước, chính phủ củamột quốc gia và các pháp nhân (kể cả các pháp nhân có vốn đầu tư nước ngoài) vaycủa tổ chức tài chính quốc tế, của chính phủ, của ngân hàng nước ngoài hoặc của các tổchức, cá nhân nước ngoài khác Như vậy, theo cách hiểu này, nợ nước ngoài là tất cảcác khoản vay mượn của tất cả các pháp nhân của một quốc gia đối với nước ngoài,không bao gồm khoản nợ của các thể nhân (nợ của cá nhân và hộ gia đình)

- Vay nợ ngân hàng quốc tế: Là khoản vay nợ nước ngoài của một quốc gia đối với mộthoặc nhiều ngân hàng nước ngoài Đối tượng vay nợ ngân hàng quốc tế có thể là Chínhphủ, các tổ chức tài chính và các pháp nhân của một quốc gia

b) Phân loại các khoản vay quốc tế :

- Phân loại theo điều kiện vay: vay ưu đãi và vay không ưu đãi Việc xác định các khoảnvay quốc tế là ưu đãi tùy thuộc vào tỷ lệ yếu tố viện trợ (ở VN là 25%) Yếu tố viện trợcủa một khoản vay là giá trị cam kết của nó trừ đi giá trị dịch vụ nợ phải thanh toántheo hợp đồng

- Phân loại theo thời gian vay: Vay ngắn hạn và vay dài hạn

- Phân loại theo chủ thể đi vay: nợ chính thức (khu vực công) và nợ tư nhân (khu vựctư) Nợ chính thức hay nợ chính phủ bao gồm nợ của các tổ chức nhà nước, cơ quanhành chính, tỉnh, thành phố

- Phân loại theo chủ thể cho vay: Nợ đa phương và nợ song phương Nợ đa phương đếnchủ yếu từ các cơ quan Liên hợp quốc, Ngân hàng thế giới, Quỹ tiền tệ quốc tế, cácNgân hàng phát triển khu vực, các cơ quan đa phương như OPEC và liên Chính phủ

Nợ song phương đến từ Chính phủ một nước như các nước thuộc OECD và các nướckhác hoặc đến từ một tổ chức quốc tế nhân danh một Chính phủ duy nhất dưới cácdạng hỗ trợ tài chính, viện trợ nhân đạo bằng hiện vật

- Phân loại theo dòng vốn vào: Tín dụng thương mại, nợ viện trợ có hoàn lại, khônghoàn lại, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư tài chính qua các công cụ tài chínhphái sinh, trái phiếu, cổ phiếu

c) Hình thức cho vay quốc tế :

GVHD: TS Trương Quang Thông

- Cho vay quốc tế cũng tương tự như các khoản vay trong nước như là: các khoản vaykinh doanh quốc tế, bất động sản và thương mại Ngoài ra, cho vay quốc tế cũng có cáckhoản vay thế chấp, cho vay mua nhà hay tái cấp vốn Một số công ty và tổ chức chovay quốc tế còn cung cấp các khoản vay cá nhân, khoản vay xây dựng và tài trợ dựán…

- Ngoài ra, cho vay quốc tế còn có một số hình thức đặc biệt như sau:

 Nhập khẩu và xuất khẩu tài chính:

 Cho vay các công ty con hoặc các chi nhánh của công ty nước ngoài có bảolãnh của của công ty mẹ hoặc các hình thức hỗ trợ khác

 Cho vay các công ty nước ngoài tại địa phương bao gồm cả các quan hệ đối tác

và các cá nhân của công ty đó

 Cho vay hoặc thay thế cho các ngân hàng nước ngoài hoặc chi nhánh tại nướcngoài của các Ngân hàng ngoại cho vay

 Cho vay đối với chính phủ hoặc các tổ chức chính phủ

 Cho vay dự án cùng với các tập đoàn ngân hàng quốc tế để phát triển nguyênliệu, dầu mỏ, khoáng sản, hoặc các dự án khác mà nguồn trả nợ phụ thuộc vào

sự thành công của dự án

d) Các nhân tố ảnh hưởng đến nợ vay quốc tế, chi phí sử dụng nợ :

Chi phí sử dụng là cái giá mà một quốc gia phải trả cho việc sử dụng nợ vay Cái giá phải trảnày ngoài tiền lãi phải trả định kỳ, quốc gia còn phải trả chi phí môi giới, chi phí phát hành nợ(nếu là phát hành trái phiếu), hoặc những chi phí vô hình là những ràng buộc của quốc gia cho vay(nếu là nợ ưu đãi)

Chi phí sử dụng nợ có thể gia tăng do những biến động của kinh tế thế giới cũng như sự thiếulinh hoạt của cơ quan điều hành vĩ mô trong các chính sách tài chính tiền tệ, bởi vì xét về nợ vay,thời gian là yếu tố quan trọng dẫn đến gia tăng rủi ro của khoản vay đó, trong suốt thời gian đi vay

có thể xảy ra những biến cố có lợi hoặc bất lợi đến các khoản vay Những yếu tố đó là: rủi ro về tỷgiá hối đoái, lãi suất thị trường, lạm phát và những rủi ro quốc gia khác

- Tỷ giá hối đoái: Đối với vay nợ nước ngoài, các khoản vay thường được tính bằngngoại tệ do đó khi tỷ giá đồng nội tệ biến động so với đồng tiền đi vay thì sẽ ảnhhưởng tới khoản vay nợ Do vậy, để khắc phục các quốc gia phải có một chính sáchquản lý tỷ giá rất linh hoạt Biện pháp bảo hiểm tỷ giá đối với các khoản vay thươngmại cho xuất nhập khẩu ngắn hạn là thực hiện mua bán hợp đồng quyền chọn

- Lãi suất thị trường thế giới: Thông thường, lãi suất của các khoản vay thường được xácđịnh dựa trên lãi suất của thị trường thế giới như LIBOR, SIBOR…

- Rủi ro quốc gia: Rủi ro quốc gia là những biến cố có thể xảy ra đối với quốc gia như:Chính trị, chiến tranh, tình hình an ninh xã hội, … Điều này được lượng hóa qua hệ sốtín nhiệm của quốc gia Hai tổ chức lớn nhất và co uy tín nhất về xếp hạng tín nhiệmtrên thế giới đó là Moody’s và Standard & Poor’s

- Lạm phát: Lạm phát là vấn đề khó khăn luôn gặp phải tại các quốc gia đang phát triển.Mức lạm phát này thường cao hơn các nước chủ nợ là các quốc gia đã phát triển Theo

GVHD: TS Trương Quang Thông

lý thuyết về ngang giá lãi suất, lạm phát trong nước cao hơn lạm phát nước ngoài thì tỷgiá hối đoái sẽ tăng lên để bù đắp lại khoản chênh lệch đó do đó có thể làm tăng mức

nợ vay mức nợ vay thực tế

2. Mối liên hệ giữa việc vay nợ quốc tế và khủng hoảng:

Nợ nước ngoài tạo ra nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế nhưng có điểm giới hạn, nếu vượtquá điểm này sẽ tạo ra gánh nặng cho nền kinh tế Từ những năm thập niên 60 các nhà kinh tế đềucho rằng việc chuyển giao các nguồn lực nước ngoài (thông qua các khoản vay, viện trợ và tài trợ)tại các nước kém phát triển là cần thiết, nó bổ sung nguồn vốn thiếu hụt trong nước Với nguồnvốn được bổ sung sẽ giúp các nước chuyển đổi nền kinh tế của họ để tạo ra mức tăng trưởng caohơn Qua quá trình này có thể thấy mối liên hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế là vớimột quốc gia đang phát triển mức vay nợ hợp lý có khả năng tăng cường tăng trưởng kinh tế.Tuy nhiên về sau các nghiên cứu lại cho thấy càng gia tăng nợ thì tăng trưởng kinh tế sẽ càngtốt hơn Nợ nước ngoài tạo ra nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế nhưng có điểm giới hạn nếu vượtquá điểm này gia tăng nợ sẽ tạo ra gánh nặng cho nền kinh tế

• Mối quan hệ giữa cơ cấu nợ và khủng hoảng nợ

- Khủng hoảng thập niên 1990s cho thấy rủi ro cao đi kèm với vay nợ ngắn hạn và vaybằng ngoại tệ: Nợ ngoại tệ làm giảm tính bền vững nợ do đó có thể dẫn đến khủnghoảng (Eichengreen and Hausmann, 1999; Eichengreen, Hausmann and Panizza, 2003)

và Nợ ngắn hạn tương quan với xác suất xảy ra khủng hoảng nợ (Detragiache andSpilimbergo, 2001)

- Mức nợ công (so GDP) bình quân nước đang phát triển thường thấp hơn nước pháttriển, nhưng không nói lên khả năng khủng hoảng

- Nhật vẫn an toàn với mức nợ rất cao (cơ cấu nợ và lãi suất gần 0%)

- Các nước đang phát triển rơi vào khủng hoảng nợ khi tỷ lệ nợ/GDP khoảng 30%.(Reinhart, Rogoff and Savastano, 2003)

- Cơ cấu nợ xấu không phải là nguyên nhân căn cơ của khủng hoảng nợ Có quan hệgiữa cơ cấu nợ với chất lượng chính sách và thể chế (Burger and Warnock, 2006;Guscina and Jeanne, 2006; and Claessens, Klingebiel and Schmukler, 2007)

3. Thị trường vay nợ quốc tế tại các nước đang phát triển, Các nhân tố làm cho mức vay nợ quốc tế của các quốc gia này cao hơn so với các quốc gia khác:

Trích dẫn tài liệu “Determinant of International BankLending” - Tác giả: Serge Jeanneau và Marian Micu, viết năm 2002 Bài viết này phân tích các yếu tố quyết định việc gia tăng các khoản

vay ngân hàng quốc tế ở các quốc gia thuộc khu vực châu Á, Đông Âu và châu Mỹ Latin

a) Thị trường vay nợ quốc tế tại các nước đang phát triển, tiêu biểu là các nước Châu Á,Đông Âu và Châu Mỹ Latin (Graph 1):

Sự gia tăng nợ quốc tế lớn nhất là tại các nước Châu Á, kế đến là các nước Đông Âu và cácnước Châu Mỹ Latin Nguyên nhân là do:

GVHD: TS Trương Quang Thông

- Do sự tăng trưởng của thương mại, tín dụng thương mại, tự do hóa lĩnh vực tài chính,

sự ra đời của các trung tâm ra nước ngoài, những thuận lợi trong việc đưa ra các khoảnvay ngắn hạn trong việc quản lý, giám sát khi quan hệ quốc tế và cơ hội kinh doanhchênh lệch đã được tạo ra do lãi suất danh nghĩa nội địa cao và tỷ giá cố định hay gầnnhư cố định đã làm gia tăng nợ vay ngắn hạn

- Tỷ lệ gia tăng các khoản vay ngắn hạn cao nhất là ở Châu Á, thể hiện sự phát triểnnhanh chóng của hệ thống ngân hàng trong nước và ra nước ngoài, hoặc cũng có thể là

do sự kinh doanh chênh lệch lãi suất của các ngân hàng quốc tế

- Sự mở rộng hoạt động kinh doanh của các ngân hàng Châu Âu tại các nước Châu Á vàChâu Mỹ Latin Sự gia tăng các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài và thương mại củacác công ty Châu Âu và kinh doanh kém hiệu quả của các hoạt động kinh doanh truyểnthống trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng của Châu Âu suy yếu, đến cuối năm 1997, cácngân hàng Châu Âu đã tiếp xúc cao nhất đối với các nước có thị trường mới nổi

- Cuộc Khủng hoảng Châu Á nổ ra vào tháng 7 năm 1997 là điều tồi tệ đối với thịtrường cho vay ngân hàng quốc tế Mặc dù tổng mức cho vay các nước đang phát triển

đã đạt được kỷ lục mới vào cuối năm 1997 nhưng sự giảm sút đã xuất hiện Các ngânhàng nhanh chóng giảm những cam kết của họ đối với chính phủ các nước Châu Á,không thực hiện cho vay ngắn hạn và thay vào đó họ gia tăng tiếp xúc với các nướcChâu Mỹ Latin và các nước Đông Âu

- Hiện nay thì xu hướng trên đã được thay thế bởi các khoản vay ngân hàng dài hạn

b) Các nhân tố làm cho mức vay nợ quốc tế tại các quốc gia đang phát triển cao hơn so vớicác quốc gia khác:

• Nhân tố thúc đẩy :

GVHD: TS Trương Quang Thông

- Chu kỳ kinh tế/chênh lệch sản lượng của nước cho vay: Theo nghiên cứu thì đối vớicác nước cho vay, khi hoạt động kinh tế trong nước yếu đi thì các nước này có xuhướng tìm kiếm các đơn vị bên ngoài để cho vay và ngược lại là khi các quốc gia này

có tốc độ tăng trưởng kinh tế lớn có thể dẫn đến xuất hiện những cơ hội cho vay trongnước không đủ sức hấp dẫn để giảm bớt các khoản cho vay nước ngoài

- Dư thừa thanh khoản tại các nước cho vay chính: Trong nhiều nghiên cứu cho thấy, khicác quốc gia bị dư thừa thanh khoản là do nền kinh tế phát triển chậm lại hoặc thịtrường tiền tệ tăng trưởng quá mức Do vậy, sự dư thừa thanh khoản buộc các nướcnày phải tìm kiếm các thị trường để cho vay như là các thị trường của các nước mớinổi

- Mức độ ưa thích hay ác cảm với rủi ro của nước cho vay: Điều này phụ thuộc vào thái

độ thích hay không thích rủi ro của ngân hàng cho vay nước ngoài Người được ủynhiệm có thái độ không thích rủi ro cao sẽ có tương quan âm đối với việc cho vay ở cácnền kinh tế mới nổi

• Nhân tố kéo:

- Thương mại quốc tế và khuynh hướng thiên vị trong cho vay: Tài chính thương mại làyếu tố chính trong việc mở rộng các khoản vay của ngân hàng cho vay Thêm vào đó,các khoản vay ngân hàng quốc tế thường tồn tại khuynh hướng thiên vị đối với khuvực có quan hệ thương mại thường xuyên- vì quan hệ thương mại sẽ cung cấp thông tin

về điều kiện đầu tư ở các nước đi vay Khoảng cách địa lý cũng là nguyên nhân củaviệc thiên vị cho vay của ngân hàng quốc tế vì lý do thông tin bất cân xứng giữa người

đi vay và người cho vay

- Điều kiện thuộc vể chu kỳ của các nước mới nổi: Sự đột biến hay sự gia tăng trong tốc

độ tăng trưởng GDP của các nước thị trường mới nổi được gắn kết mạnh mẽ với cáckhoản vay ngân hàng quốc tế, nếu một quốc gia có tốc độ tăng trưởng bền vững thì khảnăng trả nợ trong tương lai khả quan nên sẽ thu hút vốn đầu tư nước ngoài Chu kỳkinh tế của các nước mới nổi là một trong nhứng yếu tố để đánh giá mức độ rủi ro tíndụng trong nước, cụ thể là tác động đến các ngân hàng nội địa

- Sự biến động của tỷ giá hối đoái: biến động của tỷ giá hối đoái của một quốc gia vaysong phương là một chỉ số của sự bất ổn tài chính và rủi ro tỷ giá

- Nợ nước ngoài và mức độ tín nhiệm của quốc gia: Mức độ nợ nước ngòai là một thước

đo sự tín nhiệm của một quốc gia Các quốc gia có nợ nước ngoài cao thì các ngânhàng quốc tế sẽ hạn chế việc cho vay

- Chỉ số lợi nhuận

- Các yếu tố khác:

GVHD: TS Trương Quang Thông

 Chính sách tài khóa và tiền tệ:

 Tài khoản vãng lai: Tỷ số TK vãng lai/GDP là một chỉ số yêu cầu đối với thịtrường mới nổi.Khi tài khỏan vãng lai bị âm nhưng nền kinh tế tăng trưởng ổnđịnh và chính sách tốt thì người ta mong đợi sẽ có sự tương quan nghịch giữa

số dư tài khỏan vãng lai và cho vay ngân hàng quốc tế

 Dự trữ ngoại hối: Mức dự trữ ngoại hối cao thì đảm bảo cho chế độ tỷ giá cốđịnh và giảm ảnh hưởng của khủng hoảng Tuy nhiên, chế độ tỷ giá cố địnhlàm cho dự trữ ngoại hối rất nhạy cảm với dòng vốn quốc tế

 Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): FDI gián tiếp dẫn đến việc cho vay ngânhàng quocó tế nhiều hơn Hơn nữa, khi các công ty nước ngoài kinh doanh ở thịtrường mới nổi thì việc cho vay ngân hàng quốc tế tăng

 Thị trường tài chính và tự do hóa tài khoản vốn

4. Tín dụng xuất khẩu:

a) Định nghĩa : Tín dụng xuất khẩu là thuật ngữ dùng cho các khoản tài trợ xuất khẩu trung vàdài hạn, được cấp trực tiếp bởi một ngân hàng hoặc một nhóm ngân hàng cho người mua nướcngoài (hay hiểu người mua là người vay vốn) đã ký hợp đồng với người bán Nhìn chung, một tàitrợ xuất khẩu bao gồm:

- Tín dụng của người mua: đó là một khỏan vay theo quy định, được cấp theo quy định quốc

tế (OECD thỏa thuận), quy định của châu Âu (đối với các hợp đồng nội bộ trong khu vựcEU) và các quy định quốc gia.Trong hầu hêt các quốc gia thuộc khối OECD và một vàiquốc gia không thuộc khối OECD , khoản tín dụng này có thể được hưởng lợi từ việc hỗtrợ xuất khấu dưới hình thức bảo hiểm rủi ro tín dụng bởi Cơ quan Tín dụng xuất khẩu(ECA) có thể kèm theo cơ chế hỗ trợ lãi suất để cung cấp cho người vay một lãi suất tíndụng cố định

- Khoản vay thương mại: có thể được cấp bổ sung cho tất cả hoặc một phần của hợp đồngthương mại không được tài trợ bởi hình thức Tín dụng của người mua nói trên Đây là loạihình không bị ràng buộc bởi các quy định tín dụng thông thường

Tín dụng xuất khẩu được thực hiện theo 2 cách: tín dụng trực tiếp và chương trình hỗ trợ thôngqua chương trình bảo hiểm và bảo lãnh Với chương trình tín dụng trực tiếp: các tổ chức chính phủ

mở rộng tín dụng trực tiếp thường kết hợp với tài chính tư nhân Với chương trình hỗ trợ, chínhphủ gián tiếp hỗ trợ tín dụng xuất khẩu bằng cách tái cấp vốn ưu đãi và hỗ trợ lãi suất cho ngườicho vay tư nhân

- Ở Mỹ, Canada và Nhật : các tổ chức xuất khẩu chính thức được cho vay trực tiếp cho cả tổchức xuất khẩu nội địa và tổ chức xuất khẩu nước ngoài với một mức hỗ trợ nhất định

- Ở Đức, Pháp, Anh và Ý: các tổ chức chính phủ kết hợp cho vay trực tiếp, tái cấp vốn chotín dụng xuất khẩu tư nhân với giá ưu đãi hoặc hỗ trợ lãi suất

Trong cả thị trường cạnh tranh và thị trường độc quyền, người nhận hỗ trợ tín dụng xuất khẩukhông mất gì và người cung cấp hỗ trợ tín dụng xuất khẩu không được lợi gì do đó sẽ không có chiphí hay lợi ích nào Tuy nhiên, chúng ta xem xét phản ứng của thị trường với giá và số lượng xuât

GVHD: TS Trương Quang Thôngkhẩu như thế nào, và việc hỗ trợ này cuối cùng sẽ thuộc về ai, giữa nhà xuất khầu ở quốc gia chovay, những người dân ở quốc gia cho vay là nhũng người cung cấp hỗ trợ và nhà nhập khẩu ởquốc gia vay.

(The Benefits and Costs of Official Export Credit Programs -Heywood Fleisig and Catharine Hill)

b) Lợi ích đối với nhà xuất khẩu

- Được thanh tóan bằng tiền mặt khi hợp đồng thương mại đã được thực hiện

- Không có rủi ro tín dụng, rủi ro chuyển cho ngân hàng cho vay hoặc nhóm ngân hàng chovay (nhà xuất khẩu chỉ chịu trách nhiệm về việc thực hiện hợp đồng thương mại)

- Làm cho bảng cân đối kế tóan đẹp hơn

- Thương lượng với người mua một đề xuất hấp dẫn (lên đến 100% hợp đồng thương mạinếu khoản vay thương mại được cấp) không có các quy định về rủi ro và chi phí

- Đây là hình thức tài trợ với những điều kiện tốt hơn thị trường đưa ra, đặc biệt là về lãisuất vay

- Đây là công cụ tài chính đặc biệt được đưa ra cho một số dự án lớn

c) Đối tượng được vay vốn : Người vay được tài trợ xuất khẩu là người mua hoặc một thựcthể đại diện cho người mua như:

- Chính quyền địa phương (Ngân hàng TW, Bộ Tài Chính)

- Công ty tư nhân hoặc công ty nhà nước

- Ngân hàng tư nhân hoặc ngân hàng nhà nước

d) Loại hợp đồng được tài trợ:

Tài trợ xuất khẩu là loại hình tài trợ cho các điều khoản trung và dài hạn, được tài trợ cho cácthiết bị, bao gồm các hợp đồng dịch vụ và các hợp đồng công trình dân dụng Các đặc tính đượctrình bày sau đây là các thủ tục tài trợ xuất khẩu của Pháp Tuy nhiên, ta có thể xem như là một tàiliệu tham khảo hữu ích:

Một giao dịch xuất khẩu được tài trợ bởi tín dụng của người mua (nếu cần đó là một khỏanvay thương mại) kết hợp bởi 2 loại hợp đông:

- Hợp đồng thương mại; được ký bởi nhà xuất khẩu và người mua Đây là cơ sở pháp lý củaviệc tài trợ tài chính

- Hợp đồng tài chính: hợp đồng tín dụng của người mua – hợp đờng về khoản vay thươngmại được ký bởi ngân hàng cho vay và người mua

Ngay khi khỏan vay được cấp cho người vay, Ngân hàng thanh tóan trực tiếp cho nhà xuấtkhẩu đại diện cho người vay phù hợp với đề nghị không thể thu hồi cho ngân hàng sau này Trongtrường hợp tín dụng của người mua, đề nghị không thể thu hồi được đưa ra bởi một điều khỏankhông thể thu hồi, không cần sự ủy quyền của người mua đối với mỗi lần thanh toán

Tín dụng của người mua có thể tài trợ cho một hợp đồng thương mại hoặc một loạt hợpđồng thương mại

• Đặc điểm của tín dụng người mua : theo quy tắc đồng thuận của OECD như sau:

− Thời gian vay từ 2-10 năm, tùy thuộc vào quy định của nước nhập khẩu Giới hạn tối đa vềviệc trả nợ gốc là:

− Các quốc gia nhóm 1 (các nước phát triển): Tối đa 5 năm

− Các quốc gia nhóm 2 (các nước còn lại): Tối đa 10 năm

GVHD: TS Trương Quang Thông

− Cơ sở vay: tối đa 85% giá trị hợp đồng thương mại + chi phí địa phương (các quốc gianhóm 2) và trong giới hạn trả chậm là 15%

− Thời hạn trả nợ: Trả gốc tối thiểu 6 tháng/lần, lần đầu tiên là 6 tháng sau khi hợp đồngđược thực hiện

− Lãi suất cố định dựa trên cơ sở CIRR – Lãi suất tham chiếu, lãi giảm dần hàng 6 tháng trên

số tiền còn lại

− Phí bảo hiểm tối thỉểu (tiêu chuẩn): phải được tuân thủ theo các đại lý tín dụng xuất khẩu,đối với từng đối tượng khách hàng

• Đặc điểm của khoản vay thương mại:

Trong tài trợ xuất khẩu, khỏan vay thương mại nhằm mục đích bổ sung tài chính bằng tài trợ,theo yêu cầu của người vay, một phần hoặc tất cả giá của dự án mà không được tài trợ bởi tín dụngcủa người mua Ví dụ, tín dụng của người mua không được tài trợ hơn 85% / giá trị hợp đồng,khỏan vay thương mại có thể tài trợ 15% còn lại Loại tiền vay là EUR hoặc các loại ngoại tệmạnh khác

5 Tín dụng xuất khẩu với hoạt động xuất nhập khẩu

a) Vai trò tín dụng xuất khẩu với nền kinh tế

- Tín dụng xuất khẩu góp phần tăng trưởng kinh tế cả mặt lượng và chất, tác động trựctiếp đến quan hệ tích lũy, tiêu dùng, tiết kiệm và đầu tư, từ đó tác động đến tăng trưởngkinh tế Khả năng sản xuất của một quốc gia được thể hiện bằng chỉ tiêu tổng sản phẩmquốc dân Tín dụng xuất khẩu thông qua việc huy đông vốn và cho vay vốn góp phầnvào khai thác hiệu quả các nguồn lực xã hội, nhằm thực hiện GDP thực tế cân bằng vớiGDP tiềm năng

- Tín dụng xuất khẩu tăng làm kim ngạch, doanh thu xuất nhập khẩu, tăng nguồn thuthuế vào ngân sách Nhà nước( thu thuế nhập khẩu, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuếthu nhập cá nhân) Tạo việc làm cho người lao động do doanh nghiệp vay vốn tín dụngxuất khẩu kinh doanh có hiệu quả, mở rộng sản xuất

- Nhờ có sự tài trợ vốn của ngân hàng làm hàng hóa xuất nhập khẩu lưu thông trôi chảy,không bị gián đoạn, tăng tính năng động của nền kinh tế, góp phần ổn định thị trường.b) Vai trò của tín dụng xuất khẩu với hoạt đông xuất nhập khẩu

Hoạt động xuất nhập khẩu có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế Để hoạtđộng này ngày càng phát triển thì ngoài nỗ lực của bản thân các doanh nghiệp xuất nhập khẩu,định hướng phát triển xuất nhập khẩu của Nhà nước còn cần có sự hỗ trợ của các ngân hàng, cácđịnh chế tài chính đẻcung cấp nguồn vốn cho doanh nghiệp Tín dụng xuất khẩu góp phần khaithác lợi thế so sánh thúc đẩy xuất nhập khẩu phát triển, tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, thay đổi

cơ cấu hàng nhập khẩu, tăng cường hiệu quả hoạt động ngoại thương Các mặt hàng xuất khẩucũng ngày càng đa dạng phong phú Những chính sách về điều kiện vay vốn, chính sách lãi suấtcủa ngân hàng nhằm hạn chế rủi ro trong hoạt động vay còn trực tiếp hỗ trợ cho các doanh nghiệpsản xuất kinh doanh, làm tăng khối lượng hàng xuất khẩu Tín dụng xuất khẩu góp phần giải quyếtvấn đề vốn cho các doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, tăng kim ngạch xuấtnhập khẩu của công ty mình Mỗi doanh nghiệp đều tăng kim ngạch xuất nhập khẩu sẽ làm tổngkim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước tăng trưởng và phát triển không ngừng Như vậy tín dụng

GVHD: TS Trương Quang Thôngxuất khẩu góp phần làm tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước, thúc đẩy kinh tế pháttriển.

c) Vai trò của tín dụng xuất khẩu với các doanh nghiệp thực hiện hoạt động xuất nhập khẩuNhờ nguồn vốn tín dụng xuất khẩu được ngân hàng cấp, các doanh nghiệp đảm bảo cho quátrình sản xuất kinh doanh diễn ra liên tục không bị gián đoạn do thiếu vốn sản xuất kinh doanh, tậndụng được các cơ hội kinh doanh Doanh nghiệp có thể thực hiện được các hợp đồng ngoại thươnggiá trị lớn, tăng hiệu quả kinh doanh Nhà xuất khẩu nhờ vốn tín dụng để thu mua chế biến hàngxuất khẩu đúng thời vụ với giá rẻ hơn, thực hiện được theo đúng hợp đồng ngoại thương đã ký.Nhà nhập khẩu mua được những lô hàng lớn, giá cả phù hợp…

Tín dụng xuất khẩu giúp hình thành cơ cấu vốn tối ưu cho các doanh nghiệp, mở rộng quy môsản xuất kinh doanh, thâm nhập vào thị trường quốc tế dễ dàng hơn Không phải lúc nào các doanhnghiệp cũng chỉ sử dụng vốn tự có của mình để sản xuất kinh doanh vì như vậy nếu gặp rủi ro ảnhhưởng đến toàn bộ vốn chủ sơ hữu của anh ta Mặt khác chỉ sử dụng vốn tự có sẽ hạn chế khảnăng mở rộng sản xuất kinh doanh, tăng chi phí về vốn cho doanh nghiệp Do vậy sử dụng vốn tíndụng của ngân hàng là cách làm phổ biến của các doanh nghiệp Nguồn vốn chủ sở hữu chỉ chiếmmột phần nhỏ trong phương án, dự án kinh doanh, còn lại là khoản tín dụng do ngân hàng cấp Tuynhiên nếu tình trang nợ quá cao sẽ dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán Tỷ lệ nợ cao làmtăng rủi ro lượng tiền chảy vào doanh nghiệp, dẫn đến mức lãi suất mong đợi cao hơn Do đó hìnhthành cơ cấu vốn tối ưu cho doanh nghiệp

Tín dụng xuất khẩu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp Do phải trả khoản chiphí lãi vay và tiền gốc trong một khoảng thời gian đã định trước buộc doanh nghiệp làm ăn kinhdoanh phải tính toán chi phí phù hợp để đem lại lợi nhuận Nếu nợ quá hạn, tức là không hoàn trảngân hàng đúng thời hạn doanh nghiệp sẽ phải chịu phạt, ảnh hưởng đến nguồn thu của mình Tíndụng xuất khẩu đẩy mạnh hạch toán kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Tạo uy tín cho doanh nghiệp Thông qua sự tài trợ của ngân hàng như cấp tín dụng xuất khẩu,bảo lãnh thực hiện hợp đồng, doanh nghiệp có điều kiện thực hiện đúng hợp đồng, tăng uy tín khiđàm phán ký kết các hợp đồng ngoại thương

GVHD: TS Trương Quang Thông

II- MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

Mỗi nước phát triển lớn đều thành lập một ngân hàng xuất nhập khẩu Các tổ chức này ra đờinhằm thúc đẩy xuất khẩu thiết bị sản xuất tại nước đó Tài trợ tín dụng xuất khẩu là một đề tàitranh cãi quan trọng giữa các nước công nghiệp trong những năm gần đây

Nói chung, xem ra xu hướng là giảm mức độ trợ giá từng áp dụng trong quá khứ Các điềukhoản và điều kiện mà các cơ quan tài trợ tín dụng xuất khẩu đặt ra được quản lý bởi “Cơ chế tíndụng xuất khẩu hỗ trợ chính thức” (hay gọi kín đáo hơn là “Đồng thuận”) được đàm phán bởi cácnước thuộc Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) Đồng thuận này không có tính chấtràng buộc pháp lý Thông thường vẫn có sự khác biệt đáng kể về các điều khoản và điều kiện sẵn

có từ các nước khác nhau, tùy thuộc vào các tình huống cụ thể

Tín dụng xuất khẩu có thể có hình thức “tín dụng người mua” hay “tín dụng nhà cung ứng”.Nói chung, các cơ quan tín dụng xuất khẩu không muốn gánh chịu rủi ro tín dụng gắn liền với một

dự án mới khởi sự mà không có một hình thức hỗ trợ tín dụng xác định nào Hình 12.4 trình bàycác điều khoản cho vay tiêu chuẩn nhất quán với “Đồng thuận” vào giữa năm 2006

GVHD: TS Trương Quang Thông

1 Giới thiệu về tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for Economic Cooperation and Development - OECD)

OECD là tên viết tắt của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization forEconomic Cooperation and Development), thành lập năm 1961 trên cơ sở Tổ chức Hợp tác Kinh tếChâu Âu (OEEC) với 20 thành viên sáng lập gồm các nước có nền kinh tế phát triển trên thế giớinhư Mỹ, Canada và các nước Tây Âu Hiện nay, số thành viên của OECD là 30 quốc gia, gồm Mỹ,Canada, Áo, Bỉ, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hy Lạp, Iceland, Ireland, Ý, Luxembourg, Hà Lan, Na Uy,

Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh, Nhật Bản, Phần Lan, Úc,New Zealand, Hàn Quốc, Mexico, Cộng hòa Séc, Hungary, Ba Lan, Cộng hòa Slovakia

Mục tiêu ban đầu của OECD là xây dựng các nền kinh tế mạnh ở các nước thành viên, thúcđẩy và nâng cao hiệu quả kinh tế thị trường, mở rộng thương mại tự do và góp phần phát triểnkinh tế ở các nước công nghiệp Những năm gần đây, OECD đã mở rộng phạm vi hoạt động, chia

sẻ kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm phát triển cho các nước đang phát triển và các nền kinh tếđang chuyển đổi sang kinh tế thị trường

Hoạt động của OECD tập trung vào thảo luận và trao đổi giữa các nước về nghiên cứu vàphân tích chính sách, chú trọng vào các vấn đề về chính sách kinh tế, kinh tế và phát triển, tiền tệ

và hối đoái, chính sách môi trường, hóa chất, viện trợ phát triển, quản lý công, thương mại, đầu tưquốc tế và công ty đa quốc gia, lưu chuyển vốn, bảo hiểm, thị trường tài chính, ngân hàng, cạnh