Đề tài TRUNG QUỐC ANH và CUỘC đàm PHÁN GIÀNH CHỦ QUYỀN đối với HỒNG KÔNG

Nguyễn Hoàng Ánh, em đã tiến hành phân tích một cuộc đàm phán quốc tế, đó là “Trung Quốc – Anh và cuộc đàm phán giành chủ quyền đối với Hồng Kông”, qua tiểu luận này em muốn tìm hiểu sâu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA SAU ĐẠI HỌC

********

TIỂU LUẬN

Đề tài:

TRUNG QUỐC - ANH VÀ CUỘC ĐÀM PHÁN GIÀNH CHỦ QUYỀN ĐỐI VỚI HỒNG KÔNG

Học viên thực hiện : Hoàng Quỳnh Ngọc Lớp : KTTG 17.1

STT : 26 Giáo viên hướng dẫn : TS Nguyễn Hoàng Ánh

_Hà nội, 4/2011_

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Các bên tham gia đàm phán 2

2 Đối tượng đàm phán 2

3 Quyền lợi các bên trong cuộc đàm phán 3

4 Các yếu tố ảnh hưởng đến cuộc đàm phán 3

4.1 Yếu tố thời gian 3

4.2 Yếu tố thông tin 3

4.3 Ưu thế các bên trong đàm phán 4

5 Chiến lược và chiến thuật sử dụng trong cuộc đàm phán 4

6 Kết quả cuộc đàm phán 8

KẾT LUẬN 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các mối quan hệ quốc tế, vai trò của đàm phán quốc tế cũng ngày càng gia tăng Đàm phán quốc tế muốn thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thực lực của mỗi bên, điều kiện trong nước, điều kiện quốc tế, kiến thức, trình độ các nhà đàm phán, kỹ thuật đàm phán,v.v Trong các yếu tố trên, kỹ thuật đàm phán của các nhà đàm phán đóng vai trò hết sức quan trọng

Ở nước ta, lý luận về kỹ thuật đàm phán là một lĩnh vực hầu như chưa được đề cập trong giới nghiên cứu quốc tế, nghiên cứu ngoại giao Chúng ta mới có các hồi ký, các bài phân tích kinh nghiệm đàm phán tại Hội nghị Pari về chấm dứt chiến tranh và lập lại hoà bình ở Việt Nam, đấu tranh tại Hội nghị Giơnevơ, v.v Trong khuôn khổ tiểu luận môn học Đàm phán quốc tế” dưới sự hướng dẫn của TS Nguyễn Hoàng Ánh, em đã tiến hành

phân tích một cuộc đàm phán quốc tế, đó là “Trung Quốc – Anh và cuộc đàm phán giành

chủ quyền đối với Hồng Kông”, qua tiểu luận này em muốn tìm hiểu sâu hơn về nghệ

thuật đàm phán cũng như phân tích một số phương pháp đàm phán quốc tế đã được sử dụng thành công trong cuộc đàm phán này

Do khuôn khổ thời gian có hạn cùng trình độ hiểu biết và kiến thức còn hạn hẹp nên bài tiểu luận này chắc chắn sẽ còn những thiếu xót, kính mong sự góp ý của TS Nguyễn Hoàng Ánh và các bạn để em hoàn thiện hơn trong các tiểu luận cũng như luận văn sau này

Xin chân thành cảm ơn!

Sự kiện Hồng Kông được trao trả về cho Trung Quốc năm 1997 là sự kiện gợi nhắc tới những thành công vang dội của nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình trên con đường đưa Hồng Kông về đại lục Bằng việc đề xuất chính sách "một quốc gia, hai chế độ" cùng với những điều chỉnh kịp thời về chiến thuật ngoại giao, Đặng Tiểu Bình đã làm được những điều mà ông muốn, trước một nhà đàm phán tài ba nổi tiếng Thatcher

Ngày 19/12/1984, Thủ tướng Trung Quốc và Thủ tướng Anh ký bản Tuyên bố chung Trung - Anh, theo đó, ngày 1/7/1997, Anh phải trao trả chủ quyền Hồng Kông cho Trung Quốc, Hồng Kông sẽ trở thành Đặc khu hành chính của Trung Quốc

Để giành được chiến thắng mang tính lịch sử như vậy, Trung Quốc đã có những chiến lược đàm phán ngoại giao đúng đắn và phù hợp

1 Các bên tham gia đàm phán:

- Trung Quốc: Đại diện là Đặng Tiểu Bình – Tổng Bí Thư

- Anh : Đại diện là Margaret Thatche – Thủ tướng Anh

và Murray Maclehose – Toàn quyền Anh phụ trách Hồng Kông

- Nội dung đàm phán: Trao trả chủ quyền Hồng Kông cho Trung Quốc

- Thời gian đàm phán: Từ 1980 đến 19/12/1984

2 Đối tượng đàm phán:

Cả Anh và Trung Quốc đều muốn giành chủ quyền đối với Hồng Kông

Hồng Kông có lịch sử vô cùng đặc biêt, từ thời nhà Tần Hồng Kông đã được coi là lãnh thổ của Trung Quốc Năm 1840, Anh phát động cuộc chiến tranh xâm lược Trung Quốc và ép triều đình nhà Thanh phải ký kết hàng loạt các điều ước bất bình đẳng, trong

đó có Điều ước Nam Kinh quy định Trung Quốc cắt nhượng đảo Hồng Kông cho Anh, đồng ý cho Anh thuê phần bắc bán đảo Cửu Long, khu Tân Giới và hơn 2000 đảo lớn nhỏ phụ cận, thời hạn thuê là 99 năm

Ngay từ khi quốc gia mới được thành lập, chính phủ Trung Quốc ngay tức khắc xác

định lập trường: Hồng Kông là một phần lãnh thổ của Trung Quốc và không thừa nhận

ba khế ước bất bình đẳng mà Anh đang thi hành

Năm 1980, chính phủ Trung Quốc và chính phủ Anh bắt đầu đàm phán giải quyết vấn

đề Hồng Kông

3 Quyền lợi các bên trong cuộc đàm phán

 Quyền lợi của Anh: Muốn tiếp tục kéo dài thời gian quản lý Hồng Kông sau năm 1997, được đảm chắc chắn rằng có thể duy trì một Hồng Kông ngày càng phồn thịnh

và phát triển trong tương lai

 Quyền lợi của Trung Quốc: Giành chủ quyền đối với Hồng Kông, tiếp tục duy trì vị thế của Hồng Kông là một trung tâm tài chính kinh tế lớn mạnh, góp phần

4 Các yếu tố ảnh hưởng đến cuộc đàm phán

a) Yếu tố thời gian

Theo như Hiệp ước mở rộng Hồng Kông mà Anh đã ký với Nhà Thanh năm 1898 theo đó cho Anh thuê Hồng Kông thời hạn là 99 năm, như vậy Anh phải trao trả chủ quyền Hồng Kông trước năm 1997 là có cơ sở Trung Quốc hoàn toàn có quyền đơn phương tuyên bố thu hồi Hồng Kông nếu Anh nhất quyết bảo thủ và không đưa ra bất cứ bảo đảm gì về Hồng Kông Do đó Anh cũng phần nào ý thức được mốc năm 1997

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng đưa ra quy định về thời gian đàm phán nhất định, ban đầu đặt ra mục tiêu 2 năm, sau một thời gian dài đàm phán không có nhiều chuyển biến, Trung Quốc thay đổi chiến thuật đàm phán và lấy mục tiêu tháng 9/1984 là ngày kết thúc đàm phán, không để phía Anh kéo dài thời gian lâu hơn nữa

b) Yếu tố thông tin

Sau một thời gian gặp gỡ, trao đổi quan điểm về chủ quyền Hồng Kông giữa 2 bên, Trung Quốc đã hiểu được mối quan tâm của phía Anh thực chất là cơ chế hoạt động kinh

tế chính trị của Hồng Kong sau năm 1997 có thay đổi như thế nào và quyền lợi của Anh sau khi trao trả chủ quyền Hồng Kông cho Trung Quốc, từ đó Trung Quốc có thể thay đổi chiến thuật đàm phán đánh trúng vào những vướng mắc về quyền lợi mà hai bên đang gặp phải

c) Ưu thế của các bên trong đàm phán

 Về phía Anh, họ đã giữ chủ quyền Hồng Kông trong suôt 99 năm, xây dựng lên một Hồng Kông hiện đại và phát triển như ngày nay trong đó các thể chế kinh tế chính trị đều giống của Anh, do đó họ có thể dựa vào những yếu tố đó để tiếp tục giành chủ quyền Hồng Kông Hơn nữa Thủ tướng Anh Thatcher cũng là người nổi tiếng giỏi đàm phán

 Về phía Trung Quốc, họ có cơ sở là Hiệp ước mở rộng Hồng Kông mà phía Anh đã ký theo đó chỉ được thuê Hồng Koong trong vong 99 năm (trước năm 1997) sau

đó phải trao trả lại Trung Quốc hoặc có thể thuê tiếp nếu được sự chấp nhận của Trung Quốc Hơn nữa hiện Trung Quốc là một quốc gia lớn và ít nhiều có tiếng nói trên trường quốc tế, Đặng Tiểu Bình với cương vị là Tổng Bí Thư trực tiếp tham gia đàm phán, một người cũng rất giỏi đàm phán và quyết đoán

5 Chiến lược và chiến thuật sử dụng trong cuộc đàm phán

Trung Quốc đã sử dụng chiến lược đàm phán nguyên tắc để đàm phán giành chủ quyền Hồng Kông Đây là chiến lược đàm phán trong đó phía Trung Quốc quan tâm đến việc suy trì mối quan hệ tốt đẹp với đối tác những vẫn chú trọng lợi ích của bản thân và có tính đến lợi ích của đối tác

- Thái độ thiện chí nhưng lập trường kiên định:

Ngay từ những ngày đầu đàm phán năm 1979, bên Anh vẫn liên tục đưa ra những thông điệp cho phía Trung Quốc biết rằng mục tiêu đàm phán của Anh là tiếp tục kéo dài thời gian quản lý đảo Hồng Kông và muốn phía trung Quốc thừa nhận Anh đã gạt bỏ giới hạn về quyền quản lý “biên giới mới”

Tuy nhiên về phía Trung Quốc, Đặng Tiểu Bình kiên quyết phản đối việc Hồng Kông vẫn thuộc về Anh sau tháng 6/1997 Ông khẳng định chủ quyền của Hồng Kông luôn thuộc về nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và Hồng Kông vẫn luôn có địa vị đặc biệt của mình Hồng Kông là một phần của Trung Quốc - vấn đề này là rõ ràng và không cần bàn luận gì thêm Tuy nhiên, ông cũng khẳng định thêm rằng chính phủ Trung Quốc

có thể cam kết với chính phủ Anh là khi đó cho dù có những quyết định mang tính chính

trị thì quyền lợi của nhà đầu tư vẫn luôn được bảo đảm Họ có thể yên tâm kinh doanh và đầu tư mà không sợ bất cứ ảnh hưởng tiêu cực nào"

Ngày 3/4/1981, trong cuộc hội kiến với Ngoại trưởng Anh tại Bắc Kinh, khi đàm phán đến vấn đề làm sao để tiếp tục duy trì sự ổn định và phồn vinh của Hồng Kông,

Đặng Tiểu Bình nói: "Chúng tôi luôn duy trì chính sách lâu dài đối với Hồng Kông và bảo

đảm rằng phương thức sinh hoạt, chế độ chính trị của nhân dân Hồng Kông sẽ không thay đổi, nhân dân và giới doanh nhân Hồng Kông hãy yên tâm và vững tin bước vào một tương lai tươi sáng hơn"

Nhưng để chinh phục được bà đầm thép nổi tiếng Thatcher không phải là việc dễ dàng Trên thực tế, Đặng Tiểu Bình đã phải trải qua một hành trình đàm phán đầy khó khăn với những tuyên bố rắn đanh không lùi bước của phía Anh

Tháng 9/1982, Đặng Tiểu Bình cùng một vài lãnh đạo cấp cao Trung ương Đảng tiến hành đàm phán với Thủ tướng Thatcher Một lần nữa, ông đi thẳng vào vấn đề: khẳng định chắc chắn quan điểm năm 1997, Hồng Kông nhất định phải thuộc về Trung Quốc Ông chỉ rõ, không chỉ riêng với Thủ tướng Thatcher mà với giới doanh nhân Hồng Kông, chính phủ Trung Quốc đã nói rõ ràng rằng, Hồng Kông nhất định phải thu hồi, đồng thời cam kết chính phủ Trung Quốc luôn tôn trọng và bảo đảm mọi lợi ích trên các phương diện khác nhau của Hồng Kông Kế hoạch xây dựng và khôi phục lại Hồng Kông trở thành một đặc khu kinh tế tài chính lớn đã sẵn sàng

Về phía Anh họ vẫn giữ quan điểm của mình, nhận thấy thái độ kiên quyết của Trung Quốc, chiều ngày 22/9/1982, Thủ tướng Thatcher đến Bắc Kinh Khi bắt đầu cuộc

đàm phán, Thatcher phát biểu: "Với chúng tôi, Hồng Kông luôn thuộc về Anh Đây là ba

điều ước đã được luật quốc tế công nhận Trung Quốc nếu muốn thu hồi Hồng Kông một cách hợp pháp thì chỉ còn con đường duy nhất là thông qua thương lượng để sửa đổi điều ước" Để củng cố thế thượng phong của mình, bà nhấn mạnh rằng việc Hồng Kông ngày

càng phồn thịnh và phát triển trong tương lai chỉ có thể được duy trì nếu Anh vẫn tiếp tục

sở hữu Hồng Kông Tuy Nhưng nếu nhận được những đóng góp mang tính chất thoả đáng

về vấn đề quyền quản lí đặc khu hành chính, bà sẽ kiến nghị vấn đề về chủ quyền Hồng Kông lên Quốc hội Anh

Đối diện với quan điểm cứng rắn của Thủ tướng Thatcher, Đặng Tiểu Bình nói rõ lập trường của Trung Quốc về vấn đề Hồng Kông là hoàn toàn rõ ràng, với ba vấn đề chính: + Thứ nhất là vấn đề chủ quyền, đó là đến năm 1997 Trung Quốc sẽ áp dụng những biện pháp gì để quản lí Hồng Kông;

+ Thứ hai là làm sao để tiếp tục duy trì sự thịnh vượng của Hồng Kông;

+ Thứ ba là hai chính phủ Anh và Trung Quốc cần thương lượng để làm sao trong 15 năm từ thời điểm này cho đến năm 1997 sẽ duy trì không để xảy ra bất cứ tranh chấp

và bất đồng nào"

Đặng Tiểu Bình cũng khẳng định thêm: "Để bảo đảm Hồng Kông luôn luôn phồn

thịnh chúng tôi hi vọng sẽ nhận được những hỗ trợ và hợp tác từ phía Anh quốc Tuy nhiên điều này không có nghĩa là Hồng Kông chỉ có thể phồn vinh khi chịu sự quản lý của Anh quốc Hồng Kông sẽ tiếp tục phát triển khi thực sự thuộc về Trung Quốc Khi đó chính phủ Trung Quốc sẽ áp dụng những chính sách mới phù hợp với tình hình của Hồng Kông"

Trước những lập luận sắc bén và kiên định của ông, Thủ tướng Thatcher bắt đầu lùi bước để dần dần thoả hiệp

- Vận động trên mọi chiến trường:

Bên cạnh việc trao đổi trực tiếp, Đặng Tiểu Bình còn tăng cường vận động sự ủng hộ

ở mọi nơi Bất cứ khi nào thuận tiện, dù ở đâu, ông cũng quay trở về với vấn đề Hồng Kông - Trung Quốc

- Tập trung vào các lợi ích trung trước, sau đó mới thỏa thuận lợi ích đối kháng

Sau nhiều lần đàm phán, tiến trình đàm phán vẫn không thu được kết quả khả quan Trung Quốc luôn duy trì quan điểm của mình đến cùng trong khi Anh chưa thực sự thoả hiệp Thủ tướng Đặng Tiểu Bình lúc đó quy định thời gian đàm phán là 2 năm Người Anh luôn hiểu trên nguyên tắc thì Trung Quốc sẽ không nhượng bộ Nếu Anh muốn bảo

đảm lợi ích của Hồng Kông đến cùng thì thoả hiệp là cách làm duy nhất, thái độ của người Anh lúc này đã có những thay đổi tích cực Từ đó, Trung Quốc đã đưa ra ba lộ trình đàm phán mang tính chất thực tế: "Chuyển giao chủ quyền; Sắp xếp kế hoạch sau năm 1997; Sắp xếp kế hoạch trước năm 1997"

Tuy nhiên Anh chỉ đồng ý bàn luận vấn đề về sắp xếp lại tình hình trước và sau năm 1997, và như thế, họ không nhất trí với việc “giao lại Hồng Kông”, “chuyển giao chủ quyền” hay những từ khác đại loại như thế

Nhận thấy mối quan tâm của Anh hiện tại, Trung Quốc đã nhanh chóng thay đổi chiến thuật đàm phán: Ông Đặng Tiểu Bình trong cuộc họp với các uỷ viên thường vụ

Quốc hội nhất trí: “Trước tiên ta không nên bàn về vấn đề chủ quyền mà nên nói đến việc

làm sao quản lý Hồng Kông sau năm 1997, sau khi vấn đề này được giải quyết thỏa đáng thì hãy từ từ tháo gỡ vấn đề chủ Chính sách này có thể sẽ hướng đến đối tượng đầu tiên được hưởng lợi đó là người Anh Không nên chỉ nói đến lợi ích của nhân dân Trung Quốc mà lợi ích của người nước ngoài cũng nên được tôn trọng”

Chính nhờ cách chuyển hướng mềm dẻo đó mà không lâu sau, cuộc đối thoại giai đoạn hai giữa hai chính phủ cũng đạt được thoả thuận chung Hai bên đi đến quyết định sẽ đàm phán những kế hoạch sau năm 1997 rồi mới đến kế hoạch trước năm 1997, cuối cùng

là thoả hiệp về việc “chuyển giao chủ quyền trên phương diện hữu nghị và không để nảy sinh bất đồng” Tuy nhiên đến đàm phán giai đoạn ba, Anh vẫn kiên quyết giữ lập truwfng sau năm 1997 vẫn tiếp tục quản lý bà thống trị Hồng Koong Thế nhưng Trung Quốc không thỏa hiệp Kết thúc đàm phán vẫn không có tiến triển tích cực nào

Chiều ngày 10/9/1983, Đặng Tiểu Bình lại hội kiến với bà Thatcher, trong đó ông một lần nữa khẳng định lại quan điểm chắc chắn của Trung Quốc rằng vấn đề Anh muốn đổi chủ quyền lấy thống quyền trước sau gì cũng không được, không nên để Trung Quốc đơn phương tuyên bố thu hồi Hồng Kông mà nên từng bước thỏa hiệp, cùng nhau phát triển mối quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia, hai dân tộc

Trước sự kiên quyết của phía Trung Quốc khó có thể thay đổi, hơn nữa những lập luận và khẳng định của Trung Quốc về việc đảm bảo duy trì sự phồn vinh và phát triển của Hồng Kông cũng như những chính sách thể chế kinh tế và quyền lợi của Anh cũng như các nhà đầu tư đang hoạt động tại Hồng Kông, Thủ tướng Thatcher sau đó đã tiến hành những hồi đáp mang tính chất tích cực đến chính phủ Trung Quốc

Trải qua nhiều cuộc đàm phán thứ năm rồi thứ sáu, Anh đã thoả hiệp không nắm giữ quyền quản lý và thống trị Hồng Kông, đồng thời đồng ý cùng Trung Quốc duy trì những

kế hoạch phát triển Hồng Kông sau năm 1997

6 Kết quả cuộc đàm phán:

Trải qua nhiều cuộc đấu tranh căng thẳng và cam go, bằng những lập luận sắc bén cùng thái độ kiên quyết với tư tưởng sáng tạo “một quốc gia hai chế độ”, ngày 19/12/1984, Đặng Tiểu Bình và cộng sự cuối cùng đã đàm phán thành công Anh đồng ý trao lại Hồng Kông cho Trung Quốc trong hoà bình đúng vào ngày 1/7/1997 - 99 năm sau khi Điều ước mở rộng Hồng Kông hết hiệu lực

KẾT LUẬN

Trong đàm phán quốc tế, vai trò của lý luận về kỹ thuật đàm phán ngày càng được thừa nhận Chiến lược, chiến thuật cũng như phương pháp đàm phán rất phong phú, rất đa dạng Không có chiến lược, chiến thuật, cũng như mô hình đàm phán cho mọi cuộc thương lượng, chiến lược, chiến thuật, phương pháp đàm phán chỉ nêu những nhân tố cơ bản, chính, có tính chất nền tảng Tuỳ vào hoàn cảnh, điều kiện cụ thể, đặc biệt tuỳ vào thực lực của mình cũng như mục đích đặt ra cho cuộc đàm phán mà lựa chọn và xây dựng cho mình một chiến lược, phương pháp cũng như chiến thuật phù hợp đảm bảo giành thắng lợi Cái quan trọng là nhà đàm phán phải biết linh hoạt, uyển chuyển vận dụng các chiến lược, sách lược cũng như các cách đàm phán khác nhau Chính nhờ việc sử dụng những chiến lược và phương pháp phù hợp, linh hoạt vì mục tiêu cuối cùng mà Trung Quốc đã thành công trong cuộc đàm phán giành lại Hồng Kông