Tho lun KTTMVN thị trường và thương mại nội địa với phát triển kinh tế xãhội Việt Nam hiện nay

Thị trường và thương mại nội địa thúc đẩy quá trình hợp tác phát triển nhờ hội nhập mở cửa nhưng lại gây ra sự tràn vào ồ ạt của hàng hóa nước ngoài đã tác động không mong muốn đến SX và

M C L C Ụ ỤLỜI MỞ ĐẦU 3 Chương 1 Vai trò của thị trường và thương mại nội địa – Thực trạng phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam hiện nay 4 1.1 Khái quát về vai trò của thị trường và thương mại nội địa 4 1.2 Vai trò của thị trường và thương mại nội địa với phát triển kinh tế xã hội Việt Nam hiện nay 5

1.2.1 Thúc đẩy, tăng trưởng, phát triển kinh tế (ngành, vùng, địa phương) qua các luồng di chuyển H – D, thúc đẩy đầu tư, chuyển giao công nghệ, thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế 5 1.2.2 Thị trường và TM nội địa là cầu nối giữa SX – TD, TMNĐ kết nối thị trường trong và ngoài nước 11 1.2.3 Góp phần giải quyết các cân đối lớn, các vấn đề quan trọng trong nền kinh tế, tăng trưởng, lạm phát, cung cầu – giá cả, các xung đột lợi ích, các vấn đề Kinh

tế - Xã hội – Môi trường 13 1.2.4 Thúc đẩy quá trình cạnh tranh, phân công, hợp tác và phát triển giữa các chủ thể kinh doanh trong và ngoài nước 17

Chương 2 Những hạn chế trong việc phát huy vai trò của thị trường và thương mại nội địa 18

2.1 Mặc dù đầu tư cho TMNĐ góp phần thúc đẩy tăng trưởng phát triển kinh tế nhưng so với các lĩnh vực khác còn quá ít 18 2.2 Tuy tạo ra sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế nhưng lại tạo ra sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, khu vực thị trường 19

2.3 Thị trường và thương mại nội địa thúc đẩy quá trình hợp tác phát triển nhờ hội nhập mở cửa nhưng lại gây ra sự tràn vào ồ ạt của hàng hóa nước ngoài đã tác động không mong muốn đến SX và KD trong nước 20

Chương 3 Một số giải pháp khắc phục những tồn tại chưa phát huy hết vài trò của thị trường và thương mại nội địa đối với sự phát triển của KT – XH của Việt Nam22

3.1 Tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng vật chất, pháp lý và tri thức khoa học và công nghệ cho TT và TMNĐ 22 3.2 Mở cửa thị trường hàng hóa và dịch vụ phân phối theo cam kết quốc tế nhưng phải nâng cao năng lực của các doanh nghiệp trong nước 22 3.3 Nâng cao chất lượng công tác thông tin, dự báo thị trường và các hoạt động xúc tiến thương mại 23

3.4 Tổ chức hệ thuống kinh doanh thương mại hợp lý trên cơ sở đa thành phần kinh tế và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng 23

KẾT LUẬN 24 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

LỜI MỞ ĐẦU

Sau hơn 20 năm đổi mới, thị trường nội địa của Việt Nam đã đạt tới một sự pháttriển nhất định, thương mại trong nước cũng có được những thành tựu đáng kể, đóng gópquan trọng vào sự phát triển, tăng trưởng của nền kinh tế và xây dựng một xã hội tiêudùng thông minh, hiện đại Chính thị trường và thương mại nội địa, dưới sự tác động củacác chủ thể kinh doanh, các cơ quan quản lý và các tác nhân khác, đã phát huy các vai tròcủa mình một cách mạnh mẽ chỉ trong chưa đầy 3 thập kỷ, tạo sự tươi mới cho bộ mặtkinh tế cũng như bộ mặt xã hội của Việt Nam, đồng thời đẩy nhanh quá trình hội nhậpcủa thị trường và thương mại trong nước với thế giới Tuy nhiên, trong bối cảnh mở củahội nhập ngày càng sâu rộng ấy, thị trường và thương mại nội địa của nước ta lại bộc lộnhiều bất cập mà nếu chậm thay đổi, chúng ta sẽ phải trả giá đắt khi hàng hóa của cácnước được tự do vào Việt Nam theo các Hiệp định thương mại được ký kết Nguyên nhân

là do chúng ta chưa phát huy hết vai trò của thị trường và thương mại nội địa, đôi khi là

đi lệch các định hướng của Nhà nước, hoặc do yếu kém về cơ sở hạ tầng, do sự phát triểnmang tính tự phát, manh mún của sản xuất, do sự liên kết lỏng lẻo giữa các khâu của quátrình tái sản xuất xã hội,…

Trước những thành tựu cũng như thách thức đặt ra đối với thị trường và thương mạinội địa của Việt Nam, nhóm 6 đi nghiên cứu sâu hơn về vai trò của thị trường và thươngmại nội địa để thấy rõ hơn tác động quan trọng của thị trường và thương mại nội địa đốivới kinh tế và xã hội của nước ta, từ đó có phương hướng phát triển đúng đắn và có cácgiải pháp khắc phục các tồn tại khiến vai trò của chúng bị lệch lạc, chưa phát huy hết tácdụng Tất cả sẽ được thể hiện qua các phân tích trong bài viết dưới đây với đề tài: “Vai tròcủa thị trường và thương mại nội địa với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam hiệnnay”

Chương 1 Vai trò của thị trường và thương mại nội địa – Thực trạng phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam hiện nay

1.1. Khái quát về vai trò của thị trường và thương mại nội địa

1.1.1 Vai trò của thị trường nội địa

Vai trò thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế qua các luồng di chuyển H-D, đầu tưchuyển giao công nghệ lao động cấu trúc lại sản xuất tiêu dùng trong nước

Là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dung, định hướng dẫn dắt sản xuất, tiêu dùng, thúcđẩy lưu thong hàng hóa thông suốt

Tạo cơ hội cho phát triển các loại hình doanh nghiệp, hình thức kinh doanh mới.Góp phần giải quyết các cân đối lớn, những vấn đề quan trọng trong nền kinh tế,tăng trưởng lạm phát, cung cầu-giá cả, các xung đột lợi ích, các vấn đề xã hôi-kinh tế-môitrường

Đây là căn cứ, đối tượng của kế hoạch hóa

Là vai trò quan trọng thúc đẩy cạnh tranh

1.1.2 Vai trò của thương mại nội địa

Là cầu nối giữa sản xuất-tiêu dùng, giữa thị trường trong nước và quốc tế

Góp phần tham gia vào quá trình phân công, hợp tác giữa các chủ thể kinh doanhtrong và ngoài nước

Góp phần giải quyết tốt mối quan hệ qua thi trường, liên quan đến các cân đối lớncủa nền kinh tế, ổn định và tạo ra sự phát triển lành mạnh của thị trường nội địa

Thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế ngành,vùng, địa phương

Giải quyết việc làm cho xã hội, cải thiện đời sống cho nhân dân

1.2. Vai trò của thị trường và thương mại nội địa với phát triển kinh tế xã hội Việt

Nam hiện nay

1.2.1 Thúc đẩy, tăng trưởng, phát triển kinh tế (ngành, vùng, địa phương) qua

các luồng di chuyển H – D, thúc đẩy đầu tư, chuyển giao công nghệ, thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Trước hết thị trường và thương mại nội địa thúc đẩy, tăng trưởng, phát triển kinh tếcác ngành, vùng, địa phương qua các luồng di chuyển hàng hóa – dịch vụ, mà thể hiện rõ

nhất qua chỉ tiêu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng là toàn bộ doanh thu hàng hoá bán lẻ

và dịch vụ tiêu dùng đã bán ra thị trường của các cơ sở sản xuất kinh doanh (bao gồm:doanh thu bán lẻ hàng hoá của các cơ sở kinh doanh thương nghiệp; doanh thu bán lẻ sảnphẩm của các cơ sở sản xuất và nông dân trực tiếp bán ra thị trường; doanh thu kháchsạn, nhà hàng; doanh thu du lịch lữ hành; doanh thu dịch vụ phục vụ cá nhân, cộng đồng

và các dịch vụ khác do các tổ chức và cá nhân kinh doanh, phục vụ trực tiếp cho ngườitiêu dùng) trong thời gian và không gian xác định

Bảng 1: Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng phân theo khu

vực và loại hình kinh doanh năm 2012-2013

Tổng(nghìn tỉ)

Cơ cấu(%)

(nghìn tỉ)

Cơ cấu(%)

Khi phân theo loại hình kinh doanh thì tổng mức bán lẻ hàng hóa dịch vụ được phân

ra làm 4 loại hình kinh doanh: thương nghiệp, khách sạn nhà hàng, dịch vụ, du lịch.Trong đó tỉ trong thương nghiệp và dịch vụ có xu hướng giảm xuống, loại hình khách sạnnhà hàng và dịch vụ có xu hướng tăng lên Đặc biệt loại hình thương nghiệp tuy có tỉtrọng giảm xuống trong năm 2013 nhưng vẫn chiếm tỉ trọng lớn,cao nhất so với các loạihình kinh doanh còn lại Điều này chứng tỏ thương nghiệp đóng vai trò lớn trong tổngmức bản lẻ hàng hóa, dịch vụ

Với tổng mức bán lẻ đạt 2324,44 nghìn tỷ đồng năm 2012 và 2617,96 nghìn tỷ đồngnăm 2013 Con số đó đã nói lên sự đóng góp rất quan trọng có thể xem là một cơ cấungày càng có ý nghĩa quyết định trong tăng trưởng GDP, tạo nên sự yên tâm về nội lực đểtiếp tục thúc đẩy xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài.

Nói đến vai trò thúc đẩy tăng trưởng GDP, ta có thể khẳng định thị trường trong

nước đóng góp quan trọng vào tổng GDP Dịch vụ là ngành có tỷ trọng trong GDP caonhất trong 3 nhóm ngành kinh tế Nhìn vào biểu đồ dưới ta thấy tỷ trọng các ngành nôngnghiệp, công nghiệp, dịch vụ từ năm 2011- 2013 có sự thay đổi rõ rệt Tỷ trọng ngànhnông nghiệp giảm xuống, dịch vụ tăng lên, trong đó tỷ trọng công nghiệp và dịch vụchiếm tỷ trọng cao Thương mại nội địa là một bộ phận lớn trong ngành thương mại –dịch vụ nói chung Nhờ có sự phát triển của thương mại nội địa đã góp phần làm thay đổi

tỷ trọng các ngành nền kinh tế, hay nói các khác, thương mại nội địa tác động mạnh mẽ

đến sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế.

Biểu đồ tỷ trọng các ngành công nghiệp – nông nghiệp – dịch vụ trong GDP giai

đoạn 2011-2013

Thương mại nội địa là một phần của ngành dịch vụ, mỗi năm đóng góp của thươngmại nội địa trong tổng GDP của ngành dịch vụ chiếm từ 26 - 30%, tương đương với 10 –14% GDP của cả nền kinh tế Riêng năm 2013, thương mại nội địa chiếm từ 13 – 14%

GDP cả nước, xếp thứ 3 sau hai ngành công nghiệp chế biến (mức đóng góp khoảng 20%GDP) và nông nghiệp (mức đóng góp khoảng 16% GDP).

Bảng 2: Tỷ trọng các ngành dịch vụ trong GDP giai đoạn 2011 - 2013

Tỷ trọng các ngành dịch vụ trong GDP giai đoạn 2011 - 2013

(Tham khảo Báo cáo kinh tế tài chính Việt Nam các năm 2011, 2012, 2013)

Về tính chất và trình độ, thương mại nội địa cũng như lĩnh vực phân phối đã và đang chuyển động theo hướng tích cực, đầy triển vọng nhờ có sự đầu tư và chuyển giao công nghệ hợp lý Không phải chỉ có sản xuất ra hàng hóa mà cả cách người ta đem hàng

hóa đến tới người tiêu dùng cũng quyết định sự phát triển của tiêu dùng Năm năm qua sựđổi mới về loại hình tổ chức và phương thức hoạt động trên mặt trận phân phối nhất làbán lẻ hàng hóa đã làm cho người tiêu dùng chuyển biến đáng kể và lần này diễn ra ởchiều sâu ở tính chất và trình độ tiêu dùng, ở cơ cấu và “Phổ” cầu, ở hình thức và phươngcách thỏa mãn cầu Từ chỗ người tiêu dùng thỏa mãn nhu cầu về hàng hóa 100% là quachợ và mạng lưới bán lẻ truyền thống, đến nay qua chợ khoảng 40% , qua các cửa hàngđộc lập và cửa hàng doanh nghiệp khoảng 44%, qua hệ thống phân phối hiện đại ( trungtâm thương mại, siêu thị tới 20%) Một số cửa hàng truyền thống cũng đang chuyển hóathành cửa hàng tiện lợi, cửa hàng chuyên kinh doanh áp dụng phương thức bán hàng tiến

bộ Ngay cả loại hình truyền thống như chợ, cũng đang diễn ra quá trình hiện đại hóa( tổchức các không gian trong chợ, ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển các loại hìnhphụ trợ) và ra đời các loại hình chợ mới( chợ đầu mối bán buôn, chợ chuyên doanh ).

Biểu đồ thể hiện số lượng các chợ, siêu thị, trung tâm thương mai từ năm 2011 – 2013

2011

Năm2012

Năm2013

So sánh 2012-2011 So sánh 2013-2012

Chênh lệch Tỉ lệ

(%)

Chênhlệch

Tỉ lệ(%)

(Nguồn số liệu tham khảo Tổng cục thống kê)

Ta thấy hệ thống các siêu thị và trung tâm thương mại có sự gia tăng rõ rệt qua cácnăm Đến nay thị trường bán lẻ Việt Nam đã phát triển được 724 siêu thị và 132 Trungtâm thương mại các loại, cùng vài trăm cửa hàng bán lẻ tiện lợi Đặc biệt, có gần 8.600chợ các loại, 1 triệu cửa hàng quy mô nhỏ của các hộ gia đình

Việc liên kết lại để hình thành các chuỗi phân phối như các chuỗi siêu thị CorpMart, INTIMEX, MAXIMART, CITIMART, chuỗi siêu thị và cửa hàng thời trangVinatex thuộc tập đoàn dệt may Việt Nam là một xu hướng khả quan được nhiều nhàphân phối khác đã và đang phát triển mạnh (chuỗi G7 Mart của Trung Nguyên , chuỗi 24Seven của công ty cổ phần Hoàng Corp ) Kết hợp tổ chức kinh doanh theo chuỗi với ápdụng phương thức nhượng quyền thương mại với sự quản lý thống nhất và tập trung củacác doanh nghiệp mẹ và tổ chức dịch vụ hậu cần phân phối chuyên nghiệp dưới dạng cáctrung tâm hậu cần phối cũng càng trở thành xu hướng có xu hướng mạnh nhiều nhà phânphối tiếp tục con đường đổi mới và phát triển mô hình của mình

Trong số các loại hình thương mại hiện đại, thương mại điện tử được coi là loạihình có trình độ phát triển cao nhất Báo cáo thương mại điện tử (TMÐT) Việt Nam năm

2013 cho thấy mức độ và hiệu quả của TMÐT đối với doanh nghiệp đã rõ ràng và xuhướng ứng dụng ngày càng tăng Có gần 90% số doanh nghiệp Việt Nam đã thiết lập hệthống nội bộ thông qua TMÐT để nhận đơn hàng từ khách hàng, 45% số doanh nghiệp đãxây dựng trang mạng riêng, 15% doanh nghiệp tham gia vào các sàn giao dịch TMÐT.Hầu như tất cả doanh nghiệp đã có máy tính với tỷ lệ kết nối intơnét gần 100% Có thểthấy, trong những năm tới, mức độ ứng dụng TMÐT trong doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếptục tăng TMÐT đã đi vào thực chất, giúp doanh nghiệp có doanh thu cụ thể

Như vậy, thị trường và thương mại nội địa đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, nếuthiếu chúng hoặc chúng phát triển chậm chạp sẽ để lại gánh nặng lớn cho kinh tế nóichung và các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp nói riêng

1.2.2 Thị trường và TM nội địa là cầu nối giữa SX – TD, TMNĐ kết nối thị

trường trong và ngoài nước

- Thị trường nội địa là nơi diễn ra các hoạt động thương mại trong nước, là cầu nốigiữa sản xuất và tiêu dùng

Thị trường nội địa là nơi diễn ra các hoạt động thương mại, là nơi mà người mua

và người bán có thể gặp gỡ, mua bán hàng hóa Ngày nay không chỉ các doanh nghiệp màcác bộ ban ngành, đặc biệt là Bộ Công thương ngày càng quan tâm đến phát triển thịtrường trong nước, đây là một thị trường có đầy tiềm năng

Trước đây 5 năm, thị trường và thương mại nội địa gặp khó khăn lớn trong việckết nối sản xuất và tiêu dùng trong nước do tâm lý chuộng hàng ngoại của đại bộ phậnngười dân khiến cho hoạt động sản xuất hàng tiêu dùng của các doanh nghiệp diễn ramanh mún, doanh thu thấp, thiếu nguồn lực để thực hiện tái sản xuất và nâng cao chấtlượng sản phẩm Nhưng sau khi thực hiện Cuộc vận động: “Người Việt Nam ưu tiên dùnghàng Việt Nam” đã thay đổi cách nghĩ của nhiều doanh nghiệp, nhà phân phối cũng nhưngười tiêu dùng, thúc đẩy doanh nghiệp sản xuất hàng Việt có chất lượng cao, có sức

cạnh tranh cao, đáp ứng nhu cầu của đông đảo người tiêu dùng trong nước, góp phần pháttriển kinh tế - xã hội.

Các chợ, cửa hàng, siêu thị là nơi phân phối hàng hóa, đưa hàng hóa từ nhà sảnxuất đến với người tiêu dùng Nếu như trước đây, hàng Việt chỉ chiếm một phần khákhiêm tốn trong hệ thống các siêu thị, các cửa hàng, chợ truyền thống, thì đến thời điểmnày, trên các hệ thống phân phối hàng hóa ở hầu hết các tỉnh thành, hàng Việt đã chiếmđến 80 – 90%1

Tâm lý sính ngoại đang được đẩy lùi trong phương thức mua sắm tiêu dùng củaphần đông người dân Lượng tiêu dùng các mặt hàng dệt may, da giày, sản xuất trongnước tăng mạnh, kích thích sản xuất phát triển Một ví dụ từ tập đoàn Dệt May Việt Nam(Vinatex) cho thấy, 5 năm gần đây, tổng doanh thu nội địa của tập đoàn tăng dần, doanhthu nội địa 6 tháng đầu năm 2014 ước đạt 11.086 tỷ đồng , tăng khoảng 10% so với cùng

kỳ năm 2013 Nhờ có doanh thu tăng lên như thế mà tập đoàn ngày càng đầ tư nhiều hơncho chất lượng hàng hóa và hệ thống phân phối của mình Vinatex đang sở hữu hệ thốngsiêu thị Vinatexmart rộng khắp tại 26 tỉnh, thành phố trong cả nước Các đơn vị thànhviên của Vinatex cũng tích cực mở rộng hệ thống cửa hàng giới thiệu sản phẩm, đại lý vềnhiều tỉnh, thành và các siêu thị mini tại công ty Tổng số điểm bán hàng của các doanhnghiệp trong Tập đoàn đến nay đạt trên 4.000 điểm Kênh phân phối này đã góp phần đưahàng dệt may chất lượng tốt, giá hợp lý đến người tiêu dùng Hệ thống phân phối củaVinatex tại thị trường nội địa cũng đã và đang được thiết kế lại theo hướng phân cấp rõràng

Giờ đây, khi nhắc đến các thương hiệu may mặc lớn của Việt Nam, người ta rấtquen thuộc với các tên gọi May 10, Việt Tiến, May Nhà Bè, Đức Giang, An Phước,…thay vì tìm đến các thương hiệu ngoại đắt tiền của nước ngoài như Louis Vuitton, KenvinKelly, Nike, nhiều như trước Tại nhiều địa phương, hàng dệt may, da giày có tới 80%

1 Theo nhận định của Thứ trưởng Bộ Công thương Hồ Thị Kim Thoa trong bài viết “5 năm Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”: Tâm lý sính ngoại đang lùi xa”, Minh Phương, Baomoi.com

người ưa chuộng, nhóm hàng thực phẩm, rau quả có trên 58% người tiêu dùng ưachuộng.

Các nhà xản xuất, các nhà phân phối ngày càng mở rộng thị trường nội địa củamình, không chỉ ở thành thị mà còn phát triển mạnh mẽ hệ thống phân phối của mình vềthị trường nông thôn, vùng sâu, vùng xa, hải đảo… Trong vòng 5 năm có gần 2000 đợtbán hàng về nông thôn được tổ chức với hơn 53.000 doanh nghiệp tham gia, thu hút hơn

3 triệu lượt người dân địa phương tới tham quan mua sắm và doanh nghiệp thu mang lại

ưa chuộng tại Việt Nam như omo, dầu gội đầu, trở thành các đối thủ cạnh tranh lớn vớicác doanh nghiệp việt nam như Mĩ hảo, suft,

Theo đánh giá của các nhà bán lẻ trong nước, doanh nghiệp bán lẻ trong nướckhông những đã không bỏ lỡ mà còn gặt hái được ít nhiều thành công cho dù còn cónhững mặt hạn chế Sau khoảng thời gian cọ sát với các tập đoàn bán lẻ nước ngoài,không ít các nhà bán lẻ trong nước dường như đã và đang đi đúng hướng, khẳng địnhđược thương hiệu trên thương trường như: Co-opMart, Thế giới di động, OceanMart,Happro Theo Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, kết quả từ những nghiên cứu gần đâyvới người tiêu dùng, các chuyên gia, người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tạiViệt Nam lại yêu thích hệ thống bán lẻ Việt Nam hơn như FiviMart hay Co-opMart…Các mặt hàng của Việt Nam không chỉ được phân phối và tiêu dùng tại thị trườngnội địa mà còn được lựa chọn để xuất khẩu thông qua hệ thống của Satra, Coop, Metro,BigC An Lạc, Lotte Trong một cương trình kết nối cung cầu của Sở Công thương Hồ ChíMinh, chỉ tháng 11/2014, hệ thống Lottemart đã chọn được nhiều sản phẩm của 30 doanh