BÀI TẬP NHÓMMôn học: Thương mại quốc tếXUẤT KHẨU THỦY SẢNTỚI THỊ TRƯỜNG MỸ

 Các tỉnh nội vùng: Bao gồm những tỉnh nằm sâu trong đất liền nhưng có hệ thống sông rạch khá dày đặc như Hà Nội, Bình Dương, Cần Thơ, Hậu Giang, Đồng Tháp, An Giang, thuận lợi cho nuôi

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

-o0o -BÀI TẬP NHÓM Môn học: Thương mại quốc tế

XUẤT KHẨU THỦY SẢN TỚI THỊ TRƯỜNG MỸ

Giáo viên: Th.S Vũ Ngọc Thắng Nhóm sinh viên thực hiện: Nhóm Hero Giờ học: Tiết 1-5 thứ năm

HÀ NỘI - 2014

MỤC LỤC

PHẦN 1 Giới thiệu 1

1.1 Lịch sử hình thành 1

1.2 Ngành thủy sản Việt Nam 2

1.2.1 Điểm mạnh 3

1.2.2 Điểm yếu 3

PHẦN 2 Phân tích thị trường Trong và ngoài nước 4

2.1 Phân tích thị trường Việt Nam, cơ hội và thách thức 4

2.1.1 Cơ hội 4

2.1.2 Thách thức 7

2.2 Thị trường Mỹ và các rào cản 8

Rào cản khi gia nhập thị trường thủy sản Mỹ 8

2.2.1 Những quy định về thuế quan 8

2.2.2 Những quy định về phi thuế quan 11

2.2.3 Các hàng rào tiêu chuẩn kĩ thuật 12

PHẦN 3 Chiến lược kinh doanh 12

3.1 Biện pháp liên kết các cơ sở sản xuất, xuất khẩu 12

3.2 Tham gia hội chợ thủy sản quốc tế 13

PHẦN 1 GIỚI THIỆU

1.1 Lịch sử hình thành

Thuỷ sản là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, có giá trị ngoại tệ xuất khẩu đứng hàng thứ tư trong các ngành kinh tế quốc dân (sau dầu, gạo và hàng may mặc) trước năm 2001và đã vươn lên hàng thứ ba vào năm 2001

Nước ta với hệ thống sông ngòi dày đặc và có đường biển dài hơn 3.260 km, nên rất thuận lợi phát triển hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản Trong năm 2012, sản lượng khai thác tăng mạnh 10,6% so với năm 2011, chủ yếu do sản lượng đánh bắt

cá ngừ tăng mạnh ở các tỉnh miền Trung nhờ thời tiết thuận lợi và việc ngư dân sử dụng công nghệ đánh bắt cá ngừ đại dương bằng đèn cao áp, nâng công suất lên gấp đôi và giảm thời gian đi biển 15-30% Sản lượng cá tra tăng nhẹ 3,4% trong năm 2012, nhưng đã đạt mức cao kỷ lục 1.190 nghìn tấn Tăng trưởng sản lượng nuôi trồng đến chủ yếu từ hoạt động nuôi trồng các loài thủy sản khác, với mức tăng khá cao 10,6% trong năm 2012

Hoạt động sản xuất, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam nằm rải rác dọc đất nước, nhưng có thể phân ra thành 5 vùng xuất khẩu lớn:

 Vùng Bắc Trung Bộ, duyên hải miền Trung: nuôi trồng thủy sản nước mặn lợ, đặc biệt phát huy thế mạnh nuôi biển, tập trung vào một số đối tượng chủ yếu như: tôm các loại, sò huyết, bào ngư, cá song, cá giò, cá hồng

 Vùng ven biển Nam Trung Bộ: nuôi trồng thủy sản trên các loại mặt nước mặn

lợ, với một số đối tượng chủ yếu như: cá rô phi, tôm các loại…

 Vùng Đông Nam Bộ: Bao gồm 4 tỉnh là Ninh Thuận, Bình Thuận, Bà Rịa – Vũng Tàu và TP.HCM, chủ yếu nuôi các loài thủy sản nước ngọt hồ chứa và thủy sản nước lợ như cá song, cá giò, cá rô phi, tôm các loại

 Các tỉnh nội vùng: Bao gồm những tỉnh nằm sâu trong đất liền nhưng có hệ thống sông rạch khá dày đặc như Hà Nội, Bình Dương, Cần Thơ, Hậu Giang, Đồng Tháp, An Giang, thuận lợi cho nuôi trồng các loài thủy sản nước ngọt như: cá tra - basa, cá rô phi, cá chép…

 Khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long là khu vực nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản chính của Việt Nam, hoạt động nuôi trồng thủy sản trên tất cả các loại mặt nước, đặc biệt là nuôi tôm, cá tra - ba sa, sò huyết, nghêu và một số loài cá biển Theo thống kê, năm 2011 cả nước có 37 tỉnh có doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, trong đó các tỉnh có kim ngạch xuất khẩu thủy sản lớn nhất lần lượt

là Cà Mau, TP.HCM, Cần Thơ, Đồng Tháp, Khánh Hòa, Sóc Trăng…

1.2 Ngành thủy sản Việt Nam

Theo thống kê từ Vasep, đến cuối năm 2012, chỉ còn khoảng 600 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu thủy sản so với con số 900 của năm 2011 Với tình hình hiện tại vẫn còn nhiều khó khăn, dự kiến số doanh nghiệp tham gia xuất khẩu sẽ tiếp tục giảm trong thời gian tới

Trong danh sách 10 doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu lớn nhất, chỉ duy nhất Yuen Chyang Co là xuất khẩu hải sản, còn lại hầu hết là các doanh nghiệp xuất khẩu tôm và

cá tra

1.1.1 Điểm mạnh

Tiềm năng ngành thuỷ sản của Việt Nam là rất lớn, từ năm 1998 trở lại đây, kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản luôn được duy trì tăng hơn 200 triệu USD/năm Năm 2002, kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam đã đạt được 2 tỷ USD là kết quả của việc phát triển ngành thuỷ sản trong hầu hết các lĩnh vực: đánh bắt, nuôi trồng, chế biến, tìm kiếm thị trường

Việt Nam có điều kiện tự nhiên, môi trường, khí hậu cho chăn nuôi thủy sản, mang lại cho nuôi trồng năng suất cao, chất lượng thịt cá thơm ngon, đặc biệt trong hang loạt loại cá thì cá da trơn đang được thị trường trên thế giới ưa chuộng Mở rộng diện tích nuôi trồng thủy sản và cải thiện khả năng khai thác đánh cá

xa bờ đã giúp sản lượng thủy hải sản Việt Nam không ngừng tăng trong những năm qua Mức tăng trưởng trung bình từ năm 2008-2013 là khoảng 11%

Nguồn tài nguyên thuỷ sản của Việt Nam rất phong phú do bởi điều kiện tự nhiên

ưu đãi: Việt Nam có bờ biển dài hơn 3000 km, 4000 hòn đảo lớn nhỏ, sông rạch, 1 triệu km2 vùng đặc quyền kinh tế (gấp 3 lần lãnh thổ Việt Nam) đã tạo nên một nguồn tài nguyên thuỷ sản phong phú

Nhà nước đang có nhiều chính sách và biện pháp hỗ trợ ngành thuỷ sản: Hỗ trợ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây dựng quy hoạch, hỗ trợ đầu tư, hỗ trợ xúc tiến thương mại Những sự hỗ trợ này góp phần tăng tiềm lực cho các doanh nghiệp Việt Nam tăng xuất khẩu vào thị trường Mỹ

1.1.2 Điểm yếu

Việt Nam là một nước đang phát triển và mới thực hiện chính sách mở cửa trong một thời gian còn chưa lâu nên các doanh nghiệp Việt Nam còn rất nhiều khó khăn

 Cơ sở hạ tầng kỹ thuật và công nghệ thiết bị lạc hậu so với đối thủ cạnh tranh

 Nguồn nguyên liệu không ổn định Việc phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây gây ra việc nuôi trồng hải sản đại trà nhằm cung ứng đủ nguồn cung của thị trường

 Doanh nghiệp chưa chú trọng xác lập độc quyền sở hữu nhãn hiệu.

 Những đòi hỏi rất cao và ngày càng chặt chẽ về yêu cầu vệ sinh và chất lượng sản phẩm thuỷ sản của các nước nhập khẩu

 Xu hường bảo hộ thương mại, hàng rào kỹ thuật, kiểm dịch chặt chẽ và các tiêuchuẩn mới khắt khe về dư lượng kháng sinh thực phẩm tại các thị trường gâytrở ngại cho các doanh nghiệp việt nam

Trong sản xuất kinh doanh vẫn còn nhiều tồn tại như thiếu thông tin về thị trường xuất khẩu, vấn đề truy xuất nguồn gốc sản phẩm thủy sản vẫn đang trong quá trình tháo gỡ, khắc phục; công tác quy hoạch còn nhiều bất cập Do hệ thống thú y thủy sản hoạt động hiệu quả thấp nên không dự báo được tình hình dịch bệnh, dẫn đến dịch bệnh thủy sản phát sinh và phát tán nhanh, chưa có giải pháp khắc phục kịp thời và phòng trị triệt để

PHẦN 2 PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC

2.1 Phân tích thị trường Việt Nam, cơ hội và thách thức

1.1.3 Cơ hội

Thị trường Mỹ đã và đang là điểm đến hấp dẫn của nhiều quốc gia và không loại trừ Việt Nam, thị trường Mỹ cũng đang mở ra rất nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam Cùng với những cơ hội khách quan xuất phát từ nhu cầu lớn và thị hiếu phong phú của người tiêu dùng mỹ thì Việt Nam còn có thuận lợi do lợi ích thuế quan

mà Hiệp định thương mại Việt-Mỹ đem lại Ngoài ra, Việt Nam còn có rất nhiều lợi thế trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Mỹ và những lợi thế do cộng đồng người Việt ở Mỹ mang lại

 Nhu cầu lớn và thị hiếu phong phú của người tiêu dùng Mĩ

Nhu cầu và thị hiếu luôn là yếu tố mà các doanh nghiệp quan tâm khi thâm nhập vào bất cứ thị trường nào Thị trường Mỹ, một thị trường mang nét đặc trưng riêng với nhu cầu vô cùng lớn và thị hiếu phong phú đã mang đến cơ hội cho các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp Việt Nam nói riêng Đây là cơ hội tồn tại mang tính khách quan nhưng lại rất quan trọng vì nó là động cơ chính để các doanh nghiệp Việt Nam nỗ lực tìm cách thâm nhập thị trường Mỹ

Theo số liệu thống kê của tổ chức Nông lâm thế giới (FAO), hàng năm Mỹ nhập khẩu mặt hàng thuỷ sản có giá trị trên 7 tỷ USD, trong đó có nhiều phần nhóm thuộc mặt hàng này Mỹ nhập với số lượng và giá trị lớn nhất thế giới Người tiêu dùng

Mỹ hàng năm chi khoảng 50 tỷ USD cho các loại thuỷ hải sản,trong đó 32 tỷ USD mua qua các cơ sở chế biến thực phẩm và 18 tỷ USD mua qua các cửa hàng bán lẻ

Mỗi người Mỹ hàng năm tiêu dùng khoảng 14,9 pound hàng thuỷ sản so với 10,3 pound những năm 60 và 12,5 pound những năm 80 Mức tiêu dùng hàng thuỷ sản của người Mỹ sẽ còn có triển vọng tăng vì hiện nay người dân Mỹ đã ý thức được rằng thuỷ sản là loại thực phẩm tốt cho sức khoẻ và ít chứa các loại chất béo

Cá hộp là loại thuỷ sản được tiêu thụ nhiều nhất ở Mỹ với mức khá ổn định trong nhiều năm gần đây là 4,4-4,5 lb/người/ năm trong đó cá ngừ là loại được ưa thích với mức tiêu thụ 3,4 lb/ người / năm Mặt hàng tiêu thụ lớn thứ hai là tôm đông lạnh với mức tiêu thụ bình quân là 3,19 / người trong năm 1996 và tăng lên mức 3,59 lb/ người trong năm 1998 Ngoài ra, các loại có mức tiêu thụ khá là: cá hồi, 1,7 pound/ người/ năm ; cá tuyết pollack: 0,54 pound/ người / năm

Theo thống kê của ITC, 8 tháng đầu năm nay, NK thủy sản vào Mỹ đạt 13,65

tỷ USD, tăng 16,2% so với cùng kỳ năm ngoái

Nhập khẩu tôm tăng mạnh nhất, chiếm tỷ trọng cao nhất: tăng gần 40% và chiếm 33% giá trị NK Mỹ là nước đứng đầu thế giới về khối lượng tôm NK Mỹ và Nhật Bản là 2 nước tiêu thụ tôm có giá trung bình cao nhất: 11-13 USD/kg trong năm nay 8 tháng đầu năm, Mỹ nhập khẩu 372,6 nghìn tấn tôm Trong quý I và quý II Mỹ nhập khẩu trung bình 45 nghìn tấn tôm/tháng, sang quý III tăng lên 53 nghìn tấn/tháng

Việt Nam là nguồn cung cấp lớn thứ 3 (chiếm 15% thị phần) sau Indonesia (chiếm 19,3% thị phần) và Ấn Độ (17,4%)

 Thị hiếu

Ngoài nhu cầu ra thì thị hiếu cũng là yếu tố quan tâm hàng đầu đối với bất cứ một chiến lược thâm nhập thị trường nào Một thị trường có thị hiếu đa dạng như thị trường

Mỹ sẽ là một thuận lợi lớn cho các nhà xuất khẩu Việt Nam cũng như các nước khác Thị hiếu càng phong phú thì có nghĩa cơ hội để thoả mãn thị trường càng rộng mở Xuất phát từ lịch sử hình thành nước Mỹ là một đất nước được tập hợp bởi nhiều luồng dân cư với nhiều huyết thống và nhiều dân tộc khác nhau vì vậy mà thị hiếu tiêu dùng của người Mỹ chịu ảnh hưởng của các yếu tố xã hội, văn hoá, lối sống rất phong phú Diện tích nước Mỹ rộng lớn gồm 50 bang thì ở mỗi bang lại có những sở thích tiêu dùng khác nhau Vì vậy hàng hoá với nhiều chủng loại và chất lượng dù cao hay vừa đều có thể bán được trên thị trường Mỹ

 Cơ hội từ hiệp định thương mại Việt-Mĩ

Kể từ ngày 10/12/2001, hiệp định thương mại Việt- Mỹ (Vietnam-US Bilateral Trade Agreement - BTA) bắt đầu có hiệu lực, đánh dấu một giai đoạn mới trong việc phát triển kinh tế, thương mại giữa hai nước Hiệp định được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn của tổ chức thương mại thế giới (WTO) và nội dung bao gồm cả bốn lĩnh vực: thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ, đầu tư và quyền sở hữu trí tuệ

Hiệp định thương mại có hiệu lực cũng có ý nghĩa là các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội được tiếp cận thị trường Mỹ

Thị trường Mỹ hiện nay đang là thị trường thuỷ sản dẫn đầu trong kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam, vượt lên trên cả thị trường Nhật Bản và EU, vốn là thị trường xuất khẩu thuỷ sản truyền thống của Việt Nam: theo báo cáo của Bộ thuỷ sản, quý I năm 2003, cơ cấu thị trường xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam là: Mỹ chiếm 41%, Nhật Bản chiếu 23,5%, Trung Quốc và Hồng Kông chiếm 11,4%, các nước ASEAN chiếm 3,8%, EU chiếm 6,2%, các thị trường khác chiếm 14,4%

Một số mặt hàng trong nhóm thuỷ sản của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ được hưởng mức thuế suất bằng không hoặc ở mức thấp khoảng 5% như mặt hàng cá đông lạnh,

cá tươi sống, tôm chế biến đã làm kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam đạt 616.029 triệu USD tăng 29% trong năm 2002 so với năm 2001 và chỉ riêng hai tháng đầu năm 2003 đã đạt được 111,828 triệu USD.

 Những cơ hội do cộng đồng Việt kiều ở Mỹ mang lại

Trong số rất nhiều những cơ hội mà các doanh nghiệp Việt Nam có được khi thâm nhập vào thị trường Mỹ thì có một cơ hội mà các doanh nghiệp chưa mấy để ý tới Đó là những cơ hội do cộng đồng Việt kiều tại Mỹ mang lại Nghe qua thì tưởng chừng nhỏ bé nhưng trên thực tế thì đó là một cơ hội không nhỏ cho các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn đầu thâm nhập thị trường Mỹ bởi những lý do sau:

 Cộng đồng Việt kiều hình thành một thị trường quan trọng Hiện nay có khoảng 2,7 triệu Việt kiều đang làm ăn, sinh sống tại Mỹ Mặc dù đã định

cư tại Mỹ khoảng 20-30 năm, song phần lớn các gia đình Việt Nam vẫn giữ thói quen tiêu dùng các sản phẩm Việt Nam

 Ngoài nhu cầu trực tiếp của người Việt, thông qua sự tiêu dùng của cộng đồng Việt kiều, các hàng hoá Việt Nam cũng được mở rộng để tiếp cận đến người dân Mỹ Đó cũng là một cách để các doanh nghiệp Việt Nam tiếp thị hàng hoá của mình

 Là đối tác kinh doanh và hợp tác tiềm năng Trong nhiệm vụ xâm nhập thị trường Mỹ hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam còn bị hạn chế về nhiều mặt như thiếu hiểu biết, thiếu kinh nghiệm cũng như thông tin và kinh phí

để xâm nhập thị trường nhanh chóng và có hiệu quả

 Họ có ưu thế về văn hoá, ngôn ngữ Khi kinh doanh tại thị trường Mỹ, doanh nghiệp phải nắm được và hành xử theo các chuẩn mực văn hoá chung và văn hoá kinh doanh ở đây Các nhà kinh doanh tại Việt Nam phải nhanh chóng tăng cường khả năng thích ứng của mình, đặc biệt là khả năng thích ứng về ngôn ngữ Để khắc phục tình trạng trên, Việt kiều là những người trợ giúp đắc lực

 Hiểu biết sâu sắc về hai thị trường So với phần lớn các nhà kinh doanh Việt Nam, nhiều chuyên gia Việt kiều được đào tạo khá cơ bản và có kiến thức chuyên sâu, thông thạo các khía cạnh của hoạt động kinh doanh quốc tế, am hiểu rõ mọi ngõ ngách, lắt léo của các luật lệ và thủ tục kinh doanh, pháp luât

1.1.4 Thách thức

Sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường Mỹ: Do sức mua lớn và ổn định, hầu hết

các quốc gia trên thế giới đều coi thị trường Mỹ là thị trường chiến lược trong hoạt động xuất khẩu Chính phủ và các doanh nghiệp của các nước này đều rất nỗ lực để thâm nhập và giành thị phần tối đa trên thị trường quan trọng vào bậc nhất này Vì vậy

mà đã tạo nên một môi trường cạnh tranh vô cùng gay gắt trên thị trường Mỹ Theo báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới năm 2002 thì tính cạnh tranh trên thị trường Mỹ

là cao nhất thế giới Do đó các doanh nghiệp Việt Nam khi thâm nhập thị trường Mỹ sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh không chỉ của các doanh nghiệp nội địa của Mỹ mà còn phải đương đầu với rất nhiều đối thủ đáng gờm từ các quốc gia xuất khẩu hàng vào Mỹ

Các nước Asean: Đây là những đối thủ cạnh tranh có thể nói là ngang tầm với

chúng ta bởi vì có sự tương đồng về trình độ phát triển, sự giống nhau về cơ cấu hàng hoá xuất khẩu Hầu hết các nước Asean, trong đó có Việt Nam đều tập trung vào sản xuất những mặt hàng đòi hỏi nhiều lao động và có lợi thế so sánh như: thuỷ hải sản, nông sản, dệt may, giày dép, đồ điện tử, cao su

Hệ thống luật pháp của Việt Nam còn nhiều yếu kém Trong khi đó, Mỹ lại là một đối tác quá lớn, qúa hùng mạnh; hệ thống pháp luật rất phức tạp, ngoài luật liên bang thì mỗi bang lại có thể lệ riêng Vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam khi tiến hành xuất khẩu sang thị trường Mỹ thì phải tìm hiểu luật pháp của Mỹ một cách cặn kẽ và

rõ ràng

2.2 Thị trường Mỹ và các rào cản

Rào cản khi gia nhập thị trường thủy sản Mỹ

Để thâm nhập được thị trường Mỹ, các doanh nghiệp sẽ vấp phải rào cản đầu tiên

đó là hệ thống pháp luật thương mại của Mỹ Hệ thống luật này được điều tiết từ nhiều nguồn luật khác nhau bao gồm:

1 Hiến pháp

2 Hiệp ước quốc tế

3 Pháp lệnh và pháp luật

4 Nghị định và các văn bản dưới luật của ngành hành pháp

5 Quy chế của các cơ quan cấp Liên bang ban hành

6 Hiến pháp của Bang

7 Luật của Bang

8 Quy chế của Bang