Tình hình tội phạm do người chưa thành niên phạm tội tại địa bàn huyện anh sơn từ năm 2007 2010 và các giải pháp khắc phục

- Có nhiều tình tiết giảm nhẹ - Được gia đình hoặc cơ quan, tổ chức nhận giám sát, giáo dục c.Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người chưa thàng niên phạm tội và áp dụnghình phạt đối vợ

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 1

B PHẦN NỘI DUNG 3

I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI .3 1 Khái niệm và đặc điểm 3

1.1 Khái niệm 3

1.2 Đặc điểm 3

2 Các nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội 4

II NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CÁC HÌNH PHẠT VÀ BIỆN PHÁP TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI THÀNH NIÊN CHƯA PHẠM TỘI 6

1 Những vấn đề chung về hình phạt 6

1.1 Khái niệm và đặc điểm 6

1.2 Các hình phạt cụ thể áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội 8

2 Những vấn đề chung về biện pháp tư pháp 10

2.1 Khái niệm và đặc điểm 10

2.2 Các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội 11

III TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI Ở HUYỆN ANH SƠN TỪ NĂM 2007-2010 12

1 Thực trạng và diễn biến của tình hình tội phạm do người chưa thành niên thực hiện 12

2.Nguyên nhân và điều kiện phạm tội 19

2.1.Nguyên nhân và điều kiện phạm tội trong gia đình 19

2.2 Nguyên nhân và điều kiện phạm tội của người chưa thành niên trong nhà trường 20

2.3 Nguyên nhân và điều kiện thuộc môi trường xã hội 20

2.4 Nguyên nhân và điều kiện thuộc về mặt chủ quan của người vị thành niên .21

3 Những vướng mắc trong thực thi xét xử người chưa thành niên phạm tội 21

3.1 Về “Người đại diện gia đình” và sự có mặt của gia đình khi điều tra, xét

3.2 Về vấn đề người bào chữa và cấp giấy chứng nhận bào chữa 22 3.3 Về việc áp dụng qui định của pháp luạt về miễn trách nhiệm hình sự, án treo 22

IV CÁC GIẢI PHÁP CHỐNG TỘI PHẠM DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI Ở HUYỆN ANH SƠN 23

1 Những giải pháp nhằm xây dựng gia đình bền vững,hạnh phúc 23

2 Các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường .25

3 Các giải pháp của nhà nước và xã hội 25

C PHẦN KẾT LUẬN 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

A PHẦN MỞ ĐẦU

Huyện Anh Sơn nằm dọc theo bờ sông Lam và Quốc lộ 7, phía đông giáp huyệnđồng bằng Đô Lương, phía Bắc giáp huyện Tân Kỳ và huyện Vùng cao Quỳ Hợp, phíatây giáp huyện vùng cao Con Cuông và Lào, phía Nam giáp huyện miền núi ThanhChương, cách thành phố Vinh 100km về phía Tây Bắc

Theo thống kê tháng 2/2010 huyện có 102 087 người, có 8 xã đồng bào dân tộc thiểu số

8000 người với diện tích là 60283 ha, huyện có 21 xã thị trong đó có 1 thị trấn và 20 xã

Lịch sử của dân tộc Việt Nam cho thấy chính lực lượng trẻ là thiếu niên, đã cócông to lớn, góp phần làm nên những chiến công vẻ vang cho non sông Việt Nam Ngàynay, bên cạnh những thiếu niên chăm ngoan học giỏi vẫn còn một số bộ phận thiếu niên

hư hỏng, suy thoái đạo đức, lối sống thực dụng, vi phạm pháp luật và phạm tội Họ đãthực hiện những hành vi nguy hiểm cho xã hội, làm tổn hại đến lợi ích của Nhà nước,tín mạng, tài sản của nhân dân gây mối lo lắng và nhức nhối đối với từng gia đình vàtoàn xã hội Nguy hiểm hơn là tình trạng ấy đang có xu hướng gia tăng, trở thành hiệntượng phổ biến trong đời sống xã hội, đe doạ sự tồn vong hưng thịnh của dân tộc

Ở huyện Anh Sơn, trong những năm gần đây số vụ án về hình sự không ngừng gia tăng,nguyên nhân, tính chất của các vụ án ngày càng phức tạp nhất là các vụ án do ngườichưa thành niên phạm tội Bản thân tôi nhận thấy đây là một vấn đề không những gâynhức nhối cho các gia đình mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của người dân trênđịa bàn Hơn nữa để xây dựng nhân lực cho tương lai thì cần quan tâm đến thế hệ trẻhôm nay Đó là điều mà trong quá trình thực tập tôi chú ý và tâm đắc Vì vậy, cùng với

sự hướng dẫn của các Chú, các cô, các anh chị trong Toà án nhân dân huyện Anh Sơn

tôi đã chọn đề tài: “Tình hình tội phạm do người chưa thành niên phạm tội tại địa bàn huyện Anh Sơn từ năm 2007 -2010 và các giải pháp khắc phục”

Trong quá trình thực tập từ ngày 21/02/2011 đến ngày 15/04/2011 tôi chân thànhcảm ơn Thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết cùng các Chú, các cô, các anh chị đã hướng dẫn tận

tình để tôi hoàn thành đề tài này Do thời gian ngắn, kiến thức còn hạn hẹp nên đề tàinày chắc chắn còn nhiều thiếu sót Mong được sự góp ý của thầy cô,

các cán bộ Toà án nhân dân huyện Anh Sơn cùng các bạn để tôi hoàn thiện tốt hơn nữa

đề tài này

Sinh viên thực hiệnNguyễn Thị Nga

B PHẦN NỘI DUNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI

1 Khái niệm và đặc điểm

1.1 Khái niệm

Xuất phát từ khách thể cần bảo vệ các quan hệ xã hội của từng ngành luật trong

hệ thống pháp luật của nước ta có sự qui định người chưa thành niên cũng khác nhau

Ví dụ: Bộ luật dân sự qui định: “Người từ đủ mười tám tuổi trở lên là người thành niên.Người chưa đủ mười tám tuổi là người chưa thành niên”(Điều 18).Còn luật bảo vệ chămsóc và trẻ em Việt Nam năm 2004 ghi nhận: “Trẻ em qui định trong luật này là côngdân dưới 16 tuổi” (Điều 1) Như vậy: Người chưa thành niên là người chưa phát triểnđầy đủ, toàn diện về thể lực, trí tuệ, tinh thần cũng như chưa có đầy đủ quyền và nghĩavụ

Còn dưới góc độ khoa học pháp lí, qua tổng kết các kết quả nghiên cứu của cácnhà y học, tâm lý-xã hội học cho thấy: Người chưa thành niên là người chưa phát triểnđày đủ về thể chất và tâm sinh lí, chưa có khả năng nhận thức tính chất nguy hiểm cho

xã hội của hàng vi mà mình thực hiện

Xét riêng dưới góc độ khoa học luật hình sự Việt Nam, căn cứ vào các qui địnhcủa bộ luật hìnng sự đặc biệt là chương X thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm dongười chưa thành niên thực hiện trong nhiều năm,cũng như các đặc điểm liên quan đếntâm - sinh lí, điều kiện kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội, lịch sử, truyền thống …củanước ta về cơ bản các nhà khoa học, luật gia đều thống nhất về khái niệm người chưa

thành niên phạm tội trong luật hình sự Đó là: “Người chưa thành niên phạm tội chỉ bao

gồm những người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 18 tuổi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được luật hình sự quy định là tội phạm”.

Người chưa thành niên có các đặc điểm sau:

- Là người chưa phát triển đầy đủ về thể chất cũng như tâm – sinh lý

- Trình độ nhận thức và kinh nghiệm sống của họ còn hạn chế

- Thiếu những điều kiện và bản lĩnh tự lập

- Khả năng tự kiềm chế chưa cao

- Họ có xu hướng muốn tự khẳng định, được đánh giá được tôn trọng

- Dễ tự ái tự ti, hiếu thắng, thiếu kiên nhẫn

- Nhiều hoài bão, thiếu tính thực tế

- Dễ bị kích động, bị lôi kéo vào những hoạt động phưu lưu mạo hiểm, dễ bị tổn thương,nhưng lại dễ thay đổi thích nghi, dễ uốn nắn …

Trong các đặc điểm của người chưa thành niên nói trên, ta thấy hai khuynh hướngnổi bật liên quan đến tội phạm và khả năng giáo duc và cải tạo họ Đó là họ dễ bị ngườikhác dụ giỗ, kích động thúc đẩy vào việc thưc hiện tội phạm nhưng do ý thưc phạm tộicủa họ chưa cao và chưa chắc chắn nên cũng dễ uốn nắn, cải tạo, giáo dục họ thànhngười có ích cho xã hội

2 Các nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội.

Chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ em làmột lĩnh vực chính sách đặc biệt - đều coi trẻ em – người chưa thành niên là đối tượngbảo vệ chăm sóc và quan tâm đặc biệt ngay cả khi trẻ em, người chưa thành niên là chủthể của vi phạm pháp luật của tội phạm thì việc bảo vệ các quyền và lợi ích của họ cũngđược tôn trọng và đặt lên hàng đầu, lấy mục đích xử lý giáo dục, phòng ngừa là chính

Cụ thể hóa vấn đề này các nhà làm luật nước ta đã quy định các nguyên tắc cơ bản cótính, xuyên suốt quá trình khi xử lý người chưa thành niên phạm tội cũng như phân loạimức độ phải chịu trách nhiệm hình sự của từng lứa tuổi trong điều 12 Bộ luật hình sự.Các nguyên tắc đó là:

a Việc xử lý người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục giúp đỡ họsửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội

Trong điều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội của người chưa thành niên, các cơ quan

tư pháp hình sự phải xác định khả năng nhận thức của họ về tính nguy hiểm cho xã hộicủa hành vi phạm tôi, nguyên nhân và điều kiện gây ra phạm tội để từ đó giúp ngườichưa thành niên nhận thức rõ lỗi của mình và sửa chưa để trở thanh công dan có ích chogia đình và xã hội trong tương lai

b Người chưa thành niên phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự nếungười đó phạm tội ít nghiêm trọng, gây hại không lớn, có nhiều tình tiết giẩm nhẹ vàđược gia đình hoặc cơ quan hoặc tổ chức nhận giám sát, giáo dục

Đây là nguyên tắc thể hiện sự khoan hồng nhân đạo đặc biệt – miễn trách nhiệm hình sựđối với người chưa thành niên phạm tội Như vây, người chưa thành niên được miễntrách nhiệm hình sự khi thỏa mãn 4 điều kiện sau:

- Tội phạm thưc hiện là tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng

- Chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn

- Có nhiều tình tiết giảm nhẹ

- Được gia đình hoặc cơ quan, tổ chức nhận giám sát, giáo dục

c.Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người chưa thàng niên phạm tội và áp dụnghình phạt đối vợ họ đượ thực hiện chỉ trong trường hợp cần thiết và phải căn cứ vào tínhchất của hành vi phạm tội ,vầo những đặc điểm về nhân thân vầ yêu cầu của việc phòngngừa tội phạm.Nếu thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt đối với người chưathành niên phạm tội thì tòa án áp dụng một trong các biện pháp tư pháp là giáo dục tạixã,phường,thị trấn hoặc đưa vào trường giáo dưỡng

Đây là nguyên tắc thể hiện tính nhân đạo sâu sắc Không phải mọi trường hợp ngườichưa thành niên phạm tội đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự.Việc truy cứu trách nhiệmhình sự chỉ đặt ra khi nó thực sự cần thiết và xuất phát từ yêu cầu phòng ngừa tội phạm

Kể cả khi người chưa thành niên phạm tội và truy cứu trách nhiệm hình sự thì họ vẫn cókhả năng không bị áp dụng hình phạt Thay vào vị trí của hình phạt họ có thể được ápdụng các biện pháp tư pháp nếu biện pháp này đủ tác dụng cải tạo họ trở thành công dân

có ích cho xã hội

d Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối vói người chưa thành niên phạmtội Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người chưa thành niên phạm tội Không

áp dụng hình phạt tiền đối với người chưa thành niên phạm tội ở độ tuổi từ đủ 14 tuổiđến dưới 16 tuổi Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người chưa thành niên phạmtội được hưởng án nhẹ hơn mức áp dụng đối với người đã thành niên phạm tội tươngứng

Về nguyên tắc, việc xử lí người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục, cảitạo họ nên không thể áp dụng các hình phạt nghiêm khắc này Trong trường hợp họphạm tội tương đương với người đã thành niên và bị xử phạt tù có thời hạn thì mức ápdụng đối với họ phải thấp hơn so với người đã thành niên phạm tội(Điều 74 Bộ luậthình sự)

đ Án đã tuyên đối với người chưa thành niên phạm tội khi chưa đủ từ 16 tuổikhông được tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm

Nguyên tắc này không những thể hiện sự nhân đạo, khoan hồng trong chính sách hình

sự của Nhà nước ta đối với người chưa thành niên phạm tội mà còn tạo diều kiện để họ

có thể tái nhập cộng đồng, phát triển lành mạnh về thể chất và tinh thần cũng như tránhnhững mặc cảm tội lỗi của bản thân người chưa thành niên và cái nhìn thiếu thiện cảm,

di nghị từ phía một bộ phận của xã hội đối với người đó sau này

Tóm lại, các nguyên tắc trên thể hiện rõ nét tính nhân đạo, dân chủ và pháp chếcủa luật hình sự Việt Nam, thể hiện lòng tin vào khả năng cải tạo, giáo dục người chưathành niên phạm tội trong chế độ ta, chế độ xã hội chủ nghĩa, đặc biệt nó có tác dụngđộng viên người chưa thành niên bị kết án tích cực cải tạo và trở thành người có ích cho

Xuất pháp từ khái niệm hình phạt (Điều 26) mục đích của hình phạt (Điều 27),các hình phạt được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội (các điều 71-74 vàcác điều tương ứng về các hình phạt qui định tại các điều 29-31, 33 Bộ luật hình sự)cũng như thực tiễn áp dụng hình phạt đối với đối tượng nay, chúng ta có thể hiểu khái

niệm các hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội như sau: “ Các hình phạt áp

dụng đối vối người chưa thành niên phạm tội là những biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước do Tòa án áp dụng nhưng ở mức độ nhẹ hơn so với ngườii đã thành niên, để tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người chưa thành niên phạm tội, đồng thời với mục đích giáo dục, cải tạo nhằm tạo diều kiện tốt nhất để họ sửa chữa sai lầm, phấn đấu trở thành người có ích cho gia đình và xã hội”

Như vậy, từ khái niệm trên có thể chỉ ra những đặc điểm cơ bản của các hình phạt ápdụng đối với người chưa thành niên pham tội như sau:

Một là, các hinh phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội là những

biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của luật hình sự so với các biện pháp cưỡng chếkhác mà việc áp dụng các hình phạt này đối với người bị kết án là người chưa thànhniên sẽ đưa đến hậu quả pháp lí là người đó bị coi la có án tích

Hai là, các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên pham tội cũng là

một dạng của trách nhiệm hình sự và một hình thức để thực hiện trách nhiệm hình sự,đồng thời hình phạt chỉ có thể xuất hiện khi có sự việc phạm tội do người chưa thànhniên thực hiện

Ba là, các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội phải và chỉ

do một chủ thể áp dụng – cơ quan có thẩm quyền xét xử vụ an hình sự – Tòa án, đồngthời áp dụng đối với đối tượng người bị kết án là người chưa thành niên

Bốn là, mục đích áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên nhằm tước bỏ

hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người chưa thành niên phạm tội, song với mục đíchgiáo dục, cải tạo nhằm tạo điều kiện tốt nhất để đối tượng này sửa chữa sai lầm phấnđấu trở thành người có ích cho gia đình, xã hội là chính và quan trọng nhất

Năm là, các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên pham tội chỉ áp

dụng đối với bản thân người chưa thành niên đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội

mà luật hình sự qui định là tội phạm

Sáu là, hệ thống điều kiện, mức độ trấn áp của các hình phạt được áp dụng đối

với người chưa thành niên phạm tội do các nhà làm luật qui định cụ thể trong bộ luậthình sự

Bảy là, các hình phạt được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội được

Tòa án áp dụng theo một trình tự, thủ tục pháp lí đặc biệt do pháp luật tố tụng hình sưqui định

1.2 Các hình phạt cụ thể áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội.

Hệ thống hình phạt của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bao gồmhình phạt chính và hình phạt bổ sung Căn cứ vào đặc điểm của từng hợp người chưathành niên phạm tội, yêu cầu của phòng và chống tội phạm và xuất phát từ nguyên tắcnhân đạo xã hội chủ nghĩa, luật hình sự qui định các hình phạt sau được áp dụng đối vớingười chưa thành niên phạm tội

a Cảnh cáo

Cảnh cáo là hình phạt chính, có tính giáo dục sâu sắc thể hiện sự khiển trách côngkhai của Nhà nước đối với người phạm tội và hành vi phạm tội của họ Cảnh cáo gây racho người bị kết án những tổn thất về tinh thần

Như vậy về hình thức và nội dụng của loại hình phạt này khi áp duing đối vớingười chưa thành niên phạm tội vẫn theo qui định tai điều 29 Bộ luật hình sự, có nghĩacảnh cáo được áp dụng đối với người phạm tội ít nghiêm trọng và có nhiều tình tiếtgiảm nhẹ nhưng đến mức miễn trách nhiệm hình phạt

b Hình phạt tiền

Phạt tiền là hình phạt chính áp dụnh đối với người chưa thành niên phạm tội nhằm tước

đi quyền lợi vật chất của họ để cảo tạo họ trở thành công dân có ích cho xã hội

Người chưa thành niên phạm tội bị phạt tiền khi có đủ hai điều kiện sau:

- Có thu nhập hoăc có tài sản riêng

c Cải tạo không giam giữ

Cải tạo không giam giữ là hình phạt chính có nội dung giáo dục sâu sắc khôngbuộc người được áp dụng hình phạt này phải cách li khỏi xã hội Họ vẫn có thể thựchiện công việc thường ngày và sống trong môi trường gia đình và xã hội như trước đây.Hình phạt cải tạo không gian giúp dụng đối với người chưa thành niên khi đáp ứng cácđiều kiện sau:

- Tội phạm do người chưa thành niên đã thực hiện là tội ít nghiêm trọng hoặc tộinghiêm trọng.Do đó hình phạt cải tạo không giam giũ chỉ được áp dụng đối với ngườiphạm tội ở độ tuổi từ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi

- Họ phải có nơi làm việc ổ định hoặc có nơi thường trú rõ ràng

- Tòa án xét thấy không cần thiết phải cách li người pham tội khỏi xã hội mà vẫn đạtđược mục đích giáo dục và phòng ngừa

Thời hạn cải tạo không giam giũ đối với người chưa thành niên không quá ẵ thời hạn

mà điều luật qui định đối với người phạm tội nói chung trong trường hợp tương ứng

d Hình phạt tù có thời hạn

Tù có thời hạn là hình phạt cách li người phạm tội ra khỏi xã hội để giáo dục, cải tạo họtrở thành công dân có ích cho xã hội Đây là hình phạt nghiêm khắc nhất trong hệ thốnghình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội Cho nên khi áp dụng hìnhphạt tù có thời hạn, các nhà làm luật nước ta qui định rất chặt chẽ như sau:

Một là, đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội mà khung hình

phạt của điều luật qui định là hình phạt chung thân hoặc tủ hình thì mức hình phạt caonhất được áp dụng không quá 18 năm tù Nếu khung hình phạt của điều luật là tù cóthời hạn thì mức hình phạt cao nhất được qui định không quá 3/4 thời hạn mà điều luật

đó qui định

Hai là, đối với người từ đủ 14 tuổi đến 16 tuổi khi phạm tội mà khung hình phạt

của điều luật được áp dụng qui định hình phạt chung thân hoặc tử hình thì mức hìnhphạt cao nhất được áp dụng không quá 1/2 mức phạt tù mà điều luật đó qui định

2 Những vấn đề chung về biện pháp tư pháp.

2.1 Khái niệm và đặc điểm

Xuất phát từ các biện pháp tư pháp chung ( các điều 41- 43 Bộ luật hình sự ) cácbiện pháp tư pháp riêng (Điều 70) thực tiễn áp dụng cấc biện pháp tư pháp đối vớingười chưa thành niên phạm tội chúng ta có thể hiểu khái niệm sau:

“ Các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội là những biện pháp cưỡng chế về hình sự của Nhà nước ít nghiêm khắc hơn so với hình phạt do

Bộ luật hình sự qui định và được Tòa án áp dụng hình phạt căn cứ tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người chưa thành niên và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm”

Như vậy, từ khái niệm này có thể chỉ ra những đặc điểm cơ bản của các biện pháp

tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội là:

Một là, các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội là

những biện pháp cưỡng chế về hình sự của Nhà nước ít nghiêm khắc hơn hình phạt do

Bộ luật hình sự qui định cụ thể

Hai là, cũng như tính chất là một dạng của trách nhiệm hình sự và là hình thức để

thực hiện trách nhiệm hình sự, các biện pháp riêng này cũng chỉ có thể xuất hiện khi có

sự việc phạm tội do người chưa thành niên thực hiện

Ba là, nếu các biện pháp chung do các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự áp dụng

tùy thuộc vào từng giai đoạn tố tụng hình sự tương ứng thì các biện pháp tư pháp riêng

áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội – lại giống với hình phạt, chỉ do duynhất một chủ thể áp dụng – cơ quan có thẩm quyền xét xử vụ án hình sự – Tòa án đồngthời áp dụng đối với đối tượng bị kết án là người chưa thành niên

Bốn là, mục đích của các biện pháp tư pháp đối với người chưa thành niên phạm

tội là nhằm thay thế hình phạt khi xét thấy việc áp dụng hình phạt đối với người chưathành niên là không cần thiết, mà việc áp dụng biện pháp tư pháp là đủ sức giáo dục, cảitạo và phòng ngừa tội phạm, cũng như căn cứ tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội

của hành vi phạm tội, nhân thân người chưa thành niên và yêu cầu của việc phòng ngừatội phạm.

Năm là, danh mục các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên

phạm tội do Bộ luật hình sự qui định và trình tự, thủ tục áp dụng chung do Bộ luật tốtụng hình sự qui định

Sáu là, các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên pham tội có

tính độc lập tương đối và có tính cưỡng chế cần thiết, vì ở một chừng mực nào đó còncao hơn so với việc áp dụng hình phạt bổ sung vì ngay cả hình phạt bổ sung còn khôngđược áp dụng độc lập mà phải áp dụng kem theo hình phạt chính

Bảy là, các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội

không để lại hậu quả là có án tích cho người chưa thành niên phạm tội

2.2 Các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội

Bên cạnh việc áp dụng các hình phạt, tùy từng trường hợp cần áp dụng biện phápthay thế cho hình phạt mà vẫn bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm thìTòa án áp dụng các biện pháp riêng đối với người chưa thành niên phạm tội Đó là:

a Giáo dục tại xã, phường, thị trấn

Đây là biện pháp tư pháp có tính chất giáo dục và phòng ngừa được áp dụng đốivới người chưa thành niên phạm tội ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng thời hạn từ mộtnăm đến hai năm Điều kiện để áp dụng biên pháp này là căn cứ vào tính chất nguyhiểm cho xã hội của hành vi pham tội, cùng với các điều kiện khác như: có nhiều tìnhtiết giảm nhẹ, nhân thân tốt, người chưa thành niên pham tội có thái độ ăn năn, hối cảisau khi phạm tội, có nơi thường trú ổn định và môi trường sống của họ thuận lợi choviệc giáo dục và cải tạo

Việc áp dụng biện pháp này đối với người chưa thành niên phạm tội nhằm tạođiều kiện cho người đó lao động, học tập tại cộng đồng và chứng tỏ sự hối cải của mìnhngay trong môi trường xã hội bình thường, dưới sự giám sát của ủy ban nhân dân xã,phường, thị trấn từ một năm đến hai năm do Tòa án quyết định

b Đưa vào trường giáo dưỡng

Đưa vào trường giáo dưỡng là biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưathành niên phạm tội buộc phải cách li họ khỏi gia đình hoặc môi trường sống hiện tại đểvào một tổ chức giáo dục có kỷ luật chặt chẽ và nghiêm ngặt.

Theo khoản 3 Điều 70 Bộ luật hình sự, để đưa người chưa thành niên phạm tội vàotrường giáo dưỡng, Tòa án cần căn cứ vào 3 điều kiện sau:

Ngoài hai biện pháp tư pháp riêng chỉ áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tộitrên đây, theo qui đinh của Bộ luật hình sự, Tòa án có thể áp dụng các biện pháp tư phápchung qui đinh trong Bộ luật hình sự không chỉ với người đã thành niên mà còn đối với

cả người chưa thành niên pham tội đó là: Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tộiphạm( Điều 41); Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xinlỗi (Điều 42) và bắt buộc chữa bệnh (Điều 43 Bộ luật hình sự)

III TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI Ở HUYỆN ANH SƠN TỪ NĂM 2007-2010

1 Thực trạng và diễn biến của tình hình tội phạm do người chưa thành niên thực hiện

Tình hình tội phạm nói chung và tình hình tội phạm do người chưa thành niênphạm tội thực hiện nói riêng đều là hiện tượng xã hội và chịu sự tác động chi phối củacác hiện tượng, quá trình xã hội khác Do vậy, tình hình tội phhạm luôn có sự thay đổitheo từng địa điểm, thời gian và tình hình phát triển kinh tế – xã hội của huyện AnhSơn

Đánh giá thực trạng và diễn biến của tình hình tội phạm do người chưa thành niênphạm tội ở huyện Anh Sơn là xem xét tổng số tội phạm cụ thể, số lượng người chưathành niên phạm tội các tội đó và sự thay đổi của tình hình tội phạm trong khoảng thờigian từ năm 2007- 2010

Theo thống kê hình sự của Tòa án nhân dân huyện Anh Sơn (TANDHAS) từ năm

2007 - đến tháng 12/2010 TANDHAS đã đưa xét xử sơ thẩm 178 vụ án và kết tội 266 bịcáo, trong đó có 21 bị cáo là người chưa thành niên

Xem bảng số 1.1.dưới đây

Bảng 1.1 Tổng số vụ án, tổng bị cáo và số bị cáo là người chưa thành niên phạm tội bị xét xử ở huyện Anh Sơn từ năm 2007 – 2020

STT Năm Tổng số vụ Tổng bị

cáo

Số vụ làngười chưathành niên

Số bị cáo làngười chưathành niên

Tỉ lệ %(sovới tổng số bịcáo)

(Nguồn: Tòa án nhân dân huyện Anh Sơn)

Nhìn vào số liệu trên ta thấy từ năm 2007- 2010, số người chưa thành niên phạmtôi có chiều hướng gia tăng Tình hình tội phạm do người chưa thành niên phạm tội códiễn biến phức tạp, trong cơ cấu tình hình tội phạm thì người chưa thành niên phạm tộinói chung vẫn chiếm tỉ trọng tương đối ổn định, chỉ riêng năm 2010 số vụ do ngườichưa thành niên có giảm nhưng số bị cáo là tăng lên một cach nhanh chóng

Qua nghiên cứu số liệu thống kê của TANDHAS còn cho thấy các loại tội do ngườichưa thành niên phạm tội thực hiện tập trung chủ yếu ở 04 nhóm tội, tương ứng với cácchương trong Bộ luật hình sự 1999 Trong từng nhóm tội ấy, người chưa thành niên chỉphạm vào một hoặc một số tội danh cụ thể được qui đinh tại các điều của Bộ luật hình

sự 1999

- Nhóm các tội phạm tín mạng, sức khỏe, nhân phẩm,danh dự của con người( chương X), các bị cáo là người chưa thành niên chỉ phạm vào 04 tội: Tội cố ý gây