Hội đồng nhân dân cấp xã là cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra. Hội đồng nhân dân có hai chức năng cơ bản là chức năng quyết định và chức năng giám sát. Trong hai chức năng đó, giám sát có một vị trí, vai trò rất quan trọng bảo đảm HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân. Giám sát là hoạt động cơ bản, là chức năng quan trọng của HĐND các cấp. Công tác quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng là những vấn đề cử tri đặc biệt quan tâm và cũng là vấn đề phức tạp mang tính chất kinh tế xã hội tổng hợp, được sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều cấp, mà HĐND có quyền và nghĩa vụ xem xét, quyết định và thực hiện quyền giám sát tối cao theo phân cấp. Đây là lĩnh vực tổng hợp, thể hiện rõ hiệu quả kinh tế, hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên đất đai để phát triển kinh tê xã hội, bảo đảm đời sống nhân dân tại địa phương.
Trang 1KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
XÃ HÒA BÌNH, THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH ĐỐI VỚI CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Họ và tên học viên:
Lớp:
HÀ NỘI – NĂM 2021
Trang 2HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
XÃ HÒA BÌNH, THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH ĐỐI VỚI CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Trang 3Xin cam đoan đây là khóa luận do chính tôi thực hiện Các số liệu, kết quả trongkhóa luận là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đúng quy định.
Đề tài khóa luận phù hợp với vị trí, chức vụ, đơn vị công tác của tôi và chưa đượccông bố trước đây
Tác giả
( )
Trang 4Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ
Trang 5Phần 1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài khóa luận
Hội đồng nhân dân cấp xã là cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương, đạidiện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địaphương bầu ra Hội đồng nhân dân có hai chức năng cơ bản là chức năng quyếtđịnh và chức năng giám sát Trong hai chức năng đó, giám sát có một vị trí, vaitrò rất quan trọng bảo đảm HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí vànguyện vọng của nhân dân, thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc
về nhân dân Giám sát là hoạt động cơ bản, là chức năng quan trọng của HĐNDcác cấp
Công tác quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng là những vấn đề cử tri đặcbiệt quan tâm và cũng là vấn đề phức tạp mang tính chất kinh tế - xã hội tổnghợp, được sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều cấp, mà HĐND có quyền và nghĩa
vụ xem xét, quyết định và thực hiện quyền giám sát tối cao theo phân cấp Đây làlĩnh vực tổng hợp, thể hiện rõ hiệu quả kinh tế, hiệu quả sử dụng nguồn tàinguyên đất đai để phát triển kinh tê - xã hội, bảo đảm đời sống nhân dân tại địaphương
Trong nhiệm kỳ nhiệm kỳ 2016 -2021, Hội đồng nhân dân xã Hòa Bình,thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đã không ngừng đổi mới hoạt động đểnâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy địnhcủa pháp luật, thể hiện được vai trò cơ quan quyền lực Nhà nước tại địaphương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân Đãquyết định đúng đắn những chủ trương, biện pháp quan trọng để xây dựng vàphát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng – an ninh, khôngngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
Tuy nhiên, trong thực hiện nhiệm vụ giám sát về lĩnh vực đền bù, giảiphóng mặt vẫn còn một số khó khăn và tồn tại, chất lượng giám sát các vấn đề vềliên quan đến đền bù, giải phóng mặt bằng và giám sát tình hình chấp hành côngtác giải phóng mặt bằng chưa cao, có lúc chưa đáp ứng đòi hỏi ngày càng caocủa nhân dân, của cử tri Do đó, cần có sự đổi mới cả về nhận thức, nội dung, cả
Trang 6về phương pháp và đảm bảo đầy đủ các điều kiện để hoạt động thẩmtra,quyết định và giám sát của HĐND về đền bù, giải phóng mặt bằng thực chấthơn, thực quyền và đúng mức, có tác dụng thực sự
Xuất phát từ những vấn đề trên, trong quá trình học tập cũng như thực tiễn
công tác tại địa phương Học viên chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng giám sát của Hội đồng nhân dân xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đối với công tác giải phóng mặt bằng giai đoạn hiện nay” làm khóa luận tốt nghiệp
chương trình trung cấp lý luận chính trị
1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
1.2.1 Mục tiêu nhiệm vụ chung
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và khảo sát thực tiễn, đề tàinghiên cứu hoạt động giám sát về lĩnh vực đền bù giải phóng mặt bằng củaHĐND xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, chỉ ra những bấtcập, hạn chế đang tồn tại trong hoạt động giám sát và xác định những quanđiểm, đề ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND về lĩnh vựcđền bù giải phóng mặt bằng trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
Mục tiêu cụ thể của đề tài gồm:
Nghiên cứu cơ sở lý luận, chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn của công tácgiám sát đền bù giải phóng mặt bằng của HĐND cấp xã
Đánh giá thực trạng và những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt độnggiám sát của HĐND xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đối vớicông tác đền bù, giải phóng mặt bằng
Đề ra những phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giám sátcủa HĐND xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đối với công tácđền bù, giải phóng mặt bằng
1.2.3 Nhiệm vụ của đề tài khóa luận
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động giám sát bao gồmkhái niệm, đặc điểm, nội dung, hình thức, phương pháp, quy trình giám sát vàhiệu quả giám sát của HĐND cấp xã
Trang 7- Đánh giá đúng thực trạng giám sát của HĐND xã ở xã Hòa Bình, thànhphố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh về lĩnh vực đền bù giải phóng mặt bằng, qua đóđánh giá hiệu quả giám sát của HĐND xã.
- Xác định những quan điểm, các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng độnggiám sát của HĐND xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh về lĩnhvực đền bù giải phóng mặt bằng
1.3 Đối tượng và phạm vi thực hiện
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động Giám sát của HĐND xãHòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh về lĩnh vực đền bù giải phóngmặt bằng
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
Về Không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động giám sát của HĐNDxã tại xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh về công tác đền bù, giảiphóng mặt bằng
Về thời gian: Trong nhiệm kỳ 2016-2021 Giám sát tại Kỳ họp, giám sáttheo Nghị quyết hàng năm, giám sát, khảo sát theo chuyên đề của Thường trựcHĐND và Ban Kinh tế - Xã hội HĐND xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnhQuảng Ninh
Phần 2 NỘI DUNG
2.1 Căn cứ để thực hiện đề tài
2.1.1 Cơ sở lý luận
2.1.1.1 Chức năng và nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân cấp xã
Thể chế chính trị nước ta là một nước “đơn nhất” các cơ quan trong bộmáy nhà nước được tổ chức như sau: Các cơ quan nhà nước ở Trung ương, gồm
có cơ quan lập pháp (Quốc hội), thiết chế Chủ tịch nước, các cơ quan hành chính(Chính phủ, các Bộ, ngang bộ và trực thuộc Chính phủ), các cơ quan tư pháp(Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tối cao) [7,tr.26]
Các cơ quan nhà nước ở địa phương căn cứ vào đặc điểm dân cư , địa lýlãnh thổ được tổ chức ở ba cấp: tỉnh, huyện, xã Cấp tỉnh gồm: tỉnh, thành
Trang 8phố trực thuộc trung ương; cấp huyện gồm: huyện, quận, thị xã, thànhphố thuộc tỉnh; cấp xã gồm: xã, phường, thị trấn.
Theo Hiến pháp năm 2013 tại Điều 113 quy định “Hội đồng nhân dân là
cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng
và quyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên” [9]
Căn cứ vào Điều 6 Luật tổ chức chính quyền địa phương do Quốc hội khóaXIII thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2015 có thể xác định khái niệm Hội đồng
nhân dân cấp xã như sau: “Hội đồng nhân dân xã là cơ quan quyền lực nhà nước
ở địa phương, bao gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri trong xã trực tiếp bầu ra đại diện cho ý chí, nguyên vọng và quyền làm chủ của nhân dân toàn
xã, có toàn quyền quyết định việc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại địa phương theo quy định của pháp luật, chịu trách nhiệm trước nhân dân trong xã và cơ quan nhà nước cấp trên” [11]
HĐND xã quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huytiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về KT-XH, củng
cố QP-AN, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dânđịa phương, làm tròn nghĩa vụ của địa phương đối với cả nước HĐND cấp xãthực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của thường trực HĐND, UBND cùngcấp; giám sát việc thực hiện các nghị quyết của HĐND; giám sát việc tuân theopháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trangnhân dân và công dân ở địa phương
Chức năng của HĐND được pháp luật quy định là xuất phát từ vị trí, vaitrò của HĐND HĐND thực hiện những nhiệm vụ và sử dụng những quyềnhạn theo phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp và ủy quyền, đảm bảo sựlãnh lãnh đạo thống nhất của Trung ương đồng thời phát huy quyền chủ độngsáng tạo của địa phương [8, tr.35]
Chức năng quyết định: Đây là Chức năng cơ bản nhất của HĐND là căn
cứ vào Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để ra các quyếtđịnh (dưới hình thức ban hành nghị quyết) về những vấn đề thuộc nhiệm vụ,
Trang 9quyền hạn của HĐND Chẳng hạn như: các vấn đề của địa phương do luật định,giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiệnnghị quyết của HĐND [1, tr.18]
Chức năng giám sát: Giám sát là một chức năng quan trọng của
HĐND Giám sát của HĐND được quy định tại Điều 87 Luật tổ chức chínhquyền địa phương năm 2015 và cụ thể trong Luật hoạt động giám sát củaQuốc hội và HĐND năm 2015 HĐND thực hiện quyền giám sát của mình tại
kỳ họp HĐND và trên cơ sở hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực vàcác Ban của HĐND các Tổ đại biểu HĐND và đại biểu HĐND
Như vậy vị trí, vai trò và chức năng của HĐND ở cấp xã là rất lớn Vấn
đề đặt ra hiện nay chúng ta phải làm thế nào để HĐND thể hiện và phát huytốt vị trí, vai trò và chức năng của HĐND trên thực tế; đảm bảo sự phối hợp, hợptác với nhau giữa các cơ quan HĐND cấp xã thực hiện những nhiệm vụ, quyềnhạn quy định tại Điều 33 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2019.Bao gồm:
1 Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn củaHội đồng nhân dân xã
2 Quyết định biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng,chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu,tham nhũng trong phạm vi được phân quyền; biện pháp bảo vệ tài sản của cơquan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền
và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn xã
3 Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Phó Chủ tịchHội đồng nhân dân, Trưởng ban, Phó trưởng ban của Hội đồng nhân dân xã; bầu,miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân
và các Ủy viên Ủy ban nhân dân xã
4 Thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm của xã trướckhi trình Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộcthành phố trực thuộc Trung ương phê duyệt Quyết định dự toán thu ngân sách
Trang 10nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách xã; điều chỉnh dự toán ngânsách xã trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách xã Quyếtđịnh chủ trương đầu tư chương trình, dự án của xã trong phạm vi được phânquyền.
5 Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thựchiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã; giám sát hoạt động của Thường trựcHội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp, Ban của Hội đồng nhân dân cấpmình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân cùng cấp
6 Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ doHội đồng nhân dân xã bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật này
7 Bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân xã và chấp nhận việc đại biểuHội đồng nhân dân xã xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu
8 Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của Ủy ban nhândân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã [12]
Như vậy vị trí, vai trò và chức năng của HĐND xấp xã là rất lớn Vấn
đề đặt ra hiện nay chúng ta phải làm thế nào để HĐND thể hiện và phát huytốt vị trí, vai trò và chức năng của HĐND trên thực tế; đảm bảo sự phối hợp, hợptác với nhau giữa các cơ quan
2.1.1.2 Đặc điểm, nội dung giám sát của Hội đồng nhân dân xã
Theo Từ điển Tếng Việt, giám sát là "theo dõi, kiểm tra việc thực thi nhiệm vụ" [8, tr.728] Có quan niệm, giám sát mang tính quyền lực nhà nước “là
sự theo dõi, quan sát hoạt động của một chủ thể quyền lực mang tính chủ động, thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để bắt buộc và hướng hoat động của các tổ chức quyền lực chịu sự giám sát đi đúng quỹ đạo, đúng quy chế nhằm giới hạn quyền lực, đảm bảo cho pháp luật được
tuân thủ nghiêm minh" [13, tr.14-15].
Theo Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, tại
khoản 1 Điều 2, khái niệm “giám sát” được giải thích “ Giám sát là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực
Trang 11hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý” [10, tr.8].
Với quan niệm về giám sát nêu trên, giám sát có những đặc điểm sau:
- Giám sát luôn gắn với một chủ thể nhất định, tức là phải trả lời được câuhỏi ai (người hoặc tổ chức nào) có quyền thực hiện việc theo dõi, xem xét, kiểmtra và đưa ra những nhận định, đánh giá về một việc làm nào đó đã được thựchiện đúng hoặc không đúng với những điều đã quy định, quyết định [4]
- Giám sát bao giờ cũng cần 2 giai đoạn: giai đoạn theo dõi, xem xét,kiểm tra và giai đoạn đánh giá, đưa ra kết luận Trong đó giai đoạn thứ nhất làcơ
sở để thực hiện giai đoạn thứ hai Nếu giai đoạn theo dõi, xem xét, kiểm cơ sở
để thực hiện giai đoạn thứ hai Nếu giai đoạn theo dõi, xem xét, kiểm
tra làm tốt thì việc đánh giá, kết luận sẽ đúng đắn, chính xác và cuộc giám sát sẽ
có chất lượng, hiệu quả và ngược lại
- Giám sát cũng luôn gắn với một đối tượng cụ thể, tức là phải trả lờiđược câu hỏi giám sát ai? Giám sát việc gì? Đặc điểm cơ bản này cho chúng taphân biệt giữa giám sát và kiểm tra Bởi nói tới kiểm tra thì chủ thể hoạt độngkiểm tra và đối tượng chịu sự tác động này có thể đồng nhất là một Đó là trườnghợp chủ thể tự kiểm tra hoạt động của mình, tức là xem xét đánh giá tình trạngtốt xấu của công việc đang làm để từ đó uốn nắn, sửa chữa Nhưng trong hoạtđộng giám sát thì không thể có tình trạng tự chủ thể hoạt động quan sát chínhhành vi của mình mà phải là hoạt động theo dõi, thẩm tra và xem xét của mộtchủ thể khác, từ đó đưa ra kết luận và xử lý
- Giám sát phải thể hiện được quan hệ giữa các chủ thể tham gia vàohoạt động giám sát Nội dung của quan hệ này biểu hiện ở những quyền vànghĩa vụ của chủ thể giám sát và đối tượng chịu giám sát
- Giám sát phải được tiến hành trên những căn cứ do pháp luật quy định,điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi vì nếu như thiếu những quy địnhnày thì chủ thể giám sát không có cơ sở để thực hiện quyền giám sát và tiêu chí
để đưa ra những nhận định về hoạt động của đối tượng chịu giám sát
Trang 12- Giám sát là hoạt động có tính mục đích Trước hết, mục đích của giámsát là đưa ra được những nhận định chính xác của chủ thể giám sát đối với hoạtđộng của đối tượng chịu giám sát, từ đó có các biện pháp xử lý đối với nhữngviệc làm sai trái nhằm bảo đảm cho những quy định của pháp luật
được thực hiện đúng và có hiệu quả Như vậy, mục đích chung của giám sát nhànước cũng như giám sát xã hội là đảm bảo cho sự hoạt động đúng đắn, minhbạch, liên tục của các cơ quan tổ chức, cá nhân có chức vụ quyền hạn trong bộmáy nhà nước, trên cơ sở tuân thủ thường xuyên, nghiêm chỉnh pháp luật vềnghĩa vụ, chức năng và thẩm quyền của họ
Tóm lại, thuật ngữ “giám sát” nếu hiểu theo nghĩa chung thì phạm vi áp
dụng của nó rất rộng, muốn có một khái niệm cụ thể thì hoạt động giám sát baogiờ cũng gắn với một chủ thể xác định chẳng hạn như giám sát của Quốc hội,giám sát của HĐND, giám sát của nhân dân
Căn cứ vào các yếu tố cấu trúc của khái niệm giám sát, căn cứ vào nhữngquy định của Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật giám củaQuốc hội và HĐND và các văn bản pháp luật khác, hoạt động giám sát của
HĐND xã được hiểu như sau: Giám sát của HĐND xã là tổng thể các hoạt động của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND và các đại biểu HĐND nhằm theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của các cơ quan tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc thi hành Hiến pháp, luật, pháp lệnh và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên cũng như Nghị quyết của HĐND xã; từ đó đưa ra các kết luận và phương án xử lý phù hợp để khắc phục những tồn tại, hạn chế, phát huy mọi tiềm năng, xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương.
* Hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân xã
Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân được tiến hành thường xuyêngắn liền với việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định Hội đồngnhân dân giám sát thông qua các hoạt động sau đây: Xem xét báo cáo công táccủa Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, xem xét việc trả lời chất
Trang 13vấn của Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân, các thành viênkhác của Ủy ban nhân dân, Thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhândân cùng cấp; Xem xét văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân cùngcấp thành lập Đoàn giám sát khi xét thấy cần thiết; Bỏ phiếu tín nhiệm đối vớingười giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu.
Hội đồng nhân dân quyết định chương trình giám sát hàng năm của mìnhtheo đề nghị của Thường trực Hội đồng nhân dân, đại biểu Hội đồng nhân dân,Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp và kiến nghị của
cử tri ở địa phương Thường trực Hội đồng nhân dân dự kiến chương trình giámsát của Hội đồng nhân dân trình Hội đồng nhân dân xem xét, quyết định tại kỳhọp cuối năm của năm trước và tổ chức thực hiện chương trình đó
Tại kỳ họp cuối năm, Hội đồng nhân dân xem xét, thảo luận báo cáo côngtác hàng năm của Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Tại kỳ họpgiữa năm, các cơ quan này gửi báo cáo công tác đến đại biểu Hội đồng nhân dân;khi cần thiết, Hội đồng nhân dân có thể xem xét, thảo luận Tại kỳ họp cuốinhiệm kỳ, Hội đồng nhân dân xem xét, thảo luận báo cáo công tác cả nhiệm kỳcủa Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Hộiđồng nhân dân có thể yêu cầu Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dâncùng cấp báo cáo về những vấn đề khác khi xét thấy cần thiết
Việc trả lời chất vấn tại phiên họp toàn thể của Hội đồng nhân dân đượcthực hiện theo trình tự sau đây: Người bị chất vấn trả lời trực tiếp, đầy đủ về cácnội dung mà đại biểu Hội đồng nhân dân đã chất vấn và xác định rõ trách nhiệm,biện pháp khắc phục Đại biểu Hội đồng nhân dân có thể nêu câu hỏi liên quanđến nội dung đã chất vấn để người bị chất vấn trả lời Thời gian trả lời chất vấn
do Hội đồng nhân dân quyết định Sau khi nghe trả lời chất vấn, nếu đại biểu Hộiđồng nhân dân không đồng ý với nội dung trả lời thì có quyền đề nghị Hội đồngnhân dân tiếp tục thảo luận tại phiên họp đó, đưa ra thảo luận tại phiên họp kháccủa Hội đồng nhân dân hoặc kiến nghị Hội đồng nhân dân xem xét trách nhiệmcủa người bị chất vấn Hội đồng nhân dân ra nghị quyết về việc trả lời chất vấn
và trách nhiệm của người bị chất vấn khi xét thấy cần thiết
Trang 14Khi phát hiện văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân cùng cấp
có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghịquyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quannhà nước cấp trên và nghị quyết của mình thì Hội đồng nhân dân xem xét, quyếtđịnh việc bãi bỏ văn bản đó Hội đồng nhân dân xem xét văn bản quy phạm phápluật của Ủy ban nhân dân cùng cấp có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, nghịquyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, vănbản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của mình
Hội đồng nhân dân bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hộiđồng nhân dân bầu theo trình tự sau đây: Thường trực Hội đồng nhân dân trìnhHội đồng nhân dân về việc bỏ phiếu tín nhiệm Người được đưa ra bỏ phiếu tínnhiệm có quyền trình bày ý kiến của mình trước Hội đồng nhân dân Hội đồngnhân dân thảo luận và bỏ phiếu tín nhiệm Trong trường hợp không được quá nửatổng số đại biểu Hội đồng nhân dân tín nhiệm thì cơ quan hoặc người đã giớithiệu để bầu người đó có trách nhiệm trình Hội đồng nhân dân xem xét, quyếtđịnh việc miễn nhiệm, bãi nhiệm người không được Hội đồng nhân dân tínnhiệm
Hoạt động giám sát của HĐND được tiến hành thường xuyên, gắn liềnvới việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định [3, tr.20] Vềnhiệm vụ quyền hạn của HĐND xã bao trùm trên các lĩnh vực kinh tế, giáodục, y tế, xã hội, văn hóa, thông tin, thể dục thể thao, khoa học, công nghệ,tài nguyên và môi trường, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội,chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo, thi hành pháp luật; xây dựng chínhquyền địa phương … Như vậy, nội dung giám sát của HĐND xã rất rộng, baoquát toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sốngkinh tế xã hội Trong đó, giám sát việc thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng
là một trong những nội dung trọng tâm tác động đa chiều đến nhiều mặt củađời sống kinh tế, xã hội của địa phương
2.1.2 Cơ sở Chính trị, pháp lý:
Trong những năm gần đây trong xu thế và chủ trương chung của Đảng
Trang 15và Nhà nước, hoạt động của HĐND các cấp có nhiều chuyền biến tích cực.Với tư cách là cơ quan quyền lực cao nhất ở cơ sở, trong suốt quá trình hoạtđộng HĐND xã luôn đổi mới và từng bước hoàn thiện, đóng góp một vai tròhết sức quan trọng trong tổ chức bộ máy nhà nước Do đó, các cấp uỷ Đảng đãquán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về quyền lực Nhândân, về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, nhận thức rõ hơn bản chấtdân chủ và pháp quyền của nhà nước ta là Nhà nước của Nhân dân, do Nhândân và vì Nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về Nhân dân Pháthuy dân chủ XHCN phải thực hiện đầy đủ, nghiêm túc trên tất cả các lĩnh vựccủa đời sống xã hội, bảo đảm Nhân dân tham gia ở tất cả các khâu của quátrình đưa ra những quyết định của chính quyền địa phương liên quan đến lợi ích,cuộc sống của Nhân dân Đồng thời, nâng cao chất lượng các hình thức thực
hiện dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện, thực hiện tốt phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.
Mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật phải đảm bảo tính ổn định, tính
hệ thống, tính thống nhất và tính minh bạch Một hệ thống pháp luật cồng kềnh,khó tiếp cận, khó hiểu, khó vận dụng và chứa đựng những mâu thuẫn nội tạithì tính khả thi của pháp luật không cao, việc tổ chức thực thi pháp luật khó đivào cuộc sống, đặc biệt HĐNĐ xã là thiết chế cấu thành cấp chính quyền địaphương ở cơ sở, là nơi trực tiếp tổ chức thực thi Hiến pháp và pháp luật ở địaphương Do đó, hệ thống pháp luật hoàn thiện và đồng bộ là yếu tố tích cựcgóp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND xã nước ta hiện nay.Mặt khác, HĐND xã là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do đó việcquản lý mọi mặt đời sống xã hội ở địa phương phải thực hiện theo khuôn khốHiến pháp và pháp luật, đảm bảo tính thượng tôn pháp luật Chính vì vậy, đòi hỏimột hệ thống pháp luật hoàn thiện, pháp luật phải thể hiện được ý chí của Nhândân thông qua cơ quan dân cử đó là Quốc hội và HĐND các cấp, phải đảm bảoquyền tự do, dân chù của Nhân dân và đảm báo thực thi trong cuộc sống, gópphần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước củadân, do dân và vì dân, phục vụ lợi ích của Nhân dân Xây dựng một hệ thống
Trang 16pháp luật hoàn thiện là đòi hỏi và cũng là điều kiện tiên quyết để nâng cao nănglực và hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp nói chung và HĐND xã nói riêng.HĐND xã được Nhân dân địa phương giao quyền thay mặt Nhân dânthực hiện quyền lực nhà nước, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân, đồngthời thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Hiến pháp và phápluật, những nhiệm vụ, quyền hạn do cấp trên giao.
HĐND xã có tính độc lập tương đối, thực hiện hai chức năng cơ bản là
“quyết định” và “giám sát” cụ thể: “Quyết định các vấn đề quan trọng của địaphương do luật định và giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địaphương, việc thực hiện nghị quyết của HĐND xã; giám sát hoạt động củaThường trực HĐND, UBND cùng cấp, Ban của HĐND cấp mình; giám sátvăn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp” [9, Điều 33]
HĐND xã là cơ quan trực tiếp thiết lập nên bộ máy nhà nước ở xã, thựchiện việc bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm, Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các Uỷ viênUBND xã; bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của UBND,Chủ tịch UBND xã
Quyết định của Hội đồng nhân dân xã có tính bắt buộc chung đối với các cơquan, tổ chức và công dân trên địa bàn xã UBND xã do HĐND xã bầu là cơquan chấp hành của HĐND xã, là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương,chịu trách nhiệm trước HĐND xã và cơ quan nhà nước cấp trên
HĐND xã vừa mang tính quyền lực nhà nước, vừa có tính đại diện quầnchúng, quản lý xã hội trên địa bàn xã Trong hoạt động của mình, HĐNDxã phải thể hiện đầy đủ hai tính chất đó Nếu quá thiên về tính đại diện màkhông thể hiện tính quyền lực nhà nước thì HĐND xã kh ông phát huy được
vị trí pháp lý là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương Nếu chỉ thiên về tínhquyền lực nhà nước, không chú ý đến tính đại diện thì HĐND xã trở thành tổchức chính quyền địa phương quan liêu, xa rời Nhân dân Chỉ khi nào HĐND xãkết hợp nhuần nhuyễn hai đặc điểm nói trên trong tổ chức và hoạt động củamình thì HĐND xã mới thực sự là tổ chức chính quyền địa phương của dân, dodân và vì dân
Trang 17Tuy vậy, với tư cách là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương Ủy bannhân dân xã lại có tính “độc lập tương đối” với Hội đồng nhân dân xã, HĐND xãkhông có quyền ra lệnh về mặt hành chính đối với UBND xã, do không phải là
cơ quan cấp trên của UBND nên ở khía cạnh này quan hệ giữa HĐND và UBND
là mối quan hệ theo chức năng do nhà nước phân công giữa cơ quan quyền lực và
cơ quan hành chính ở cơ sở UBND xã có những thẩm quyền chức năng doHĐND xã trao cho nhưng UBND xã có địa vị pháp lý riêng, có quyền hạn, chứcnăng trong quản lý hành chính nhà nước chỉ thuộc riêng cơ quan hành chính.Mặt khác HĐND và UBND lại là một thể thống nhất không phân chia tạothành chính quyền xã, cùng phối hợp, giải quyết những vấn đề nảy sinh khi thựchiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân, phối hợp trong việc quyết định việc đưa
ra cử tri bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân xã theo đề nghị của Uỷ ban mặttrận tổ quốc xã
Trong các cuộc họp hàng tháng của UBND, Chủ tịch HĐND xã được mờitham dự để cùng bàn việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế, ngân sách và các nhiệm
vụ khác liên quan đến HĐND; UBND xã có trách nhiệm cung cấp cho Chủ tịch,Phó Chủ tịch HĐND và các đại biểu HĐND xã những văn bản, tài liệu củaUBND ban hành liên quan đến hoạt động của HĐND xã
Như vậy giữa Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân có mối quan hệkhăng khít, hữu cơ nhưng không đồng nhất, hòa lẫn mà mỗi loại cơ quan cónhững chức năng nhiệm vụ riêng do Nhà nước phân công HĐND xã là cơquan quyền lực Nhà nước ở địa phương thảo luận và quyết định những chủtrương, biện pháp lớn về kinh tế, xã hội, an ninh, trật tự, trị an ở cơ sở UBND xã
là cơ quan hành chính Nhà nước, tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật củaNhà nước, mệnh lệnh của cơ quan Nhà nước cấp trên và nghị quyết của
Hội đồng nhân dân xã
Quan hệ giữa Uỷ ban nhân dân xã với Hội đồng nhân dân xã là mốiquan hệ đặc biệt, thể hiện sự thống nhất chính trị trong tổ chức bộ máy Nhà nước
ở địa phương Mối quan hệ này một mặt thể hiện yếu tố tập trung quyền của cơquan quyền lực Nhà nước trong việc thành lập, thay đổi, bãi nhiệm cơ quan hành
Trang 18chính Nhà nước và các thành viên của nó, trong việc chỉ đạo, giám sát hoạt độngcủa cơ quan hành chính Mặt khác thể hiện yếu tố dân chủ trong việc cơ quanquyền lực Nhà nước trao quyền chủ động, sáng tạo cho cơ quan hành chính Nhànước trong quá trình thực hiện chức năng điều hành, quản lý trên tất cả các lĩnhvực của đời sống kinh tế - xã hội.
Để thực hiện chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của mình, thành phần đạibiểu Hội đồng Nhân dân xã luôn có đại diện của các tổ chức chính trị - xã hộitrên địa bàn xã như Mặt trận Tổ quốc, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Hội nôngdân, Hội cựu chiến binh tham dự, chính nhờ sự hỗ trợ giúp đỡ của các tổ chứctrên mà HĐND thực hiện tốt những nhiệm vụ của mình, thực hiện tính quyềnlực của nhân dân
Thông qua Mặt trận Tổ quốc, HĐND xã thu nhận được những kiến nghị,khiếu nại, thắc mắc của nhân dân, trên cơ sở đó HĐND có sự giải đáp, tuyêntruyền, điều chỉnh, rút kinh nghiệm cho hoạt động của mình
Mối quan hệ giữa HĐND xã với Ủy ban MTTQ và các tổ chức chính trị xã hội trong hệ thống chính trị ở địa phương là mối quan hệ phối hợp, đồngthời HĐND còn là đối tượng chịu sự giám sát của MTTQ Việt Nam cùng cấp
Khoản 1 Điều 116 Hiến pháp năm 2013 quy định: “HĐND, UBND thựchiện chế độ thông báo tình hình mọi mặt của địa phương cho MTTQ Việt Nam
và các đoàn thể nhân dân, lắng nghe ý kiến, kiến nghị của các tổ chức này về xâydựng chính quyền và phát triển kinh tế- xã hội ở địa phương; phối hợp vớiMTTQ Việt Nam và các đoàn thể nhân dân động viên nhân dân cùng Nhànước thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh ở địaphương” HĐND có trách nhiệm mời Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam vàngười đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương tham dự các kỳ họpHĐND cùng cấp khi bàn về các vấn đề có liên quan Tại các kỳ họp củaHĐND, HĐND có trách nhiệm nghe thông báo của Ủy ban MTTQ Việt Namcùng cấp về xây dựng chính quyền và phát triển kinh tế- xã hội ở địa phương
MTTQ giám sát HĐND trong việc quyết định những vấn đề phát triểnkinh tế - xã hội quan trọng của địa phương và trong việc phản ánh tâm tư,
Trang 19nguyện vọng, ý kiến, kiến nghị của cử tri, của nhân dân.
Tóm lại, Quá trình thực hiện chức năng giám sát, HĐND cấp xã cũng chịu
sự giám sát của MTTQ và các tổ chức chính trị xã hội, đặt dưới sự lãnh đạo củacấp ủy đảng cơ sở Chính vì vậy, hoạt động giám sát của HĐND xã luôn phảiđược đặt trong mối quan hệ với cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các đoàn thểchính trị - xã hội tại địa phương dựa trên những cơ sở, quy định của pháp luật,tạo nên một hành lang chính trị, pháp lý chặt chẽ
đó tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp, sát với thực tế
Đảng ủy xã luôn có nghị quyết lãnh đạo chấp hành đường lối, chính sáchcủa Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết, chỉ thị của thành ủy,Tỉnh ủy, các văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền huyện, tỉnh; nghịquyết lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, xây dựngchính quyền cấp xã Hơn nữa Đảng ủy xã cũng thường xuyên theo dõi, đôn đốc,kiểm tra, giám sát mọi hoạt động của chính quyền cấp xã Thông qua công táctheo dõi, kiểm tra, giám sát đảng ủy xã đã khẳng định rõ những thành tựu, ưuđiểm, chỉ rõ những hạn chế, yếu kém trong thực hiện nhiệm vụ của HĐND cấpxã, trên cơ sở đó chỉ đạo, giúp đỡ HĐND xã tháo gỡ những khó khăn, vướngmắc, cổ vũ, động viên, tạo điều kiện thuận lợi cho các HĐND xã phát huy những
ưu điểm, thành tựu, khắc phục những hạn chế, khuyết điểm, hoàn thành tốtnhiệm vụ
Trang 20Trong nhiệm kỳ (2016-2021) HĐND xã nhận được sự hỗ trợ tích cực, cóhiệu quả của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong xã Ủy ban Mặt trận
Tổ quốc, các ban, ngành, đoàn thể trong xã đã phối hợp chặt chẽ với thường trựcHĐND xã trong xây dựng kế hoạch, chương trình, dự án hoạt động, đệ trìnhHĐND xem xét, quyết định Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các ban, ngành, đoàn thểtrong xã đã thường xuyên, chủ động, kịp thời cung cấp những thông tin tình hìnhphát triển KT, XH, QP, AN, tình hình đời sống, tâm tư, nguyện vọng, ý kiến,kiến nghị, của công dân cho HĐND xã xem xét, quyết định và có biện pháp giảiquyết phù hợp Tất cả những hoạt động phối hợp và hỗ trợ của Ủy ban Mặt trận
tổ quốc, các Ban, ngành, đoàn thể trong xã đã tích cực góp phần bảo đảm chohoạt động của HĐND xã thu được nhiều kết quả và chất lượng cao
2.2 Nội dung đề tài khóa luận
2.2.1 Bối cảnh thực hiện đề tài khóa luận
Xã Hòa Bình trước đây thuộc huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh thành lậpngày 06/02/1956 lúc đầu thành lập lấy tên là Tân Bình, tuy nhiên qua trao đổi củađông đảo mọi người và nhất chí lấy tên Hòa và bộ máy chính quyền UBND xãHòa Bình chính thức đi vào hoạt động tại trụ sở xã Hòa Bình.Theo Nghị quyết sốSố: 837/NQ-UBTVQH14 ngày 17/12/2019 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội
Về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Quảng NinhNhập toàn bộ 843,54 km2 diện tích tự nhiên, 51.003 người của huyện Hoành Bồvào thành phố Hạ Long
Hòa Bình là một xã miền núi, nằm ở phía khu vực Tây Bắc thành phố HạLong Tổng diện tích tự nhiên 7.946,43ha Xã có 02 thôn, mỗi thôn đều có hệthống chính trị- xã hội: Dân số xã có: 300 hộ, 1298 khẩu, dân tộc Dao chiếm
95% còn lại là dân tộc khác Trong thời gian qua, Kinh tế- chính trị, văn hóa- xã
hội từng bước phát triển các công trình hạ tầng được từng bước đầu tư, nâng cấp,đời sống vật chất tinh thần của nhân dân từng bước được nâng cao, không còn hộđói, hộ nghèo giảm, công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân luôn đượcchú trọng quan tâm, an ninh quốc phòng được giữ vững
Kết quả bầu cử hội đồng nhân xân xã Hòa Bình nhiệm kỳ 2021-2026 cho
Trang 21thấy, cơ cấu đại biểu Hội đồng nhân dân xã Hòa Bình phân bổ hợp lý, đảm bảo
cơ cấu thành phần, tỉ lệ đại biểu là nữ 4/15 = 26,7%; đại biểu trẻ tuổi (dưới 35tuổi) = 5/15 người chiếm tỷ lệ 33,3%; đại biểu là đảng viên = 12/15, chiếm80%; đại biểu ngoài đảng trên 3 người = 20%; Đại biểu là người theo tôngiáo (thiên chúa giáo) = 1 người, chiếm tỷ lệ 6,7% So với nhiệm kỳ 2016 -
2011, đại biểu tái cư là 8 người = 53,3%, tỉ lệ đại biểu Hội đồng nhân dân xã tái
cử là trên 1/3 đảm bảo cho Hội đồng nhân dân có tính kế thừa Trình độ chuyênmôn của các đại biểu nói chung được nâng lên một bước Số đại biểu có trình độđại học tương đối cao so với mặt bằng chung, cụ thể đại biểu có trình độ đại học
= 6 người = 40%; trình độ trung cấp, cao đẳng = 7 người = 46,7%; Dướitrung cấp = 2 người = 1,3%; Đại biểu có trình độ cao cấp chính trị 01 người
=6,7 %, đại biểu có trình độ trung cấp lý luận chính trị = 8 người = 53,3%.100% đại biểu có trình độ văn hóa từ cấp 2 trở lên Đây là những thuận lợi vềnhận thức, kinh nghiệm công tác để Hội đồng nhân dân xã giám sát có hiệuquả hơn nhiệm kỳ trước
Trong những năm qua, Thành Phố Hạ Long có nhiều dự án trọng điểm củatỉnh cũng như của quốc gia được triển khai, xây dựng Nhiều công trình, dự án
ra đời đã tạo nên diện mạo mới cho thành phố nói chung và xã Hòa Bình nóiriêng Tiêu biểu như: Dự án đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn có 4,3 km chạyqua xã, đường tránh phía Bắc thành phố Hạ Long, Dự ánCông viên An Lạc cóhơn 260ha thuộc địa phận của xã, Dự án của Công ty cổ phần Tập đoàn
INDEVCO Để các dự án thực hiện đúng tiến độ, sớm đi vào hoạt động thì công tác giải phóng mặt bằng có vai trò quan trọng và tất yếu trong quá trình phát
triển kinh tế - xã hội, nhất là trong giai đoạn tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng, chỉnhtrang đô thị, cảnh quan nông thôn, đẩy nhanh quá trình đô thị hóa và phát triểnkhông gian
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bồi thường, giải phóng mặtbằng một số dự án vẫn còn một số khó khăn, hạn chế như: Một số dự án trên địabàn có dữ liệu đo đạc chính quy từ những năm 1997, nên trên thực tế hiện trạng
sử dụng đất đã biến động nhiều so với dữ liệu, một số trường hợp hồ sơ địa chính
Trang 22lưu tại các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai bị thất lạc, dẫn đến quá trình đođạc bản đồ địa chính, lập hồ sơ trình ban hành thông báo thu hồi đất còn chậm;công tác tham mưu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nhân dân trướcđây có một số trường hợp còn bất cập; nguồn vốn ngân sách để triển khai thựchiện công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng còn chậm, dẫn đếnthời gian thực hiện công tác giải phóng mặt bằng bị kéo dài; công tác phối hợpgiữa các cấp, các ngành trong công tác tuyên truyền, vận động người dân hiểu rõquy định pháp luật về công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư có lúc chưa chặtchẽ, thiếu thường xuyên
Công tác giải phóng mặt bằng luôn được chính quyền địa phương đặt lênhàng đầu trong việc phối hợp với các cấp các ngành của tỉnh làm tốt công tácvận động tuyên truyền
Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng là một công việc vô cùng khókhăn, phức tạp bởi tác động đến lợi ích trực tiếp của người dân Do đó, việc triểnkhai có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong công tácgiải phóng mặt bằng, thể hiện sự sâu sát trong lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủyĐảng, chính quyền và sự tuyên truyền, vận động sâu rộng trong quần chúng nhândân của Mặt trận các cấp Xác định rõ giải phóng mặt bằng liên quan trực tiếpđến quyền lợi thiết thực của người dân, nếu không làm tốt, đảm bảo công khai sẽrất dễ bị khiếu kiện làm chậm tiến độ các dự án nên xã Hòa Bình đặc biệt coitrọng công tác này Bên cạnh việc tổ chức các hội nghị phổ biến chế độ chínhsách liên quan cho các hộ dân, mọi khoản bồi thường, hỗ trợ còn được tính toán
cụ thể, chi tiết gửi đến từng hộ có đất bị thu hồi để người dân được biết, đượckiểm tra các khoản mà mình được nhận, qua đó nắm bắt và giải quyết kịp thờinhững ý kiến, kiến nghị của người dân đối với công tác giải phóng mặt bằng Đốivới các dự án trọng điểm, dự án lớn có ý nghĩa quan trọng, thành phố đã cùng cácngành chức năng thường xuyên đôn đốc, kiểm tra; định kỳ họp kiểm điểm tiến độ
và có chỉ đạo cụ thể đối với từng từng chủ đầu tư nhằm nhanh chóng hoàn thànhcông tác giải phóng mặt bằng để dự án được thực hiện đúng tiến độ đề ra Cùngvới đó, xã đã tập trung lực lượng, huy động cả hệ thống chính trị tham gia vào
Trang 23công tác vận động, tuyên truyền, tổ chức thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.
2.2.2 Thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân xã Hòa Bình, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đối với công tác đền bù giải phóng mặt bằng
+ Giám sát tại kỳ họp Hội đồng nhân dân
Tại các kỳ họp, HĐND xã đã thực hiện quyền giám sát thông qua việcxem xét các báo cáo của Thường trực HĐND, UBND xã và các ban củaHĐND xã Các đại biểu HĐND đã phát huy tinh thần trách nhiệm, nghiên cứu,đóng góp nhiều ý kiến, giải pháp thiết thực để các cơ quan, tổ chức tháo gỡkhó khăn trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng, qua đó, góp phần thực hiện
có hiệu quả các nhiệm vụ được giao Qua thảo luận, nhiều nội dung về công tácđền bù, giải phóng mặt bằng đã được làm sáng tỏ, công tác quản lý đất đai;đầu tư xây dựng cơ bản; định hướng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp cho ngườidân; công tác vệ sinh môi trường được bàn bạc công khai Đặc biệt, việc tiếnhành chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp được HĐND xã đổi mới và nângcao về chất lượng Nội dung chất vấn có tính thời sự, phản ánh được tâm tưnguyện vọng của cử tri và nhân dân liên quan đến vấn đề đền bù, giải phóng mặtbằng Quá trình chất vấn đã diễn ra dân chủ, thẳng thắn, trách nhiệm, ngườitrả lời chất vấn nhận rõ trách nhiệm và đưa ra các giải pháp khắc phục Kết quảthực hiện cam kết chất vấn được tổng hợp, báo cáo HĐND xã tại kỳ họp tiếptheo Phiên giải trình và chất vấn được truyền thanh trực tiếp đáp ứng nhu cầuthông tin của nhân Dân, đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo cử tri và nhândân trong địa bàn huyện Chủ tọa kỳ họp điều hành phiên giải trình, chất vấn một
Trang 24cách khoa học, hợp lý, nắm sâu sát các vấn đề, nêu cụ thể các nội dung giảitrình, chất vấn để thủ trưởng các cơ quan chuyên môn và các cơ quan chứcnăng có liên quan trả lời đúng trọng tâm và nguyện vọng của cử tri Đây là giảipháp quan trọng góp phần nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, nângcao hiệu quả quản lý Nhà nước và vai trò giám sát của HĐND xã.
Kết thúc đợt giám sát, Thường trực HĐND xã đã có Thông báo kết luậngiám sát Nội dung của kết luận đã nêu rõ những kết quả đạt được, tồn tại, hạnchế và các kiến nghị đối với các cơ quan đơn vị được giám sát và các cơ quanliên quan Thường trực HĐND xã thường xuyên theo dõi, tổng hợp các nộidung đã kết luận, các kiến nghị sau giám sát, đôn đốc các đối tượng chịu sự giámsát nghiêm chỉnh thực hiện các kiến nghị sau giám sát Đối với những kiếnnghị đã đến thời hạn giải quyết, đại biểu chủ trì cuộc giám sát có thể gửi côngvăn đôn đốc, yêu cầu báo cáo hoặc tổ chức tái giám sát việc thực hiện các kiếnnghị sau giám sát
Các hình thức giám sát khác như thẩm tra các báo cáo trình tại kỳ họp;thảo luận đóng góp các ý kiến vào các dự thảo đề án, nghị quyết, văn bản trìnhtại kỳ họp; chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp được Thường trực HĐND,các đại biểu HĐND xã chú trọng thực hiện nên chất lượng giám sát ngày càng
Trang 25được nâng cao Thông qua hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND các xã đãtừng bước đưa các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhànước, các nghị quyết của HĐND các cấp đi vào cuộc sống, góp phần thúc đẩyKinh tế - Xã hội của huyện ngày càng phát triển.
Tính từ năm 2016 đến tháng 4 năm 2021 trên địa bàn xã Hòa Bình có 11
công trình, dự án Với diện tích thu hồi, giải phóng mặt bằng là 380 ha với gần 100 hộ gia đình, tổ chức bị ảnh hưởng
Để thực hiện Quy chế dân chủ trong việc triển khai công tác giải phóngmặt bằng các công trình, dự án, HĐND xã đã phối hợp với Mặt trận xã tổ chứchọp dân, bầu 4 tổ giám sát nhân dân với 19 thành viên, chú trọng tập trung truyêntruyền, vận động đến cán bộ, nhân dân, nhất là các hộ gia đình có liên quan trựctiếp chấp hành tốt các quy định của nhà nước về giải phóng mặt bằng, góp phầnđảm bảo thời gian bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư, ban quản lý dự án để thicông các công trình, dự án đúng tiến độ Đồng thời, thành lập các tổ truyêntruyền, vận động; phân công cán bộ đến từng địa bàn dân cư và từng hộ gia đình
để nắm bắt tình hình, tâm tư, nguyện vọng và truyên truyền, phổ biến sâu rộngbằng nhiều hình thức để người dân nắm, hiểu về chính sách bồi thường, hỗ trợvới quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước luôn luôn hướng tới đảm bảoquyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân, qua đó vận động các hộ dân
có đất đai bị thu hồi, tài sản là nhà, vật kiến trúc và các loại cây trồng bị giải tỏađồng thuận, nhận hỗ trợ đền bù để giải phóng mặt bằng thực hiện dự án
Hàng tháng, Thường trực HĐND xã phối hợp với Mặt trận tổ quốc và cácđoàn thể xã giao ban một lần với các Tổ giám sát nhân dân về công tác giảiphòng mặt bằng, thường xuyên về cơ sở để phối hợp với UBND xã, các ngànhthực hiện đúng chức năng trong quy trình giải phóng mặt bằng, đồng thời giámsát chặt chẽ quy trình thu hồi đất, áp giá đền bù của đơn vị giải phóng mặt bằng,giám sát việc chi trả tiền bồi thường cho người dân với phương châm đảm bảo tốtnhất quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân
Thông qua hoạt động giám sát của HĐND xã, các cấp ủy Đảng, chính quyền
và MTTQ đã thường xuyên được tiếp nhận thông tin, ý kiến, tiếp thu những ý