Tìm hiều về ảnh hưởng của chế phẩm sinh học k h lên sự sinh trưởng, phát triển của cây bắp cải ở xã nghi liên

Tại Việt Nam trong những năm gần đây nhu cầu về rau xanh của xãhội rất lớn, rau xanh đã trở thành một loạt hàng hóa ngày càng cải thiện cóhiệu quả hơn cuộc sống cho người nông dân, và hi

Më ®Çu

1 Tầm quan trọng của việc nghiên cứu đề tài.

Rau xanh là nhu cầu không thể thiếu được trong bữa ăn hàng ngàycủa con người trên hành tinh Đặc biệt khi lương thực và các thức ăn giàuđạm đã được đảm bảo thì yêu cầu về số lượng và chất lượng rau lại cànggia tăng như một nhân tố tích cực trong cân bằng dinh dưỡng và kéo dàituổi thọ

Tại Việt Nam trong những năm gần đây nhu cầu về rau xanh của xãhội rất lớn, rau xanh đã trở thành một loạt hàng hóa ngày càng cải thiện cóhiệu quả hơn cuộc sống cho người nông dân, và hiện nay nhiều vùng trồngrau cung cấp cho các thành phố lớn đã ra đời

Một vấn đề đặt ra trong xu thế phát triển của kinh tế thị trường, raukhông chỉ đòi hỏi đạt năng suất cao mà còn phải đạt chất lượng, điều đóphụ thuộc giống, điều kiện khí hậu, chế độ chăm bón…Hiện nay việc sửdụng phân bón chưa hợp lý gây tồn dư các hợp chất hóa học trong các sảnphẩm rau quả như chứa nhiều nước, chất hóa học, ăn không ngon, khó bảo

quản và vận chuyển đi xa, hàm lượng chất dinh dưỡng giảm

Xã Nghi Liên,Tp Vinh,tỉnh Nghệ An có diện tích trồng rau màu lêntới 10 ha ở vụ đông xuân.Là vùng có quy mô trồng rau an toàn khálớn,được chỉ đạo xây dựng mô hình rau sản xuất tập trung có thương hiệu :rau an toàn 1,4 ha tại cánh đồng dốc đông xóm 2 Kể cả diện tích trongvườn,năng suất 30 tấn/ha,sản lượng rau 3000 tấn vào năm 2009.Tuy nhiênthực tế hiện nay đa số các xóm trên địa bàn xã thì việc sử dụng phân bónkhông hợp lí làm rau ô nhiễm,gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏecon người và môi trường xung quanh như :sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

có độ độc cao và chậm phân hủy,sử dụng thuốc không đúng nguyên tắc,sử

dụng nhiều phân bón hóa học không đúng phương thức,tưới rau bằng nước

bị ô nhiễm,bón phân tươi chưa được ủ hoai… Vì vậy việc bón đủ và cânđối các loại dinh dưỡng cho từng giống cây trồng theo mục tiêu thâmcanh,tăng năng suất,chú trọng bón phân chuồng và các loại phân tổng hợpNPK,bón đơn bổ sung (đạm,lân,kali)cân đối dinh dưỡng cho cây;ngoàiphân chuồng,phân hóa học cần bón thêm vôi bột,tăng cường sử dụng cácchế phẩm hữu cơ vi sinh(phân bón lá)nhằm tăng năng suất cây trồng

Trước tình hình này chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Tìm hiều về ảnh hưởng của chế phẩm sinh học K-H lên sự sinh trưởng, phát triển của cây bắp cải ở xã Nghi Liên - Nghi Lộc - Nghệ An ”.

2 Mục tiêu của đề tài:

Nghiên cứu đề tài này nhằm:

- Thấy được ảnh hưởng của chế phẩm sinh học K-H đối với sinhtrưởng, phát triển của cây

- Xác định được nồng độ, phương pháp tác động thích hợp nhất lên

sự sinh trưởng, phát triển của cây

3 Nhiệm vụ của đề tài

- Điều tra thực địa

- Làm các thí nghiệm về ảnh hưởng của chế phẩm K-H lên sự sinhtrưởng, phát triển của cây bắp cải

Ch¬ng 1 Tæng quan tµi liÖu

1.1 Rau xanh

1.1.1 Giới thiệu chung về rau xanh và bắp cải

rau xanh, củ, quả cung cấp các dưỡng chất cần thiết và rất quan trọngcho con người như chất xơ, vitamin, khoáng chất như sắt, đồng,magiê mà không có tác dụng phụ kèm theo, không những thế chúng còngiúp ta tiêu hóa tốt, tạo cảm giác ngon miệng, đồng thời cũng chứa nhiềuchất có khả năng làm giảm sự lão hóa của tế bào con người, qua đó giúpcon người trẻ đẹp, khỏe mạnh hơn Một số rau củ quả có khả năng chữabệnh nữa Vì thế trong thành phần thức ăn của con người không thể thiếurau Trong khẩu phần ăn của người Việt Nam một ngày cần 1300-1500calo năng lượng để sống và hoạt động trong đó nhu cầu rau cần phải có250-300g/ngày

Các loại rau tươi của nước ta rất phong phú Nhìn chung ta có thẻchia rau tươi thành nhiều nhóm: nhóm rau xanh như rau cải, rau muống,rau xà lách, rau cần ; nhóm rễ củ như cà rốt, củ cải, su hào, củ đậu ;nhóm cho quả như cà chua, cà bát, cà pháo, dưa chuột ; nhóm hành gồmcác loại hành, tỏi,.v.v

Rau còn đem lại giá trị và hiệu quả kinh tế cao góp phần tăng thunhập, cải thiện đời sống nhân dân nông thôn

*Giới thiệu về bắp cải:

Bắp cải là vua của gia đình họ cải Rau khác, đã phát triển (hoặc pháttriển) từ các chủng đầu của cải bắp bao gồm Brussels sprouts, cải xoăn súp

lơ, su hào và Bắp cải là một loại rau cứng đó là có sẵn trong sắc thái khácnhau của màu xanh lá cây, cũng như các giống màu đỏ hoặc tím Hầu hếtcác giống cây có lá mịn, nhưng một số loại có xù, lá kết cấu Các giống phổbiến nhất là màu xanh lá cây, đỏ, cải Savoy và Trung Quốc

-Tại sao ăn bắp cải?

Các nhà khoa học tại Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới xem xét lại

206 nghiên cứu con người và tìm thấy bằng chứng thuyết phục rằng chế độ

ăn giàu rau họ cải rủi ro thấp hơn nhiều hình thức ung thư Giống như tất cảcác loại quả và rau, bắp cải là ít calo, nhiều chất carbohydrate phức tạp,không chứa cholesterol và hầu như không có chất béo Các chất chống oxyhóa trong cải bắp làm cho nó một thực vật lý tưởng

Chất chống oxy hóa

Bắp cải rất giàu chất dinh dưỡng chống oxy hóa, đóng vai trò quantrọng trong việc bảo trì sức khỏe Họ trung hòa hóa chất độc hại được gọi là

"các gốc tự do" gây tổn hại tế bào trong cơ thể Chất chống oxy hóa có liênquan đến bảo vệ mạnh mẽ từ nhiều bệnh, bệnh tim đến ung thư, bệnh mắtquy định của hệ thống miễn dịch

Ngoài ra, bắp cải có chứa beta-carotene, lutein, và zeaxanthin,

carotenoids đó là một lớp lớn của các sắc tố thực vật tự nhiên Họ thể hiệnđặc tính chống oxy hóa mạnh và có thể làm giảm nguy cơ thoái hóa điểmvàng do tuổi tác và một số loại ung thư

Vitamin C

Cải bắp là tốt nguồn vitamin C, đó là cần thiết để thực hiện và duy trìcollagen, các mô liên kết giữ cơ thể và các cơ quan tại chỗ Vitamin C giúpchữa lành vết cắt và vết thương, giữ nướu răng khỏe mạnh, chống nhiễmtrùng, giúp cho sự hấp thu sắt và nhiều chức năng khác rất quan trọng Nóđược kết hợp với việc hạ thấp nguy cơ bệnh tim và ung thư nhất định

Thức ăn Fibre

Bắp cải có chứa chất xơ Đáng kể bằng chứng cho thấy những ưuđiểm của một chế độ ăn uống chất xơ cao Xơ bao gồm phần còn lại của tếbào thực vật ăn được mà chống tiêu hóa và hấp thu trong dạ dày và ruộtnon của con người

Potassium Kali

Bắp cải là một nguồn kali, một khoáng chất cần thiết giúp điều tiết

sự cân bằng của cơ thể của chất lỏng Nó là điều cần thiết cho nhiều quátrình trao đổi chất và là công cụ trong việc truyền xung động thần kinh,chức năng cơ thích hợp, và duy trì huyết áp bình thường

Vitamin K

Bắp cải là một nguồn tuyệt vời của vitamin K, mà kết thúc trong gan

và hình thức các thành phần cho máu đông máu Máu đông máu khôngphải là chỉ có chức năng quan trọng của Vitamin K, nó cũng cần thiết cho

sự hình thành của vật liệu xương mới và cấu trúc xương khỏe mạnh

1.1.2 Rau an toàn

Những sản phẩm rau tươi (bao gồm tất cả các loại rau ăn củ, thân, lá,hoa, quả có chất lượng đúng như đặc tính giống của nó, hàm lượng các hoáchất độc và mức độ nhiễm các sinh vật gây hại ở dưới mức tiêu chuẩn chophép, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và môi trường, thì được coi làrau đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, gọi tắt là "rau an toàn"

Khái niệm rau "an toàn" được quy định là các chất sau đây chứatrong rau không được vượt quá tiêu chuẩn cho phép:

1 Dư lượng thuốc hoá học (thuốc sâu, thuốc cỏ) -> Dẫn đến ngộ độcđồng loạt

2 Số lượng vi sinh vật và ký sinh trùng -> Gây tiêu chảy và tiêuchảy cấp

3 Dư lượng đạm nitrat (NO3) -> Gây ung thư và một số bệnh khóchữa trị khác

4 Dư lượng các kim loại nặng (chì, thủy ngân, asêníc, kẽm, đồng )-> Gây ung thư và một số bệnh khó chữa trị khác

Hai tiêu chuẩn thứ 3 và thứ 4 là tác nhân chính dẫn đến bệnh ungthư, nó không gây tác hại tức thời mà tích luỹ nhiễm độc theo thời gian.Nhưng khi đã phát hiện được thì khó chữa trị

Hai tiêu chuẩn 1 và 2, ta thường hay gặp do việc sử dụng thuốc trừsâu, thuốc bệnh không hợp lý, hoặc do sử dụng phân người, phân gia súctươi để bón cho rau

1.1.3 Tình hình trồng rau trên thế giới.

Rau xanh là một trong những loại cây trồng có giá trị dinh dưỡngcao, giàu vitamin và muối khoáng nên rất được con người quan tâm và chútrọng

Trên thế giới đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về rau, tập trungchủ yếu về các vấn đề: nhu cầu dinh dưỡng của rau, ảnh hưởng của nguyên

tố vi lượng đến năng suất rau, mối quan hệ giữa bón phân và nhu cầu vếcác nguyên tố vi lượng, ngưỡng dư của thuốc bảo vệ thực vật …

AristelA và những cộng tác trong vườn quốc gia vec xay đã nghiêncứu nhu cầu hút N-P-K của rau Trung bình rau hút N-P-K theo tỉ lệ 2,5-1-3,8 nhu cầu này rất lớn thay đổi tùy theo loại[3]

Năm 1931, Sommer tiến hành thí nghiệm trên cây cà chua, hướngdương và rút ra kết luận: trong điều kiện thí nghiệm trong dinh dưỡng chỉthêm một lượng rất ít cu vào môi trường dinh dưỡng thì cả hai loại cây đềuphat triển tốt và cho năng suất cao hơn[8]

Tiếp đó beckenback(1914) trên đối tượng là cây cà chua đã nghiêncứu ảnh hưởng của phân đạm đối với sự thu hút Bo đã đi đến kết quả:càngbón đạm thì nhu cầu về Bo của cây cà chua càng tăng nhưng ngược lạicàng bón lân thì nhu cầu về Bo càng thấp[8].

Bốn năm sau hai tác giả khác là Hougland và Martin(1948) đã xácđịnh được trong cà chua chứa khoảng 300mg đl/100g đất khô trong khi đóhàm lượng kali có thể thay đổi từ 25-150 mg đl[8]

Theo số liệu thống kê của FAO (2001)rên toàn thế giới sản xuấtđược 375 triệu tấn rau(1998), 441 triệu tấn (1990) và đạt 602 triệu tấn (năm2000) Lượng rau tiêu thụ bình quân đầu người là 78kg/năm Riêng châu Ásản lượng rau hàng năm đạt 400 triệu tấn với mức tăng trưởng3%/năm( khoảng 5triệu tấn/năm) Trong các nước đang phát triển thì TrungQuốc có sản lượng rau cao nhất đạt 70 triệu tấn/năm ấn độ đạt 65 triệu tấn/năm(Tạ Thu cúc 2000)[11]

Các tổ chức FAO,WHO khuyến cáo hạn chế sử dụng hóa chất vàonông nghiệp xây dựng các quy trình sản xuất theo công nghệ sạch, côngnghệ sinh học theo WHO mỗi năm mỗi năm có hơn 3% nhân lực lao độngnông nghiêp ở các nước đang phát triển bị nhiễm độc thuốc trừ sâu Côngnghệ sản xuất rau sạch trong nhà kính,nhà lưới, trong dung dịch đã trở nênquen thuộc, phần lớn các loại rau quả trên thị trường đều sản xuất theo quytrình rau sạch (Dương Minh Báu,1997)[4]

Hiện nay có hai quan niệm về một nền nông nghiệp bền vững trongmột hệ sinh thái cân bằng và ổn định Đó là phát triển nền nông nghiệp hữucơ(dùng toàn phân hữu cơ, giống cổ truyền, các biện pháp canh tác cổxưa…) và phối hợp giữa nông nghiệp hữu cơ với các tiến bộ về giống, hóahọc, công nghệ sinh học,cơ giới hóa có chọn lọc… riêng trong nông nghiệptrồng rau hiện nay có ba phương thức trồng chủ yếu là phương thức sản

xuất rau ngoài trời, phương thức sản xuất rau trong điều kiện bảo vệ vàphương thức sản xuất rau thủy canh Trong ba phương thức sản xuất đó thìphương thức sản xuất rau trong điều kiện bảo vệ có chi phí sản xuất lớn,giá thành sản phẩm cao song tính ưu việt của nó là khống chế được điềukiện khí hậu, chủ động vụ gieo trồng và đáp ứng nhu cấu rau quả của ngườitiêu dùng Đây là một biện pháp sản xuất rau sạch có hiệu quả Tuy nhiênphương thức sản xuất rau thủy canh là phương thức sản xuất ra tiên tiến cóhiệu quả đang được FAO khuyến khích sản xuất phương thức này đangđược áp dụng ở châu Mỹ La Tinh và châu Á Ưu điểm của phương thứcnày là năng suất trên đơn vị diện tích cao, chất lượng rau tốt, phẩm chất raucao đạt chất lượng rau sạch Tuy nhiên chi phí sản xuất cao nên giá thànhsản phẩm cao(Tạ Thu Cúc,2000)[11].

Theo Phạm Văn Hữu (2005)ở Mỹ và Canada đã hình thành các hiệphội sản xuất rau sạch, các hội viên của hội phải thực hiện thật nghiêm ngặtcác quy định về điều kiện sản xuất và quy trình trồng trọt họ được ưu tiên

để vay vốn xây dựng hệ thống cấp nước sạch để tưới, rửa cây và vốn sảnxuất ban đầu, các hội viên được quyền bán sản phẩm với giá cao hơn ởthái lan đã xây dựng mô hình liên kết sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao

ở miền tây, chỉ cung cấp rau quả đạt chất lượng cao được tổ chức bán lẻchâu Âu công nhận và cung cấp cho các siêu thị hàng đầu ở các nước Anh,

Hà Lan, Thụy Sĩ…

1.1.4 Tình hình rau ở Việt Nam

Nghề trồng rau ở nước ta ra đời từ rất sớm trước cả nghề trồng lúanước, nước ta cũng là trung tâm khởi nguyên cuả nhiều loại rau nhất là cáccây thuộc họ bầu bí

Tuy nhiên nhìn chung sự phát triển của ngành trồng rau còn mộtkhoảng cách rất xa so với tiềm năng tự nhiên và trình độ canh tác Ngay cả

những năm gần đây, mức độ phát triển vẫn chưa theo kịp nhiều ngành kháctrong sản xuất nông nghiệp.

Về diện tích theo số liệu thống kê đến 2000 là 445000 hecta tăng70% so với 1990 (196000 hecta) Bình quân mỗi năm tăng 184000 hecta(7% /năm) trong đó các tỉnh phía bắc là 249200 hecta (56% diện tích), cáctỉnh phía nam 196000 hecta (46% diện tích) Đồng bằng sông hồng và vàTây Nguyên là các vùng có năng suất cao hơn cũng chỉ đạt mức 160tạ/hecta Thấp nhất là các tỉnh miền trung năng suất chỉ bằng ½ năng suấttrung bình cả nước Nguyên nhân của vấn đề này là do thiếu đầu tư (thủylợi, phân bón) chưa có bộ giống rau tốt, hệ thống nhân giống và sản xuấtgiống rau cũng chưa được hình thành trong cả nước Phần lớn giống rauđều do dân ta để hoặc qua nhập nội không được khảo nghiệm kĩ

RNCOS, một trong những nhà nghiên cứu ngành công nghiệp hàngđầu trên thế giới cho biết trong báo cáo vừa được ra mắt của mình "chếbiến thực phẩm thị trường tại Việt Nam," mà với điều kiện khí hậu thuậnlợi, xúc tiến thương mại chuyên sâu và hỗ trợ của chính phủ, Việt Nam làtrái cây và rau quả xuất khẩu hàng năm đã được thiết lập để phát triển đến

$ 760 triệu vào năm 2010

"Trong năm 2008, cả nước xuất khẩu trái cây và rau quả trị giákhoảng $ 390,000,000, tăng hơn 30% so với năm 2007 Nước của trái cây

và rau quả hiện đang được xuất khẩu sang khoảng 50 quốc gia và vùnglãnh thổ trên toàn thế giới Trung Quốc vẫn chủ yếu nhập thị trường ViệtNam của kế toán cho 60% tổng số các loại trái cây và rau quả xuất khẩu từcác nước có EU Một số quốc gia cũng bắt đầu nhập khẩu trái cây và rauquả từ Việt Nam thay vì Trung Quốc và Thái Lan, "RNCOS cho biết

Theo chế biến thực phẩm thị trường tại Việt Nam báo cáo, Việt Nam

có vẻ là đầy đủ cam kết để kích thích trái cây và rau quả xuất khẩu Mặc dù

suy thoái kinh tế toàn cầu hiện nay, đất nước đang bồi dưỡng nghiên cứuthị trường, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và xem xét hiện quy hoạch nôngnghiệp Ngành nông nghiệp dự kiến tăng gấp đôi trái cây và rau quả xuấtkhẩu từ tổng cộng $ 390,000,000 trong năm 2008 lên 760.000.000 $ vàonăm 2010, với mục tiêu dài hạn để đạt được doanh thu hàng năm 1,2 tỷUSD vào năm 2020

Hơn nữa, các tổ chức nghiên cứu cũng cho rằng nước này đang thúcđẩy hợp tác và phối hợp giữa các quốc gia, doanh nghiệp, các nhà khoa học

và nông dân để họ có thể sản xuất khối lượng lớn hơn của trái cây và rauquả có chất lượng cao với chi phí thấp hơn để đáp ứng đơn đặt hàng lớn từcác thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Australia Nước nàycũng nhằm khuyến khích nông dân và áp dụng một mô hình phát triểnvườn cây ăn quả theo tiêu chuẩn quốc tế của thực hành nông nghiệp tốt(GAP) Các nước trái cây và rau quả cây trồng dự kiến sẽ tăng lên khoảng 1triệu ha vào năm 2010, với sản lượng hàng năm khoảng 10 triệu tấn

Bảng 1: Diện tích và sản lượng rau của Việt Nam

Năm Diện tích (nghìn ha) Sản lượng (nghìn tấn)

2002 560,6 7485,0

(Nguồn: Bộ NN&PTNT, Viện kinh tế Nông Nghiệp 2005) [18]

1.2 Giới thiệu về phân bón vi sinh

Phân bón hữu cơ vi sinh vật ( tên thường gọi: phân hưũ cơ vi sinh )

là sản phẩm được sản xuất từ các nguồn gnuyên liệu hữu cơ khác nhau,nhằm cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng, cải tạo đất, chứa một haynhiều chủng vi sinh vật sống được tuyển chọn với mật độ đạt tiêu chuẩn quiđịnh, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản Phân hữu cơ visinh vật không gây ảnh hưởng xấu đến người, động vật, môi trường sinhthái và chất lượng nông sản

Năm 1500-TCN người Trung Quốc đã biết dùng cây cỏ để ủ và bónruộng

Năm 1840, nhà khoa học Đức Liebig là người dùng các chất khoáng

để bón cho cây trồng

Theo tính toán của FAO 2005 cả thế giới dùng hết 200 triệu tấn phânhóa học nó góp phần làm tăng năng suất cây trồng giải quyết được nạn đói,tuy nhiên nó cũng để lại hậu quả: ô nhiễm nitrat, nitrat gây ung thư, ônhiễm mạch nước ngầm, rửa trôi dẫn đến sa mạc hóa Bởi thế gần đây LiênHợp Quốc đã đưa ra chương trình sản xuất nông nghiệp hữu cơ và trong đóchủ yếu dùng phân hữu cơ vi sinh giảm lượng phân vô cơ

Ở thế kỉ 17 người ta đã phát hiện ra vi sinh vật cố định nitơ nhưngsau đó 2 thế kỉ mới sử dụng vi sinh vật cố định nitơ Các vi sinh vật được

sử dụng là vi khuẩn, nấm, xạ khuẩn Trong mỗi gam đất có tới 104-107 vi

sinh vật/gam chúng có vai trò chuyển hóa các hợp chất cacbon, xenlulo, P,

K và cố định nitơ Lần đầu tiên trên thế giới nhà khoa học Đức làHilter(1896) là người đầu tiên tạo ra phân bón vi sinh và được đặt tên làNitrazin sau đó được sản xuất nhiều ở Canada, Mĩ và Nga Vi sinh vật được

sử dụng ở đây là Rhizobio và nhu cầu sử dụng phân vi sinh ngày càng tăng

vì người ta thấy được rằng phân vi sinh sẽ:

+ Thay thế được phân bón hóa học và vẫn đảm bảo nâng cao năngsuất thu hoạch

+ Về lâu dài nó trả lại độ phì nhiêu cho đất, tăng được lượng P, K.+ Có ý nghĩa lớn đối với việc bảo vệ môi trường sống, giảm đượctính độc hại của hóa chất tích lũy trong nông sản, thực phẩm do lạm dụngphân bón hóa học

+ Có giá thành hạ nông dân dễ chấp nhận

Trong nông nghiệp công nghệ được sử dụng để tạo ra các chế phẩm

vi sinh đó là sử dụng công nghệ EM (Effective osganisms), chế phẩm EMnày do giáo sư người Nhật Teruo Higa phát minh trong đó có từ 80-155chủng vi sinh vật bao gồm vi khuẩn, xạ khuẩn, nấm men Chế phẩm này cóđặc điểm: