Thanh tra giáo dục là hoạt động thực hiện quyền thanh tra trong phạm vi quản lý nhà nước về giáo dục nhằm bảo đảm việc thi hành pháp luật, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lý
Trang 1Câu 1 Phân tích đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa thanh tra
và kiểm tra Theo anh (chị) thanh tra và kiểm tra có những vai trò gì trong việc đảm bảo và nâng cao chất lượng giáo dục?
Giáo dục mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục chịu trách nhiệm quan trọng là chăm sóc nuôi dưỡng -giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mĩ và lao động
Để thực hiện được mục tiêu này thì thường xuyên cần có sự kiểm tra, đôn đốc, giám sát, nhắc nhở uốn nắn của các cấp quản lý giáo dục
Qua kiến thức đã được học tại chuyên đề “Thanh tra, kiểm tra quản lý giáo dục trường học”, để phân tích điểm giống và khác giữa thanh tra, kiểm tra, trước hết tôi xin được trình bày một số khái niệm như sau:
1 Đối với hoạt động thanh tra:
Thanh tra nhà nước là là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan,
tổ chức, cá nhân Thanh tra nhà nước bao gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành
Thanh tra hành chính là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước
có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trực thuộc trong việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao
Thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn – kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực đó
Thanh tra nhân dân là hình thức giám sát của nhân dân thông qua Ban thanh tra nhân dân đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở của cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm ở xã, phường, thị trấn, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước
Thanh tra giáo dục là hoạt động thực hiện quyền thanh tra trong phạm vi quản lý nhà nước về giáo dục nhằm bảo đảm việc thi hành pháp luật, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lý vi phạm, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực giáo dục Thanh tra giáo dục, với tư cách thanh tra chuyên ngành, là phương tiện để giám sát chất lượng giáo dục, là công cụ để thực thi hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục Thanh tra giáo dục giúp các cấp quản lý nhà nước hoạch định và thực
1
Trang 2thi chính sách giáo dục Thanh tra, với tư cách là một hình thức đánh giá, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục
Mục đích của hoạt động thanh tra nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản
lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; Phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật; Phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân
Hoạt động của thanh tra giáo dục gồm:
- Xây dựng và thực hiện chương trình giáo dục; biên soạn, sử dụng sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu; sản xuất, quản lý, sử dụng thiết bị giáo dục
- Thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể cơ sở giáo dục; tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục; hoạt động chuyên ngành giáo dục của cơ quan quản lý giáo dục
- Thực hiện quy chế chuyên môn; mở ngành đào tạo; quy chế đào tạo; quy chế thi cử; thực hiện nội dung, phương pháp giáo dục; in, quản lý, cấp phát văn bằng, chứng chỉ
- Thực hiện quy chế tuyển sinh, quản lý, giáo dục người học và các chế độ chính sách đối với người học
- Các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục; kiểm định chất lượng giáo dục; thực hiện phổ cập giáo dục
- Thực hiện quy định về thu, quản lý, sử dụng học phí, các nguồn lực tài chính khác
- Tổ chức quản lý, nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng khoa học công nghệ
- Tổ chức, quản lý công tác hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục
- Thực hiện các quy định khác của pháp luật về giáo dục
Thẩm quyền, đối tượng thanh tra chuyên ngành là:
- Thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo: Thanh tra chuyên ngành đối với các
sở GDĐT; các đại học; học viện, trường đại học, viện, trường cao đẳng, trường trung cấp chuyên nghiệp, cơ sở giáo dục khác; cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giáo dục
- Thanh tra Sở Giáo dục và Đào tạo: Thanh tra chuyên ngành đối với phòng GDĐT, cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường
Trang 3xuyên, trường chuyên biệt; trường đại học, học viện, viện, trường cao đẳng, trường trung cấp chuyên nghiệp (không bao gồm các cơ sở giáo dục đại học, trường trung cấp chuyên nghiệp công lập của các Bộ đóng trên địa bàn) theo phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục; cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giáo dục tại địa phương
Đối với hoạt động kiểm tra:
Kiểm tra nội bộ là hoạt động của nhà trường nhằm tự kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ dạy và học, cũng như các hoạt động có liên quan để phát hiện
và chấn chỉnh kịp thời những sai sót trong quá trình thực hiện
Thẩm quyền kiểm tra là là lãnh đạo nhà trường (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng); các cán bộ là thành viên của ban kiểm tra nội bộ do hiệu trưởng quyết định thành lập
Đối tượng kiểm tra là lãnh đạo, viên chức, người lao động của nhà trường được ghi trong quyết định kiểm tra
Hình thức kiểm tra gồm kiểm tra theo kế hoạch hoặc kiểm tra đột xuất Như vậy, có thể thấy thanh tra và kiểm tra có mối quan hệ chặt chẽ và có những điểm giống và khác nhau như sau:
1 Điểm giống nhau:
- Kiểm tra bao gồm cả thanh tra và thanh tra là loại hình đặc biệt của kiểm tra Khi tiến hành thanh tra, các hoạt động thao tác nghiệp vụ trong một cuộc thanh tra chính là kiểm tra
- Giống nhau ở tính mục đích bởi chúng đều nhằm phát huy những nhân tố tích cực; phòng ngừa, phát hiện, xử lý những vi phạm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao của các chủ thể, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý và đưa ra các biện pháp tổ chức thực hiện tiếp theo để đạt kết quả như mong muốn
2 Điểm khác nhau:
Chủ thể của mỗi hoạt động Không đa dạng Đa dạng
Thời gian tiến hành Nhiều thời gian Ít thời gian
Trang 4Công tác thanh tra, kiểm tra luôn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của ngành giáo dục và đào tạo, là một trong những hoạt động quan trọng nhằm ngăn ngừa, phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật Cùng với việc phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật, thanh tra, kiểm tra còn đóng vai trò như một biện pháp phòng ngừa hữu hiệu các vi phạm quy chế, quy định, pháp luật Thanh tra cùng với các phương thức kiểm tra, giám sát sẽ giúp bảo đảm kỷ cương pháp luật Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát dù được thực hiện dưới bất cứ hình thức nào, cũng luôn có tác dụng hạn chế, răn đe những hành vi vi phạm pháp luật của các đối tượng quản lý; khắc phục các kẽ hở của chính sách, pháp luật, ngăn ngừa tận gốc mầm mống phát sinh những vi phạm pháp luật
Câu 2 Mục đích của kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục là gì? Theo anh (chị) để công tác kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đảm bảo tính khách quan cần thực hiện giải pháp nào ? Phân tích một giải pháp theo anh/chị là hiệu quả nhất.
Kiểm định chất lượng giáo dục là biện pháp chủ yếu nhằm xác định mức
độ thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục đối với nhà trường và cơ
sở giáo dục khác Việc kiểm định chất lượng giáo dục được thực hiện định kỳ trong phạm vi cả nước và đối với từng cơ sở giáo dục
Mục đích của kiểm định chất lượng giáo dục là nhằm giúp cơ sở giáo dục xác định mức độ đáp ứng mục tiêu giáo dục trong từng giai đoạn, để xây dựng
kế hoạch cải tiến chất lượng giáo dục, nâng cao chất lượng các hoạt động giáo dục; thông báo công khai với các cơ quan quản lý nhà nước và xã hội về thực trạng chất lượng của cơ sở giáo dục; để cơ quan quản lý nhà nước đánh giá và công nhận cơ sở giáo dục đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục
Đối với trường mầm non, mục đích của kiểm điểm chất lượng giáo dục cụ thể
là :
- Kiểm định chất lượng giáo dục nhằm xác định trường mầm non đạt mức đáp ứng mục tiêu giáo dục trong từng giai đoạn; lập kế hoạch cải tiến chất lượng, duy trì và nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường; thông báo công khai với các cơ quan quản lý nhà nước và xã hội về thực trạng chất lượng của trường mầm non; để cơ quan quản lý nhà nước đánh giá, công nhận hoặc không công nhận trường đạt kiểm định Chất lượng giáo dục
- Công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường mầm non nhằm khuyến khích đầu tư và huy động các nguồn lực cho giáo dục, góp phần tạo điều kiện đảm bảo cho trường mầm non không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục
Để công tác kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đảm bảo tính khách quan cần thực hiện một số giải pháp như sau:
Trang 5Một là, rà roát, điều chỉnh chiến lược phát triển của nhà trường
Chiến lược phát triển nhà trường cần nhằm xác định rõ, mục tiêu nhiệm
vụ cụ thể chiến lược và các giải pháp chủ yếu trong quá trình vận động và phát triển, là cơ sở quan trọng cho các quyết sách của Hội đồng trường và hoạt động của toàn thể cán bộ, giáo viên, công nhân viên và học sinh nhà trường Xây dựng và phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục học sinh, đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị giáo dục
Hai là, tăng cường năng lực bảo đảm chất lượng, kiểm định chất lượng
cho đội ngũ cán bộ, viên chức của nhà trường Nhà trường cũng cần nâng cao năng lực tự đánh giá; tăng số lượng trường đánh giá ngoài Việc này đòi hỏi sự nhận thức đầy đủ và đầu tư nguồn lực xứng đáng
Ba là, triển khai các chương trình nghiên cứu và xây dựng các nhóm nghiên cứu Bốn là, nghiên cứu, thí điểm các mô hình hợp tác điển hình với các doanh
nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu; tăng cường hợp tác toàn diện phát huy nguồn lực của các bên, cùng nhau chia sẻ đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên,
để triển khai có hiệu quả các chương trình hợp tác, đề án, dự án chung, góp phần đẩy mạnh việc giảng dạy
Năm là, kiểm định một số chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn khu vực
và quốc tế, các trường phải vượt qua các thủ tục và quy trình kiểm định chặt chẽ, trong đó gồm: cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo, quy trình quản lý, chất lượng đầu ra, dịch vụ hỗ trợ
Sáu là, hoàn thiện hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong theo định
hướng chuẩn khu vực, quốc tế và một số trường đại học tiên tiến trên thế giới;
Bảy là, áp dụng các phương thức quản trị đại học hiện đại: Nghiên cứu sử
dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng, đồng thời tiến hành khảo sát trực tuyến thông qua bảng câu hỏi chủ yếu tập trung vào việc lấy ý kiến đánh giá đối với hoạt động quản trị tại cơ sở giáo dục Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 mà chủ đạo là kết nối và công nghệ số tạo môi trường học tập mở đang đặt
ra yêu cầu các trường theo mô hình truyền thống - quản lý và điều hành mang tính hành chính hiện nay phải thay đổi
Trong các giải pháp trên, theo tôi giải pháp rà roát, điều chỉnh chiến lược phát triển của nhà trường là quan trọng mang lại hiệu quả nhất
Xem xét lại chiến lược giáo dục là bắt buộc để tăng trưởng theo hướng thay đổi hành vi; tập trung vào việc cải thiện giáo viên và giảng dạy, nhưng tương đối ít được định hướng cho một chiến lược thay đổi hành vi Cải thiện việc học tập của trẻ không chỉ đơn giản là thay đổi mức độ mà chúng học Đó chính là thay đổi hành vi học tập của chúng ở trường, trong lớp và ở nhà Điều này sẽ càng trở nên quan trọng hơn nếu sự tập trung ngày càng tăng vào các kỹ năng được bổ
Trang 6sung bởi sự thay đổi công nghệ thông tin Do đó, một chiến lược thay đổi hiệu quả tập trung vào thay đổi tổ chức và hành vi cá nhân Vấn đề cốt lõi là, nó tập trung vào việc thực hiện và liên kết, vì chiến lược phải chi tiết hóa các nội dung
để đạt được mục tiêu đề ra, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội của địa phương trong việc hội nhập và phát triển
Nhà trường cần chỉ ra các hạn chế, khó khăn và thách thức để đề ra chiến lược phù hợp, tập trung thực hiện ở một số nội dung như:
- Đẩy mạnh công tác phổ cập giáo dục trên cơ sở đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện, hạn chế đến mức thấp nhất số học sinh bỏ học; nâng cao chất lượng chăm sóc nuôi dạy trẻ theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm”; Duy trì và nâng cao chất lượng kiểm định giáo dục và chất lượng trường chuẩn Quốc gia
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường cả
về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và trình độ năng lực chuyên môn nghiệp vụ để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục trong tình hình mới
- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giảng dạy để nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả công tác
- Tiếp tục đổi mới quản lý trong đó coi trọng vấn đề chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục
- Tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
- Công tác xã hội hoá giáo dục phải được quan tâm thường xuyên Tăng cường huy động các nguồn lực hợp pháp để tăng cường cơ sở vật chất phục vụ cho công tác dạy và học
Hiện nay, hoạt động kiểm định chất lượng ngày càng phổ biến bởi nó là một công cụ hiệu quả giúp các trường kiểm soát và đảm bảo chất lượng đào tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh cho các cơ sở giáo dục Kiểm định chất lượng giáo dục là một quá trình đánh giá nhằm đưa ra một quyết định công nhận một cơ sở giáo dục hay một chương trình đào tạo của nhà trường đáp ứng các chuẩn mực qui định Kiểm định chất lượng giáo dục không những phản ánh cho các bên liên quan những bằng chứng xác thực về chất lượng cơ sở giáo dục đã qua kiểm định Chỉ có thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục mới mang lại những giá trị đích thực, nâng cao thương hiệu và chất lượng đào tạo của mỗi một cơ sở giáo dục