Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải quan tâm rèn luyện đạo đức cách mạng mà chính bản thân Người còn là tấm gương trong sáng tuyệt vời về đạo đứ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP.HCM
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ o0o _
BÀI THU HOẠCH KẾT THÚC HỌC PHẦN
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Tên đề tài:
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN VIỆT
NAM HIỆN NAY LIÊN HỆ BẢN THÂN.
Giáo viên giảng dạy: Thầy CAO ĐỨC SÁU
Họ & tên SV: TRẦN MINH TÂN Lớp học phần: 000015001 MSSV: 19540200716
TP HCM, Ngày 07 tháng 08 năm 2021
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Trường Đại học Kiến Trúc TP.HCM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÀI THU HOẠCH KẾT THÚC HỌC PHẦN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Họ và tên sinh viên: Trần Minh Tân
Mã số sinh viên: 19540200716
Mã lớp học phần: 000015001
ĐIỂM CỦA BÀI TIỂU LUẬN
Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 1
Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 2 Ghi bằng số Ghi bằng chữ
Thành phố Hồ Chí Minh, Ngày 07 tháng 08 năm 2021
Sinh viên nộp bài
Ký tên
Trang 3MỤC LỤC
Trang 4I PHẦN MỞ ĐẦU
Từ những hạt giống nhỏ bé, muốn đâm chòi thành một cây cao lớn, mạnh khỏe thì đều trải qua một quá trình dài, gian khổ, hứng chịu nắng mưa, lột xác và phát triển từ trong
ra ngoài và trở thành một cái cây to khỏe và hoàn thiện, thanh niên cũng vậy, phải trải qua quá trình mài dũa, giáo dục thì mới trưởng thành, có đủ bản lĩnh để xây dựng đất nước Đất nước được tạo nên bởi những hạt giống "con người" nhỏ bé ấy Muốn đất nước được giàu mạnh, thì chính con người trong đất nước phải hoàn thiện Tiêu biểu là tầng lớp thành niên, tầng lớp đại diện cho sự lớn mạnh không ngừng
Do vậy, việc giáo dục thanh niên, giáo dục thế hệ trẻ trở thành một công tác đóng vai trò rất quan trọng không chỉ từ trước cách mạng mà cho đến bây giờ Giáo dục là phải từ bên trong ra bên ngoài, phải biết nuôi dưỡng từ tâm hồn ra đến cả thể xác; từ các phẩm chất đạo đức, từ mỹ dục, từ trình độ cho đến sức khoẻ, dáng vóc Để hiểu rõ hơn về vấn đề đạo đức hiện nay chúng ta cùng tìm hiều về tư tưởng hồ chí minh về vấn đề giáo dục thông qua những khía cạnh sau đây
Trang 5II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC
1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức cách mạng
Tư tưởng Hồ Chí Minh, là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề
cơ bản của cách mạng Việt nam Một trong những nét đặc sắc nổi bật trong tư tưởng của Người là vấn đề đạo đức của người cách mạng Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải quan tâm rèn luyện đạo đức cách mạng mà chính bản thân Người còn là tấm gương trong sáng tuyệt vời về đạo đức cách mạng
Ngay từ khi bắt đầu hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có ý thức rất rõ
về vai trò và sức mạnh của đạo đức cách mạng Chính vì lẽ đó, Người đã dày công giáo dục
lý tưởng cách mạng cho thanh niên và quần chúng nhân dân Người để lại rất nhiều tác phẩm, bài nói, bài viết chuyên về đạo đức Ngay trong tác phẩm:“Đường Kách mệnh”, ở chương đầu tiên Người đã nêu lên 23 điều tư cách của các cán bộ cách mạng, trong đó chủ yếu là các tiêu chuẩn về đạo đức, thể hiện chủ yếu trong 3 mối quan hệ: với mình, với người
và với việc, đây là tác phẩm đầu tiên Người viết để huấn luyện những người yêu nước Việt Nam trẻ tuổi Nếu như tác phẩm đầu tiên Người đề cập đến vấn đề đạo đức cách mạng thì tác phẩm cuối cùng Người tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của đạo đức cách mạng Đó là: “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” đây là tác phẩm bàn sâu về vấn đề đạo đức, thể hiện những điều tâm huyết nhầt mà Người rút ra từ thực tiễn lãnh đạo cách mạng của Đảng ta
Sau khi giành được chính quyền, Hồ Chí Minh nói nhiều tới đạo đức của cán bộ, đảng viên, của Đảng cầm quyền.Trong bản Di chúc để lại cho toàn đảng và toàn dân ta thì vấn đề đạo đức vẫn là vấn đề được Người đặc biệt nhấn mạnh: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền, mỗi cán bộ và đảng viên phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư ”, “ Đảng phải rất coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên”, “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên và thanh niên, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”
Phải rèn luyện, tu dưỡng đạo đức suốt đời Hồ Chí Minh chỉ rõ, mỗi người cán bộ, đảng viên phải thường xuyên chăm lo tu dưỡng đạo đức như việc rửa mặt hàng ngày, đây là công việc phải làm kiên trì, bền bỉ suốt đời Theo Người, đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong Việc tu dưỡng đạo đức của cán bộ, đảng viên
và quần chúng nhân dân phải được thực hiện thông qua hoạt động thực tiễn sinh hoạt, học tập, lao động, chiến đấu Khi cách mạng thuận lợi, cũng như lúc cách mạng gặp khó khăn thử thách,
Trang 6cán bộ, đảng viên đều phải rèn luyện để nâng cao đạo đức cách mạng Bởi vì, khi mới được bầu, mới được đề bạt hầu như ai cũng là người tốt nhưng nếu không rèn luyện thường xuyên thì sẽ dễ
bị danh lợi, uy quyền, tiền tài, sắc đẹp… làm cho gục ngã thoái hóa, biến chất về đạo đức, lối sống Vì thế, việc rèn luyện đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân phải được thực hiện trong suốt cả cuộc đời
2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng
Theo như lời Bác, đạo đức là cái gốc, là nền tảng, là sức mạng, là tiêu chuẩn hàng đầu của người cách mạng; không có đạo đức cách mạng không lãnh đạo được nhân dân Người
quan niệm rằng đạo đức là nền tảng và là sức mạnh “Cũng như sông thì có nguồn mới có
nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” Quan điểm của Bác là sự kế thừa có chọn lọc những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, lãnh tụ
Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân; và có thể nói đây là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của người Để hiểu rõ hơn về lí do tại sao, đầu tiên ta cùng nhau tìm hiểu rõ về đạo đức
Đạo đức là hệ thống những quy tắc, chuẩn mực về cách ứng xử của con người trong các quan hệ giữa người với người, với tổ chức trong xã hội; là giá trị cốt lõi tạo nên phẩm chất nhân cách của con người Đạo đức cách mạng thì chính là việc không sợ khó, không sợ khổ, một lòng một dạ phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân nhằm mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội Có thể nói, đạo đức cách mạng là “gốc” của cán bộ, đảng viên trong Quân đội; đạo đức cách mạng thực sự là giá trị cốt lõi trong bản lĩnh chính trị của người quân nhân
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phẩm chất đạo đức của người cán bộ, đảng viên trong Quân đội vừa phản ánh những yêu cầu chung của nhiệm vụ cách mạng, vừa phản ánh đặc điểm, yêu cầu riêng của Quân đội Tuy nhiên, quan điệm lấy đức làm gốc của Hồ Chí Minh không có nghĩa là chỉ cần có đức là được, coi nhẹ mặt tài Người cũng cho rằng có tài mà không có đức là người vô dụng nhưng có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó Đức
và Tài là những phẩm chất thống nhất của con người Nếu đạo đức là tiêu chuẩn cho mục đích hành động thì tài lại là phương tiện thực hiện mục đích đó Vì vậy con người cần phải
có cả đức lẫn tài đề hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng Hồ Chí Minh thường khuyên:
“Dạy cũng giống như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng Đó
là cái gốc, rất quan trọng Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng,”
Trang 7Bác từng viết: “Tuy năng lực và công việc của mỗi người khác nhau, người làm việc
to, người làm việc nhỏ; nhưng ai giữ được đạo đức thì đều là người cao thượng.” cũng theo quan điểm của Bác những chuẩn mực chung nhất của phẩm chất đạo đức cách mạng Việt Nam bao gồm những điểm như sau:
Một là, “Trung với nước, hiếu với dân”
Đây là biểu hiện cao nhất ý thức đạo đức người cán bộ, đảng viên trong Quân đội, định hướng cho mọi hoạt động thực tiễn của họ đồng thời cũng bao trùm và chi phối những phẩm chất đạo đức khác
“Trung - hiếu” ở đây đã được Bác sử dụng một nhịp nhàng nhưng lại mang nó lên một tầng cao mới Khái niệm ngày xưa Trung là trung quân, trung thành với vua cha với nước nhà vì nước là của vua, vua với nước là một Hiếu là hiếu thảo trong gia đình, với ông
bà với cha mẹ Nhưng theo lời Bác khái niệm ấy đã được nâng cao rộng hơn “Trung là trung với Tổ quốc, Hiếu là hiếu với nhân dân” Người chỉ rõ yêu cầu của “Trung” là: “Trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với nhân dân, với cách mạng, với Đảng” Trung với nước đối với người cán bộ là luôn gắn liền với Trung với Đảng, Hiếu với dân Bởi vì, Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong lãnh đạo sự nghiệp cách mạng, lãnh đạo đất nước nên "Trung với nước” trước hết và tập trung nhất phải là “Trung với Đảng” Hơn thế nữa, trong chế độ xã hội chủ nghĩa, có dân mới có nước, dân hòa thành nước, nước là của dân vậy nên Trung với nước không cũng không thể thiếu Hiếu với dân Bác đã từng nói “Nhân dân là nền tảng, là cha mẹ của bộ đội Cán bộ phải dạy cho đội viên biết kính trọng dân, thương yêu dân, giúp
đỡ dân” “bao nhiêu quyền hạn đều của dân” “bao nhiêu lợi ích đều vì dân”, “bao nhiêu quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”, Đảng và Chính phủ là “đày tớ nhân dân” chứ không phải “quan nhân dân để đè đầu cưỡi cổ nhân dân” Hiếu lúc này không chỉ là hiếu với ông bà cha mẹ nữa mà còn được Bác nhân rộng là là hiếu thảo với nhân, mình làm được bao nhiêu lợi ích cũng là vì nhân dân: “Nước lấy dân làm gốc, gốc có vững cây mới bền, xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân” Vậy nên mới nói đây là phẩm chất đạo đức hàng đầu định hướng hoạt động cách mạng của mỗi cán bộ, chiến sĩ
Hai là, “Yêu thương con người, sống có tình nghĩa”
Nếu như ở “Trung với nước hiếu với dân” là phẩm chất hàng đầu định hướng, thì
“Yêu thương con người” lại là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất
Đây là sự kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tinh thần nhân văn của nhân loại, cùng với sự đúc kết của Hồ Chí Minh qua hoạt động cách mạng thực tiễn Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người rất toàn diện và
Trang 8độc đáo Người dành tình yêu thương rộng lớn cho những người cùng khổ Những người lao động bị áp bức bóc lột, không phân biệt màu da, dân tộc,… Được thể hiện qua từng dòng bút: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Bác yêu thương đồng bào, đồng chí của Người, không phân biệt họ ở miền xuôi hay miền ngược, là trẻ hay già, trai hay gái không phân biệt một ai, không trừ một ai, hễ là người Việt Nam yêu nước thì đều có chỗ trong tấm lòng nhân ái của Người
Đó là tình cảm nhân ái, sâu sắc, rộng lớn Tình yêu ấy được thể hiện trong các mối quan hệ bạn bè, đồng chí với mọi người bình thường trong quan hệ hàng ngày Nó đòi hỏi mọi người phải luôn chặt chẽ nghiêm khắc với mình, rộng rãi, độ lượng với người khác Nó đòi hỏi thái độ tôn trọng con người, phải biết nâng người khác lên, chứ không phải hạ thấp, càng không phải vùi dập con người Bác mang lòng bao dung cũng như thương yêu ấy lên cả những người có ai lầm, khuyết điểm nhưng biết quay đầy, những người lầm lối biết hối cải, những kẻ thù bị thương, kẻ thù chịu quy hàng, những người có thói hư tật xấu, Người dạy chúng ta biết cách giúp họ nhận lôi, biết họ sửa sai bằng chính lòng bao dung, sự nhân từ
Nhắc đến đây làm tôi chợt nhớ đến một câu chuyện về giai thoại Tạ Đình Đề
-người từng được CIA cử đi để ám sát Bác hồ, nhưng lại được Bác cảm hóa bằng tình yêu, sự bao dung và rồi trở thành một cận vệ trung thành cho Bác
"Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng ta, phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cách mạng Đối với những người có thói hư tật xấu, từ hạng người phản lại Tổ quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho cái phần thiện trong con người nảy nở
để đẩy lùi phần ác, chứ không phải đập cho tơi bời" - Bác dạy
Phẩm chất thứ ba là, “ Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư”
Đây là phẩm chất đạo đức, theo Bác, là trung tâm và gắn liền với hoạt động hàng ngày của mỗi người Đồng thời, đây cũng là khái niệm đạo đức truyền thống, là nội dung cốt lõi của đạo đức cách mạng được Hồ Chí Minh cải biến, đưa vào những nội dung và yêu cầu mới
“Cần” là cần cù trong lao động, là siêng năng, có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất
cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ “lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của mỗi chúng ta”
Trang 9“Kiệm” tức là tiết kiệm Tiết kiệm thì giờ, tiền bạc, của cải; tiết kiệm sức lao động
của nhân dân, của nước, của bản thân từ những thứ nhỏ nhặt nhất đến những thứ vĩ đại nhất Không phô trương, không hoang phí, bừa bãi Tiết kiệm nhưng không có nghĩa là tính toán,
là keo kiệt, bủn xỉn Phải biết lúc nào nên chi, nên tiêu xài, nên giữ lại Khi có việc đáng làm, vì lợi ích đồng bào, lợi ích tổ quốc, thì chi bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của cũng vui lòng “Cần với kiệm, phải đi đôi với nhau, như hai chân của con người” như lời Bác dạy
“Phải cần kiệm xây dựng nước nhà”
“Liêm” là liêm khiết, trong sạch, không cậy quyền thế, dìm người tài, sợ khổ sợ khó,
Liêm là “luôn luôn tôn trọng gìn giữ của công và của dân”,”không xâm phạm một đồng xu, một hạt thóc của Nhà nước của nhân dân” “Chữ Liêm phải đi đôi với chữ Kiệm Cũng như chữ Kiệm phải đi đôi với chữ Cần Có Kiệm mới có Liêm được”
“Chính” tức là chính nghĩa, là không gian tà, phải luôn thẳng thắn, đứng đắn; phải
“trong sạch, không tham lam Không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ
hủ hóa Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ” Đối với bản thân: không nên ba hoa, tự cao, tự đại, không sợ khó nhọc, theo đuổi học hành, kiếm chế bản thân, sửa sổi và hoàn thiện theo ngày theo tháng “Chính nghĩa không tà” Đối với mọi người: không nịnh bợ cũng không kinh thường, chà đạp; phải luôn niềm nở, chân thành, khiên tốn và hợp tác Đối với công việc: trách nhiệm chính là bổn phân, không sợ việc khó khăn nặng nhọc, không lãng tránh, đùn đẩy, luôn đúng giờ, làm gương, làm việc thì phải đến nơi đến chốn Làm việc thiện thì dù nhỏ đến mấy cũng cần phải làm, còn việc ác thì bé cách mấy cũng cần phải tránh xa, không chạm tay đến
Cần, kiêm, liêm, chính có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, ai cũng cần phải thực hiện
“Chí công vô tư” là đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với việc, phải lo
trước thiên hạ, vui sau thiên hạ, khi làm bất cứ việc gì cũng phải nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau Đối lập với chí công vô tư là “dĩ công vô tư”, đó là điều mà đạo đức mới đòi hỏi phải chống lại
Bác Hồ quan niệm “Một dân tộc biết cần, kiệm, liêm là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ” Đó còn là nền tảng của đời sống mới, của các phong trào thi đua yêu nước Cần, kiêm, liêm, chính là bốn đức tính cơ bản của con người cũng như bốn mùa trong năm, bốn phương của đất “Thiếu một đức thì không thành người.”
Cuối cùng là, “Tinh thần quốc tế trong sáng”
Trang 10Đây là phẩm chất đạo đức quan trọng nhất , là yêu cầu đạo đức nhằm vào mối quan
hệ rộng lớn, vượt qua khuôn khổ quốc gia dân tộc
Đó là, tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản, mà Hồ Chí Minh đã nêu lên bằng mệnh đề
"Quan sơn muôn dặm là nhà/ Bốn phương vô sản đều là anh em" Nội dung chủ nghĩa quốc
tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất rộng lớn và sâu sắc; đó là sự tôn trọng, hiểu biết, thương yêu, đoàn kết với giai cấp vô sản trên toàn thế giới; là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị
áp bức, với nhân dân lao động các nước, mà Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp bằng hoạt động cách mạng thực tiễn của bản thân mình và bằng sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc; là tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam với tất cả những người tiến bộ trên thế giới vì hoà bình, công lý và tiến bộ xã hội, vì những mục tiêu lớn của thời đại là hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là hợp tác và hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Bác đã dày công xây đắp tinh thần đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và thế giới, đã tạo ra một kiểu quan hệ quốc
tế mới: đối thoại thay cho đối đầu nhằm kiến tạo nên một nền văn hóa hòa bình cho nhân loại; đó là di sản thời đại vô giá của Người về hoa bình, hưu nghị, hợp tác, phát triển giữa các dân tộc
Ngoài ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu ra những nguyên tắc cơ bản để định hướng sự lãnh đạo của Đảng và việc rèn luyện của mỗi người:
Nói đi đôi với làm; đã là cán bộ đảng viên, là công dân một nước thì “miệng nói tay làm” chứ không có chuyện “nói một đằng làm một nẻo” Sống theo phương châm “Mình vì mọi người, mọi người vì mình” Cổ vũ “người tốt, việc tốt” Xây dựng nền đạo đức cách mạng, giáo dục chuẩn mực đạo đức mới, khơi dậy ý thức tự giác, đạo đức lành mạnh ở mọi người, hướng mọi người vào cuộc đấu tranh cho sự trong sạch, lành mạnh về đạo đức Nâng cao đạo đức cách mạng, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân - nguồn gốc của mọi thứ tệ nạn, thứ giặc “nội xâm” phá từ trong ra Và phải biết tu dưỡng đạo đức suốt đời
3 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng
Một là, “Nói đi đôi với làm”
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Hồ Chí Minh luôn luôn nêu gương sáng về
đạo đức, Người nói ít làm nhiều, có nhiều vấn đề về đạo đức Người làm mà không nói, phải
đi sâu nghiên cứu hành vi đạo đức của Người mới thấy được bản chất sâu xa của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh