Chính sách đối phó thất nghiệp của chính phủ Mỹ trong bối cảnh dịch Covid-19 và đánh giá mức độ hiệu quả của các chính sách 13 4.1 Một số chính sách nhằm đối phó với thất nghiệp ở Mỹ 13
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
ĐỀ TÀI THẤT NGHIỆP Ở MỸ TRONG BỐI CẢNH DỊCH COVID-19
Thực hiện: Nhóm 1 Anh 9 – Kinh tế đối ngoại – K59 Môn: Kinh tế vĩ mô
Lớp: KTE203.59.1 Giảng viên: PGS.TS Hoàng Xuân Bình
Trang 21 Thực trạng thất nghiệp ở Mỹ từ đầu năm 2020 đến nay 6
3 Tác động của thất nghiệp ở Mỹ đối với các lĩnh vực: 10
4 Chính sách đối phó thất nghiệp của chính phủ Mỹ trong bối cảnh
dịch Covid-19 và đánh giá mức độ hiệu quả của các chính sách 13 4.1 Một số chính sách nhằm đối phó với thất nghiệp ở Mỹ 13
4.2 Đánh giá của các chuyên gia về mức độ hiệu quả của các chính sách 16 III Một số nhận định của các chuyên gia về tình trạng thất nghiệp ở Mỹ 17
PHẦN 3: TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 3THẤT NGHIỆP Ở MỸ TRONG BỐI CẢNH DỊCH COVID-19
PHẦN 1: GIỚI THIỆU CHUNG
I Lý do chọn đề tài
1 Thất nghiệp không mới nhưng vẫn luôn là vấn đề nan giải
Thất nghiệp là một vấn đề không mới Thất nghiệp được coi là hiện tượng tất yếu của nền kinh tế thị trường
Tuy nhiên, thất nghiệp vẫn luôn là vấn đề nan giải đối với các nước trên thế giới Thất nghiệp là một trong những vấn đề gây nhức nhối và được quan tâm hàng đầu hiện nay Bất kỳ quốc gia nào dù phát triển đến đâu cũng vẫn tồn tại thất nghiệp, chỉ là vấn đề thất nghiệp ở mức thấp hay cao
Tỷ lệ thất nghiệp tại 19 quốc gia thuộc Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) là 8.1% trong tháng 8/2020 (Eurostat, 2020) Còn tại Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp là 6.3% trong tháng 11/2020 (Dol.gov, 2020)
2 2020 là năm quan trọng của nước Mỹ, diễn ra cuộc bầu cử tổng thống Mỹ nhiệm kỳ 2021-2024
Năm 2020 là năm diễn ra cuộc bầu cử tổng thống Mỹ nhiệm kỳ 2021-2024 Đây là sự kiện vô cùng lớn tại Mỹ, bởi tổng thống Mỹ có quyền hạn hành pháp rất sâu rộng ở nước này Nước Mỹ, giống như hầu hết các quốc gia trên thế giới, đang phải vật lộn với đại dịch COVID-19 vốn tác động nghiêm trọng đến nền kinh tế Hy vọng phục hồi nền kinh tế lớn nhất thế giới đang được đặt vào ông Joe Biden Rất nhiều chính sách sẽ được thay đổi dưới thời Joe Biden, với
nỗ lực khôi phục lại vai trò lãnh đạo của Mỹ
3 Mỹ là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất về nhiều mặt trong đại dịch COVID-19
Mỹ ghi nhận 14.8 triệu ca mắc COVID-19, 282.000 ca tử vong (Almukhtar, S , 2020) cho đến thời điểm đầu tháng 12/2020, dẫn đầu thế giới về số ca nhiễm COVID-19 Mỹ tiếp tục ghi nhận những kỉ lục mới về số ca nhiễm mới trong
Trang 4vòng 24 giờ là 210.000 Chính vì vậy, Mỹ là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ đại dịch COVID-19
Nền kinh tế Mỹ đã phải chịu sự sụt giảm nghiêm trọng nhất trong hơn một thập
kỷ trong quý đầu tiên của năm, khi nước này áp dụng các biện pháp phong tỏa
để làm chậm sự lây lan của virus Corona Đại dịch COVID-19 đã chấm dứt giai đoạn tăng trưởng kinh tế kéo dài nhất lịch sử nước Mỹ Theo đánh giá công bố ngày 17/7 của IMF, so với cùng kỳ quý II năm ngoái, kinh tế Mỹ đã sụt giảm tới 37% ( Imf.org, 2020) và cả năm 2020 dự kiến giảm 6.6% vì đại dịch
COVID-19 Theo báo cáo của FED, tính cả quý II/2020, sản lượng công nghiê ̣p của Mỹ giảm 42.6%(Federalreserve.gov, 2020) so với cùng kỳ năm 2019 Theo IMF, tác động của cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng này thể hiện rõ nhất qua tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên mức kỷ lục là
14.7%(Bls.gov, 2020) trong tháng 4, khi COVID-19 tác động đến nền kinh tế
Mỹ Đây là tỷ lệ cao nhất và là mức tăng qua tháng lớn nhất trong lịch sử của
Mỹ là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam Tháng 10/2020, Mỹ là thị trường xuất khẩu hàng hoá lớn nhất Việt Nam, với kim ngạch đạt 62.3 tỷ USD (Customs.gov.vn, 2020) Lý do là Việt Nam đang ngày càng làm tốt hơn việc cải cách các thủ tục hành chính, cải tiến về kỹ thuật nâng cao chất lượng hàng hóa xuất khẩu
Trang 5II Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu về những vấn đề cơ bản của thất nghiệp và tình trạng thất nghiệp ở Mỹ trong bối cảnh dịch COVID-19, cụ thể từ đầu năm 2020 cho đến nay
- Bỏ việc: Người làm tự ý xin thôi việc vì 1 lí do nào đó
- Mới gia nhập lực lượng lao động nhưng chưa có việc làm: Người mới gia nhập lực lượng lao động
- Tái gia nhập lực lượng lao động nhưng chưa có việc làm: Người đã rời khỏi lực lượng lao động
2.2 Theo tính chất thất nghiệp
- Thất nghiệp tự nguyện - Voluntary Unemployment
- Thất nghiệp không tự nguyện - Involuntary Unemployment
2.3 Theo nguồn gốc thất nghiệp
- Thất nghiệp tạm thời (do cọ xát): khi người lao động trong quá trình tìm việc làm mới
- Thất nghiệp cơ cấu: Khi thời gian, địa điểm và kỹ năng của người lao động cần việc không phù hợp với thời gian, địa điểm và kỹ năng của công việc đang cần lao động
Trang 6- Thất nghiệp theo lý thuyết cổ điển: xảy ra khi tiền lương được ấn định không bởi các lực lượng thị trường mà cao hơn mức lương cân bằng thực tế của thị trường lao động Làm cho cung lớn hơn cầu
- Thất nghiệp chu kỳ: Tình trạng thất nghiệp ứng với từng giai đoạn của nền kinh tế: kinh tế suy thoái hay kinh tế phát triển mở rộng
(Hoàng Xuân Bình,2014)
3 Tác động của thất nghiệp ở Mỹ đối với các lĩnh vực
3.1.Tác động của thất nghiệp tới nền kinh tế của Mỹ
- Đối với quốc gia, thất nghiệp là sự phí phạm nguồn nhân lực, làm suy giảm nền kinh tế và gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về sản lượng do quá trình, quy
mô sản xuất sút kém Qua những thực nghiệm về mối quan hệ giữa thất nghiệp
và sản lượng của nền kinh tế Mỹ, Arthur Okun đã tạo ra quy luật Okun: Nếu tỷ
lệ thất nghiệp tăng 1% thì GDP thực tế sẽ giảm 2.5%
- Khi thất nghiệp ở mức cao, thu nhập của dân cư giảm sút, người thất nghiệp không có thu nhập, thất nghiệp cắt đứt phương tiện sinh sống của họ và gia đình => họ không có khả năng thanh toán các chi phí thường ngày
3.2 Tác động của thất nghiệp tới tình hình xã hội của Mỹ
- Thất nghiệp gây ra những bất ổn, xáo trộn xã hội: bãi công, biểu tình => biến động về chính trị
- Nghiên cứu chỉ ra rằng gia tăng thất nghiệp đi liền với gia tăng các tệ nạn xã hội , tăng tỉ lệ tội phạm, tỉ lệ tự tử và làm suy giảm sức khỏe con người
Tiến sĩ M.Harvey Brenner chuyên gia hàng đầu về đề tài này ước tính nếu tỷ lệ thất nghiệp cư tăng 1% và kéo dài trong 6 năm sẽ dẫn đến 37.000 trường hợp
chết sớm ở Mỹ
Trang 7II Thất nghiệp ở Mỹ trong bối cảnh dịch Covid-19
1 Thực trạng thất nghiệp ở Mỹ từ đầu năm 2020 đến nay
Nguồn: Investing.com Website
Nguồn: The Employment Situation - November 2020 (U.S Bureau of Labor
Statistics)
- Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ tăng cao vào những tháng đầu năm 2020, nền
kinh tế Mỹ chạm "đáy" vào tháng 4/2020 Hơn 20 triệu người Mỹ đã mất việc trong tháng đó, đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên mức cao nhất kể từ sau cuộc Đại suy thoái với 14.7% Tuy nhiên tỷ lệ này giảm dần và chỉ còn 6.7% vào tháng Tám.1(Nguyen, L 2020)
1
Trang 8- Tỷ lệ thất nghiệp giảm trong những tháng gần đây dường như cho thấy
có nhiều công việc mới được tạo ra nhờ sự linh hoạt của thị trường và sự năng động của nền kinh tế Mỹ Chẳng hạn, thống kê cho thấy, số lượng nhân viên du lịch đã giảm 10% kể từ tháng 4 năm nay, nhưng bù lại, số việc làm tại các cửa hàng kinh doanh tổng hợp tăng 6% so với trước đại dịch (U.S Bureau of Labor Statistics, (2020))
- Tuy việc làm đang trở lại nhưng nền kinh tế Mỹ vẫn chưa cho thấy những dấu hiệu ổn định Bất chấp 4 tháng liên tiếp giảm tỷ lệ thất nghiệp, cho tới nay tổng số việc làm được khôi phục vẫn chưa bằng một nửa trong số 22 triệu việc làm đã bị mất vì đại dịch COVID-19
- Tính tới giữa tháng 8, hơn 29 triệu người Mỹ vẫn phải nhận trợ cấp thất nghiệp, trong đó có cả những người lao động thời vụ và những người tự kinh doanh vì không được tính vào số lao động hưởng lương hằng tháng (U.S Bureau of Labor Statistics, (2020))
- Làn sóng thất nghiệp tập trung vào lĩnh vực khách sạn, giải trí, bán lẻ, các dịch vụ xã hội và chăm sóc sức khỏe Những đối tượng chịu tác động của làn sóng này gồm phụ nữ, người lao động trẻ được đào tạo ở trình độ thấp, người Mỹ gốc Tây Ban Nha và gốc Phi
- Trong số các nhóm công nhân chính, tỷ lệ thất nghiệp ở phụ nữ trưởng thành (6.1%) giảm trong tháng Mười một Tỷ lệ thất nghiệp ở nam giới trưởng thành (6.7%), thanh thiếu niên (14.0%), người da trắng (5.9%), người da đen (10.3%), người châu Á (6.7%) và người Tây Ban Nha (8.4%) cho thấy ít hoặc không thay đổi ( Long, T (2020))
- Trong số những người thất nghiệp, số người bị sa thải tạm thời là 2.8 triệu Số người mất việc vĩnh viễn ở mức 3.7 triệu (U.S Bureau of Labor Statistics, (2020))
2 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng thất nghiệp ở Mỹ
- Theo thống kê, đại dịch đã cướp đi của nước Mỹ 22 triệu việc làm và đẩy 29 triệu người Mỹ rơi vào hoàn cảnh phải sống dựa vào trợ cấp thất
Trang 9nghiệp Để xảy ra tình trạng thất nghiệp vô cùng nghiêm trọng này, trước hết cần phải nói đến nhiều nguyên nhân khác nhau:
+ Đầu tiên phải kể đến những nguyên nhân chủ quan đến từ những chính sách cũng như cách tiếp cận vô cùng sai lầm trong đại dịch của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump Ngay khi đại dịch vừa bùng phát, chính quyền Trump cũng như chính quyền các bang bị chỉ trích đã thờ ơ
và có những biện pháp đối phó chậm trễ với đại dịch do lo ngại các biện pháp giãn cách xã hội có nguy cơ gây suy thoái nghiêm trọng cho nền kinh tế Tuy nhiên, ngay cả khi đại dịch chưa được kiểm soát, quyết định mở cửa trở lại nền kinh tế của ông Trump cũng vấp phải chỉ trích mạnh mẽ do lo ngại những đợt dịch lớn tiếp theo bùng phát Mặc dù đây
có thể là quyết định đúng đắn trong tầm nhìn ngắn hạn khi ngay lập tức
đã tạo ra khoảng 1.2 triệu việc làm trong tháng 7 và kéo tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ xuống dưới (2 con số) chỉ còn 9.8% Tuy nhiên, chính sách này lại để lại những hậu quả vô cùng nặng nề với đời sống xã hội Mỹ khi số
ca nhiễm mới vẫn tiếp tục tăng nhanh 2+ Về nguyên nhân khách quan: 3
● Đại đa số các quốc gia trên thế giới quyết định đóng cửa nền kinh
tế, thực thi các biện pháp giãn cách nghiêm ngặt đã tạo ra sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến các doanh nghiệp Mỹ cũng như trên thế giới lao đao do không thể tìm được nguồn cung cho sản xuất cũng như thị trường tiêu thụ sản phẩm Lẽ tất nhiên,
sa thải lao động thừa là một việc làm cần thiết để tiết kiệm chi phí trong đại dịch
2 Tuổi trẻ Online, (2020) Nhiều trường đại học Mỹ ghi nhận số ca COVID-19 tăng vọt sau khi mở
cửa lại [online] Available at:
https://tuoitre.vn/nhieu-truong-dai-hoc-my-ghi-nhan-so-ca-covid-19-tang-vot-sau-khi-mo-cua-lai-202 00827144200679.htm?fbclid=IwAR0vHIZv7oMZai7OEpA3rdu1UkfheRwSDmbaFVznWMcWzo4t3
Trang 10● Cũng cần phải nói thêm, đợt khủng hoảng giá dầu vào tháng 6 cũng là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự suy thoái của nền kinh tế Mỹ, khi giá dầu xuống âm đã kéo theo giá trị đồng Dollar giảm mạnh gây ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh xuất nhập khẩu của hàng hoá Mỹ trên thị trường quốc tế
3 Tác động của thất nghiệp đối với các lĩnh vực:
3.1 Kinh tế của Mỹ
- Theo số liệu của Chính phủ Mỹ, GDP của nền kinh tế lớn nhất thế giới
đã giảm 32.9% trong quý II/2020, ghi dấu quý tăng trưởng tồi tệ nhất tính từ năm 1947
- Nguyên nhân được cho là do chi tiêu tiêu dùng chiếm tới 70% nền kinh
tế Mỹ đã sụt giảm tới 34% trong bối cảnh dịch COVID-19 diễn biến phức tạp Trước đó, kinh tế Mỹ đã giảm 5% trong quý I và chính thức rơi vào suy thoái do COVID-19, khép lại giai đoạn tăng trưởng dài nhất trong lịch sử nước Mỹ (11 năm)
- Bên cạnh việc sụt giảm tăng trưởng, tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh và tình trạng thua lỗ tài chính của các doanh nghiệp nhỏ cũng là các tín hiệu cảnh báo đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới
- Do tác động của lệnh phong tỏa nhằm ngăn chặn dịch COVID-19 lây lan, các doanh nghiệp ở Mỹ đã cắt giảm 20.8 triệu việc làm trong tháng
4 và mới chỉ khôi phục khoảng 7.5 triệu việc làm trong hai tháng tiếp
đó, khi nhiều bang ở nước này bắt đầu mở cửa trở lại nền kinh tế Hiện tại tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ mặc dù đã giảm từ mức kỷ lục trên 14% hồi tháng 4, nhưng vẫn còn duy trì ở mức trên 10%, cao hơn gấp đôi so với thời điểm trước khi chịu tác động của dịch bệnh
3.2 Chính trị - xã hội Mỹ
- Thất nghiệp trong giai đoạn COVID-19 khiến 17 triệu lao động Mỹ nộp đơn
yêu cầu bảo hiểm thất nghiệp (tương đương tỷ lệ thất nghiệp 15%) Ngoài ra,
do số lượng đơn yêu cầu bảo hiểm thất nghiệp quá lớn, tình trạng lừa đảo bảo
hiểm thất nghiệp cũng gia tăng Chính phủ Mỹ đã mất hàng triệu USD vào tay
Trang 11những kẻ lừa đảo mạo danh lao động thất nghiệp trong giai đoạn dịch
COVID-19 (SafeWise, 2020)
- Trong giai đoạn dịch COVID-19 (cụ thể 4/2020), tỷ lệ trẻ em trong gia đình có
bố mẹ thất nghiệp ở Mỹ đã chạm mức cao kỷ lục 21.7% trẻ em có ít nhất một người bố hoặc mẹ thất nghiệp (mức cao nhất kể từ 1967) Việc không có thu nhập hàng tháng đặt gánh nặng lên không chỉ các khoản chi tiêu của gia đình
mà cả sự phát triển của trẻ em trong các gia đình này (The Lancet Public
Health, 2020)
Ngoài ra, theo số liệu của US Census Pulse Survey (7/2020), ở những người
mẹ thất nghiệp có con cái ghi nhận tỷ lệ cao ăn thức ăn thiếu dinh dưỡng
(24%), hủy hoặc trì hoãn các buổi trị liệu y khoa (47%) và lo âu (46%) Về lâu dài, điều này sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của con cái
- Thất nghiệp trong giai đoạn COVID-19 đã châm ngòi cho 1 số cuộc biểu tình , chủ yếu nhằm yêu cầu Quốc hội tiếp tục khoản trợ cấp thất nghiệp $600/tuần
nằm trong gói cứu trợ 2 tỷ $ của Quốc hội Mỹ hồi tháng 3, sau khi 2 Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa thất bại trong việc đi đến một kết luận chung về thời hạn kéo dài khoản trợ cấp này Các cuộc biểu tình tổ chức bởi các lao động thất nghiệp diễn ra ở Louisiana, Chicago…
3.3 Kinh tế toàn cầu
- Sụt giảm GDP :
Nhìn chung, GDP toàn cầu sẽ giảm 4.9% trong năm nay, và nền kinh tế được
dự báo sẽ phục hồi vào năm tới với mức tăng trưởng 5.4%, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF)
(Bảo Quân,2020)
- Doanh nghiệp phá sản
Công ty bảo hiểm tín dụng Euler Hermes ước tính vào cuối năm 2021, các khu vực trên toàn thế giới sẽ tăng tỷ lệ vỡ nợ ở mức 2 con số, trong đó mức tăng mạnh nhất dự kiến xảy ra ở Bắc Mỹ (+57% so với năm 2019), tiếp theo là Trung và Đông Âu (+34%), Mỹ Latin (+33%), Tây Âu (+32%) và châu Á (+31%) Việc rút lại sớm các biện pháp can thiệp khẩn cấp của chính phủ hoặc quá trình phục hồi kinh tế toàn cầu lâu hơn dự kiến có thể khiến mọi thứ tồi tệ
Trang 12hơn Để so sánh, tỷ lệ vỡ nợ trung bình dự kiến trước đại dịch chỉ ở mức tăng 6% hàng năm
(Văn Cường, 2020)
- Gia tăng gánh nặng cá nhân :
+ Thanh niên (những người trong độ tuổi từ 15-24) sẽ tức thì bị ảnh hưởng nặng
nề hơn so với người trưởng thành (25 tuổi trở lên) trong cuộc khủng hoảng và cũng có nguy cơ phải gánh chịu những chi phí kinh tế và xã hội cao hơn trong thời gian dài hơn
+ Năm 2019, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên trong khu vực là 13.8% trong khi
tỷ lệ này của người trưởng thành là 3% và hơn 160 triệu thanh niên (24% dân số) ở tình trạng không có việc làm mà cũng không tham gia học hành hoặc đào tạo Khoảng 80% lao động trẻ trong khu vực làm công việc phi chính thức, tỷ lệ này cao hơn so với tỷ lệ của người trưởng thành, và cứ trong bốn lao động trẻ thì có một người phải sống trong điều kiện nghèo cùng cực hay nghèo vừa phải
(ILO, 2020)
- Vỡ nợ tiêu dùng :
+ Thu nhập của người lao động giảm mạnh, dẫn đến giảm nhu cầu đối với hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng Đồng thời việc sụt giảm thu nhập của người lao động cũng kích hoạt làn sóng vỡ nợ tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu do nợ vay tiêu dùng quá hạn thanh toán đang tăng nhanh tại một số nước khi tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh
+ Trong tháng 2, nợ thẻ tín dụng quá hạn tại Trung Quốc đã tăng khoảng 50% so với năm trước đó Qudian Inc., công ty cho vay trực tuyến có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết tỷ lệ vi phạm pháp luật đối với các khoản cho vay của công ty đã tăng lên 20% vào tháng 2, từ mức 13% vào cuối năm ngoái China Merchants Bank Co., nhà cung cấp tín dụng tiêu dùng lớn, cho biết trong tháng 3 đã phải tạm ngừng kinh doanh thẻ tín dụng sau khi các khoản vay quá hạn tăng đáng
kể Ước tính có khoảng 8 triệu người ở Trung Quốc bị mất việc làm trong tháng 2
+ Theo Viện Tài chính Quốc tế, các hộ gia đình trên khắp thế giới hiện đang mắc
nợ hơn 12.000 tỷ USD Tỷ lệ nợ trên GDP của hộ gia đình ở Pháp, Thụy Sĩ,