Thực hiện chủ trương đổi mới giáo dục, Trường THCS Nguyễn Du Hội An đã có nhiều hoạt động được cải tiến theo chiều hướng tích cực, nhiều phương pháp giảng dạy hay được tổ chức thực hiện
Trang 1Môn Mĩ thuật THCS
Gi¸o viªn chÊm bµi trªn c¬ së
PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI
CỦA TẬP THỂ LỚP.
*
I LỜI NÓI ĐẦU
Trong chúng ta ai cũng hiểu rằng dạy học là một nghề cao quý mà Thầy, Cô
giáo là người trực tiếp ươm mầm, gieo hạt cho mỗi tâm hồn của lớp lớp học trò Có
lẽ chính từ mối liên tưởng ươm mầm, gieo hạt, làm nên những chồi xanh ấy mà
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “ Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích
trăm năm thì phải trồng người “ Câu nói ấy đã trở thành chân lý vĩnh hằng.
Mỹ thuật là một trong những bộ môn thuộc chương trình giảng dạy bắt buộc của Bộ Giáo dục Tuy thời lượng không nhiều nhưng đã góp phần khai mở cho học sinh năng lực thẩm mỹ, giúp học sinh kỹ năng thẩm định giá trị cái đẹp của cuộc sống, thông qua đó giáo dục cho học sinh nhận biết giá trị đích thực về vẽ đẹp nội sinh của tâm hồn mỗi con người
II.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Mỹ thuật là môn nghệ thuật sáng tạo ra cái đẹp thông qua ngôn ngữ hội họa đồng thời cũng giúp học sinh rèn luyện tư duy sáng tạo để áp dụng vào làm bài tập một cách tốt nhất Học mỹ thuật không chỉ giúp các em biết vẽ mà còn giúp các em biết xây dựng nề nếp làm việc khoa học, biết lựa chọn phương án làm việc tốt nhất, biết suy nghĩ để tạo ra cái đẹp trong cuộc sống, tính cần cù chịu khó trong công việc và học tập Kiến thức mỹ thuật còn liên quan mật thiết đến các môn học khác,
nó hỗ trợ và tạo cho các em có cái nhìn thực tế, có sự suy luận logic, có thói quen độc lập suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo và làm việc khoa học, hiệu quả
Muốn các em học tốt môn mỹ thuật phải tạo cho các em sự thoải mái, phấn khởi trong giờ học bởi môn mỹ thuật là môn học vừa cụ thể, rõ ràng, vừa mang tính khái quát, trừu tượng, vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải nắm vững kiến thức
bộ môn và kiến thức tổng quát để khi giảng dạy phải liên hệ thực tiễn
Trang 2Thực hiện chủ trương đổi mới giáo dục, Trường THCS Nguyễn Du ( Hội An )
đã có nhiều hoạt động được cải tiến theo chiều hướng tích cực, nhiều phương pháp giảng dạy hay được tổ chức thực hiện; tuy nhiên chưa có Thầy, Cô giáo thực hiện việc chấm bài mang tính tập thể, phát huy dân chủ, độc lập suy nghĩ theo cách học sinh tự phân tích, đánh giá, xếp loại bài thực hành theo nhận xét chủ quan của mình, giáo viên là người quyết định cuối cùng thay cho việc chấm điểm thông thường
Việc làm này theo tôi ngoài việc thay đổi hình thức chấm bài theo thang điểm còn có ý nghĩa quan trọng hơn đó là: phát huy dân chủ của tập thể lớp, tạo không khí vui tươi, thân thiện, đoàn kết, cải thiện mối quan hệ giữa giáo viên và
học sinh Từ nhận thức trên tôi chọn đề tài “ Giáo viên chấm bài trên cơ sở phân
tích, đánh giá, xếp loại của tập thể lớp “ làm mục tiêu nghiên cứu nhằm rút kinh
nghiệm để áp dụng trong hoạt động giảng dạy của mình, theo chủ trương đổi mới phương pháp giảng dạy do Ngành tổ chức và phát động
Để thực nghiệm, tôi chọn bài: Vẽ tranh theo đề tài “ Phong cảnh quê hương “;
đề tài này được học sinh thực hiện nhiều lần ngay từ bậc Tiểu học nên trong tiết 1
và thời gian về nhà các em có thể hoàn thành bài vẽ của mình Tôi vận dụng một phần thời gian của tiết 2 để thực hiện việc chấm bài bằng hình thức này Do mang tính thực nghiệm nên đề tài được giới hạn trong phạm vi ở khối lớp 9
III CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Hơn 25 năm qua, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử Cùng với sự phát triển chung của mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội, lĩnh vực giáo dục và đào tạo tiếp tục phát triển mạnh mẽ trên cả ba mặt: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài
Bên cạnh những thành tích và tiến bộ đã đạt được, giáo dục và đào tạo nước ta những năm qua vẫn còn nhiều yếu kém, bất cập kéo dài, chậm được khắc phục Trong
đó, đáng quan tâm nhất là chất lượng, hiệu quả giáo dục chưa theo kịp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước Văn kiện Đại hội lần thứ
XI của Đảng đánh giá " Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát
triển…Chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm…”
Để giáo dục và đào tạo góp phần quan trọng phát triển nguồn nhân lực, Đại
hội XI đề ra quan điểm: “ Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo
hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới
cơ chế quản lý giáo dục và đào tạo, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ”
Trang 3Đây là một quan điểm đúng đắn; để góp phần thực hiện Nghị quyết đại hội
XI của Đảng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 về ban hành Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh Trung học cơ sở và học sinh Trung học phổ thông, qua Quy chế này đã gợi ý cho tôi tổ chức triển khai việc chấm bài tại lớp
IV CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Đây là hoạt động khá mới mẽ, có thể nói việc tổ chức chấm bài tại lớp bằng
hình thức “ lấy ý kiến của tập thể lớp làm trung tâm “: học sinh tự nhận xét, phân
tích, đánh giá và phân loại chất lượng bài tập của lớp là một hoạt động từ trước đến nay chưa có giáo viên mỹ thuật thực hiện Hãy khoan bàn đến cái được, cái chưa được đối với hoạt động này nhưng về mặt lý luận mà nói, hình thức nêu trên theo tôi rất phù hợp với quan điểm, xu thế của Đảng và Nhà nước ta hiện nay:
Một là : Hoạt động này phù hợp với quan điểm “ Phát huy dân chủ “ của
Đảng và Nhà nước bởi lẽ, việc tổ chức chấm bài theo phương pháp này mang tính
“ dân chủ, công bằng, văn minh “ so với lối chấm bài theo ý chí chủ quan của giáo
viên như trước đây
Hai là: Việc chấm bài theo hình thức tập thể đã tạo nên không khí vui tươi, phấn
khởi trong lớp học, tạo sự tranh luận sôi nổi, xây dựng mối quan hệ giữa học sinh với
học sinh, giữa học sinh với giáo viên bộ môn, tạo không khí “ Trường học thân thiện,
học sinh tích cực “ theo đúng chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành.
Ba là: Thông qua hình thức chấm bài này để thực hiện Quy chế của Bộ Giáo
dục và Đào tạo vừa ban hành về đánh giá, xếp loại bài tập của học sinh không qua thang điểm ( đã có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26 tháng 01 năm 2012 )
Từ cơ sở trên, tôi mạnh dạn nghiên cứu, thực nghiệm đề tài và thấy rằng, đề tài có tính khả thi cao, hạn chế được tính chủ quan trong việc chấm bài độc lập của
giáo viên và cải thiện được sự “ đơn điệu “ trong chấm bài theo lối cũ.
V NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
Chấm bài là một trong những hoạt động bắt buộc của giáo viên, nó là một thành tố tất yếu của quan hệ dạy và học Từ trước đến nay không thể có việc dạy học mà không chấm bài, đây là hoạt động ghi nhận thành quả lao động của học sinh, và cũng là hoạt động đánh gía sản phẩm của giáo viên thông qua kết quả giảng dạy
Trang 4Trong hoạt động này thông thường chúng ta hay rơi vào sự áp đặt ý chí chủ
quan của người thầy lên “ sản phẩm trí tuệ “ của học trò, thậm chí có lúc còn phụ thuộc vào trạng thái “ vui hay buồn “ của giáo viên, bởi điểm số của môn mĩ thuật mang tính “ ước lệ “ nhiều hơn là thực tiễn, nó khác với các môn tự nhiên khác.
Mặt khác, khi giáo viên chấm bài, không ai trưng bày bài của tất cả học sinh trong lớp để so sánh, đánh giá để cho điểm từng bài một Thông thường giáo viên chấm xong bài này, chuyển qua một bên rồi chấm bài kế tiếp, như vậy sẽ phiến diện,
“ cảm tính “ vì thiếu cân nhắc, so sánh Để hạn chế việc này, tôi áp dụng hình
thức chấm bài tại lớp Kết quả phân tích, đánh giá, xếp loại bài là ý chí của tập
thể lớp Giáo viên đóng vai trò định hướng, gợi mở và can thiệp khi học sinh bất đồng ý kiến.
+ Ở cuối tiết 1: Giáo viên dặn dò học sinh:
Tự hoàn thiện bài vẽ của mình
Tiết 2 học sinh sắp xếp bàn sát tường, chung quanh lớp học để trưng bày bài
vẽ cho cả lớp nhận xét, đánh giá, phân loại
+ Tiết 2 :
Sau khi ổn định
lớp, giáo viên
cho học sinh tự
bày bài ( một
cách ngẫu nhiên,
không thực hiện
theo tổ, nhóm )
lên bàn đã được
bố trí sẵn sát
tường chung
quanh lớp học
Mỗi bài được
kẹp trên kẹp
nhựa và dựng
theo chiều thuận
của bức tranh
Trang 5- Khi đã hoàn tất việc bày tranh, giáo viên, nêu mục đích,
lý do và phương pháp chấm bài
Yêu cầu: Trong quá
trình chấm bài học sinh phải trật tự, thực hiện phân loại bài trên tinh thần tự giác, khách quan, không ganh đua, không cố tình dìm bài của bạn…
Giáo viên gợi ý để học sinh tự bình, phân loại bài vẽ theo nhóm: Giỏi, Khá,
Trung bình, Yếu Học sinh xung phong lên lựa chọn, sắp xếp theo ý chủ quan, cách nhìn thẩm mĩ của mình và phải nói cho được lý do vì sao mình xếp, phân loại bài
của bạn ở vào vị trí đó ( tức Giỏi, Khá, Trung bình hay Yếu).
- Cứ mỗi một học sinh lên sắp xếp bài theo ý của mình xong, giáo viên hỏi cả lớp như vậy đã được chưa, tất yếu sẽ có học sinh phát biểu và
đề nghị được mình đánh giá xếp loại, khác với ý kiến của bạn đã xếp trước Đặc biệt khi tranh của mình được bạn xếp vào loại Trung bình hoặc Yếu
Trang 6- Giáo
viên để cho học
sinh phát huy tính
dân chủ trong
thảo luận, chỉ can
thiệp khi học sinh
gây ồn ào, tranh
cải gay gắt mang
tính hơn thua
Lúc này là lúc thể
hiện bản lĩnh và
vai trò của giáo
viên trong việc
định hướng và
“ giải quyết mâu
thuẩn nội bộ “
khi học sinh bất
đồng ý kiến Giáo
viên phải nêu cho
được quan điểm, phân tích cái được, cái chưa được, đưa ra nhận xét, đánh giá một
cách khách quan các bài vẽ được học sinh “ xáo trộn “ nhiều nhất và ý kiến của
giáo viên là ý kiến cuối cùng, mang tính định hướng, quyết định, giải tỏa những
ý kiến trái ngược nhau Cái quan trọng là tạo sự đồng thuận, vui vẻ, đoàn kết
trong lớp
- Cuối
cùng là ý kiến chung khi cả lớp công nhận
và xem đây là quyết định tập thể Cả lớp biểu
thị sự đồng ý bằng một tràng pháo tay
Trang 72 SO SÁNH KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM:
Sau khi thử nghiệm ở tiết học vẽ tranh theo đề tài : “ Phong cảnh quê hương “
của lớp 9 và so sánh với những tiết học chấm bài theo lối cũ tôi nhận thấy :
- Đối với lớp học : Trước hết là tạo được không khí sôi nổi, hào hứng, vui
tươi, tạo động cơ học tập trong học sinh, tạo môi trường thân thiện trong lớp học Tính dân chủ, công khai được phát huy, học sinh gắn mình vào hoạt động của tập thể lớp
- Đối với Giáo viên : Khi tham gia chấm bài cùng học sinh, Giáo viên cũng tự
mình rút tỉa kinh nghiệm về cách nhìn nhận, đánh giá, thành quả của học sinh; hạn chế được tính áp đặt chủ quan khi chấm bài Tạo được sự hòa đồng, gần gũi, thân thiện với học sinh
- Đối với học sinh : Theo tôi cách làm này giúp học sinh:
a Phát triển cá nhân:
Ngoài việc học mỹ thuật tạo cơ hội làm tăng khả năng quan sát, tự khám phá
và thể hiện sự vật, hiện tượng chung quanh bằng ngôn ngữ hội họa thì việc học sinh tự chấm bài là một hoạt động thể hiện tính tự giác trong học tập, học sinh thấy mình được tôn trọng, trưởng thành
b Phát triển kiến thức xã hội:
Kiến thức xã hội sẽ được nâng cao khi học sinh học hỏi lẫn nhau từ những tác phẩm và bài tập mỹ thuật Khi hoạt động này được triển khai, học sinh sẽ có cảm nhận cá nhân các em đang thực hiện quyền làm chủ, đóng góp công sức vào hoạt động chung của lớp
c Phát triển tính độc lập suy nghĩ :
Ngoài việc mỹ thuật góp phần phát triển kỹ năng viết và khả năng diễn đạt bằng lời thì hoạt động tự chấm bài ở lớp sẽ tạo cho học sinh bộc lộ suy nghĩ trong quá trình nhận xét, phân tích, đánh giá, tổng hợp thông tin để có được câu trả lời hoặc đi tới kết luận
*
* *
Trang 8VI KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
thì tôi nhớ, tôi làm thì tôi hiểu ” Những kết quả nghiên cứu khoa học hiện đại cho
thấy: học sinh chỉ có thể nhớ được 5% nội dung kiến thức thông qua đọc tài liệu, nếu ngồi thụ động nghe thầy giảng thì nhớ được 15% nội dung kiến thức, nếu quan sát có thể nhớ 20%, kết hợp nghe và nhìn thì nhớ được 25%, thông qua thảo luận với nhau, học sinh có thể nhớ được 55%, nhưng nếu học sinh được trực tiếp tham gia vào các hoạt động để qua đó tiếp thu kiến thức thì có khả năng nhớ tới 75%, còn nếu giảng lại cho người khác thì có thể nhớ tới được 90% Điều này cho thấy tác dụng của việc dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo sẽ đem lại lợi ich thiết thực cho việc tiếp thu kiến thức của học sinh, tránh hình thức sáo mòn, thụ động
tác động to lớn đối với tâm lý học sinh Khác với việc giáo viên chấm điểm, trả bài, kết quả của mỗi học sinh chỉ có học sinh đó biết, nhiều lắm là một vài em chung bàn biết, còn việc chấm bài công khai này tạo cho học sinh tính thi đua cao, tạo động lực cho các em phấn đấu ở bài tập sau, bởi tâm lý lứa tuổi sẽ thôi thúc các
em cố gắng nhiều hơn để không bị bạn đánh giá, xếp bài mình vào loại Trung bình hoặc Yếu
- Tổ chức chấm bài tại lớp cũng có thể xem như một tiết dạy, ở đó có nhiều hình ảnh trực quan sinh động, học sinh như được học thêm một lần nữa, tự so sánh tranh do mình vẽ và tranh của các bạn để rút ra bài học kinh nghiệm về bố cục, màu sắc, độ đậm nhạt… cho chính bản thân mình
nhân, chưa qua sự thẩm định, đánh giá kiểm nghiệm của tập thể; song với lòng yêu nghề, với động cơ nghiên cứu, tìm tòi cái mới để phục vụ công tác giảng dạy Qua thực nghiệm tại khối lớp 9, tôi nhận thấy đề tài này có tính khả thi cao, hiệu quả mang lại một cách thiết thực và nhiều mặt Nếu được nhân rộng sẽ có nhiều tác động có lợi trong việc học tập của học sinh, góp phần phát huy dân chủ và tạo được môi trường thân thiện trong hoạt động dạy và học
Trang 9VII KẾT LUẬN:
Văn kiện Đại hội lần thứ XI của Đảng đánh giá " …Chất lượng giáo dục và
đào tạo chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người ” Từ nhận thức dạy chữ phải kết hợp với
dạy người, trong suốt quá trình giảng dạy của mình, ngoài việc từng bước nâng cao chất lượng bài giảng theo phân phối chương trình, tôi luôn cố gắng giáo dục đạo đức làm người cho học sinh thông qua việc tích hợp vào bài giảng những nội dung hợp lý, cần thiết, nhằm khơi gợi cho các em lòng yêu quê hương, đất nước, yêu cuộc sống quanh mình, hiếu kính với ông bà cha mẹ…
Việc tự mình xây dựng nội dung chấm bài bằng hình thức phân tích, đánh giá, xếp loại của tập thể lớp cũng là một trong những hình thức góp phần giáo dục cho học sinh lòng tự trọng, tính tự giác, trung thực, tập cho học sinh biết tự đánh giá, nhận xét, tổng hợp và phát huy tính dân chủ, công khai của học sinh trong học
tập Tôi không có tham vọng “ cải cách phương pháp dạy học “ chỉ mong rằng
thiển ý của mình có thể động viên học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động dạy và học, góp phần xây dựng môi trường thân thiện theo chủ trương chung của
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành
Xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, cảm ơn các Thầy, Cô trong Tổ bộ môn, cảm ơn Hội đồng Sư phạm nhà trường đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện
để tôi hoàn thành đề tài nầy Trong qua trình thực hiện chắc chắn không tránh khỏi
sơ sót, khiếm khuyết, rất mong được quý Thầy, Cô giáo góp ý để tôi có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình tốt hơn
Tháng 2 năm 2014.
Trang 10CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc.
PHIẾU ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2013 - 2014
*
I Đánh giá xếp loại của HĐKH Trường THCS NGUYỄN DU :
1 Tên đề tài : ………
………
2 Họ và tên tác giả : ………
3 Chức vụ : ……… Tổ : ………
4 Nhận xét của Chủ tịch HĐKH về đề tài : a Ưu điểm : ………
………
………
b Hạn chế : ………
………
………
5 Đánh giá, xếp loại : Sau khi thẩm định đánh giá đề tài trên, HĐKH Trường THCS NGUYỄN DU - Hội an thống nhất xếp loại ………
Những người thẩm định Chủ tịch HĐKH ( Ký, ghi rõ họ tên ) ( Ký, đóng dấu, ghi rõ họ tên ) ………
………
………
………
………