LUẬN văn THẠC sĩ QUY CHẾ dân CHỦ và VAI TRÒ của đoàn THANH NIÊN TRONG THỰC HIỆN QUY CHẾ dân CHỦ ở TRƯỜNG sĩ QUAN lục QUÂN 2

Mở rộng dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng Việt Nam.35 năm thực hiện sự nghiệp đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách kinh tế xã hội nhằm phát huy và hiện thực hoá quyền làm chủ của nhân dân trong tất cả các lĩnh vực xã hội, đặc biệt là ở cơ sở. Nhờ đó, đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Sự ra đời và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở là một đòi hỏi khách quan, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân và cán bộ, chiến sĩ trong Quân đội nói chung, trường sĩ quan Lục quân 2 nói riêng, là sự phát triển và hoàn thiện lý luận về dân chủ xã hội chủ nghĩa trong điều kiện, tình hình mới ở nước ta.

1 Tính cấp thiết của đề tài

Mở rộng dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân vừa là mụctiêu, vừa là động lực của cách mạng Việt Nam

35 năm thực hiện sự nghiệp đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã ban hànhnhiều chính sách kinh tế - xã hội nhằm phát huy và hiện thực hoá quyền làmchủ của nhân dân trong tất cả các lĩnh vực xã hội, đặc biệt là ở cơ sở Nhờ đó,

đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Sự ra đời và thực hiện quy chế dânchủ ở cơ sở là một đòi hỏi khách quan, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng củađông đảo quần chúng nhân dân và cán bộ, chiến sĩ trong Quân đội nói chung,trường sĩ quan Lục quân 2 nói riêng, là sự phát triển và hoàn thiện lý luận vềdân chủ xã hội chủ nghĩa trong điều kiện, tình hình mới ở nước ta

Để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động, tổ chức đoàn trởthành mắt khâu cực kỳ quan trọng, là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, biếnđường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật nhà nước thành hiệnthực, là nơi trực tiếp nắm bắt và cung cấp những thông tin ngược từ quầnchúng cho các tổ chức đảng các cấp, phản ánh những tâm tư nguyện vọngphong phú, đa dạng của quần chúng làm cho Đảng, Nhà nước không ngừngphát huy vai trò lãnh đạo quản lý xã hội có chất lượng và hiệu quả của mình

Trường sĩ quan Lục quân 2 là một trung tâm đào tạo sĩ quan chỉ huycấp phân đội của quân đội ta ở khu vực phía Nam Nhà trường thực hiện doĐảng uỷ quân sự Trung ương và Bộ Quốc phòng giao, trọng tâm là đào tạo sĩquan bậc đại học quân sự Từ khi thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, các đơn

vị cơ sở trường sĩ quan Lục quân 2 đã có sự chuyển biến rất rõ nét trên tất cảcác lĩnh vực Ý thức và năng lực làm chủ của quân nhân đã có sự phát triểntích cực; tình hình chấp hành kỷ luật, xây dựng nề nếp chính quy ở các đơn vịkhông ngừng được cải thiện; hiệu quả hoạt động của các tổ chức không ngừngđược nâng lên; vai trò của các tổ chức tổ chức chính trị - xã hội trong thựchiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị ngày càng được phát huy, gópphần quan trọng vào việc xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, luôn hoàn

thành xuất sắc nhiệm vụ được giao Thực hiện quy chế dân chủ trở thành nhucầu nội thân của tất cả các đơn vị học viên trong toàn trường

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, đáng tiếc vẫn tồn tạinhững khuyết điểm, tiêu cực kéo dài chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụcách mạng mới đặt ra Việc chuyển đổi cơ chế, qua đó đổi mới nội dung,phương thức, cách thức hoạt động của tổ chức đoàn còn chậm, các tổ chứclãnh đạo, chỉ huy các cấp ở cơ sở chưa nhận thức hết vị trí, vai trò của củađoàn thanh niên trong việc khai thác phát huy sức mạnh của quần chúng, trình

độ nhận thức về dân chủ của quần chúng còn giản đơn, cùng với những tiêucực trong lãnh đạo, chỉ huy ở đơn vị cơ sở còn kéo dài, cản trở đến việc pháthuy vai trò của các tổ chức đoàn trong thực hiện quyền làm chủ của đoànviên Do đó, việc nghiên cứu, nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò và phát huyhết khả năng của các tổ chức đó trong thực hiện quyền làm chủ của đoàn viên,thanh niên đang là vấn đề đạt ra búc xúc hiện nay

Trước vai trò to lớn của của tổ chức Đoàn trong việc thực hiện quy chếdân chủ ở cơ sở và thực trạng thực hiện quy chế dân chủ ở các đơn vị cơ sởtrường sĩ quan lục quân 2 hiện nay, tác giả chọn đề tài “Vai trò của Đoànthanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trường sĩ quan Lục quân 2 trong thực hiệnquy chế dân chủ ở đơn vị học viên hiện nay” làm luận văn thạc sĩ, với mongmuốn góp phần làm hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn, nhằm không ngừngnâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ ở các đơn vị cơ sở trường sĩquan lục quân 2; biến những nội dung quy định trong quy chế dân chủ ở cơ sởthành những hành động thực tiễn, góp phần xây dựng các đơn vị cơ sở trường

sĩ quân lục quân 2 vững mạnh toàn diện, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuấtsắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, nhân dân và quân đội giao cho

2 Tình hình nghiên cứu đề tài:

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài:

* Mục đích:

- Phân tích làm rõ vai trò, thực trạng của tổ chức Đoàn thanh niên Cộngsản Hồ Chí Minh ở Trường sĩ quan Lục quân 2 trong thực hiện quy chế dânchủ ở đơn vị học viên, từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy

vai trò của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong thực hiện quy chếdân chủ ở các đơn vị học viên trường sĩ quan Lục quân 2.

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận:

Đề tài được thực hiện trên cơ sở những quan điểm cơ bản của chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng ta vềdân chủ xã hội chủ nghĩa, về tổ chức tổ chức Đoàn và thực tiễn của nótrong đời sống dân chủ của nhân dân lao động, của quân đội và trường sĩquan Lục quân 2

* Cơ sở thực tiễn:

Thực tiễn vai trò của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trongnhững năm vừa qua trong thực hiện quy chế dân chủ; các tài liệu, báo cáotổng kết hoạt động của các tổ chức Đoàn ở trường sĩ quan lục quân 2; kết quảđiều tra, khảo sát về hoạt động của các Đoàn ở các đơn vị học viên trong thựchiện quy chế dân chủ ở trường sĩ quan Lục quân 2

* Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện được mục đích của đề tài, tác giả luận văn sử dụng tổnghợp các phương pháp nghiên cứu khoa học: phân tích, tổng hợp kết hợpnghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, phương pháp chuyên gia, điều tra xãhội học để phân tích luận giải các nội dung của luận văn

5 Ý nghĩa của luận văn

Với kết quả đạt được, luận văn góp phần làm sáng tỏ và nhận thức sâusắc hơn vai trò của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong thực hiệnquy chế dân chủ ở đơn vị cơ sở hiện nay Đồng thời phê phán những nhậnthức lệch lạc, quan điểm sai trái xung quanh vấn đề này; đưa ra một số giảipháp thiết thực, có tính khả thi trong việc phát huy vai trò của tổ Đoàn thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường sĩ quan Lục quân 2 trong thực hiện quychế dân chủ ở đơn vị cơ sở Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo trongnghiên cứu giảng dạy xung quanh tổ chức Đoàn trong nhà trường quân đội vàchỉ đạo thực tiễn ở đơn vị cơ sở.

6 Kết cấu luận văn

Gồm mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu tham khảo

và phụ lục

Chương 1 QUY CHẾ DÂN CHỦ VÀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG SĨ QUAN LỤC QUÂN 2 TRONG

THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ 1.1 Quy chế dân chủ và việc thực hiện quy chế dân chủ ở trường sĩ quan Lục quân 2

1.1.1 Quan niệm về quy chế dân chủ ở đơn vị cơ sở

Quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng

ta về dân chủ trong xã hội

Phạm trù dân chủ mà chúng ta đang sử dụng có nguồn gốc từ tiếng HyLạp “demos”, nghĩa là nhân dân và “kratos” chính là quyền lực của nhân dân,chính quyền của nhân dân

Dân chủ có nghĩa là dân làm chủ mọi quyền lực xã hội Đó là ước mơ

từ xưa của nhân loại và được các nhà tư tưởng nêu ra từ rất sớm trong lịch sử

xã hội Trải qua hàng ngàn năm tiến hoá, đến thời đại chúng ta, dân chủ đang

là đòi hỏi bức xúc, là nhu cầu động lực phát triển xã hội

Phạm trù dân chủ có một lịch sử tiến hoá lâu dài, thể hiện khát vọngcủa nhân dân làm chủ vận mệnh của mình Qua mỗi thời đại, mỗi hình tháikinh tế - xã hội, khái niệm “dân chủ” ngày càng được triển khai phong phú từchiều rộng, chiều sâu đến quy mô, liên quan đến nhận thức, hành vi conngười, các cộng đồng xã hội và hoạt động của nhà nước ở mỗi thời đại, dânchủ mang những đặc trưng về hình thức, nội dung, bản chất của chế độ đó.Dân chủ có các hình thức lịnh sử khác nhau.

Phạm trù dân chủ đang là một vấn đề được nhiều người quan tâm, đượcnhiều quốc gia dân tộc đề cập và phấn đấu giải quyết; Đồng thời dân chủ làvấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng cả trên phương diện lý luận cũng nhưthực tiễn, đó là sự thể hiện nhu cầu về mọi mặt, là ước nguyện, là khát vọngcủa quần chúng nhân dân lao động, mơ ước đến quyền lợi của mình được bảođảm cũng như việc thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm thật công bằng ,bìnhđẳng Dưới chế độ nguyên thuỷ - xã hội đầu tiên của con người, mọi hoạtđộng của con người vì lợi ích chung của bầy đàn, mọi người đều được hưởngngang nhau của cải họ làm ra Song, quá trình sản xuất, khai thác không phảilúc nào cũng gặp thuận lợi, lúc nào mùa màng cũng bội thu, mà con người cókhi gặp phải sự thất bát do thiên tai hoặc thú dữ phá hoại Bởi vậy, con ngườidần dần nảy sinh tư tưởng muốn chiếm dụng của công, muốn tranh phầnnhiều của mình để đề phòng những lúc đói kém và để cuộc sống của mìnhhơn người khác Như vậy, vấn đề tư hữu, giai cấp, nhà nước xuất hiện TheoPh.Ăng Ghen, chính ''những lợi ích thấp hèn nhất, tính tham lam tầm thường,lòng khao khát hưởng lạc thô bạo, tính bủn xỉn bẩn thỉu, nguyện vọng ích kỷmuốn ăn cắp của công báo hiệu sự ra đời của văn minh mới, xã hội có giaicấp, chính những thủ đoạn bỉ ổi đã làm suy yếu xã hội thị tộc không có giaicấp và đưa xã hội đến chỗ diệt vong''[1, tr.150] Xã hội phân chia thành giaicấp và nhà nước thì dẫn đến hiện tượng áp bức, bóc lột giữa các giai cấp Khi

ấy, quần chúng bị áp bức, bóc lột đã nổi dậy chống lại giai cấp áp bức bóc lột

họ Song tất cả các cuộc đấu tranh đó đều thất bại Nhưng do thất bại trong hiệnthực, nên quần chúng nhân dân lao động mơ tưởng đến một xã hội'' hoàng kim''

đã qua của họ, đó là xã hội cộng sản nguyên thuỷ Người nô lệ mơ ước được

sống trở lại dưới thời cộng sản nguyên thuỷ của họ, vì ở đó họ được làm chủcộng đồng, xã hội của mình.

Chế độ cộng sản nguyên thủy tan giã, xã hội bắt đầu có sự phân chia giaicấp Các hình thức tổ chức quản lý xã hội có tính chất tự quản đã trở nên lỗithời, một hình thức tổ chức mới mang tính chất là công cụ bạo lực nhằm điềuchỉnh các quan hệ xã hội, quan hệ giai cấp ra đời - đó là nhà nước Với sự xuấthiện của nhà nước, một tổ chức đại biểu cho cho quyền lực chính trị của giaicấp chủ nô lập ra để bảo vệ cho lợi ích của nó, quyền lực cộng đồng xã hộichuyển biến thành quyền lực nhà nước Dân chủ mang tính giai cấp ngay trongbước chuyển đó, cũng từ đó nó, trở thành mục tiêu đấu tranh, giành, giữ vàphát triển của nhân loại

Lịch sử của dân chủ cũng cho thấy các giai cấp thống trị khác nhau trong

xã hội đã nhận thức, hiện thực hoá chế độ dân chủ theo lập trường và lợi íchcủa mình Lênin tổng kết “Chế độ dân chủ là một hình thức nhà nước, chế độdân chủ là việc thi hành có tổ chức, có hệ thống cưỡng bức đối với người ta”[2,tr.123] Đặc trưng cơ bản của quá trình chuyển đổi quyền lực từ chế độ cộngsản nguyên thuỷ sang chế độ chiếm hữu nô lệ là quyền lực của nhân dân đượcthể hiện trong các tổ chức tự quản theo tập quán, truyền thống (của xã hội cộngsản nguyên thuỷ) biến thành quyền lực của giai cấp thống trị (trong xã hộichiếm hữu nô lệ) được thể chế bằng chế độ nhà nước với sự cưỡng bức là chủyếu Lần đầu tiên trong lịch sử, dân chủ mang tính giai cấp, chế độ dân chủ gắnvới một chế độ xã hội cụ thể và một giai cấp cầm quyền nhất định, Nhà nướcchủ nô ra đời trong chế độ chiếm hữu nô lệ ở Athen, Hy Lạp cổ đại Giai cấpchủ nô đã nhân danh xã hội, chiếm đoạt nhà nước thành công cụ thực hiệnquyền lực riêng mình, làm cho tính chất dân chủ bị giới hạn trong giai cấp chủ

nô và lớp người tự do, không có dân chủ cho những nô lệ, thậm chí họ cònkhông có quyền là con người và bị coi là những “công cụ biết nói”

Cũng như từ nguyên nhân sâu xa là sự phát triển của lực lượng sản xuất,chế độ phong kiến ra đời thay thế cho chế độ chiếm hữu nô lệ Người nô lệđược giải phóng và không hoàn toàn thuộc sở hữu của chủ nô Tuy nhiên, hovẫn chưa thoát khỏi cảnh bị áp bức bóc lột của giai cấp thống trị, của vương

quyền và thần quyền, cả về vật chất lẫn tinh thần Về hình thức, giai đoạn nàyđược xem là một bước tiến của lịch sử, nhưng thực chất lại là bước lùi trongviệc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân lao động Nó chẳng những khôngkhắc phục được tình trạng mất dân chủ do chế độ chiếm hữu nô lệ để lại, màcòn làm cho tình trạng ấy trầm trọng hơn, ở chỗ: quyền lực xã hội bị thâu tómvào một tay cá nhân tức là vua.

Sự vận động phát triển của dân chủ là khách quan, dù cho giai cấp phongkiến thống trị có tìm đủ mọi cách để bảo vệ lợi ích và địa vị của mình, kìm hãm

sự phát triển của dân chủ; song vẫn không thể cản được bước phát triển của dânchủ Cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp, thương nghiệp, giai cấp tưsản đã ra đời và lớn mạnh; để đảm bảo lợi ích, nó phải tìm mọi cách thoát khỏimọi sự ràng buộc của giai cấp phong kiến Với các khẩu hiệu dân chủ: tự do,bình đẳng, bắc ái… giai cấp tư sản đã tập hợp nhân dân lao động tiến hànhcuộc cách mạng lật đổ chế độ phong kiến, thiết lập nền dân chủ tư sản

Tuy nhiên, dân chủ tư sản cũng chỉ co giá trị đối với giai cấp hữu sản.Trước quá trình đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, tínhdân chủ dần bị thay thế bằng các đạo luật phản dân chủ, bằng sự chuyên chínhcủa giai cấp tư sản So với các nền dân chủ trước đó, dân chủ tư sản là “…mộttiến bộ vĩ đại”, song “trước sau nó vẫn là… một chế độ dân chủ chật hẹp, bị cắtxén, giả hiệu, giả dối, một thiên đường cho bọn giàu có, một cái cạm bẫy và cáimồi giả dối đối với những người bị bóc lột, đối với những người nghèo” Vì

“trong chế độ dân chủ tư sản, bọn tư bản dùng trăm phương, nghìn kế… để gạtquần chúng ra, không cho họ tham gia quản lý nhà nước,…”[3, tr.305] Quyền

tự do, dân chủ trong chế độ dân chủ tư sản, theo C.Mác đó là “tư do” lựa chọnnhững người thống trị mình chứ không phải sự lựa chọn những người đại diệncho lợi ích bản thân mình Vì vậy, dân chủ tư sản không thể là mục tiêu cuốicùng của nhân loại

Chỉ đến khi giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động đánh đổ sựthống trị của giai cấp tư sản, giành lấy chính quyền, thiết lập nền dân chủ xãhội chủ nghĩa, quyền làm chủ của nhân dân mới trở thành thực chất, nhiều giátrị dân chủ truyền thống được phục hồi

“Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, nhiều mặt của chế độ dân chủ nguyênthuỷ tất nhiên sẽ sống lại, vì lần đầu tiên trong lịch sử những xã hội văn minh,quần chúng nhân dân vươn lên tham gia một cách độc lập không những vàoviệc bầu cử và tuyển cử, mà cả quản lý hàng ngày nữa”[4, tr.143].

Là thành quả của quá trình đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dânlao động, nền dân chủ XHCN được thiết lập sau thắng lợi của cuộc cách mạngXHCN Chế độ dân chủ XHCN “dân chủ gấp triệu lần so với bất chế độ dânchủ tư sản nào…”[5, tr.312-313] vì nó thực sự coi nhân dân là chủ thể tối caocủa quyền lực Mục đích cao nhất của dân chủ XHCN là giải phóng con người

và toàn thể loài người Dân chủ XHCN gắn liền với cuộc đấu tranh giải phónggiai cấp, giải phóng con người, vì sự tiến bộ xã hội Trong Tuyên ngôn củaĐảng Cộng sản C.Mác và Ph.Ăngnghen vạch rõ rằng một khi những ngườicộng sản hoàn thành mục tiêu chính trị của mình, thì dân chủ không còn mangtính hình thức nữa, mà đi vào cuộc sống Giá trị về dân chủ, tự do và công bằngcủa ngày hôm qua mang ý nghĩa mới về chất trong một tương lai không còn sựphân cực xã hội gay gắt nữa

Mặt khác, giai cấp công nhân còn lãnh đạo nhân dân lao động đập tan bộmáy nhà nước cũ, thiết lập một cơ chế mới để nhân dân tham gia xây dựng một

xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Theo C.Mác một nền dân chủ thật sựphải gắn liền với sự nghiệp của nhân dân “chế độ dân chủ là câu đố đã đượcgiải đáp của mọi hình thức chế độ nhà nước… ngày càng hướng tới cơ sở hiệnthực của nó, tới con người hiện thực, nhân dân hiện thực, và được xác định là

sự nghiệp của bản thân nhân dân”[6, tr.349] Cho nên, ngay trong quá trìnhcách mạng “giai cấp vô sản ở mỗi nước trước hết phải tự mình giành lấy chínhquyền, phải tự mình vươn lên thành giai cấp dân tộc”[7, tr.623-624] Giành lấychính quyền với ý nghĩa là giành lấy dân chủ, giành lấy quyền lực nhà nước và

tổ chức quyền lực đó thành nhà nước dân chủ vô sản Nhà nước đó sẽ là “chế

độ thi hành ngay lập tức những biện pháp để chặt tận gốc chế độ quan liêu và

sẽ có thể thi hành những biện pháp ấy tới cùng, tới chỗ hoàn toàn phá hủy chế

độ quan liêu, tới chỗ hoàn toàn xây dựng một chế độ dân chủ nhân dân”[8,tr.135] Chỉ có như vậy quyền làm chủ của nhân dân lao động mới được thực hiện

đầy đủ.

Nền dân chủ XHCN có cơ sở kinh tế là chế độ công hữu về tư liệu sảnxuất chủ yếu Đây là điểm khác biệt cơ bản về chất giữa nền dân chủ vô sản -dân chủ cho đa số quần chúng nhân dân lao động và dân chủ tư sản - dân chủcho thiểu số giai cấp bóc lột Do đó, xét về bản chất, dân chủ XHCN là nền dânchủ cao nhất từ trước tới nay Trong chế độ dân chủ XHCN, những giá trị dânchủ được thể chế hoá thành pháp luật, thành hệ thống chính trị (trong đó nhànước là trụ cột), thành nguyên tắc, mục tiêu của sự phát triển Các giá trị dânchủ sẽ trở thành phổ biến và chi phối mọi hoạt động trong tất cả các lĩnh vựccủa đời sống xã hội, mọi công dân và tổ chức xã hội đều có khả năng nhậnthức, vận dụng để làm chủ bản thân và làm chủ xã hội Đó cũng là chế độ chínhtrị mà “ lần đầu tiên biến thành chế độ dân chủ cho người nghèo, chế độ dânchủ cho nhân dân…chế độ dân chủ cho tuyệt đai đa số nhân dân”

Dân chủ XHCN là dân chủ của đa số nhân dân lao động (giai cấp côngnhân, nôn dân và các tầng lớp lao động khác), bảo vệ quyền và lợi ích của đa

số nhân dân lao động, đồng thời trấn áp mọi sự phản kháng của giai cấp bóclột Dân chủ XHCN được thực hiện bằng nhà nước “của dân, do dân, vì dân”,dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Sự lãnh đạo của Đảng thể hiện bản chấtgiai cấp công nhân, tính nhất nguyên của nền dân chủ XHCN; đồng thời là điềukiện cơ bản đảm bảo tính định hướng trong tổ chức và hoạt động của nhà nước,tính tự giác trong xây dựng, củng cố hoàn thiện nền dân chủ XHCN

Bởi vậy, sau khi giành được chính quyền, giai cấp công nhân cùng toànthể nhân dân lao động bắt tay ngay vào việc xây dựng và củng cố bộ máy nhànước - cơ chế đảm bảo dân chủ Giai cấp công nhân “cần một Nhà nước, nhưngkhông phải cái Nhà nước mà giai cấp tư sản cần và trong đó những cơ quanchính quyền… đều tách khỏi nhân dân và đối lập với nhân dân”[9, tr.52], mà làcái Nhà nước luôn luôn và thực gắn liền với nhân dân, đại diện cho nhân dân,giúp đỡ họ học tập dân chủ, tham gia đời sống chính trị, tham gia làm chủ

Quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam vềdân chủ

Cội nguồn sâu xa của tư tưởng dân chủ Hồ Chí Minh là truyền thống

trọng dân, nhận thức đúng đắn, sâu sắc về vai trò, sức mạnh của nhân dân

“dân là nước, nước có thể đẩy thuyền nhưng cũng có thể lật thuyền” Bởi vậy,

Người cho rằng làm cách mạng phải biết dựa vào sức dân, lực lượng quần chúng, vì dân là cội nguồn sức mạnh, là gốc của nước, căn cứ vững chắc của

cách mạng “dễ mười lần, không dân cũng chịu; khó trăm lần, dân liệu cũngxong”[10,tr.212] Thực tiễn quá trình cách mạng nước ta đã chứng minh “dânchúng đồng lòng, việc gì cũng làm được Dân chúng không ủng hộ, việc gìlàm cũng không xong”[11, tr.213] Cho nên, Người luôn khuyên bảo cán bộ,đảng viên không ngừng rèn đức, luyện tài, cần, kiệm, liêm, chính, chí công,

vô tư, chống tham ô, lãng phí, xây dựng một thiết chế vững mạnh để thựchành dân chủ Dân chủ là “cái chìa khoá vạn năng để giải quyết mọi khókhăn”[12, tr.249]

Tiếp thu, vận dụng những tư tưởng dân chủ của chủ nghĩa Mác - Lêninvào quá trình cách mạng ở Việt Nam, đồng thời kế thừa những yếu tố dân chủtrong truyền thống của dân tộc, Hồ Chí Minh phát triển sáng tạo quan điểmdân chủ và dân chủ XHCN, rằng: “dân chủ nghĩa là dân là chủ và dân làm

chủ” Theo Hồ Chí Minh, dân chủ nghĩa là: thứ nhất, dân là chủ “nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ”[13, tr.515]; thứ hai, dân

làm chủ “nước ta là nước dân chủ, nghĩa là Nhà nước do nhân dân làm

chủ…”[14, tr.452]; thứ ba, dân chủ là toàn bộ quyền lực, lợi ích đều thuộc về

nhân dân và được thực hiện qua các tổ chức quần chúng:

Nước ta là nước dân chủ Mọi công việc đều vì lợi ích của nhân dân màlàm Khắp nơi có đoàn thể nhân dân như Hội đồng nhân dân, Mặt trận, Côngđoàn, Hội Nông dân cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc… Những đoàn thể ấy là tổchức của dân, phấn đấu cho dân, bênh vực quyền của dân, liên lạc mật thiếtnhân dân với Chính phủ[15, tr.66]

Thực hiện Di chúc của Người, ngày nay, Đảng ta đang tiến hành mộtcuộc vận động chính trị rộng lớn, phát huy hơn nữa sức mạnh của nhân dânđẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng XHCN Bẩymươi sáu năm qua, kể từ khi thành lập, Đảng Cộng sản Việt Nam bao giờcũng coi phát triển dân chủ là một trong những nội dung quan trọng của

đường lối cách mạng Quan điểm xuyên suốt quá trình cách mạng nước ta là

“phát huy cao nhất quyền làm chủ của nhân dân lao động trên tất cả các lĩnhvực của đời sống xã hội” Đặc biệt trong giai đoạn cách mạng hiện nay, khi

mà các thế lực thù địch đang tìm mọi cách để xuyên tạc, chống phá công cuộcxây dựng CNXH ở nước ta với các chiêu bài dân chủ, nhân quyền… thì việc

mở rộng dân chủ XHCN, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả cáclĩnh vực của đời sống xã hội là hết sức cần thiết Đó là mục tiêu và là độnglực để nhân dân ta vượt qua khó khăn, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chiếnlược trong tình hình mới, đồng thời thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ ta

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) của Đảng, mở đầu sựnghiệp đổi mới và cũng là thời điểm tổng kết kinh nghiệm 10 năm xây dựngCNXH Bài học kinh nghiệm thứ nhất Đảng ta rút ra là “đổi mới phải lấy dânlàm gốc”, đồng thời giải thích rõ nội dung của bài học kinh nghiệm để mọichủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải luôn xuất phát từ nhu cầu

và lợi ích của nhân dân, đáp ứng nguyện vọng của đa số nhân dân lao động

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) triển khai mạnh mẽ sựnghiệp dân chủ hoá từ các lĩnh vực tư tưởng, chính trị và đặc biệt là kinh tế,trao cho nhân dân quyền chủ động sản xuất, kinh doanh, chủ động cải thiệnđời sống của mình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI mở ra thời kỳ đổimới đất nước Đối với sự nghiệp dân chủ, thì đây là một mốc son chói lọi đưa

sự nghiệp dân chủ của cách mạng nước ta vào chiều sâu, thành thể chế kinh

tế, đưa ra cách tiếp cận mới thực tiễn hơn, biện chứng hơn về nền dân chủ xãhội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng

Những thành quả đổi mới mang lại đã góp phần làm thay đổi đời sốngkinh tế, trên cơ sở đó Đảng và nhân dân có điều kiện để nhìn nhận sâu sắchơn về các vấn đề dân chủ trong chính trị, trong quản lý nhà nước Đại hộiVII (1991) Đảng ta thông qua “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội” Cương lĩnh nêu lên 5 bài học lớn, đặc biệt là bàihọc thứ 2 Đảng ta nhấn mạnh “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhândân và vì nhân dân”[16, tr.123], cho nên, trong mô hình xã hội XHCN mànhân dân ta xây dựng là một xã hội do nhân dân lao động làm chủ Vì vậy,

“toàn bộ tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị ở nước ta là nhằm củng

cố, hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ củanhân dân lao động”[17, tr.142], trong đó, việc xây dựng Nhà nước XHCN củadân, do dân, vì dân, có khối liên minh công - nông - trí là nền tảng, do ĐảngCộng sản lãnh đạo là một nhiệm vụ quan trọng Nó chính là cơ chế bảo đảm

và phát huy cao nhất quyền làm chủ của nhân dân lao động

Đại hội VIII (1996), với những thành công từ Đại hội VII, Đảng ta tiếptục khẳng định quan điểm:

Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là một nội dung cơ bản của đổimới hệ thống chính trị ở nước ta Phải có cơ chế và cách làm cụ thể để thựchiện phương châm dân biết, dân làm, dân kiểm tra đối với các chủ trương,chính sách lớn của Đảng và Nhà nước thực hiện tốt cơ chế làm chủ của nhândân: làm chủ thông qua đại diện, làm chủ trực tiếp và hình thức tự quản ở cơ

sở [18, tr.43]

Tiến xa hơn, năm 1998 bằng chỉ thị 30/CT - TW và Nghị định 29/CP,Đảng và chính phủ đã tích cực tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, tìm tòi nhữngkhâu mấu chốt trong sự nghiệp dân chủ hoá đất nước và đã ban hành Quy chếthực hiện dân chủ ở cơ sở Đây là bước đột phá đúng về nhận thức tư tưởng

và tổ chức, về lý luận và thực tiễn

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng(2001), Đại hội trí tuệ,dân chủ, đoàn kết và đổi mới, Đảng ta đã tổng kết toàn bộ quá trình lãnh đạocách mạng (từ 1930 đến năm 2001), 15 năm đổi mới (1986 - 2001), 10 nămthực hiện Cương lĩnh Đại hội VII (1991 - 2001) Trên cơ sở đó, Đảng đã kháiquát tư tưởng lớn về những vấn đề của cách mạng Việt Nam; trong đó tưtưởng coi sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, sức mạnh làm chủ củanhân dân là động lực chủ yếu để thực hiện thắng lợi mục tiêu “độc lập dân tộcgắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dânchủ, văn minh”, thể hiện sự kiên định và quyết tâm tiếp tục phát triển nền dânchủ XHCN trong tình hình mới Đảng ta khẳng định: “sự nghiệp đổi mới là vìlợi ích của nhân dân, do nhân dân thực hiện, do đó, là sự nghiệp của chínhnhân dân”[19, tr.81]

Để phát huy sức mạnh của nhân dân trong thời kỳ đổi mới, Đại hội đã

đề ra chủ trương củng cố và nâng cao chất lượng HTCT ở cơ sở, nhất là vấn

đề thực hành dân chủ trong nội bộ các tổ chức của nó; “thực hành dân chủthực sự trong nội bộ các tổ chức của hệ thống chính trị ở cơ sở theo nguyêntắc tập trung dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trên cơ sở thựchiện quyền dân chủ trực tiếp, phát huy dân chủ đại diện, quy định cụ thể việcthực hiện quyền giám sát của dân đối với các tổ chức và cán bộ cơ sở, thaythế người không đủ tín nhiệm”; củng cố, tăng cường mối quan hệ giữa HTCTvới dân theo phương châm “trọng dân, gần dân, hiểu dân và có trách nhiệmvới dân, nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”

Như vậy, dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân luôn là nộidung quan trọng, xuyên suốt quá trình lãnh đạo sự nghiệp đấu tranh giành độclập, thống nhất đất nước cũng như trong công cuộc đổi mới của Đảng Cộngsản Việt Nam và liên tục được phát triển qua các giai đoạn cách mạng Dânchủ gắn liền với dân sinh, dân trí Do vậy, dân chủ vừa là mục tiêu, vừa làđộng lực của cách mạng nói chung, của công cuộc đổi mới nói riêng

Tóm lại, dân chủ là một phạm trù chính trị - xã hội Quan niệm về dân

chủ là một quá trình phát triển từ thấp đến cao, phụ thuộc vào những điềukiện kinh tế, chính trị, xã hội nhất định trong từng giai đoạn cụ thể của lịch

sử Quan niệm về dân chủ trong lịch sử là hết sức phức tạp, theo các chiềuhướng khác nhau và chịu sự chi phối bởi hệ tư tưởng của các giai cấp khácnhau Chỉ có dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin thì vấn đề dân chủ mớiđược đề cập một cách đầy đủ nhất, bản chất nhất và khoa học nhất Cũng phảikhẳng định rằng, chỉ có dưới CNXH, thì mới đảm bảo có được một nền dânchủ thực sự cho nhân dân lao động, dân chủ với ý nghĩa đích thực của nó

Đảng Cộng sản Việt Nam - đội tiền phong của giai cấp công nhân ViệtNam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân laođộng và của cả dân tộc Việt Nam Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng,Đảng ta luôn trung thành với lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, thường xuyên quan tâm xây dựng và thực hiện một nền dân chủ thực

sự trên thực tiễn đất nước ta Trong quá trình đổi mới đất nước, Đảng ta đã

ban hành nhiều chính sách kinh tế và xã hội nhằm không ngừng phát huy vaitrò làm chủ của nhân dân lao động trên tất cả các lĩnh vực xã hội Trên thựctiễn, dân chủ XHCN đã và đang vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sựnghiệp cách mạng nước ta Xây dựng và thực hiện dân chủ XHCN trên đấtnước ta hiện nay vừa là vấn đề cơ bản, lâu dài, vừa là nhu cầu cần thiết và cấpbách của sự nghiệp cách mạng nước ta, nhất là trong thời kỳ đẩy mạnh sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

* Quy chế dân chủ ở cơ sở

Mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa phát huy quyền làm chủ của nhândân là mục tiêu đồng thời là động lực bảo đảm thắng lợi của công cuộc xâydựng chủ nghĩa xã hội Khâu quan trọng và cấp bách trong giai đoạn hiện naynhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Thực hiện dân chủ trong toàn xã hội,chú trọng thực hiện dân chủ ở cơ sở - nơi trực tiếp triển khai, thực hiện mọichủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước - chỉ có thực hiện dân chủ,phát huy quyền làm chủ của nhân dân mới khơi dậy được tính tích cực, chủđộng tự giác của nhân dân tham gia thực hiện các chủ trương, chính sách ấy.Việc thực hiện dân chủ ở cơ sở là xây dựng nền tảng của chế độ chính trị theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa Chế độ chính trị ở nước ta thực chất là chế độdân chủ của nhân dân lao động Nhân dân lao động làm chủ quyền lực nhànước, quyền lực xã hội trước hết và cơ bản là ở cơ sở, từ đó mới có thể làmchủ quyền lực ở phạm vi rộng rãi hơn Xây dựng chế độ dân chủ cơ sở là nềntảng cho xây dựng chế độ dân chủ của toàn bộ hệ thống chính trị ở nước tatrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Ngày 18 tháng 02 năm 1998, Đảng

ta mà trực tiếp là bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương (khoá VIII) đã ra chỉthị về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở Nêu rõ quan điểm củaĐảng và Nhà nước ta về việc xây dựng và thực hiện dân chủ trong xã hội; sựcần thiết, những nội dung, biện pháp và cách thức cụ thể để các địa phươngxây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở Đảng và Nhà nước ta đã đưa

ra cách tiếp cận, sự đánh giá sát đúng tình hình ở cơ sở, thể chế hoá, cụ thểhoá, pháp quy hoá những nội dung, nguyên tắc, phương châm cho sinh hoạt

dân chủ ở địa bàn ở cơ sở Quy chế dân chủ ở cơ sở là khâu đột phá đưa sinhhoạt chính trị ở nước ta lên một tầm cao mới, củng cố và kiến tạo những điềukiện có tính nền tảng cho sự nghiệp dân chủ hoá ở cơ sở.

Theo Đại từ điển bách khoa Việt Nam, Quy chế là “văn bản nêu các điều, khoản quy định thành chế độ hoạt động chung của tổ chức, cơ quan đơn

vị trong hệ thống chính trị hoặc trong xã hội để các thành viên có liên quan thi hành nhằm đảm bảo sự thống nhất hành động, tinh thần kỷ luật, hiệu quả công tác và mục đích cần đạt tới”[20, tr.614].

Quy chế bao giờ cũng gắn với những hoạt động nhất định của một cơquan, đơn vị hay tổ chức chính trị xã hội Quy chế của mỗi tổ chức thường dochính tổ chức đó soạn thảo và được cơ quan có thẩm quyền chuẩn y thì mớiđược thi hành để đảm bảo tính thống nhất của pháp luật nhà nước và quyềndân chủ của các thành viên tham gia

Tùy theo đặc điểm, nhiệm vụ, tính chất hoạt động của các tổ chức; tùytheo mục đích cần đạt tới của hoạt động mà quy chế có thể có nhiều hình thứcbiểu hiện khác nhau Có loại quy chế thể hiện các hoạt động của một tổ chứcmột cách toàn diện, lâu dài, có thể bổ sung theo định kỳ; có loại quy chế thểhiện các hoạt động ngắn hạn của một hoặc nhiều tổ chức có liên quan nhằm

xử lý một công việc nhất định trong một thời gian nhất định Dù có nhiều hìnhthức biểu hiện khác nhau, song mục đích của quy chế là thống nhất nhận thức

và hành động của các thành viên nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các

tổ chức để thực hiện tốt mục tiêu xác định

Quy chế dân chủ bước đầu đã đặt đúng vị trí, vai trò của Đảng, Nhànước và các đoàn thể nhân dân trong hệ thống chính trị, trong chế độ dân chủcủa đát nước Quy chế dân chủ ở cơ sở bước đầu đã xác định dân chủ ở cơ sở

là ai? Như chúng ta đã biết, con người trong lịch sử nói chung thường khôngtồn tại một cách đơn lẻ, biệt lập mà liên kết thành cộng đồng: Cộng đồng giađình (tế bào của xã hội), cộng đồng dòng họ, cộng đồng giới (phụ nữ, thanhniên, người cao tuổi, cựu chiến binh); cộng đồng xã hội nghề nghiệp, cộngđồng về kinh tế và cộng đồng về chính trị Con người với tư cách là cá nhân,

là công dân thông qua các cộng đồng ấy để hiện thực hoá nhân cách của

mình; thực hiện hoá quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm và lợi ích của mình Vì vậy,nói đến “dân” ở cơ sở, chúng ta không loại trừ hoặc coi nhẹ tư tưởng cá nhân,công dân, nhưng trước hết và quan trọng hơn hết là các cộng đồng của họ.Trong các cộng đồng đó, ngày nay ở nước ta phần lớn đã có tư cách pháp lýnhư gia đình, các đoàn thể Có thể khẳng định rằng, trong điều kiện nước tahiện nay, nói đến dân, quan trọng hơn hết và trước hết là nói đến các đoàn thểnhân dân Nói đến dân làm chủ là nói đến vai trò làm chủ của các đoàn thểnhân dân Ở cơ sở có dân chủ hay không trước hết là phụ thuộc vào vai tròlàm chủ của cá đoàn thể nhân dân

Sau khi có chủ trương của Đảng, các tổ chức, ban ngành có liên quan

và các địa phương đã nhanh chóng xây dựng và triển khai thực hiện nhữngquy chế cụ thể cho việc thực hiện dân chủ ở từng loại hình cơ sở cụ thể Đặcbiệt là Nhà nước ta đã ban hành và triển khai thực hiện một số QCDC ở cácloại hình cơ sở cụ thể như : Quy chế thực hiện dân chủ ở xã (11/5/1998); Quychế thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan (8/9/1998) và Quy chếthực hiện dân chủ ở các doanh nghiệp nhà nước (13/2/1999) Căn cứ vàonhững quy định của Đảng và Chính phủ, các địa phương, đơn vị đã triển khaixây dựng và thực hiện nhiều loại hình quy chế cụ thể trên những nội dunghoạt động cụ thể của các tổ chức Như vậy, QCDC ở cơ sở là hệ thống nhữngvăn bản quy định hoạt động của các tổ chức ở đơn vị cơ sở, nhằm thống nhấtnhận thức và hành động, thực hiện mở rộng và phát huy quyền làm chủ củanhân dân trên mọi lĩnh, góp phần xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCNtrên thực tiễn ở nước ta

Có thể nói rằng, sự ra đời của QCDC ở cơ sở là một tất yếu kháchquan, là một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta, nó phù hợp vớiyêu cầu thực tiễn xã hội và phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của nhân dân laođộng trên phạm vi cả nước Sự ra đời và thực hiện QCDC ở cơ sở đã tao ramột bước chuyển biến về chất trong cán bộ, đảng viên và nhân dân Từ đây,dân chủ không còn là những mệnh đề trừu tượng, những khẩu hiệu trốngrỗng mà là những vấn đề cụ thể: Đảng làm gì? Nhà nước làm gì? đoàn thểnhân dân làm gì? dân làm gì? Dân cần biết, bàn, làm, kiểm tra cái gì? như thế

nào?

Qua thực tiễn chúng ta thấy rằng, chuyện dân chủ đã thành chuyệnhàng ngày, gần gũi, thân thiết, bổ ích như chuyện cơm ăn, nước uống, nhưkhông khí để thở Với Quy chế dân chủ ở cơ sở, có lẽ đây là lần đầu tiên, kháiniệm dân chủ ở nước ta đã biến thành thể chế, thành quy phạm pháp luật

Quy chế dân chủ cơ sở đã góp phần sàng lọc, đào tạo đội ngũ cán bộ.Dân chủ cơ sở qua thời gian sẽ tạo ra được cơ chế lựa chọn, tôn vinh nhữngcán bộ có tâm, có tầm, có trí, gắn bó với nhân dân, vì nhân dân, loại bỏ đượcnhững phần tử cơ hội, cá nhân chủ nghĩa trong chính quyền cơ sở Về lâu dài,điều chỉnh này sẽ ảnh hưởng tích cực đến việc hình thành một quan điểm vềcán bộ đúng hơn, khoa học hơn, dân chủ hơn

Quy chế dân chủ ở cơ sở vì vậy là yếu tố trực tiếp tham gia xây dựngĐảng, chính quyền vững mạnh, trong sạch Nhà nước pháp quyền của dân, dodân, vì dân sẽ là hiện thực ở cơ sở Khi sinh hoạt chính trị ở cơ sở đã trở thanhtập quán dân chủ, chúng ta sẽ có chế độ dân chủ ở cơ sở toàn quốc Đó làthành trì vững chắc, thành trì lòng dân cho chế độ chính trị Có thể nói, vì vậydân chủ cơ sở có ý nghĩa quyết định cho thắng lợi của sự nghiệp dân chủ hoá

ở nước ta nói riêng và sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dânchủ, văn minh nói chung Bên cạnh những thành tựu to lớn kể trên, nền dânchủ trên đất nước ta hiện nay cũng đang đặt trước những nguy cơ thách thứckhông nhỏ, đòi hỏi chúng ta phải nhanh chóng có biện pháp hữu hiệu để khắcphục Do quá trình triển khai thực hiện QCDC ở cơ sở của nhiều địa phươngchưa được nghiêm túc và những tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường

mà ở nhiều nơi trên đất nước ta đang có xu hướng gia tăng về các tệ nạn xãhội, đặc biệt là tệ nạn tham nhũng đang trở thành một quốc nạn, cản trở sựnghiệp cách mạng nước ta Hiệu lực quản lý xã hội của hệ thống chính trị vànăng lực hoạt động của đội ngũ cán bộ ở cơ sở đang có nhiều vấn đề bất cập.Hiện tượng dân chủ cực đoan, dân chủ quá trớn, vô chính phủ đang xảy ra ởkhông ít địa phương v.v Bên cạnh đó, kẻ thù của cách mạng nước ta lại đangráo riết dùng nhiều thủ đoạn thâm độc chống phá Chúng đang lợi dụng chiêubài “dân chủ”, “nhân quyền” để móc lối, kích động quần chúng chống lại chủ

trương chính sách của Đảng và nhà nước Nguy cơ mất ổn định xã hội đang làvấn đề hiện hữu ở nhiều địa phương Từ thực trạng đó, việc nâng cao hiệu quảthực hiện QCDC ở cơ sở trên đất nước ta, trong đó các đơn vị cơ sở trongQuân đội hiện nay đang được đặt ra như là một nhu cầu vừa trực tiếp, vừa cấp bách.

1.1.2 Thực hiện Quy chế dân chủ ở các đơn vị cơ sở Trường sĩ quanLục quân 2 hiện nay

* Đặc điểm Trường sĩ quan Lục quân 2

Trường sĩ quan Lục quân 2 là một trung tâm đào tạo sĩ quan chỉ huycấp phân đội của quân đội ta ở khu vực phía Nam Nhà trường thực hiệnnhiệm vụ do Đảng uỷ Quân sự Trung ương và Bộ Quốc phòng giao, trọngtâm là đào tạo sĩ quan bậc đại học quân sự với nhiều chuyên ngành như: binhchủng hợp thành, trinh sát bộ binh, trinh sát đặc nhiệm, pháo binh, pháophòng không, đào tạo chuyển loại cán bộ chính trị hoàn thiện ở các bậc khácnhau; với mục tiêu là: “Đào tạo đội ngũ sĩ quan có bản lĩnh chính trị vữngvàng trên cơ sở lập trường giai cấp công nhân, tuyệt đối trung thành vớiĐảng, với Tổ quốc, với nhân dân, sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ đượcgiao; có tinh thần cảnh giác cách mạng, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, cóphẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống mẫu mực; có trình độ kiến thức lýluận quân sự, chính trị, nắm vững và vận dụng sáng tạo quan điểm chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối nghị quyết của Đảng, chấphành nghiêm mệnh lệnh, chỉ thị của trên, có hiểu biết về khoa học quân sựhiện đại và truyền thống chiến đấu của dân tộc và quân đội; có trình độ quản

lý, chỉ huy, huấn luyện bộ đội, quản lý vũ khí trang bị, kinh tế, tài chính, tàisản của đơn vị… có thể lực tốt Đào tạo sĩ quan cấp phân đội phải toàn diện

để tạo nguồn cho cán bộ chỉ huy và cán bộ chính trị” [21 tr12]

Thực hiện quy chế thi tuyển của Bộ Quốc phòng và Bộ Giáo dục - Đàotạo, học viện được tuyển chọn đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở TrườngSQLQ2 là những quân nhân và thanh niên có chất lượng chính trị, trình độhọc vấn, nhận thức, sức khỏe tốt và đồng đều: 100% học viên là đoàn viên,100% tốt nghiệp phổ thông trung học, có nhu cầu học tập, rèn luyện để trởthành đảng viên, sĩ quan phục vụ quân đội lâu dài; có ý thức cầu tiến bộ, phấn

đấu vươn lên.

Trường SQLQ2 có bề dày truyền thống đơn vị anh hùng và nhiều lầnđược Nhà nước, quân đội tặng thưởng huân chương và cờ luân lưu các loại.Được chăm lo bồi dưỡng toàn diện trong môi trường sư phạm quân sự mẫumực, với lực lượng sư phạm đông đảo, thanh niên là học viên đào tạo sĩ quanchỉ huy cấp phân đội Trường SQLQ2 đã kế tục và phát huy được truyền thốngcủa nhà trường anh hùng, hăng hái học tập, rèn luyện và công tác; có ý thức tổchức kỷ luật, tác phong chính quy và nếp sống văn hoá; kiên định mục tiêuđộc lập dân tộc và CNXH, trung thành với Đảng, với Tổ quốc, gắn bó mậtthiết với nhân dân, vượt qua khó khăn thử thách, đoàn kết phấn đấu hoànthành nhiệm vụ học tập và rèn luyện tại trường Những đặc điểm nổi bật đó đãtạo ra rất nhiều thuận lợi cho hoạt động và sinh hoạt của các chi đoàn đại độihọc viên đào tạo SQCHCPĐ Trường SQLQ2

Cũng như các nhà trường trong quân đội, Trường SQLQ2 một mặtthường xuyên hoàn thành nhiệm vụ đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội cótrình độ đại học Mặt khác, nhà trường cũng phải thường xuyên chấp hànhnghiêm đường lối, quan điểm của Đảng, hiến pháp và pháp luật của nhà nước,điều lệnh, điều lệ của quân đội và những quy định của đơn vị, phối hợp vớichính quyền và nhân dân địa phương nơi đóng quân để giải quyết nhữngnhiệm vụ được cấp trên giao cho

* Thực hiện Quy chế dân chủ ở Trường sĩ quan Lục quân 2

Dân chủ là thành quả của quá trình đấu tranh của giai cấp công nhân vànhân dân lao động Nền dân chủ XHCN nước ta là nền dân chủ của dân, dodân, vì dân; do đó mọi hoạt động của nó phải hướng đến việc bảo vệ lợi íchthiết thân cho đông đảo nhân dân lao động Lợi ích to lớn nhất của nhân dân

là được thể hiện quyền làm chủ thật sự trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xãhội: tham gia vào quá trình tổ chức, xây dựng và quản lý đất nước, quản lý xãhội, bảo vệ thành quả cách mạng và lợi ích của bản thân…

Theo Lênin, để xây dựng một nền dân chủ XHCN trong thực tế,

“không phải chỉ tuyên truyền về dân chủ, tuyên bố và sắc lệnh về dân chủ là

đủ, không chỉ giao trách nhiệm thực hiện chế độ dân chủ cho “những người

đại diện” nhân dân trong những cơ quan đại biểu là đủ”[22, tr.336 - 337], màphải “thu hút toàn thể những người lao động, không trừ một ai, tham gia vàoviệc quản lý nhà nước”[23, tr.68] Đó chính là thước đo cho trình độ thực hiệndân chủ của chế độ XHCN Hơn nữa, trọng tâm của dân chủ XHCN khôngphải ở việc tuyên bố những quyền lợi và tự do cho toàn thể nhân dân, mà là ởchỗ tạo điều kiện cho nhân dân lao động tham gia quản lý nhà nước, giúp họ

“có khả năng thực tiễn thực hiện được quyền tự do (dân chủ)”

Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định rằng “thực hành dân chủ là chìa khoávạn năng để giải quyết khó khăn” Theo Người thực hành dân chủ là “đưa mọivấn đề cho dân chúng thảo luận và tìm cách giải quyết”[24, tr.349] Đây là sựtổng kết sâu sắc từ thực tiễn cách mạng Bởi dân chúng là cội nguồn của sứcmạnh, “họ luôn mang trong bản thân mình những lực lượng tiềm tàng to lớncủa cách mạng, của sự phục hưng và của sự đổi mới”[25, tr.349]

Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, thành quả cách mạng cũng làcủa nhân dân Do vậy, sau khi giành thắng lợi, nhân dân phải được hưởngthành quả ấy, nghĩa là quần chúng nhân dân có quyền và nghĩa vụ tham giacác quá trình tổ chức, xây dựng và quản lý nhà nước, quản lý xã hội Chỉ cóthông qua nhà nước, được sự giúp đỡ của nhà nước, nhân dân lao động mới

có thể thực hiện được điều đó Chính quyền nhà nước XHCN có nhiệm vụ

“làm cho những người lao động và những người bị bóc lột co thể được hưởngtất cả những phúc lợi của nền văn hoá, văn minh và dân chủ”[26, tr.116] Nhànước “phải bắt tay ngay vào việc làm cho tất cả những người lao động, tất cảnhững công dân nghèo đều tham gia học quản lý nhà nước”[27, tr.414] Nhànước XHCN là nhà nước của dân, công cụ quyền lực phục vụ hoạt động tự

do, làm chủ của mọi người dân, nên không phải chỉ biết lo cho dân từ bêntrên, mà phải biết “tập hợp quần chúng công nông”, “lôi cuốn”họ cùng thamgia công việc tổ chức, xây dựng và quản lý xã hội để khắc phục tình trạng

“quan chủ”, chống tham nhũng, lãng phí, lạm dụng quyền lực… Vì vậy, việctập hợp, lôi cuốn quần chúng tham gia “làm chủ” phải đặt dưới sự lãnh đạocủa Đảng để bảo đảm tính thống nhất, tức là phải gắn dân chủ với tập trung,dân chủ đi đôi với kỷ luật, kỷ cương, tăng cường pháp chế,…

Ở Trường SQLQ2, các tiểu đoàn, đại đội, các ban là nơi trực tiếp thựchiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, Nghị quyết của đảng

uỷ các cấp, điều lệnh, điều lệ, chế độ quy định của quân đội và nhà trường, lànơi cần thực hiện quyền làm chủ của cán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhânviên, quân nhân chuyên nghiệp một cách trực tiếp và rộng rãi nhất Tuy là cấpthấp, nhưng lại là cấp gần gũi với quần chúng nhất, tiếp nhận và trực tiếp triểnkhai thực hiện nghị quyết của đảng uỷ các cấp, cũng như các chế độ quy địnhcủa quân đội, nhà trường; đồng thời theo dõi, giám sát, kiểm tra việc quầnchúng chấp hành các chế độ nề nếp quy định Đây là nơi cán bộ, học viên,chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp thể hiện vai trò làm chủcủa mình

Ngay sau khi có Quy chế dân chủ ở cơ sở được ban hành, thực hiện chỉthị của Bộ trưởng Bộ quốc phòng; quy định, chỉ thị của hiệu trưởng TrườngSQLQ2, hướng dẫn của phòng chính trị Trường SQLQ2, các đơn vị trong nhàtrường đã tổ chức triển khai quán triệt một cách sâu sắc đến toàn thể cán bộ,học viên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trong nhà trường

về nhiệm vụ xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở Trường SQLQ2 vớimục đích là thực hiện dân chủ, mở rộng và phát huy quyền làm chủ của cán

bộ, học viên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trên tất cảcác lĩnh vực nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn

vị, xây dựng Trường SQLQ2 thành đơn vị vững mạnh toàn diện

Quá trình thực hiện QCDC ở cơ sở Trường SQLQ2 là quá trình cụ thểhoá những nội dung quy định trong QCDC ở cơ sở, là cho những nội dungquy định đó được thực hiện nghiêm túc trên thực tiễn hoạt động của đơn vị

Có thể quan niệm rằng: Thực hiện QCDC ở các đơn vị cơ sở Trường SQLQ2hiện nay là tổng thể hoạt động có mục đích, có tổ chức của cán bộ, học viên,chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trong toàn trường, vớinhững hình thức hoạt động phong phú và biện pháp thực hiện cụ thể, nhằmhiện thực hoá những nội dung, yêu cầu đã được quy định trong QCDC ở cơ

sở, thực hiện và phát huy vai trò làm chủ của cán bộ, học viên, chiến sĩ, côngnhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trong thực hiện nhiệm vụ, xây dựng đơn

vị vững mạnh toàn diện sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ đượcgiao.

Xây dựng và thực hiện QCDC là một nội dung quan trọng trong xâydựng nhà trường vững mạnh toàn diện Chủ thể của quá trình lãnh đạo xâydựng và thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 được xác định là cấp uỷ và tổchức đảng các trong toàn nhà trường Cấp uỷ và tổ chức đảng là nơi đề ra chủtrương, biện pháp xây dựng và thực hiện QCDC và lãnh đạo đơn vị thực hiệnthắng lợi nhiệm vụ thực hiện QCDC Chủ thể chỉ đạo thực hiện QCDC làPhòng chính trị và cán bộ chính trị các cấp về tổ chức, chỉ đạo hoạt động xâydựng và thực hiện QCDC ở nhà trường Chủ thể thực hiện QCDC là mọi cán

bộ, đảng viên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trong toàntrường Mọi cán bộ, đảng viên, các thành viên, các tổ chức trong toàn trườngđều phải tiến hành xây dựng và thực hiện QCDC theo phạm vi, chức trách củabản thân Các tổ chức trong nhà trường, từ tổ chức lãnh đạo, tổ chức chỉ huyđến các tổ chức quần chúng đều phải trên cơ sở quán triệt mục đính, yêu cầu,nhiệm vụ xây dựng và thực hiện QCDC của nhà trường gắn với phạm vi,chức trách, nhiệm vụ của tổ chức mình để xác định những nội dung, hìnhthức, tổ chức hoạt động phù hợp, góp phần tích cực, hiệu quả hoàn thành tốtnhiệm vụ thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2

Quy chế thực hiện dân chủ ở Trường SQLQ2 đã tạo ra được mộtphong trào chính trị - xã hội rộng lớn tác động sâu sắc tới việc thực hiệnnhiệm vụ của đơn vị Quy chế đã đáp ứng được nguyện vọng của toàn thểquân nhân về quyền làm chủ của mình, mở ra một cuộc vận động thựchiện dân chủ hoá cơ sở

Thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 là hoạt động được triển khai trêntất cả các lĩnh vực hoạt động như: quân sự, chính trị, kinh tế, và bảo đảm đờisống nhằm nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, thực hiện tốtnhiệm vị chính trị trung tâm của các tổ chức và cá nhân trong từng giai đoạn

cụ thể

Thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 là một quá trình, được tiến hànhtheo trình tự các khâu, các bước được quy định trong chỉ thị 30/CT/TW của

Bộ chính trị (18/2/1998) về xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở; chỉ thị số97/CT - ĐUQSTW của Đảng uỷ quân sự trung ương (4/5/1998) về lãnh đạothực hiện QCDC ở cơ sở trong quân đội; quyết định số 48/1998/QĐ - BQP(7/4/1998) và hướng dẫn của Tổng cục chính trị số 286/HD-CT (28/5/1998)

về việc tổ chức và hoạt động của Hội đồng quân nhân ở cơ sở trong Quân độinhân dân Việt Nam Cụ thể là :

Các dơn vị trong toàn trường tổ chức quán triệt các chỉ thị, quyết định,hướng dẫn của trên về việc xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở trong quânđội nhân dân Việt Nam làm cho mọi cán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhânviên, quân nhân chuyên nghiệp và các tổ chức có liên quan nhận thức sâu sắc

về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2

Từ đó xác định rõ động cơ, trách nhiệm, ý thức tích cực, chủ động của bản thântrong thực hiện nhiệm vụ của đơn vị nói chung, trong thực hiện những nội dung

đã được quy định trong QCDC ở đơn vị cơ sở trong quân đội nói riêng

Tổ chức thảo luận, bàn bạc nhằm cụ thể hoá nội dung QCDC ở đơn vị

cơ sở trong quân đội thành những quy chế, quy định cụ thể phù hợp với đặcđiểm nhiệm vụ và hoạt động của từng đơn vị, từng mặt công tác như : Quychế làm việc của cấp uỷ các cấp; Quy chế hoạt động của đội ngũ cán bộ chínhtrị; Quy trình sinh hoạt của các chi bộ đơn vị học viên; Quy chế hoạt động củaHội đồng quân nhân và các tổ chức quần chúng khác; Quy định về nề nếp báocáo chính trị v.v Quá trình xây dựng các quy chế, quy định, Đảng uỷ các tiểuđoàn, các cấp uỷ đảng và lãnh đạo, chỉ huy các tổ chức phải tuân thủ nghiêmngặt trình tự các bước tiến hành đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ đi đôivới phân công cá nhân phụ trách Một mặt tranh thủ sức mạnh và sự sáng tạocủa tập thể, đảm bảo dân chủ giữa các thành viên, đồng thời phải luôn giữvững vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng, sự quản lý, tổ chức thực hiện của

hệ thống chỉ huy đơn vị Mặt khác, phải thực hiện nghiêm túc những yêu cầu,nội dung, quan điểm, phương hướng chỉ đạo quá trình thực hiện dân chủ đãđược quy định trong QCDC ở các đơn vị cơ sở trong quân đội, không đượcđưa ra những quy định, quy chế trái với nội dung quy định của trên Lãnh đạo,chỉ huy các cấp tiến hành rà soát và tổ chức thành lập, kiện toàn các thiết chế

dân chủ cần thiết như : Tổ chức hội đồng quân nhân, các uỷ ban kiểm tra cáccấp, các tổ chức quần chúng ở các đơn vị học viên, các tổ kiểm tra kinh tếcông khai, các tổ, đội công tác chuyên ngành chuyên môn kỹ thuật v.v

Lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị trong toàn trường phải thường xuyên theodõi quá trình thực hiện dân chủ của của các tổ chức, tiến hành các hoạt động

sơ, tổng kết rút kinh nghiệm quá trình thực hiện QCDC, kịp thời bổ sungnhững nội dung, biện pháp cần thiết, bãi bỏ những nội dung, quy định khôngphù hợp để QCDC thực sự là cơ sở nền tảng để phát huy được mọi tiềm năngcủa tập thể, khơi dậy tính tích cực, sáng tạo của mọi cán bộ, học viên, chiến

sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trong xây dựng Trường SQLQ2vững mạnh toàn diện, luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao

Thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 đã tạo được sự chuyển biến tíchcực trên các lĩnh vực hoạt động như: quân sự, chính trị, kinh tế và bảo đảmđời sống nhằm nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, thực hiệntốt nhiệm vụ chính trị trung tâm của các tổ chức và cá nhân trong từng giaiđoạn cụ thể

Thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 đã góp phần tạo sự chuyển biếntích cực trong phong cách lãnh đạo của đội ngũ cán bộ, chỉ huy với tinh thầnhướng về cơ sở; hạn chế mức thấp nhất đối với những hiện tượng vi phạm dânchủ của đội ngũ cán bộ, chỉ huy trong đơn vị Nhờ vậy, đội ngũ cán bộ, chỉhuy không ngừng được bổ sung, chọn lọc qua phong trào thực tiễn ở đơn vị

và bằng một cơ chế dân chủ do chính cán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhânviên, quân nhân chuyên nghiệp đảm nhiệm Quá trình thực hiện QCDC ở cácđơn vị trong toàn trường đã tác động tích cực đến việc củng cố, đổi mới, nângcao chất lượng hệ thống lãnh đạo, chỉ huy trong toàn đơn vị Vai trò hạt nhânlãnh đạo của các tổ chức cơ sở đảng ở Trường SQLQ2 đối với chính quyền vàcác tổ chức quần chúng được nâng lên; đưa hoạt động của các cấp uỷ Đảng,chỉ huy dần đi vào nề nếp, đúng điều lệnh, điều lệ quân đội và những quyđịnh của đơn vị; khắc phục được tình trạng lấn sân, làm việc tuỳ tiện; cải tiến

sự chỉ đạo, quản lý điều hành của hệ thống chỉ huy trong đơn vị Các tổ chứcquần chúng được củng cố, kiện toàn và ngày càng đi vào hoạt động có chiều

sâu mang lại hiệu quả thiết thực.

Thực hiện QCDC là một trong những nhiệm vụ chính trị, đồng thời nólại tác động mạnh mẽ, là động lực to lớn thức đẩy quá trình thực hiện cácnhiệm vụ của đơn vị Vì vậy, việc nâng cao hiệu quả thực hiện QCDC Đặttrong mối quan hệ biện chứng với việc thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị trungtâm của đơn vị

Thực hiện QCDC hướng tới xây dựng mối quan hệ đoàn kết, thốngnhất ý chí và hành động của mọi quân nhân trong đơn vị, xây dựng ý thức

“Mình vì mọi người”, biết đặt lợi ích tập thể, lợi ích đơn vị lên trên hết; phấnđấu thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm của đơn vị

Kết hợp chặt chẽ mở rộng và phát huy dân chủ với duy trì nghiêm kỷluật quân đội, quy định của đơn vị Khắc phục hiện tượng lợi dụng dân chủ đểthực hiện mục đích cá nhân, tư tưởng dân chủ quá trớn, ý thức vô tổ chức, vô

kỷ luật trong thực hiện nhiệm vụ cũng như trong sinh hoạt của đơn vị

Kết hợp giữa phát huy dân chủ trong xây dựng các chương trình hànhđộng của các tổ chức với nêu cao tinh thần trách nhiệm của mọi quân nhântrong đấu tranh phê bình và tự phê bình, đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực, các

tệ nạn xã hội đang tồn tại trong đơn vị

Thực hiện đầy đủ, toàn diện, kết hợp giải quyết có trọng tâm, trọngđiểm nhiệm vụ của đơn vị Xử lý dứt điểm các hiện tượng vi phạm quyền làmchủ của quân nhân, xây dựng môi trường dân chủ - kỷ luật lành mạnh trongđơn vị Qua gần 7 năm tổ chức và thực hiện QCDC ở các đơn vị TrườngSQLQ2 đã có tác động to lớn đối với toàn đơn vị, tạo ra động lực mạnh mẽcho việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm của nhà trường Trước hết nó

đã góp phần qua trọng vào việc thay đổi, nâng cao nhận thức của cán bộ, họcviên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trong toàn trường vềdân chủ Từng thành viên trong đơn vị hiểu rõ hơn quyền làm chủ của mình.Cán bộ, đảng viên thấy rõ hơn sức mạnh, vai trò, động lực và hiệu quả thiếtthực của dân chủ vì vậy, các vấn đề về kinh tế, chính trị, quân sự… được mọicán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp hiểu biếthơn, hăng hái tham gia đóng góp và tích cực thực hiện đạt kết quả tốt hơn; các

hiện tượng tiêu cực trong toàn trường cơ bản được khắc phục, tạo nên bầukhông khí chan hoà, cởi mở trong toàn đơn vị, góp phần củng cố sự đoàn kếtthống nhất trong toàn đơn vị, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm

* Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 là nhiệm

vụ chính trị trọng tâm của nhà trường.

Qua gần 7 năm triển khai và thực hiện QCDC ở đơn vị cơ sở TrườngSQLQ2, đã thu được những thành tựu bước đầu đáng trân trọng QCDC ở cơ

sở có những tác động lớn đối với thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm củanhà trường Tuy nhiên, so với yêu cầu của Chỉ thị 30, những kết quả, những kếtquả đạt được trong việc thực hiện QCDC ở cơ sở là chưa đồng đều, chưa vữngchắc Thực tế cho thấy, tuy dân chủ ở cơ sở được tăng cường nhưng nhữnghiện tượng tiêu cực trong đơn vị vẫn còn xảy ra ở một số đơn vị học viên trongnhà trường; nội dung phương thức sinh hoạt của các tổ chức quần chúng cònnghèo nàn, công tác bảo đảm lợi ích quần chúng, giúp đỡ quần chúng chưađược quan tâm đúng mức

Để tiếp tục cuộc vận động xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở,Trường SQLQ2 đã tổng kết và rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:

Một là, các cấp uỷ đảng và chỉ huy đơn vị phải nhận thức đúng tầm quan

trọng của Quy chế này; thực sự quan tâm, tập trung lãnh đạo, thường xuyênkiểm tra và bám sát cơ sở để kịp thời giải đáp những thắc mắc, khó khăn, giảiquyết triệt để những vấn đề nảy sinh trong quá trình triển khai thực hiện

Hai là, để QCDC thực sự đi vào cuộc sống, trở thành nề nếp ở các đơn

vị, phải có sự thống nhất trong nhận thức và hành động của cán bộ, học viên,chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp trong toàn nhà trường;trong đó, cán bộ, đảng viên đóng vai trò hạt nhân quyết định

Ba là, kế hoạch thực hiện QCDC phải phù hợp và gắn liền với nhiệm vụ

chính trị trung tâm của nhà trường; phải gắn với việc củng cố, kiện toàn tổ chứcđảng, tổ chức chỉ huy trong đơn vị

Bốn là, thường xuyên chăm lo cải thiện và nâng cao đời sống vật chất,

tinh thần cho cán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyênnghiệp trong toàn nhà trường Kịp thời phát hiện và uốn nắn những biểu hiện

lệch lạc, ngăn ngừa và sử lý nghiêm những hình thức lợi dụng dân chủ gây mấtđoàn kết trong đơn vị Thường xuyên tuyên truyền, giải thích để cho quầnchúng thấy rõ quyền lợi và trách nhiệm, thực hiện dân chủ phải đi đôi với kỷluật, kỷ cương, chấp hành nghiêm các chế độ quy định của quân đội, nhàtrường và đơn vị.

Năm là, phát huy sức mạnh tổng hợp, triển khai đồng bộ, có sự phân

công cụ thể và kết hợp chặt chẽ giữa tổ chức chỉ huy, các tổ chức quần chúngtrong quá trình triển khai thực hiện QCDC ở các đơn vị trong toàn nhà trường

Sáu là, phải thực sự tin tưởng, tôn trọng lắng nghe ý kiến của quần

chúng trong đơn vị, tạo sự gắn bó bền chặt giữa quần chúng, với tổ chức đảng

và tổ chức chỉ huy trong toàn trường, để quần chúng được tham gia bàn bạcđóng góp ý kiến các đề án, cũng như các chỉ thị, nghị quyết, cùng với tổ chứcđảng, tổ chức chỉ huy thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm cũngnhư những nhiệm vụ mà Đảng, quân đội giao cho

Như vậy, việc thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 đã góp phần tạo rađộng lực cả từ phía lãnh đạo, chỉ huy lẫn phía học viên, chiến sĩ, công nhânviên, quân nhân chuyên nghiệp Sức mạnh của được nhân lên gấp bội nhờ môitrường dân chủ chính sự hội tụ của hai nguồn động lực đó đã tạo nên sức mạnhtổng hợp thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm của đơn vị Tuy nhiên, bêncạnh những thành quả đã đạt được, còn không ít những vấn đề nảy sinh từ thựctiễn cần phải được tiếp tục giải quyết và cần có sự nỗ lực của tổ chức Đảng, tổchức chỉ huy và quần chúng trong toàn trường

1.2 Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường sĩ quan Lục quân 2 và vai trò của nó trong thực hiện Quy chế dân chủ.

1.2.1 Tổ chức Đoàn thanh Cộng sản Hồ Chí Minh ở đơn vị học viênTrường sĩ quan Lục quân 2

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường SQLQ2 là một bộphận trong hệ thống tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trongquân đội, ngoài đặc điểm chung, tổ chức Đoàn ở đơn vị học viên sĩ quan chỉhuy cấp phân đội Trường SQLQ2 còn có đặc điểm riêng phản ánh tính đặcthù về tổ chức hoạt động của Đoàn

Tổ chức Đoàn ở các đơn vị học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấpphân đội Trường SQLQ2 là tổ chức đoàn cơ sở 2 cấp Tổ chức đoàn cơ sởđược thành lập ở cấp tiểu đoàn và chi đoàn ở cấp đại đội Như vậy, mỗi tổchức đoàn cơ sở ở tiểu đoàn học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội

có 3 chi đoàn

Tổ chức Đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ2 là nơi tập hợprộng rãi học viên ở các đơn vị trong nhà trường hoạt động dưới sự lãnh đạocủa Đảng uỷ, cơ quan chính trị nhằm giáo dục động viên sức lực, trí tuệ củaquần chúng nhằm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao

Đội ngũ đoàn viên của các tổ chức đoàn ở đơn vị học viên được lựachọn kỹ, xuất thân là con em công nhân, nông dân, trí thức xã hội chủ nghĩa,viên chức nhà nước, cán bộ lực lượng vũ trang, chủ yếu ở khu vực nông thôn

từ Đà nẵng trở vào; được sinh ra và trưởng thành khi Tổ quốc đã thống nhất,được học tập và rèn luyện trong thời kỳ đất nước tiến hành công cuộc đổi mớitoàn diện do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo Điều đó tạo thuận lợi cho việcbồi dưỡng nâng cao giác ngộ chính trị, ý thức tự giác, xây dựng động cơ ý chíquyết tâm học tập, rèn luyện và phát huy vai trò năng động, sáng tạo của độingũ đoàn viên trong các hoạt động của đoàn hướng vào thực hiện thắng lợinhiệm vụ chính trị của đơn vị Đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới trong xácđịnh nội dung, hình thức tổ chức hoạt động của tổ chức đoàn phải đáp ứng sự

đa dạng, phong phú về nhu cầu, tâm lý, nguyện vọng của đoàn viên, thanhniên; khắc phục thói quen tự do tuỳ tiện và một số tập quán lạc hậu của một

bộ phận đoàn viên trong quá trình học tập rèn luyện tại trường

Tổ chức Đoàn thanh niên ở các tiểu đoàn học viên đào tạo SQCHCPĐ

ở Trường SQLQ2 phải thực hiện đầy đủ các chức năng nhiệm vụ của tổ chức

cơ sở đoàn nói chung và tổ chức cơ sở đoàn trong quân đội nói riêng và được

cụ thể hoá phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chính trị, đặc điểm của đơn vị họcviên đào tạo SQCHCPĐ Đảng ta xác định: “Đoàn thanh niên Cộng sản HồChí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng, thường xuyên bổ sung lực lượng choĐảng, kế tục sự nghiệp vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; là lựclượng nòng cốt trong phong trào thanh niên; là trường học xã hội chủ nghĩa;

đại diện cho quyền lợi thanh niên; phụ trách đội thiếu niên tiền phong Hồ ChíMinh”[28,59].

Với chức năng là đội dự bị tin cậy của Đảng, Đoàn thanh niên Cộngsản Hồ Chí Minh Trường SQLQ2 là nơi trực tiếp bổ sung nguồn lực giớithiệu cho Đảng những đoàn viên ưu tú có đầy đủ phẩm chất và năng lực vàoĐảng Cộng sản Việt Nam; thường xuyên đóng góp ý kiến phê bình cán bộ,đảng viên, các hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo của đảng bộ, chi bộ và từng cấp uỷviên, góp phần xây dựng chi bộ, đảng bộ trong sạch vững mạnh có sức chiếnđấu cao Tổ chức đoàn là nơi phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của đoànviên thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm, góp phần nângcao chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường

Để thực hiện tốt chức năng trên, chi đoàn ở các đại đội học viên đào tạo

sĩ quan chỉ huy cấp phân đội Trường SQLQ2 có nhiệm vụ:

Một là, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường

lối, quan điểm của Đảng, truyền thống của quân đội và nhà trường cho mọiđoàn viên nhằm góp phần hình thành thế giới quan Mác - Lênin, niềm tin lýtưởng cộng sản, có lập trường tư tưởng và bản lĩnh chính trị vững vàng, giáodục pháp luật Nhà nước, điều lệnh kỷ luật và các quy định của Bộ quốc phòngcủa nhà trường, xây dựng động cơ học tập đúng đắn; giáo dục đạo đức cáchmạng, lối sống trong sạch lành mạnh cho đoàn viên

Hai là, tổ chức các phong trào xung kích của đoàn hướng vào thực hiện

nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của đơn vị, trong đó nhiệm vụ trọng tâm vàthường xuyên là học tập và rèn luyện để trở thành những người sĩ quan chỉhuy cấp phân đội của Quân đội nhân dân Việt Nam

Ba là, chủ động, tích cực tham gia có hiệu quả vào các hoạt động chính

trị, quân sự, kinh tế của đơn vị, góp phần chăm lo đời sống vật chất tinh thần vàgiải quyết những nguyện vọng, quyền lợi chính đáng của đoàn viên, thanh niên

Bốn là, quan hệ chặt chẽ với tổ chức đoàn ở địa phương nơi đóng quân,

tổ chức các hoạt động phối hợp với chi đoàn địa phương kết nghĩa, góp phầnthực hiện thắng lợi nhiệm vụ của đơn vị và địa phương, tham gia xây dựng cơ

sở chính trị vững mạnh ở địa phương và chăm lo giáo dục, rèn luyện thiếu

niên, nhi đồng.

Năm là, xây dựng tổ chức đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ

chức, thực hiện thắng lợi mọi chủ trương, biện pháp lãnh đạo của chi bộ đạiđội; thường xuyên đóng góp ý kiến tham gia xây dựng Đảng, xây dựng nhàtrường; làm tốt công tác phát triển đảng

Thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, các tổ chức đoàn ở đơn vịhọc viên một mặt trực tiếp góp phần giáo dục cho đoàn viên, thanh niên nângcao trách nhiệm học tập, rèn luyện công tác, hiểu rõ tình hình của đất nước,nhiệm vụ của quân đội, đơn vị Quán triệt các nghị quyết của Đảng, Đoàn,truyền thống vẻ vang của Đảng, của dân tộc và của nhà trường, có kiến thức

về pháp luật, kỷ luật, thẩm mỹ và lối sống có văn hoá, là nơi tập hợp quầnchúng, phát huy tốt quyền dân chủ, sáng kiến, sáng tạo của quần chúng đónggóp có hiệu quả vào nhiệm vụ lãnh đạo chỉ huy của đơn vị, đồng thời cũng lànơi các tổ chức Đảng, lãnh đạo chỉ huy các đơn vị tiến hành giáo dục quầnchúng Mặt khác các tổ chức Đoàn ở các đơn vị học viên sẽ trực tiếp góp phầnthực hiện thắng lợi nhiệm vụ và mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường.Nâng cao chất lượng hoạt động đoàn là tiền đề quan trọng chủ yếu có ý nghĩaquyết định đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của nhà trường

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở Trường SQLQ2 có vai tròrất quan trọng đối với quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của nhàtrường, nhất là đối với sự nghiệp xây dựng Trường SQLQ2 trong giai đoạnhiện nay Thực hiện đúng chức năng là trường học XHCN của thanh niên,Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết, giáodục, rèn luyện đoàn viên, thanh niên trở thành người sĩ quan ưu tú, có đủphẩm chất, năng lực hoàn thành tốt mọi chức trách nhiệm vụ được giao.Thông qua thực tiễn tổ chức, giáo dục và hoạt động của đoàn để góp phầngiáo dục, bồi dưỡng cho đoàn viên, thanh niên về chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm, chính sách của Đảng và Nhànước, nhiệm vụ của cách mạng, quân đội và nhà trường Cụ thể là, Đoànthanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có nhiệm vụ giáo dục, bồi dưỡng đoànviên, thanh niên có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức lối sống trong

sáng, có động cơ học tập, rèn luyện đúng đắn, có sức khoẻ tốt, đoàn kết, kỷluật nghiêm, xung kích đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ của nhà trường Pháthuy vai trò xung kích, sáng tạo của đoàn viên, thanh niên đáp ứng yêu cầunhiệm vụ xây dựng và chiến đấu của nhà trường trong giai đoạn mới Duy trìtốt cuộc vận động “Thanh niên giành 3 đỉnh cao quyết thắng”, “giờ học thanhniên”, “thanh niên tự quản”, “Thanh niên xung kích thực hiện nếp sống vănhoá”, “Thanh niên Lục quân 2 mẫu mực xây dựng chính quy”… Nâng caohiệu quả phối hợp tổ chức phong trào đoàn giữa các cấp trong và ngoàitrường

Cuộc vận động xây dựng và thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2 gắnliền và phục vụ nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng trình độ và bản lĩnh chính trịcho cán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệptrong toàn trường Trong đó, đoàn viên, thanh niên là lực lượng chủ yếu, xungkích thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của nhà trường, làm cơ sở để xâydựng đơn vị vững mạnh toàn diện, nâng cao sức mạnh tổng hợp trong thựchiện nhiệm vụ được giao Thực hiện chức năng là đội xung kích, hoạt độngcủa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở Trường SQLQ2 có ý nghĩa vaitrò to lớn trong việc tập hợp, đoàn kết, giáo dục đoàn viên, thanh niên, pháthuy vai trò và tiềm năng của tuổi trẻ góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụtrung tâm của nhà trường, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, nâng caochất lượng tổng hợp và sức mạnh và sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhândân Việt Nam Đặc biệt là nâng cao giác ngộ chính trị, rèn luyện bản lĩnh, ýchí chiến đấu, nâng cao kiến thức toàn diện, khơi dậy sức sáng tạo, cổ vũđộng viên phát huy nhân tố chính trị tinh thần, tiềm năng to lớn của đoànviên, thanh niên vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ mà Đảng, quân đội và nhândân giao phó Cùng với việc tổ chức giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanhniên; Đoàn thanh niên tổ chức cho lực lượng của mình tham gia vào các hoạtđộng thực tiễn để thực hiện chức năng xung kích của mình Hoạt động xungkích thông qua các phong trào hành động cách mạng, như: “Thanh niên giành

3 đỉnh cao quyết thắng”, “giờ học thanh niên”, “thanh niên tự quản”, “Thanhniên xung kích thực hiện nếp sống văn hoá”, “Thanh niên Lục quân 2 mẫu

mực xây dựng chính quy”… Thông qua tổ chức và hoạt động thực tiễn, bằngcác chương trình và phong trào hành động cách mạng với các nội dung vớicác nội dung, phương pháp tổ chức phong phú, đa dạng, thiết thực để tập hợp,đoàn kết, phát huy vai trò xung kích của đoàn viên, thanh niên, thúc đẩy việchoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm của nhà trường Cũng chínhthông qua hoạt động thực tiễn trong phong trào là điều kiện thuận lợi để pháthuy thế mạnh, tiềm năng, tài năng của tuổi trẻ, khích lệ đoàn viên, thanh niênvươn lên trong học tập, công tác, làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật góp phầnhoàn thành nhiệm vụ của nhà trường

1.2.2 Vai trò của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường sĩquan Lục quân 2 trong thực hiện Quy chế dân chủ ở đơn vị học viên

Theo từ Đại từ điển tiếng Việt, vai trò là chức năng, tác dụng của cái gìhoặc của ai trong sự vận động, phát triển của nhóm, của tập thể nói chung [29,tr.1788] Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng bất kỳ sự vật, hiện tượng nàotồn tại trên thực tế đều có lý do và có tính hợp lý của nó, nghĩa là đều sắm vàđóng một vai trò nhất định trong mối quan hệ với khách thể, một đối tượngnào đó Nhờ vậy mà sự vật bộc lộ những thuộc tính, xác lập sự tồn tại củamình Theo cách hiểu trên thì các tổ chức, các lực lượng tham gia thực hiệnQCDC đều có quan hệ ràng buộc, tác động hỗ trợ lẫn nhau, trong đó mỗithành tố đều có vị trí, chức năng nhiệm vụ, qua đó thể hiện tầm quan trọng,các mối quan hệ và tác dụng của chủ thể tham gia

Vai trò của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường SQLQ2trong thực hiện QCDC ở đơn vị học viên là tổng hợp các chức năng, nhiệm vụthể hiện vị trí, tầm quan trọng cùng các mối quan hệ và tác dụng của các tổ chức,các lực lượng trong toàn trường trong xây dựng và thực hiện QCDC hiện nay

Là một tổ chức quần chúng chủ yếu ở đơn vị cơ sở trong quân đội nhândân Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có vai trò rất quantrọng đối với quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội,nhất là sự nghiệp xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị Thực hiện đúngchức năng là trường học XHCN, Đoàn thanh niên có nhiệm vụ tập hợp, đoànkết, giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh niên một cách toàn diện, xây dựng

người đoàn viên, thanh niên trở thành người quân nhân cách mạng, có đủphẩm chất và năng lực hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao Trongnhững năm qua, đoàn viên, thanh niên Trường SQLQ2 đã cùng với đoàn viên,thanh niên trong cả nước dấy lên nhiều phong trào thi đua sôi nổi đã có nhữngchuyển biến tích cực tính tích cực chính trị - xã hội của đoàn viên, thanh niênngày càng rõ nét và phát triển Điều đó thể hiện ở sự chủ động tích cực trêncác mặt học tập nâng cao trình độ về mọi mặt Sự phát triển ngày càng sâurộng của phong trào thanh niên do Đoàn làm nòng cốt chứng tỏ Đoàn đã thoát

ra khỏi sự lúng túng về nội dung và phương thức hoạt động trong giai đoạnchuyển đổi cơ chế quản lý xã hội Trong bối cảnh mới, điều kiện mới sẽ cónhiều yếu tố thuận lợi cho việc phát triển sâu rộng hơn nữa của phong tràoĐoàn cả về chiều rộng lẫn chiều sâu

Lực lượng đoàn viên, thanh niên ở Trường SQLQ2 là lực lượng đôngđảo, tuổi đời từ 19 đến 28, trong đó tỷ lệ học viên sĩ quan chiếm(%); xấp xỉ100% có trình độ trung học phổ thông trở lên, trình độ Đại học(%), đảng viêntham gia sinh hoạt đoàn chiếm (%) Tỷ lệ này tương đối ổn định về chấtlượng qua hàng năm; nhìn chung, đây là lực lượng đông đảo, trẻ khoẻ, đầynhiệt tình cách mạng, có trình độ văn hoá và nhận thức xã hội khá cao; luônxung kích đi đầu trong mọi công việc của đơn vị

Nghị quyết hội nghị Trung ương khoá IX về “Tiếp tục thực hiện cóhiệu quả cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng…” cũng đã chỉ rõ phải

“hoàn thiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, gắn chặt việc thực hiện Quy chế dânchủ ở cơ sở với cuộc vận động xây dựng chỉnh đốn Đảng, đấu tranh chốngtham nhũng, lãng phí” Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương khoá

IX, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh “tiếp tục thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ

sở, cụ thể hoá để thực hiện phương châm: dân biết, dân bàn, dân làm, dânkiểm tra trong tất cả các loại hình tổ chức và đơn vị cơ sở thuộc các cấp, cácngành, kể cả trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận và đoàn thể nhândân Khắc phục mọi biểu hiện vi phạm dân chủ, coi nhẹ dân chủ hoặc dân chủhình thức” Do vậy, việc thực hiện QCDC ở cơ sở là nhiệm vụ chính trị của cả

hệ thống chính trị và nhân dân

Tổ chức đảng ở Trường SQLQ2 là lực lượng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạoviệc xây dựng và thực hiện QCDC ở đơn vị mình; lãnh đạo xây dựng và pháthuy vai trò các tổ chức trong thực hiện QCDC ở cơ sở Trực tiếp lãnh đạo xâydựng đội ngũ cán bộ, chỉ huy, lanh đạo các tổ chức quần chúng trong toàntrường vững mạnh toàn diện, thực sự là đại biểu cho quyền làm chủ của quầnchúng trong đơn vị.

Đối với tổ chức chỉ huy các cấp, thực hiện các chức năng cơ bản làquản lý mọi mặt trong đơn vị, bảo đảm tốt đời sống văn hoá tinh thần trongđơn vị Thông qua công tác quản lý của hệ thống chỉ huy trong đơn vị đối với

tổ chức và thực hiện QCDC để tuyên truyền các chủ trương chính sách củaĐảng, pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ của quân đội cũng như các quyđịnh của đơn vị Hướng dẫn, tạo mọi điều kiện cho các tổ chức quần chúngthực hiện tốt QCDC ở cơ sở

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường SQLQ2 là lực lượngtrực tiếp trong thực hiện QCDC ở cơ sở Thông qua các hình thức sinh hoạt, tậphợp đoàn viên, thanh niên trong đơn vị để xây dựng lực lượng và tuyên truyềnvận động, đồng thời nắm tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên, thanh niên cho tổchức đảng, tổ chức chỉ huy để có biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời

Như vậy, chức năng chủ yếu của đảng là lãnh đạo, của tổ chức chỉ huy

là quản lý điều hành, chức năng của Đoàn thanh niên là trực tiếp thực hiệnQCDC cho đoàn viên, thanh niên trong đơn vị Trong thực hiện QCDC cùngvới các tổ chức quần chúng khác, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh làlực lượng đông đảo, giữ vai trò nòng cốt trong thực hiện thắng lợi mọi nhiệm

vụ của đơn vị Là lực lượng xung kích, Đoàn thanh niên có thể đảm nhận vớicác tổ chức chỉ huy trong đơn vị giải quyết các nhiệm vụ trọng tâm của đơn

vị Đoàn thanh niên là lực lượng nòng cốt, đi đầu trong các phong trào vănhoá - xã hội trong đơn vị như xây dựng nếp sống văn hoá mới, đấu tranh vớinhững hiện tượng tiêu cực trong đơn vị…

Trong thực hiện QCDC ở đơn vị học viên hiện nay thể hiện ở một sốnội dung chủ yếu sau:

Một là, tuyên truyền giáo dục cho đoàn viên, thanh niên thực hiện Quy

chế dân chủ, gắn với việc thực hiện thắng lợi thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị.

Các tổ chức đoàn ở các đơn vị học viên là hình thức tập hợp đoàn viên,thanh niên trong đơn vị, do các tổ chức Đảng, phòng chính trị lập ra, hoạtđộng dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp uỷ, sự chỉ đạo điều hành của phòngchính trị và người chỉ huy trực tiếp ở các đơn vị học viên, nhằm giáo dục vàđộng viên sức lực và trí tuệ của đoàn viên, thanh niên thực hiện thắng lợinhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị Tổ chức đoàn ở các đơn vị học viêntrong nhà trường giữ vai trò quan trọng trong thực hiện QCDC, là tổ chức đạibiểu cho lợi ích, quyền làm chủ của đoàn viên, thanh niên; thông qua đó màđoàn viên, thanh niên thực hiện quyền làm chủ của mình, đồng thời đó là môitrường thuận lợi, trường học lớn để nâng cao trình độ mọi mặt cho đoàn viên,thanh niên

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường SQLQ2 là nơi tập hợpquần chúng phát huy tốt quyền làm chủ, sáng kiến, sáng tạo của đoàn viên,thanh niên, đóng góp công sức và thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ của đơn vị;đồng thời cũng là nơi các tổ chức Đảng, chỉ huy các đơn vị học viên tiến hànhgiáo dục quần chúng theo yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường, Quân đội

Hai là, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường SQLQ2 là nơi chăm lo bảo vệ quyền lợi cho đoàn viên, thanh niên trong tổ chức mình Do

vậy, nó có tác động to lớn đến toàn thể đoàn viên, thanh niên cả về nhận thức,

tư tưởng, tình cảm và hành động thực tiễn

Nhiệm vụ của các tổ chức đoàn trong toàn trường là bảo vệ lợi íchchính đáng của các thành viên trong tổ chức mình, lợi ích của đoàn viên,thanh niên thể hiện ở nhiều mặt, có lợi ích vật chất, lợi ích tinh thần, có lợi íchtừng người, từng tập thể đơn vị, có lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài…Trong mối quan hệ phức tạp, đa dạng của lợi ích, phải kết hợp hài hoà các lợiích, trong đó cần nhận thức lợi ích trực tiếp của cá nhân là động lực mạnhnhất, là mối quan tâm thường xuyên của mỗi người Tổ chức Đoàn cần phảiquan tâm tới tất cả những lợi ích đó của các thành viên thuộc tổ chức mình

Ba là, Tổ chức Đoàn ở các đơn vị học viên Trường SQLQ2 là nơi tập

hợp phát huy tốt quyền làm chủ của đoàn viên, thanh niên

Dân chủ trực tiếp đó là mọi đoàn viên, thanh niên bàn bạc và quyếtđịnh trực tiếp những công việc quan trọng thiết thực, gắn liền với lợi ích củamình Đó cũng là môi trường thực tiễn vừa giáo dục, rèn luyện đoàn viên,thanh niên về QCDC ở cơ sở; làm cho mọi đoàn viên, thanh niên hiểu và sửdụng đúng các quyền của mình đã quy định trong quy QCDC ở cơ sở, đồngthời chấp hành đầy đủ trách nhiệm, nghĩa vụ của mình Dân chủ đại diện làđoàn viên, thanh niên thông qua các tổ chức đoàn để bày tỏ chính kiến, đểquyết định những vấn đề chung Tổ chức Đoàn ở các đơn vị học viên trongnhà trường phối hợp với chỉ huy trong việc thực hiện và giám sát thực hiệncác QCDC ở đơn vị cơ sở Trên thực tế tổ chức đoàn ở các đơn vị học viênTrường SQLQ2 thực sự là bộ phận ưu tú của tuổi trẻ trong toàn trường, trởthành trường học rèn luyện đoàn viên, thanh niên trong nhà trường đạt hiệuquả Các tổ chức Đoàn ở các đơn vị trong toàn trường có vai trò to lớn trongquá trình thực hiện QCDC ở đơn vị cơ sở là nhân tố cơ bản, đảm bảo và pháthuy quyền làm chủ thực sự của của đoàn viên, thanh niên Do đó, việc pháthuy vai trò của Đoàn thanh niên trong thực hiện QCDC ở đơn vị cơ sở là vấn

đề cơ bản thường xuyên trong quá trình nhà trường vững mạnh toàn diện hoànthành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng, Quân đội giao cho

Các tổ chức Đoàn ở cơ sở Trường SQLQ2 là đại biểu lợi ích của đoànviên, thanh niên, đồng thời là người bảo vệ quyền dân chủ, thông qua đó cácthành viên thực hiện quyền làm chủ của mình trên các lĩnh vực của đời sống

xã hội Cho nên các tổ chức Đoàn phải thực sự là nơi sinh hoạt dân chủ vàthực sự xứng đáng là người đại diện cho quyền làm chủ của đoàn viên, thanhniên Như vậy, các tổ chức Đoàn là công cụ thực hiện quyền công dân, quyềnlàm chủ, đồng thời cũng là nơi thể hiện trách nhiệm của đoàn viên, thanh niênvới quyền làm chủ của mình và thực hiện các chủ trương của Đảng, pháp luậtNhà nước, điều lệnh, điều lệ và các chế độ quy định của quân đội và đơn vị

Bốn là, giám sát góp ý kiến cho lãnh đạo, chỉ huy về việc thực hiện QCDC ở Trường SQLQ2.

Các tổ chức Đoàn ở đơn vị học viên Trường SQLQ2 hoạt động theo

nguyên tắc hợp tác, tự nguyện và bình đẳng Bằng chức năng, nhiệm vụ củamình tham gia tích cực vào quản lý đơn vị Chất lượng hoạt động của tổ chứcĐoàn góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu lực quản lý chính quyềnđối với các đơn vị trong nhà trường Đoàn thanh niên tham gia quản lý đơn vịbằng cách xây dựng tốt nội bộ tổ chức mình, làm cho nó hoạt động đúnghướng và có hiệu quả, bồi dưỡng lựa chọn các đại biểu ưu tú của mình thamgia vào cấp uỷ cũng như chính quyền, kiểm tra, giám sát, kiến nghị cácphương án và hoạt động của cấp uỷ đảng, các cơ quan trong toàn nhà trường.Các tổ chức Đoàn thông qua các hoạt động của mình nhằm đáp ứng nhu cầu,lợi ích nhiều mặt của đoàn viên, thanh niên; lôi cuốn và động viên đoàn viên,thanh niên vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm của nhàtrường.

Năm là, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động trên tất cả các lĩnh vực Để xác định đúng và phát huy tốt vai trò Đoàn thanh niên trong đời

chính trị cơ sở ở Trường SQLQ2, điều cần thiết là phải nhận thấy rõ nhữngmặt mạnh, tiềm năng to lớn, đồng thời phải thấy được những mặt hạn chế củathanh niên từ đó đưa ra những chính sách vận dụng vào thực tiễn một cáchphù hợp Trước hết, lực lượng thanh niên ở các đơn vị học viên TrườngSQLQ2 có số lượng lớn, là lực lượng xung kích trên nhiều lĩnh vực trong cơchế kinh tế mới, họ đã có những chuyển biến nhiều mặt về cả vật chất và tinhthần, từ một lớp thanh niên hiền lành ít va chạm, kém năng động nhạy bén vềthời cuộc đã ngày một hình thành nên lớp thanh niên năng động, sáng tạotrong thực hiện nhiệm vụ Khác với các tổ chức quần chúng khác, Đoàn thanhniên tiêu biểu cho lực lượng trẻ, có sức khỏe, năng động, nhạy cảm dễ tiếp thu

và tìm tòi sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ của đơn vị Tuy nhiên, họ lại lànhững người chưa có bề dày kinh nghiệm, ít mạnh dạn đấu tranh, dễ bị sa ngã

và kích động lôi kéo vào các hoạt động tiêu cực

Nhìn chung, lực lượng thanh niên ở các tiểu đoàn học viên TrườngSQLQ2 với hạt nhân nòng cốt là Đoàn thanh niên có tiềm năng rất to lớn,đang từng bước phát huy mạnh mẽ vai trò của mình trong quá trình dân chủhoá về mọi mặt ở đơn vị

Kể từ khi tiến hành công cuộc đổi mới ở nước ta Đoàn thanh niên nóichung và Đoàn thanh niên Trường SQLQ2 nói riêng đã có những bước pháttriển, trưởng thành trong nhận thức và hành động, đáp ứng yêu cầu bảo đảmdân chủ trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Thông quacác hoạt động trong mọi lĩnh vực quân sự, chính trị, kinh tế, và bảo đảm đờisống, Đoàn thanh niên đã quy tụ được đông đảo thanh niên đóng góp sứcmình trong xây dựng nhà trường vững mạnh toàn diện Trong những năm quamặc dù khó khăn thách thức dưới tác động của mặt trái cơ chế thị trường, tổchức Đoàn trong quân đội nói chung và Trường SQLQ2 nói riêng vẫn duy trìtốt các phong trào hoạt động, bám sát nghị quyết của nhà trường, đảng uỷ, chi

bộ và điều lệnh, điều lệ quy định của quân đội, nhà trường và đơn vị chủ động

đề ra nội dung, giải pháp, chương trình công tác và tổ chức nhiều hoạt độngthiết thực với nội dung phong phú đạt hiệu quả cao, góp phần vào việc bảođảm dân chủ trong đơn vị

QCDC đã tác động đến nhận thức và hành động của toàn thể cán bộ,học viên, chiến sĩ, công nhân viên, quân nhân chuyên nghiệp cũng như từng

tổ chức trong toàn trường Thực hiện tốt QCDC là một nhân tố hết sức quantrọng trong xây dựng Trường SQLQ2 vững mạnh toàn diện, sẵn sàng nhận vàhoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao cụ thể:

Về công tác giáo dục chính trị tư tưởng, các tổ chức Đoàn ở đơn vị học

viên Trường SQLQ2 đều coi đây là nhiệm vụ hàng đầu để định hướng tưtưởng cho đoàn viên, thanh niên trong tình hình mới Các tổ chức Đoàn ở cáctiểu đoàn học viên đã thường xuyên phối hợp với Ban thanh niên nhà trườngtrong công tác tuyên truyền vân động đoàn viên thanh niên thực hiện các chỉthị, nghị quyết của thường vụ đảng uỷ nhà trường, đảng uỷ tiểu đoàn và cũngnhư nghị quyết của chi bộ, thực hiện đúng điều lệnh, điều lệ của quân độicũng như những quy định của nhà trường và đơn vị, bảo đảm quyền làm chủcủa đoàn viên, thanh niên Từ việc tổ chức nhiều hoạt động trên các lĩnh vựccủa đời sống xã hội, Đoàn thanh niên ở các đơn vị học viên đã thu hút được

sự tham gia ủng hộ của đông đảo đoàn viên, thanh niên trong đơn vị, gópphần đáng kể làm tăng thêm đời sống tinh thần, hạn chế những ảnh hưởng

tiêu cực tác động đến đoàn viên, thanh niên Ở các tiểu đoàn học viên, Đoànthanh niên đã tích cực hưởng ứng và thực hiện có hiệu quả các phong trào:

“Thanh niên giành 3 đỉnh cao quyết thắng”, “Phấn đấu xứng danh anh bộ đội

Cụ Hồ”, “Thanh niên quân đội mẫu mực xây dựng chính quy” của Ban Thanhniên Quân đội phát động Nhà trường còn tổ chức nhiều mô hình hoạt độngsáng tạo như: “Thao trường giảng đường chính quy”, “Giờ học thanh niên”,

“Thanh niên tự quản”, “Đẩy khá xoá kém”… Đây là các loại hình sinh hoạtđược tổ chức rộng rãi lôi cuốn đông đảo đoàn viên, thanh niên tham gia đã tạonên bầu không khí dân chủ trong thực hiện nhiệm vụ của đơn vị

Trong việc bảo đảm dân chủ về chính trị, thực hiện đầy đủ những nội

dung quy định trong QCDC sẽ giúp cho mọi đoàn viên, thanh niên nâng caonhận thức về tình hình chính trị thế giới, khu vực và trong nước Giúp họquán triệt đầy đủ đường lối chủ trương, chính sách của Đảng, cũng như phápluật của Nhà nước, các nghị quyết của đảng uỷ các cấp, chỉ thị mệnh lệnh củacấp trên và nhiệm vụ chính trị của đơn vị trong từng thời kỳ; được tham giađóng góp ý kiến xây dựng các đề án hoạt động của đơn vị, xây dựng các tổchức và đội ngũ cán bộ, đảng viên; đóng góp ý kiến phê bình công tác quản

lý, điều hành trong đơn vị của đội ngũ cán bộ các cấp; được đề đạt tâm tưnguyện vọng của cá nhân; tôn trọng nhân cách và quyền công dân… từ đó đãtạo ra bầu không khí dân chủ mở rộng, khơi dậy tính tích cực, tự giác của mọiđoàn viên, thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ của đơn vị Môi trường dânchủ là cơ sở thực tiễn quan trọng để xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện,nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị

Trong lĩnh vực quân sự, thực hiện QCDC làm cho mọi đoàn viên, thanh

niên được quán triệt đầy đủ nhiệm vụ, mệnh lệnh của cấp trên về nhiệm vụhuấn luyện, sẵn sàng chiến đấu Giúp họ hiểu rõ được ý định, kế hoạch vàquyết tâm chiến đấu của người chỉ huy Đây là cơ sở để mọi đoàn viên, thanhniên nắm chắc nhiệm vụ quân sự, quán triệt sâu sắc và tích cực tham gia thảoluận, đóng góp ý kiến xây dựng các phương án tác chiến, những nội dung,hình thức thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ quân sựcủa đơn vị

Trong lĩnh vực kinh tế và bảo đảm đời sống cho bộ đội, thực hiện tốt

QCDC làm cho mọi đoàn viên, thanh niên và các tổ chức quần chúng ở cácđơn vị học viên trong nhà trường nắm bắt được những thông tin đầy đủ vềquyền lợi, tiêu chuẩn, chế độ được hưởng của bản thân Giúp cho quần chúngnắm bắt được thực trạng việc sử dụng các nguồn kinh phí của đơn vị, từ đónêu cao ý thức cá nhân trong việc kiểm tra giát sát các hoạt động kinh tế, giảiquyết chính sách trong đơn vị, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực như:tham nhũng, tham ô, móc nối, cắt xén tiêu chuẩn của bộ đội

Việc thực hiện QCDC ở các đơn vị cơ sở Trường SQLQ2 là cần thiết,quan trọng, các tác dụng rộng lớn đến việc hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị vàliên quan đến rất nhiều nội dung cần giáo dục cho đoàn viên, thanh niên trongđơn vị Do đó, tổ chức đoàn ở các đơn vị học viên Trường SQLQ2 đã làm tốtnội dung công tác này để giúp cho cán bộ, đoàn viên, thanh niên hiểu rõ: Vịtrí, vai trò của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh từ đó giúp cho lãnhđạo chỉ huy trong đơn vị làm tốt công tác vận động đoàn viên, thanh niêntrong đơn vị, đại diện và bảo vệ quyền lợi chính đáng của đoàn viên, thanhniên; là hạt nhân trong phong trào thanh thiếu nhi, mở rộng mặt trận đoàn kết,tập hợp các tâng lớp thanh niên tập hợp, đoàn kết đông đảo đoàn viên, thanhniên là nhiệm vụ quan trọng trong thời kỳ đổi mới và có ý nghĩa rất lớn trongthực hiện QCDC ở cơ sở cũng như chỉ thị của hiệu trưởng về thực hiệnQCDC; tổ chức tốt các phong trào thi đua hướng vào các ngày kỷ niệm lớncủa đất nước, Đảng và quân đội để phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo,dám nghĩ, dám làm để tham gia xây dựng đơn vị Thông qua các hoạt độngcủa Đoàn giáo dục đoàn viên, thanh niên giác ngộ lý tưởng cách mạng, tintưởng vào sự nghiệp của Đảng và tin vào sự thắng lợi của công cuộc đổi mới;giáo dục cho đoàn viên, thanh niên có trí tuệ, đạo đức và sức khoẻ để phục vụxây dựng quân đội

Đoàn thanh niên là chỗ dựa vững chắc để giúp đoàn viên, thanh niêntham gia bảo vệ và xây dựng Đảng, chính quyền và các tổ chức quần chúngtrong đơn vị, song song với việc xây dựng là tích cực đấu tranh chống lại cáchiện tượng tiêu cực, cục bộ, bè phái trong đơn vị