TIỂU LUẬN BÁO CHÍ ĐIỀU TRA (có các minh chứng, minh họa cụ thể các bài báo điều tra)

+ Góc độ tiếp cận thứ nhất: định nghĩa điều tra như một phương pháp thu thập thông tin trong nghề báo. Báo chí: là những xuất bản phẩm định kì, như nhật báo hay tạp chí. Nhưng cũng để chỉ cả các loại hình truyền thông khác như đài phát thanh, đài truyền hình; Điều tra: là một trong những thể loại cơ bản của báo chí. Nó đem lại những câu trả lời trước những sự thật chứa đựng mâu thuẫn nổi bật trong đời sống. Đào tạo nghiệp vụ báo chí điều tra một cách bài bản sẽ giúp nhà báo hành nghề chuyên nghiệp hơn, đúng pháp luật và đạo đức nghề nghiệp. Báo chí điều tra được coi là “búa tạ” thúc đẩy tính chiến đấu của tờ báo. Báo chí điều tra đáp ứng nhu cầu thông tin minh bạch, khách quan của công chúng, tiềm ẩn sức mạnh có thể tạo nên sự tác động mạnh mẽ nhiều mặt đến đời sống xã hội. Hoạt động báo chí điều tra được coi là một bộ phận cấu thành những nỗ lực chung của báo chí và toàn xã hội chống tham nhũng, lãng phí, gian lận thương mại, ngăn ngừa các loại tội phạm. Mọi hành vi phạm pháp được công khai hóa, giúp cho việc xử lý nghiêm khắc, khách quan, công bằng, làm trong sạch và lành mạnh môi trường xã hội. Hoạt động báo chí điều tra là hoạt động nghiệp vụ đặc thù được quan tâm đặc biệt trong hệ thống thông tin báo chí hiện nay. Báo chí, dựa trên những điều tra, tìm hiểu để làm sáng tỏ đời sống xã hội, văn hóa. Đây chính là một bộ máy của chính quyền (điều này đặc biệt đúng ở Việt Nam) để tìm hiểu thông tin, phổ biến và phân tích tin tức. Đây là những cơ quan ngôn luạn, cung cấp thông tin và ý kiến về mọi vấn đề. Chính vì thế, báo chí thường được gọi là quyền lực thứ tư. Quyền lực này, nếu được nhân dân sử dụng đúng, thì sẽ góp phần nói lên sự thật, góp phần nói lên nguyện vọng của người dân, qua đó, cải tiến bộ máy xã hội. Báo chí hiện giờ đã phát triển rất đa dạng: bản in, bản điện tử, kênh truyền hình. Nhà báo điều tra: Một nhà báo điều tra là một người mà công việc của họ là khám phá ra sự thật và xác định những sai sót bằng bất kỳ phương tiện truyền thông nào sẵn có. Nhiệm vụ của một nhà báo điều tra là phải tìm ra sự thật. Mà sự thật thì chẳng mấy khi đập vào mắt. Sự thật, đã khó nhận biết, có lúc lại được che giấu bằng những tập ảnh dối trá treo đầy trên các bức tường của phòng truyền thống. Nhiều lần, sự thật bị “thẩm mỹ” kỹ đến nỗi tưởng chỉ có trời mới biết, mà trời thì không sẵn lòng chia sẻ với các nhà báo. II: PHÂN TÍCH NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ BÁO CHÍ ĐIỀU TRA. Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, báo chí còn có khả năng tác động nhanh chóng và hết sức mạnh mẽ đối với xã hội, đôi khi vượt ra ngoài dự kiến của tác giả. Một tác phẩm báo chí có thể mang lại hiệu ứng tích cực, góp phần nâng cao tình cảm, nhận thức, lòng tin và định hướng hành động cho công chúng, nhưng cũng có thể làm suy giảm lòng tin, băng hoại đạo đức, làm sai lệch nhận thức và dẫn đến làm lệch lạc về hành động không chỉ một cá nhân, một nhóm người mà có thể cả một cộng đồng. Hoạt động báo chí là một trong những hoạt động mang tính xã hội rất cao. Nghề báo là nghề hoạt động xã hội; người làm báo là người hoạt động xã hội. Tác phẩm báo chí thường có tác động xã hội rộng lớn, có khả năng định hướng tư tưởng, định hướng thông tin cao và hiệu quả, chính vì vậy báo chí luôn được coi là công cụ tuyên truyền hữu hiệu. Nhà báo điều tra cần phải nắm chắc kiên thức pháp luật. Kiến thức pháp luật của nhà báo: thể hiện ở sự hiểu biết, nắm vững nội dung các văn bản pháp luật của Nhà nước, nhất là những văn bản có liên quan đến lĩnh vực hoạt động của nhà báo đó trước hết là Luật Báo chí và các quy chế nghề nghiệp khác. Kiến thức pháp luật của nha báo được hình thành và phát triển thông qua đào tạo chính quy trong các trường hoặc khoa chuyên luật, qua các lớp bồi dưỡng nâng cao hoặc do quá trình tự tích lũy nghiên cứu, học hỏi, tìm hiểu của nhà báo. Ngoài sự hiểu biết sâu sắc về luật báo chí thì nhà báo điều tra còn phải biết vận dụng những văn bản pháp luật liên quan đến các linh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội vào từng vụ án cụ thể. Tất nhiên không yêu cầu nhà báo điều tra phải hiểu biết tất cả mà chỉ yêu cầu nhà báo hiểu báo vể khía cạnh luật mà mình đang điều tra. III. QUY TRÌNH TỔ CHỨC, THỰC HIỆN TUYẾN BÀI ĐIỀU TRA 3.1. Báo chí điều tra phát hiện, cảnh báo và đấu tranh chống tệ nạn, nhân tố tiêu cực Đây là vai trò được coi là quan trọng, phổ biến nhất của báo chí điều tra. Báo chí điều tra là một thể loại được ví như "búa tạ", "đại bác"…, có vai trò thúc đẩy tính chiến đấu của tờ báo. Mặc dù thể loại điều tra là thể loại khó, kén chọn đề tài, không xuất hiện thường xuyên nhưng luôn được coi là thể loại "trọng pháo" của báo chí. Báo chí điều tra có đặc điểm là luôn phản ánh những sự việc, hiện tượng, con người trong hoàn cảnh "có vấn đề", nhất là những vấn đề có tính chất tiêu cực. Ví dụ, theo Báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tham nhũng trong năm 2017, đã có 5 trường hợp vi phạm về kê khai tài sản thu

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

PHẠM THANH HẰNG

TIỂU LUẬN BÁO CHÍ ĐIỀU TRA

(có các minh chứng, minh họa cụ thể)

MÔN: BÁO CHÍ ĐIỀU TRA

HÀ NỘI - 2021

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

PHẠM THANH HẰNG

TIỂU LUẬN BÁO CHÍ ĐIỀU TRA

(có các minh chứng, minh họa cụ thể)

LỜI MỞ ĐẦU

Báo chí điều tra được thừa nhận là một trong những công cụ thiết yếunhất, hữu hiệu nhất để báo chí tham gia đấu tranh trực diện với cái xấu, cái tiêucực, cái chưa hoàn thiện, vì sự phát triển của một xã hội Báo chí điều tra manglại cho báo chí và các nhà báo cảm giác có mục tiêu, được tôn trọng, hoannghênh, đôi khi là giải thưởng, đồng thời khiến các nhà báo cảm thấy họ đanglàm công việc tốt nhất Báo chí điều tra đáp ứng nhu cầu thông tin minh bạch,khách quan của công chúng, tiềm ẩn sức mạnh có thể tạo nên sự tác độngmạnh mẽ nhiều mặt đến đời sống xã hội Hoạt động báo chí điều tra được coi

là một bộ phận cấu thành những nỗ lực chung của báo chí và toàn xã hội trongđấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, gian lận thương mại, ngăn ngừa các loạitội phạm

Một số nhà báo Việt Nam đối mặt với nguy hiểm, áp lực để viết bài điềutra với nghiệp vụ không kém báo chí quốc tế Họ đưa ra ánh sáng nhiều việc cólợi ích công như chống tội phạm, giang hồ có tổ chức, các hành vi tham nhũngtiêu cực, bảo vệ an toàn sức khoẻ, môi trường với người dân Nếu báo chí điềutra bị yếu đi thì sẽ mất một chỗ dựa quý giá cho người dân, cơ quan nhà nước,doanh nghiệp khi cần lên tiếng đảm bảo sự công bằng, phải trái trong xã hội.Tuy nhiên, hiện nay, với sự phát triển của kinh tế -xã hội, thể chế, báo chí điềutra đang đối mặt với nhiều thách thức Để vượt qua những thách thức này, giữvững vai trò và phát triển được, báo chí điều tra cần được đưa lên một mặtbằng mới cả về nghiệp vụ và môi trường pháp luật

Nói cách khác, việc xây dựng và thực thi quy trình tổ chức, thực hiệnnhững vấn đề đặt ra trong mối quan hệ của nhà báo với nguồn tin trong hoạtđộng điều tra là điều kiện căn bản để cơ quan báo chí quản lý các dự án điềutra hiệu quả

I MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG

1 Điều tra và báo chí điều tra

- Khái niệm điều tra

Điều tra xuất hiện trong nhiều lĩnh vực khác nhau, ví dụ như điều tra xãhội học, điều tra hình sự… Trong hoạt động báo chí, điều tra thường được xem

xét ở 2 bình diện cơ bản: phương thức thu thập thông tin trong nghề báo và điều tra với tư cách là một thể loại báo chí.

+ Góc độ tiếp cận thứ nhất: định nghĩa điều tra như một phương phápthu thập thông tin trong nghề báo

Báo chí: là những xuất bản phẩm định kì, như nhật báo hay tạp chí Nhưng

cũng để chỉ cả các loại hình truyền thông khác như đài phát thanh, đài truyền hình;

Điều tra: là một trong những thể loại cơ bản của báo chí Nó đem lại những

câu trả lời trước những sự thật chứa đựng mâu thuẫn nổi bật trong đời sống Đàotạo nghiệp vụ báo chí điều tra một cách bài bản sẽ giúp nhà báo hành nghề chuyênnghiệp hơn, đúng pháp luật và đạo đức nghề nghiệp Báo chí điều tra được coi là

“búa tạ” thúc đẩy tính chiến đấu của tờ báo Báo chí điều tra đáp ứng nhu cầu thôngtin minh bạch, khách quan của công chúng, tiềm ẩn sức mạnh có thể tạo nên sự tácđộng mạnh mẽ nhiều mặt đến đời sống xã hội Hoạt động báo chí điều tra được coi

là một bộ phận cấu thành những nỗ lực chung của báo chí và toàn xã hội chốngtham nhũng, lãng phí, gian lận thương mại, ngăn ngừa các loại tội phạm Mọi hành

vi phạm pháp được công khai hóa, giúp cho việc xử lý nghiêm khắc, khách quan,công bằng, làm trong sạch và lành mạnh môi trường xã hội Hoạt động báo chí điềutra là hoạt động nghiệp vụ đặc thù được quan tâm đặc biệt trong hệ thống thông tinbáo chí hiện nay Báo chí, dựa trên những điều tra, tìm hiểu để làm sáng tỏ đời sống

xã hội, văn hóa Đây chính là một bộ máy của chính quyền (điều này đặc biệt đúng

ở Việt Nam) để tìm hiểu thông tin, phổ biến và phân tích tin tức Đây là những cơquan ngôn luạn, cung cấp thông tin và ý kiến về mọi vấn đề Chính vì thế, báo chíthường được gọi là quyền lực thứ tư Quyền lực này, nếu được nhân dân sử dụngđúng, thì sẽ góp phần nói lên sự thật, góp phần nói lên nguyện vọng của người dân,

qua đó, cải tiến bộ máy xã hội Báo chí hiện giờ đã phát triển rất đa dạng: bản in,bản điện tử, kênh truyền hình.

Nhà báo điều tra: Một nhà báo điều tra là một người mà công việc của họ

là khám phá ra sự thật và xác định những sai sót bằng bất kỳ phương tiệntruyền thông nào sẵn có Nhiệm vụ của một nhà báo điều tra là phải tìm ra sựthật Mà sự thật thì chẳng mấy khi đập vào mắt Sự thật, đã khó nhận biết, cólúc lại được che giấu bằng những tập ảnh dối trá treo đầy trên các bức tườngcủa phòng truyền thống Nhiều lần, sự thật bị “thẩm mỹ” kỹ đến nỗi tưởng chỉ

có trời mới biết, mà trời thì không sẵn lòng chia sẻ với các nhà báo

II: PHÂN TÍCH NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ BÁO CHÍ ĐIỀU TRA.

Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, báochí còn có khả năng tác động nhanh chóng và hết sức mạnh mẽ đối với xãhội, đôi khi vượt ra ngoài dự kiến của tác giả Một tác phẩm báo chí có thểmang lại hiệu ứng tích cực, góp phần nâng cao tình cảm, nhận thức, lòng tin

và định hướng hành động cho công chúng, nhưng cũng có thể làm suy giảmlòng tin, băng hoại đạo đức, làm sai lệch nhận thức và dẫn đến làm lệch lạc

về hành động không chỉ một cá nhân, một nhóm người mà có thể cả mộtcộng đồng

Hoạt động báo chí là một trong những hoạt động mang tính xã hội rất cao.Nghề báo là nghề hoạt động xã hội; người làm báo là người hoạt động xã hội.Tác phẩm báo chí thường có tác động xã hội rộng lớn, có khả năng định hướng

tư tưởng, định hướng thông tin cao và hiệu quả, chính vì vậy báo chí luôn đượccoi là công cụ tuyên truyền hữu hiệu

Nhà báo điều tra cần phải nắm chắc kiên thức pháp luật Kiến thứcpháp luật của nhà báo: thể hiện ở sự hiểu biết, nắm vững nội dung các vănbản pháp luật của Nhà nước, nhất là những văn bản có liên quan đến lĩnhvực hoạt động của nhà báo đó trước hết là Luật Báo chí và các quy chế nghềnghiệp khác Kiến thức pháp luật của nha báo được hình thành và phát triểnthông qua đào tạo chính quy trong các trường hoặc khoa chuyên luật, qua

các lớp bồi dưỡng nâng cao hoặc do quá trình tự tích lũy nghiên cứu, họchỏi, tìm hiểu của nhà báo.

Ngoài sự hiểu biết sâu sắc về luật báo chí thì nhà báo điều tra còn phảibiết vận dụng những văn bản pháp luật liên quan đến các linh vực chính trị,kinh tế, văn hoá, xã hội vào từng vụ án cụ thể Tất nhiên không yêu cầu nhàbáo điều tra phải hiểu biết tất cả mà chỉ yêu cầu nhà báo hiểu báo vể khía cạnhluật mà mình đang điều tra

III QUY TRÌNH TỔ CHỨC, THỰC HIỆN TUYẾN BÀI ĐIỀU TRA

3.1 Báo chí điều tra phát hiện, cảnh báo và đấu tranh chống tệ nạn, nhân tố tiêu cực

Đây là vai trò được coi là quan trọng, phổ biến nhất của báo chí điều tra.Báo chí điều tra là một thể loại được ví như "búa tạ", "đại bác"…, có vai tròthúc đẩy tính chiến đấu của tờ báo Mặc dù thể loại điều tra là thể loại khó, kénchọn đề tài, không xuất hiện thường xuyên nhưng luôn được coi là thể loại

"trọng pháo" của báo chí Báo chí điều tra có đặc điểm là luôn phản ánh những

sự việc, hiện tượng, con người trong hoàn cảnh "có vấn đề", nhất là những vấn

đề có tính chất tiêu cực

Ví dụ, theo Báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống thamnhũng trong năm 2017, đã có 5 trường hợp vi phạm về kê khai tài sản thunhập, trong đó có cả cán bộ cao cấp Năm 2017 có 39 trường hợp người đứngđầu bị xử lý kỷ luật do thiếu trách nhiệm để xảy ra hành vi tham nhũng, tăng

28 người so với năm 2016; tiến hành 6.845 cuộc thanh tra hành chính, thu hồi46.268 tỷ đồng, 5.008 ha đất; kiến nghị xử lý hành chính trên 2.057 tập thể, cánhân, chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự 105 vụ, 214 đối tượng Trong đó,hầu hết các vụ việc trên đều có sự tham gia phản ánh của báo chí

- Biểu dương các nhân tố tích cực, tuyên truyền, giáo dục nâng cao

nhận thức của người dân

Báo chí điều tra lãm rõ thông tin, sự thật, bảo vệ uy tín, danh dự của các

cá nhân, các đơn vị sản xuất kinh doanh cũng như tổ chức đời sống với tính

chất, phát hiện mô hình điển hình để biểu dương Đó gọi là điều tra biểudương, hay điều tra điển hình tiên tiến, hoặc nhân tố tích cực

Thực tế cho thấy, báo chí là lực lượng chủ yếu để tuyên truyền vận độngnhân dân, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân Những thông tin củabáo chí bao gồm việc tuyên truyền luật pháp, quy định của Đảng, Nhà nước,tuyên truyền những mô hình, tấm gương điển hình Báo chí Việt Nam luônthông tin kịp thời, khách quan, phản ánh trực tiếp những vụ, việc, hình thành

và định hướng dư luận xã hội tích cực

- Giám sát, phản biện xã hội, là cầu nối giữa các cơ quan chức năng và

nhân dân

Báo chí tiến hành giám sát và phản biện xã hội chủ yếu đối với hoạt độngcủa các cơ quan quản lý Nhà nước Biểu hiện cụ thể của chức năng này là: theodõi, phát hiện và cảnh báo đối với những quyết sách chưa phù hợp của những cơquan công quyền, từ đó góp phần điều chỉnh và hoàn thiện dần hoạt động của hệthống chính trị Chính chức năng này đã giúp cho báo chí trở thành một vũ khíquan trọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân

Các tòa soạn báo hầu hết các tòa soạn báo đều có bộ phận riêng cónhiệm vụ tiếp nhận - xử lý các thông tin, phản ánh của bạn đọc (như Ban,Phòng bạn đọc) Bạn đọc đề xuất, định hướng, xử lý các đề tài điều tra đến cơquan báo chí, chiếm tỉ lệ không nhỏ (chúng tôi sẽ có số liệu khảo sát, đánh giá

cụ thể tại chương 2) Trong bối cạnh tranh thông tin hết sức mạnh mẽ trongthời đại toàn cầu hóa, "thế giới phẳng", trên cơ sở sự phát triển của khoa họccông nghệ và xu hướng phát triển của báo chí như hiện nay, thông tin của bạnđọc, của người dân dường như đã trở thành "con đường" ngắn nhất để đến vớicác nhà báo, các cơ quan báo chí Các hình thức liên lạc như qua số điện thoạiđường dây nóng, qua thư điện tử hay các phương thức giao tiếp trực tuyếnkhác Là một trong những địa chỉ mà người dân tin cậy, nhất là khi hiệu quảđấu tranh của các cơ quan chức năng còn những hạn chế nhất định, thông quaphương thức thuận lợi này, người dân có thể nhanh chóng cung cấp cho báochí những thông tin liên quan đến các biểu hiện, hành vi tham nhũng của đối

tượng lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vi phạm pháp luật

Thực tế cho thấy, không ít vụ việc tham ô, tham nhũng mà báo chí ViệtNam đưa lên công luận trong những năm qua là bắt nguồn từ sự phát hiện, tốgiác của quần chúng Qua những thông tin như vậy, cơ quan chức năng đã vàocuộc và không ít vụ việc đã được làm rõ, người vi phạm đã bị xử lý ở các mức

độ khác nhau

3.2 Tuyến bài điều tra

Về cơ bản, tuyến bài điều tra đảm bảo ba vai trò phát hiện, cảnh báo vàđấu tranh chống tệ nạn, nhân tố tiêu cực; bảo vệ và biểu dương các nhân tốtích cực, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân; giám sát,phản biện xã hội, là cầu nối giữa các cơ quan chức năng và nhân dân Đồngthời, bởi tuyến bài điều tra có sự xuất hiện 1 loạt bài trong cùng một thờiđiểm, nên hiệu quả thường cao hơn, có vai trò lớn hơn các bài điều tra độclập, đặc biệt đối với việc điều tra các sự việc, vấn đề lớn, phức tạp Việctuyến bài điều tra có thể bao gồm các thể loại khác cũng khẳng định sứcmạnh, vai trò tổng hợp của nhiều thể loại báo chí để đáp ứng tốt nhất yêu cầucủa thông tin và nhu cầu của công chúng Vấn đề càng phức tạp, càng lớn,phạm vi ảnh hưởng đến công chúng, đến xã hội càng rộng, báo chí càng cầnđến tuyến bài điều tra để làm sáng rõ sự thật Những tuyến bài nhiều kỳ,phạm vi thời gian dài hàng tháng/năm, thậm chí kéo dài nhiều năm, cho thấy

sự chiến đấu quyết liệt của cơ quan báo chí và nhà báo, cũng như sự đầu tưnguồn lực khổng lồ (nhân lực, thời gian, vật lực, tài chính, cơ chế…) để quyếttâm theo đuổi đến tận cùng bản chất sự việc Nhiều tờ báo, nhà báo đã khẳngđịnh uy tín, tầm cỡ bằng chính các tuyến bài điều tra

3.3 Quy trình tổ chức, thực hiện các tuyến bài điều tra

Có thể khẳng định rằng, nhà báo điều tra luôn phải làm việc trong sự gắnkết với tập thể cơ quan báo chí và ban lãnh đạo Do đó, để thực hiện tác phẩmbáo chí điều tra và nhất là những tuyến bài điều tra dài kỳ, cần có sự tham giacủa nhà báo điều tra và nhiều chủ thể sáng tạo tác phẩm báo chí khác, trong đónhấn mạnh vai trò quan trọng trong tổ chức và phối hợp thưc hiện của cơ quan

báo chí Chính vì thế, muốn kế hoạch thực hiện bài điều tra hay tuyến bài điềutra thành công, cần phải lập kế hoạch dự án điều tra, cần có một quy trình tổchức thực hiện chặt chẽ phù hợp để thực hiện theo Bởi lẽ còn nhiều yếu tố tácđộng đi kèm, nên mỗi tòa soạn báo sẽ cần tự xây dựng một hệ thống nhữngnguyên tắc, một quy trình tổ chức thực hiện tuyến bài điều tra sao cho phù hợpvới tòa soạn mình Không có một quy trình chung nào áp dụng cho tất cả cáctòa soạn báo, mà mỗi một cơ quan báo chí cần tự rút ra sau quá trình thực hiệncác bài điều tra của mình, để làm sao có một quy trình chặt chẽ, hoàn hảo nhất.

- Thể hiện sự phù hợp với xu hướng phát triển của báo chí hiện đại, thể hiện tính chuyên nghiệp trong hoạt động của cơ quan báo chí

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ truyền thông, mạng Internet vàcác ứng dụng kỹ thuật số đã tạo ra những cơ hội và động lực mới cho sự pháttriển kinh tế xã hội, đồng thời đặt ra những thách thức không nhỏ cho hoạtđộng báo chí truyền thông hiện đại Nhất là thể loại báo chí điều tra, vốn dĩđược coi là thể loại "búa tạ" với những sự hấp dẫn luôn đi kèm với khó khăn,nguy hiểm cho người thực hiện nó Các phòng ban, chủ thể trong cơ quan báochí là một bộ máy hoạt động nhịp nhàng, chính xác của từng thành viên, mỗikhâu trong các quy trình tổ chức, thực hiện phải có sự kết nối, hỗ trợ lẫn nhautheo diễn biến trình tự Chính vì thế, các cơ quan báo chí có quy trình cụ thể,linh hoạt, sẽ có được tính chuyên nghiệp cao trong hoạt động báo chí nói chng

và báo chí điều tra nói riêng Việc xây dựng quy trình tổ chức, thực hiện tuyếnbài điều tra chặt chẽ sẽ thích ứng với xu thế phát triển chung của thế giới hiệnđại

- Giúp định hình được các bước, các khâu kèm theo nguyên tắc, quy định thống nhất, tạo ra một chuẩn mực về báo chí điều tra, hạn chế những rủi

ro, vấn đề về pháp lý trong quá trình tác nghiệp

Báo chí điều tra là hoạt động đòi hỏi kỹ năng tác nghiệp và trách nhiệm

xã hội rất cao của nhà báo Hoạt động này luôn thu hút sự chú ý của côngchúng bởi nó công bố sự thật có ảnh hưởng quan trọng tới lợi ích của toàn xãhội Thậm chí trong nhiều trường hợp, hoạt động báo chí điều tra được coi như

một bộ phận quan trọng hỗ trợ cho các cơ quan bảo vệ pháp luật nhằm ngănchặn các loại tội phạm về nạn quan liêu, tham nhũng, góp phần làm trong sạchmôi trường xã hội Chính vì những vai trò hết sức to lớn mà báo chí điều tramang lại, nên rất cần có một sự phối hợp tổ chức, thực hiện theo đúng chuẩnmực, chặt chẽ để tác phẩm báo chí điều tra đạt hiệu quả tốt nhất, hạn chế tối đanhững rủi ro đáng tiếc xảy ra trong quá trình tác nghiệp

Đáng nói nhất là sau vụ PMU 18, thì việc cần thiết phải có một quy trìnhchặt chẽ để phóng viên, nhà báo tác nghiệp điều tra luôn được bảo vệ, đượctheo sát là quan trọng đến nhường nào Sau sự cố đó, báo Tuổi trẻ đã soạn thảo

và bổ sung thêm một bộ quy định rõ ràng với những điều khoản rất cụ thể như:Phóng viên đi tác nghiệp như thế nào? Trước khi đi, trao đổi với ai? Nhập vaiphải như thế nào? Quá trình nhập vai phải tôn trọng những nguyên tắc nào vềnghề nghiệp, về đạo đức và nguyên tắc về pháp luật nữa Những quy định đóđặt ra để phóng viên biết tác nghiệp trong phạm vi nào là được cho phép, đểBan Biên tập có thể quản lý và can thiệp kịp thời khi phóng viên gặp nguyhiểm

IV CÁC MINH CHỨNG, MINH HỌA CỤ THỂ VỀ CÁC VỤ VIỆC

VI PHẠM ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP LUẬT BÁO CHÍ

Nhà báo HÀ PHAN lợi dụng thông tin để mưu lợi cá nhân.

Ngoài việc ép một doanh nghiệp phải chi 200 triệu đồng để không đăngbài viết bất lợi, 3.000 USD để có bài viết lấy lại uy tín, ông Phan Hà Bình còndùng kịch bản này để nhậncả nghìn USD từ doanh nghiệp khác.

Ngày 9/5, Đại tá Nguyễn Xuân Mừng - Phó thủ trưởng Cơ quan An ninhđiều tra Bộ Công an cho biết, cơ quan này vừa chuyển toàn bộ hồ sơ vụ ánsang VKSND Tối cao, đề nghị truy tố ông Phan Hà Bình (bút danh Hà Phan,nguyên phó tổng thư ký báo Tiền Phong) về tội "cưỡng đoạt tài sản"

Theo kết luận điều tra, ngày 13/9/2010 Phan Hà Bình với bút danh HàPhan đã cùng một đồng nghiệp viết bài "SGT và KBC - Dự án tỷ đô đầu voiđuôi chuột" với nội dung bất lợi cho công ty Cổ phần xi măng Sài Gòn - Tân

Kỳ (thuộc tập đoàn Đầu tư Sài Gòn)

Trong thời gian thu thập thông tin để viết bài và sau khi bài báo đăng, ông

Hà Phan đã nhiều lần đến gặp bà Nguyễn Cẩm Phương (Giám đốc Truyềnthông của tập đoàn Đầu tư Sài Gòn) để đòi chi tiền, nếu không sẽ tiếp tục đưacác bài báo gây bất lợi cho doanh nghiệp

Bị bà Phương từ chối, liên tục trong tháng 9, tháng 10/2010, Hà Phan đãviết và đăng trên báo Tiền Phong các bài liên quan đến dự án kinh tế củanhững công ty thành viên tập đoàn Đầu tư Sài Gòn như: "Cổ phiếu bất thường

trên sàn Hà Nội", "Cách nào kiểm soát được giá cổ phiếu bất thường", đề cậpviệc công ty Cổ phần Khoáng sản Sài Gòn - Quy Nhơn đã tạm ngưng hoạtđộng nhưng giá cổ phiếu vẫn cao nhất trên sàn Hà Nội.

Theo cơ quan điều tra, sau khi báo đăng, ông Hà Phan lại nhiều lần chủđộng gặp bà Phương gây áp lực buộc phải đưa 200 triệu đồng để dừng đăngcác bài viết gây bất lợi, và chi thêm 3.000 USD sẽ viết bài khác lấy lại uy tíncho doanh nghiệp Sau đó, bà Phương đã báo sự việc với cơ quan chức năng.Tối 13/10/2010, tại nhà hàng Nhật Hạ (quận 3, TP HCM), khi ông Phan

Hà Bình đang nhận 220 triệu đồng từ công ty Cổ phần Xi măng Sài Gòn - Tân

Kỳ thì công an đã ập vào bắt quả tang

Quá trình điều tra, ông Bình còn khai nhận, khoảng tháng 3/2009, phát

hiện trong bản cáo bạch của công ty Cổ phần đầu tư xây dựng Lương Tài

có điểm không chính xác nên đã liên hệ với lãnh đạo công ty để thu thập tài liệu viết bài Đồng ý với đề nghị trên, ông Bùi Đình Hưng (Chủ tịch

HĐQT công ty Lương Tài) đã hẹn gặp nhà báo tại quán thịt cừu Thuận Tuấn(quận 1, TP HCM)

Tại đây, ông Bình đòi phải chi cho mình 1.000 USD nếu không sẽ viết bàigây ảnh hưởng đến uy tín của công ty Theo đó, ngay hôm sau, ông Hưng đãphải đưa cho Bình số tiền trên tại quán cà phê Zenta (quận 1, TP HCM)

Theo cơ quan điều tra, suốt quá trình bị tạm giam, ông Bình có thái độkhai báo tốt, ăn năn hối cải, gia đình đã nộp lại 1.000 USD để khắc phục hậuquả Đây là những tình tiết mà cơ quan pháp luật có thể xem xét giảm nhẹ hìnhphạt cho ông này

Ông Phan Hà Bình sinh năm 1969, quê ở Bình Định, được bổ nhiệm làmPhó tổng thư ký tòa soạn văn phòng phía nam của Báo Tiền Phong vào tháng10/2010, sau nhiều năm làm phóng viên chuyên trách mảng kinh tế

Chương trình “Người xây tổ ấm” đưa thông tin thiếu kiểm chứng, sai

sự thật.

Câu chuyện về lòng nhân đạo, thương cảm của con người bị lừa rối, câuchuyện xúc động về nhân vật “Lượm” (trú tại thôn Minh Hải, thị trấn Thuận

An, Phú Vang, Thừa Thiên - Huế), do Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng

trong chương trình Người xây tổ ấm hoàn toàn sai sự thật Tác giả bài viết

“Tình đầu bất hạnh của cô bé bụi đời” trên Tintuconline là nhân vật củachương trình này thừa nhận đã dàn dựng màn kịch để đánh lừa hàng triệu khángiả Việt Nam

Trong "tự sự" của mình, cô gái “Lượm” là một đứa trẻ bị bỏ rơi, không có

họ, không nhà cửa và người thân thích, được một người ăn xin cưu mang.Sống trong đau khổ từ bé, khi lớn lên, Lượm bị phụ tình và phải đơn thân nuôiđứa con trai bị bệnh tim

Đứa con của "Lượm" có cha đàng hoàng nhưng Dương lại nói nó bị cha bỏ rơi từ nhỏ.

Trong chương trình “Người xây tổ ấm”, Lượm lại hóa thân thêm những

“nghề” mới Đối mặt với cuộc sống khốn khó, cô đành phải “mưu sinh” nhữngnghề mà xã hội lên án khi chấp nhân làm gái bán hoa để nuôi con, bị lừa muabán ma túy nên bị công an bắt giam 2 tháng…

Hàng triệu trái tim người dân đất Việt đã không cầm được nước mắt khingười mẹ đau khổ kể về chặng đường nuôi con bị bạo bệnh Những giọt nướcmắt của cô chảy dài trên màn ảnh khiến cho nhiều nhà hảo tâm không cầmđược lòng mình Hàng chục cuộc điện thoại động viên, nhiều nhà hảo tâm giúp

đỡ bằng tiền, hứa xin việc cho Lượm

Tuy nhiên, màn kịch chuyên nghiệp của "Lượm" đã bị tố giác khi hàngnghìn người dân thị trấn Thuận An lại phẫn nộ bởi họ biết chuyện đời bịa đặtcủa Trần Thị Thùy Dương

Trần Thị Thùy Dương, SN 1983, trú tại thôn Minh Hải, thị trấn Thuận An đã tự "sáng tác" ra câu chuyện đời mình.

Đau đớn hơn khi cha mẹ Dương vẫn còn sống khỏe mạnh, điều kiện tàichính gia đình thuộc khá giả Cụ thể là “Lượm” đã từng đi học khóa vi tính domột trung tâm đào tạo lập trình viên quốc tế mở ở TP Huế Theo thông tin banđầu, sau khi nghỉ học ở cấp 3, Dương làm nghề buôn bán ở chợ Thuận An vàđến năm 2006 lập gia đình và có một đứa con trai

Ngày 2/3, chúng tôi gặp ông Trần Văn Thành và bà Lê Thị Liễu, thân sinhcủa nhân vật “Lượm” (tức là Dương) Vợ chồng ông Thành cho biết, ông bà vôcùng xấu hổ trước việc làm của con gái “Nó có cha mẹ, có chồng con đànghoàng mà không ngờ lại tự bịa đặt về cuộc đời của mình như thế” Ông Thànhnản lòng khi đứa con đẻ của mình khai báo rằng nó bị bỏ rơi từ bé

Bà Liễu kể lại câu chuyện, năm 2010, con gái mình có gửi một bài viếtcho một tờ báo ở Hà Nội Bài viết được đăng tải, rồi Dương được mời ra HàNội để giao lưu với khán giả Sau đó, “Lượm” giấu gia đình tạo nên kịch bảnnhư thế nào vợ chồng bà không rõ.

Để tìm hiểu thực chất câu chuyện, Phóng viên VTC News đã hẹn gặpTrần Thị Thùy Dương Gặp cô trong căn nhà mẹ chồng, Dương cho hay, nhânvật Lượm mà mình kể lại là một phụ nữ cô quen trong bệnh viện Từ lời kể củaLượm, Dương đã viết thành bài viết gửi báo Hiện tại, cô gái này rất ân hận vìviệc lừa dối của mình

Nhiều người bất bình vì Dương kể câu chuyện không đúng sự thật Nhiều phóng viên đã tìm về tận ngôi nhà cha mẹ

của Dương để tìm hiểu sự thật.

Tuy nhiên, vụ việc này cũng bắt nguồn từ việc nhà đài quá tin người vàkhông kiểm định sự việc nên để xảy ra tình huống dở khóc dở cười và rất đánggiận trên Lỗi này từ phía Trần Thị Thùy Dương nhưng cũng không thể không

quy trách nhiệm cho phía êkip sản xuất chương trình Người xây tổ ấm.

Ông Nguyễn Đặng Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Thuận An thanthở: “Chúng tôi không ngờ truyền hình lại không thẩm định thông tin để dựnglên một chuyện đời bịa đặt như vậy” Do cảnh trong phóng sự về Dương được

quay ở thị trấn Tứ Hạ, huyện Hương Trà nên chính quyền đã không thể pháthiện để ngăn chặn kịp thời vụ việc nghiêm trọng này.

- Đăng tải bài không phù hợp với thuần phong mĩ tục.

"Ngày 18-9, VOV online đã đăng tải thông tin với nội dung về quan hệ bốchồng nàng dâu Tuy nhiên qua xác minh, phóng viên viết tin này đã có sai sótkhi chỉ dựa trên một nguồn tin không chính xác, thiếu thẩm định lại, dẫn đếntin đưa không đúng sự thật VOV online chân thành cáo lỗi cùng bạn đọc" Bảntin VOVonline đăng tải sáng 22-9 viết

Trước đó, sau khi VOV online đăng tải thông tin này, rất nhiều các báo,trang thông tin điện tử đã trích nguồn lại câu chuyện được coi là hy hữu nóitrên Bản tin còn trích lời bác sĩ Tạ Văn Trầm, Phó Giám đốc bệnh viện đakhoa trung tâm Tiền Giang, nói về việc cấp cứu cho "cặp đôi" bố chồng,nàng dâu

Sau đó, cơ quan chức năng đã vào cuộc làm rõ đây là thông tin sai sự thật,chỉ là chuyện "tiếu lâm" của bác sĩ Tạ Văn Trầm trong giờ nghỉ giải lao ngoàimột lớp học ở Tiền Giang

- Nhà báo vi phạm pháp luật.

Ngoài các bị cáo bị dẫn giải đến tòa, 3 nhân chứng của vụ án đã được Hộiđồng xét xử triệu tập đến tòa tham gia tố tụng Tham gia bào chữa cho các bịcáo có ba luật sư, trong đó, luật sư Phan Trung Hoài – Đoàn luật sư TP.HCMbào chữa cho bị cáo Nguyễn Văn Khương.

Phần thủ tục khai mạc phiên tòa diễn ra trong khoảng thời gian khá dàixung quanh việc bày tỏ quan điểm giữa luật sư Hoài và vị đại diện VKSNDTP.HCM giữ quyền công tố tại tòa

Theo đó, luật sư Phan Trung Hoài cho biết, trước đó, báo Tuổi trẻ - cơquan chủ quản của nhà báo Hoàng Khương - đã có công văn gửi tới TANDTP.HCM đề nghị được mời tham gia phiên tòa với tư cách là người có quyềnlợi và nghĩa vụ liên quan đến vụ án để làm rõ quá trình hoạt động của nhà báoHoàng Khương có phải là tác nghiệp hay không

Ngoài ra, luật sư Hoài cũng đề nghị Hội đồng xét xử xem xét về tư cáchcủa bị cáo Hoàng Khương tại tòa vì cho đến thời điểm này Hoàng Khương vẫnchưa bị thu hồi thẻ nhà báo nghĩa là vẫn còn tư cách một nhà báo

Đáp lại ý kiến của luật sư, đại diện VKSND TP.HCM cho rằng Ban biêntập Báo Tuổi trẻ không có tư cách tham gia tố tụng nhưng luật sư có thể thaymặt báo này trình bày ý kiến

Về việc Hoàng Khương chưa bị thu hồi thẻ, Viện kiểm sát xét thấy các cơquan tố tụng truy tố bị cáo Khương với tư cách cá nhân chứ không phải với tưcách nhà báo nên điều đó không ảnh hưởng đến quá trình tố tụng.

Ngoài ra, dù chưa thu hồi thẻ nhưng cơ quan chủ quản đã có quyết địnhtạm đình chỉ hoạt động nghĩa là đã đình chỉ tư cách nhà báo đối với người này.Sau khi Hội đồng xét xử tạm dừng phiên tòa để hội ý, quan điểm của Việnkiểm sát đã được chấp nhận Tòa cho biết theo quy định của Bộ luật Tố tụngHình sự, không có quy định nào buộc phải thu hồi thẻ nhà báo trước khi xét

xử Do đó, phiên tòa tiếp tục diễn ra như dự kiến

Trong phần thẩm vấn sáng nay, HĐXX tập trung thẩm vấn 5 trong số 6 bịcáo, riêng bị cáo Khương chưa được mời lên thẩm vấn

Mở đầu phần thẩm vấn, thẩm phán Nguyễn Thị Thu Thủy – chủ tọa phiêntòa tập trung làm rõ vụ đưa và nhận hối lộ liên quan đến việc “giải phóng” xeđầu kéo của Trần Anh Tuấn – Phó Giám đốc Công ty TNHH TMDVT Tân HảiPhong

Theo cáo trạng, đêm 23/6/2011, xe đầu kéo mang biển số 57L – 5208 củaTrần Anh Tuấn bị Công an quận Bình Thạnh tạm giữ vì xảy ra tai nạn do vaquệt với một xe du lịch

Để “giải cứu” xe ra nhanh chóng, Tuấn đã liên hệ với Tôn Thất Hòa –Giám đốc DNTN Duy Nguyên nhờ giúp đỡ Sau đó, Hòa cùng Tuấn đã hẹngặp Huỳnh Minh Đức – CSGT quận Bình Thạnh, người trực tiếp giải quyết vụ

không biết đến khi nào nên tôi mới đồng ý để Tôn Thất Hòa chi tiền cho Đứclấy ra càng sớm càng tốt”

Về sự xuất hiện của Hoàng Khương trong vụ việc trên, các bị cáo xácnhận lúc giải cứu xe đầu kéo Hoàng Khương không có mặt, chỉ đến khi Tuấnmời Đức, Hòa đi nhậu “cảm ơn” thì Hoàng Khương mới đến cùng Hòa và giớithiệu tên là Hùng Về vụ việc trên, các bị cáo Trần Anh Tuấn, Tôn Thất Hòa,Huỳnh Minh Đức đều thừa nhận nội dung trên

Liên quan đến việc nhà báo Hoàng Khương “giải cứu” xe đua giúp bị cáoTrần Minh Hòa – bạn của Nguyễn Đức Đông Anh, tức em vợ nhà báo HoàngKhương, tại tòa bị cáo Hòa thừa nhận nội dung cáo trạng

Là đối tượng từng tham gia nhiều vụ đua xe trái phép và mới bị TANDTP.HCM xét xử về tội cướp giật tài sản cách đây ít ngày, Hòa thừa nhận: cuốinăm 2009 có tham gia tụ tập cùng nhóm đua xe nên bị Công an quận Gò Vấpgiữ xe

Vì là bạn thân của Nguyễn Đức Đông Anh nên Hòa đã điện thoại choĐông Anh, nhờ Đông Anh nói với anh rể là nhà báo Hoàng Khương giúp đỡ.Sau đó, chính bị cáo Khương đã điện thoại cho Công an xác nhận vào đơn choTrần Minh Hòa để Hòa lấy xe ra

Tương tự như lần trước, ngày 23/4/2011, Hòa sử dụng xe Suzuki Sport đểđua xe và bị Công an quận Bình Thạnh bắt giữ Hòa tiếp tục nhờ Nguyễn ĐứcĐông Anh để Đông Anh nhờ nhà báo Hoàng Khương “giải cứu’ xe đua màkhông cần phải làm bản kiểm điểm trước tổ dân phố theo quy định

Lúc đầu, Hòa nghe Đông Anh nói lại muốn lấy được xe phải chi 21 triệunhưng vì Hòa không có tiền nên sau đó được giảm còn 15 triệu

Sau khi đưa cho Huỳnh Minh Đức 15 triệu đồng và lấy được xe ra, HoàngKhương nhờ người giao lại cho Trần Minh Hòa Vì Đức không trả đăng ký xenên Tôn Thất Hòa đã nhiều lần gọi điện, thậm chí dọa dẫm nếu Đức không trảgiấy đăng ký thì nhà báo Hoàng Khương sẽ viết bài về vụ Đức nhận hối lộ 15triệu đồng

Khi nghe thông tin trên, Đức có hứa sẽ trả nhưng không thực hiện nênHoàng Khương đã viết bài “Giải cứu xe đua trái phép” và được Tuổi trẻ đăngngày 10/7/2011.

Trước đó, nhà báo Hoàng Khương đã viết bài “Đồng tiền xóa sạch hồsơ”viết về vụ Huỳnh Minh Đức nhận 3 triệu đồng để “giải thoát’ cho xe đầukéo sai quy định

Trả lời thẩm vấn, bị cáo Tôn Thất Hòa, Nguyễn Đức Đông Anh thừa nhậnhầu hết các nội dung trên Tuy nhiên, có lúc bị cáo Đông Anh khai rằng “doanh Khương tác nghiệp nên anh Khương nói làm gì bị cáo làm theo thôi chứkhông biết gì cả

- Nhà báo lợi dụng thông tin mưu lợi cá nhân.

Ngày 26/5, nguyên nhà báo Trương Duy Nhất bị Cơ quan An ninh điềutra Bộ Công an bắt khẩn cấp với cáo buộc lợi dụng các quyền tự do dân chủxâm phạm lợi ích của nhà nước

Việc khám xét, bắt giữ được tiến hành vào sáng 26/5 Chiều cùng ngàyông Trương Duy Nhất bị di lý ra Hà Nội

Từ những nội dung trên blog cá nhân "Một góc nhìn khác", ông TrươngDuy Nhất bị Cơ quan An ninh điều tra cáo buộc "lợi dụng các quyền tự do dânchủ xâm phạm lợi ích, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân", theođiều 258 Bộ Luật hình sự.

Việc bắt giữ được thực hiện giữa sự phối hợp của Cơ quan An ninh điềutra Bộ Công an và Công an Đà Nẵng

Ông Trương Duy Nhất, 49 tuổi, trú quận Hải Châu, Đà Nẵng Ông có thờigian dài làm phóng viên báo Công an Quảng Nam (nay là An ninh Đà Nẵng)trước khi chuyển sang làm việc tại báo Đại Đoàn Kết với vai trò đại diệnthường trú

Khoảng 3 năm trước, ông bỏ nghề báo và được nhiều người biết đến saukhi làm chủ blog "Một góc nhìn khác"

Trang blog này đã không còn truy cập được ngay sau khi ông Nhất bị bắt

- Đưa thông tin khi chưa được cấp phép

Bức xúc việc trang thông tin điện tử tổng hợp baomoi.com sử dụng tin bàikhông xin phép, báo Năng Lượng Mới và trang tin điện tử petrotimes.vn vừa

có công văn yêu cầu baomoi.com chấm dứt việc này từ ngày 7-3

Theo thông báo của báo Năng Lượng Mới, hiện nay có một số websitecông khai lấy tin bài của báo điện tử khác, trong đó có baomoi.com, và việc tựđộng lấy lại tin bài và kinh doanh là “ăn cắp” chất xám của các cơ quan báochí, vi phạm nghiêm trọng về bản quyền.

Bản thân Năng Lượng Mới đã bị baomoi.com khai thác khoảng 10.000 tinbài (trên phiên bản điện tử Petrotimes) Do đó, tờ báo này đã có văn bản yêucầu baomoi.com từ ngày 7-3-2013 phải chấm dứt việc lấy thông tin và kinhdoanh bằng thông tin của tờ báo này dưới bất kỳ hình thức nào

Ông Nguyễn Như Phong, tổng biên tập báo Năng Lượng Mới, khẳng định

sẽ ngay lập tức khởi kiện lên TAND TP Hà Nội nếu quản trị của baomoi.comtiếp tục có hành vi sử dụng thông tin của Năng Lượng Mới từ sau ngày 7-3.Ông Như Phong cũng khẳng định số lượng bài viết của Năng Lượng Mới bịlấy chỉ là số nhỏ so với các báo điện tử khác như Dân Trí, VnExpress,VietNamNet

Theo nhà báo Như Phong, việc baomoi.com sử dụng thông tin của các cơquan báo chí khác mà không xin phép sẽ gây rất nhiều thiệt hại Cụ thể, sẽ làmgiảm thứ bậc xếp hạng của tờ báo, giảm lượng truy cập vào tờ báo và ảnhhưởng đến doanh thu quảng cáo

Theo ông Như Phong, nhiều người ngộ nhận là cứ để cho baomoi.comđăng tải thông tin cho mình thì số lượng người truy cập vào báo mình sẽ tăngnhưng thực tế không phải như vậy Bởi vì mặc dù trên màn hình máy tính vẫnhiện ra giao diện của trang báo nhưng thật ra lượng truy cập đó là báo mớiđược hưởng chứ không phải tờ báo có bản tin gốc được hưởng

Bên cạnh đó, ông Như Phong lý giải đây là hành vi ăn cắp bản quyền.Ông dẫn chứng trước đây VnExpress đã có văn bản yêu cầu baomoi.comkhông lấy lại bài trên báo này nhưng chỉ được một thời gian ngắn, trang thôngtin tổng hợp này lại tiếp tục khai thác thông tin của VnExpress Nguyên nhâncủa tình trạng này được lý giải do các báo “dĩ hòa vi quý”, không muốn căngthẳng nhưng ông Như Phong khẳng định đây là những thiệt hại rất vô hình nênkhông thể im lặng được nữa

Đồng quan điểm với nhà báo Như Phong, tổng biên tập báo điện tử DânTrí - ông Phạm Huy Hoàn - khẳng định tờ báo này đã đề nghị các luật sư vàocuộc, tổng hợp nội dung, xem xét việc baomoi.com lấy lại thông tin của báo ởmức độ nào, có vi phạm pháp luật như thế nào để đề nghị cơ quan có thẩmquyền xử lý Ông Hoàn cũng đánh giá ở đây là câu chuyện về bản quyền tácphẩm báo chí, không thể để anh em phóng viên đi làm vất vả mới ra được mộtsản phẩm báo chí rồi khi đăng lên lại bị một trang thông tin điện tử tổng hợp sửdụng ngang nhiên như vậy được.

Về phần mình, VnExpress cũng khẳng định phải tôn trọng vấn đề bảnquyền của các cơ quan báo chí Phó tổng biên tập VnExpress Phạm Hiếu chobiết hơn một năm trước, VnExpress đã gửi công văn yêu cầu khoảng mười đơn

vị quản trị các site điện tử chấm dứt việc tùy tiện sử dụng thông tin của báonày Tuy nhiên, nhiều site vẫn tiếp tục vi phạm bản quyền của VnExpress

“Căn cứ quy định của pháp luật, chúng tôi sẽ áp dụng biện pháp quyết liệtnhằm chấm dứt tình trạng này” - ông Hiếu nói

Ông Hiếu cũng cho hay VnExpress đã mua thông tin của một số hãng tinlớn, đồng thời ký thỏa thuận hợp tác thông tin với nhiều báo trong nước đểđảm bảo các thông tin trên VnExpress là “tôn trọng bản quyền” Trên trangVnExpress.net, tòa soạn này cũng nêu rõ thông điệp “VnExpress giữ bảnquyền nội dung trên website này”

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Văn Hùng, chánh thanh tra Bộ Thôngtin - truyền thông, cho biết vẫn chưa nhận được công văn của các báo về vấn

đề này Tuy nhiên, thanh tra Bộ thông tin - truyền thông sẽ xem xét về vấn đềnày, xem xét đúng sai trước khi đưa ra các ý kiến đánh giá, kết luận

Baomoi.com là một website tổng hợp thông tin tiếng Việt thuộc Công ty

cổ phần công nghệ EPI, được cấp phép hoạt động theo giấy phép số TTĐT ngày 13-1-2012 Mỗi ngày trang này tổng hợp, phân loại khoảng 3.500tin tức từ 60 nguồn chính thức của các báo điện tử và trang tin điện tử VN.Theo quy định của Bộ Thông tin - truyền thông, giấy phép này cho phép tổnghợp thông tin từ các báo nhưng với điều kiện phải được sự đồng ý bằng văn

46/GP-bản của các báo Tuy nhiên trên thực tế, VnExpress, Dân Trí, Năng LượngMới chưa có bất cứ một văn bản nào đồng ý cho phép trang này khai thác lạithông tin.

- Đưa thông tin thiếu kiểm chứng, không xác thực.

Theo Thanh niên, Cục An ninh truyền thông (A87) cho biết trong cácngày 6-8/8/2014, trên một số báo và trang thông tin điện tử cho đăng bài viết(với các tiêu đề: “Bài văn của trẻ khiến giáo viên và phụ huynh ngã ngửa”,

“Xôn xao con gái gửi thư cho bố công tác xa”, “Thư gửi bố: Chú Công anphường ngày nào cũng đến ăn cơm” ) khiến dư luận xôn xao

Đây là thông tin khai thác trên mạng xã hội, không được kiểm chứng, đãgây bức xúc dư luận, ảnh hưởng hình ảnh chiến sỹ công an, bộ đội và ảnhhưởng tới chính sách hậu phương quân đội của Đảng và Nhà nước Liên quanđến sự việc này, Chính phủ đã yêu cầu Bộ Công an điều tra làm rõ

Qua một thời gian điều tra, Cục A87 xác định tác giả bài văn trên làP.T.H (31 tuổi, trú tại TP.Quy Nhơn, tỉnh Bình Định), là diễn viên đoàn ca kịchbài chòi Bình Định

H thừa nhận, ngày 4/8, anh đã đọc nội dung bài văn và nhờ con gái họclớp 5 sử dụng giấy học sinh chép lại, ngụy tạo bài văn nói trên.

Sau đó, H tự ghi lời phê “xin ý kiến phụ huynh” và đặt xuống sàn nhàchụp và đăng trên facebook của mình vào lúc 17h26, ngày 4/8 và tiếp tục chia

sẻ trên facebook Hội những người thích truyện cười, tiếu lâm”

Mục đích dàn dựng, ngụy tạo bài văn trên của H chỉ là để “câu like”nhằm thu hút sự quan tâm của bạn bè và cộng đồng mạng xã hội

Sau đó, theo Vietnamnet một sinh viên mới ra trường đã phát hiện 2 bứcảnh chụp bài văn và đăng trên facebook của mình, lấy tựa đề: “Cảm động bứcthư con gái lớp 3 gửi cho cha ngoài ngoài biển đảo”

Theo A87, qua làm việc, H thừa nhận việc ngụy tạo ra nội dung bức thưnhằm mục đích “câu like” thu hút sự quan tâm của bạn bè và cộng đồng mạng.Hành vi của H được xác định gây ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội, códấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự và Nghị định 72/2013 của Chính phủ vềquản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và mạng viễn thông Sai phạm của

H có thể xử lý bằng pháp luật Tuy nhiên, tại cơ quan công an, H thành khẩn,cầu thị, vi phạm lần đầu và có nhân thân tốt nên A87 chỉ đề nghị xử lý về mặthành chính để răn đe giáo dục tạo cơ hội cho H sửa chữa sai phạm

Trước đó, liên quan đến việc đăng tải bức thư trên, ngày 27/8, Thanh tra

Bộ TT&TT đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một số tờ báođiện tử do "thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng"

Quyết định xử phạt 3 báo của Thanh tra Bộ TT&TT dựa trên điểm a,khoản 5, điều 8 nghị định 159/2013/NĐ-CP tháng 11/2013 quy định xử phạt viphạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản

- Thông tin xâm phạm đời tư của người khác

Chiều 23/10, Chánh Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông NguyễnVăn Hùng cho biết Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông vừa ban hànhQuyết định 893/QĐ-XPVPHC xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổphần Truyền thông VietNamNet vì đã có hành vi xúc phạm danh nhân khi đăngbài viết "Nhất quỷ nhì ma thứ ba học trò" ngày 8/10/2014 trên trang thông tinđiện tử tổng hợp www.2sao.vn và không thực hiện trích dẫn nguồn tin chínhthức theo quy định tại một số tin, bài viết.

Theo quyết định trên, Công ty Cổ phần Truyền thông VietNamNet bị phạthành chính với tổng số tiền là 55 triệu đồng; đồng thời, bị tước quyền sử dụnggiấy phép hoạt động số 120/GP-TTĐT ngày 09/01/2013 do Sở Thông tin vàTruyền thông Hà Nội cấp trong vòng ba tháng

Việc xử phạt được thực hiện theo quy định tại điểm c, khoản 4 và điểm a,khoản 2, Điều 64 Nghị định số 174/2013/NĐ-CP ngày 13/11/2013 của Chínhphủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễnthông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến điện

Bên cạnh việc trực tiếp xử phạt Công ty Cổ phần Truyền thôngVietNamNet, trước đó Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông cũng yêu cầu

Sở Thông tin và Truyền thông Thành phố Hồ Chí Minh xử lý nghiêm trangthông tin điện tử www.compare.vn do ông Phạm Hoàng Cương (824.28 AB SưVạn Hạnh, phường 12, quận 10) đăng ký chủ sở hữu

Website này hoạt động như một trang thông tin điện tử tổng hợp, tự biêntập tin bài, đặc biệt có nhiều tin bài có nội dung vi phạm pháp luật

Liên quan đến trang thông tin điện tử tổng hợp 2sao.vn, Cục Phát thanh,Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông) cũng đã cócông văn đề nghị Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội xử lý nghiêm trangthông tin điện tử tổng hợp www.2sao.vn của Công ty Cổ phần Truyền thôngVietNamNet với hành vi đăng tải bài viết "Nhất quỷ nhì ma thứ ba học trò" vớibình luận phản cảm, ghép, chế hình minh họa.

- Báo chí đưa bài vi phạm quảng cáo.

Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông vừa có văn bản cảnh báo các

“nhà đài” về việc vi phạm trong hoạt động quảng cáo các sản phẩm thuộc lĩnhvực y tế trên sóng phát thanh, truyền hình

Công văn số 688/TTra-BCXB được Chánh thanh tra Nguyễn Văn Hùng

ký ngày 3/9 nêu rõ, đơn vị này đã nhận được nhiều phản ánh từ các cơ quan, tổchức cá nhân tố các “nhà đài” có các lỗi như không đọc rõ khuyến cáo “đọc kỹhướng dẫn sử dụng trước khi dùng,” quảng cáo không đúng với nội dung được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận

Ngoài ra, các “nhà đài” còn quảng cáo các trường hợp doanh nghiệp lợidụng hình thức thầy thuốc hướng dẫn cách phòng bệnh, chữa bệnh hoặc hướngdẫn sử dụng thuốc để quảng cáo thuốc; sử dụng hình ảnh người bệnh, hìnhảnh-tên của thầy thuốc để quảng cáo

Đối với thực phẩm chức năng, “nhà đài” không đọc hoặc đọc không rõràng nội dung khuyến cáo “sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác