Chữ hán trong quá trình hình thành và phát triển hệ thống chữ viết nhật bản

Nguyên nhân ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t ..... CH HÁN VÀ HI NG TI P XÚC NGÔN NG HÁN-NH T... Chính vì th nó c nhi c trên th gi chu ng... Cô i nón ch ai Hay cô yên ph ng hoài th cô... Các s t

D N NH P 3

D N NH P 4

1.1 Hi ng ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t 10

1.1.1 Nguyên nhân ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t 10

1.1.2 K t qu c a quá trình ti p xúc 13

1.2 Ch Hán 14

Hán là m t h th ng ch vi t d ng hình, ghi ý nên có s k t h p g n bó ch t ch gi a ba m t hình-âm-ngh 14

1.2.2 Tính tr ng 15

1.2.3 Mang d u n nhân sinh quan, th gi i quan c i Hán 16

1.2.4 Kh n 18

1.2.5 H p d n, luôn ti m n kh t ra bên ngoài “ch l i nói” 19 2.1 Khái quát 35

ng du nh p Hán t vào Nh t B n 35

2.1.2 Nh t B Hán 37

2.2 Cách th n Hán t c i Nh t 64

2.2.1 n nh ng ch s n có 64

2.2.2 Nh ng ch sáng t o 66

70

NG PHÁT TRI N C A KANJI 70

3.1 Vai trò c a Kanji trong ti ng Nh t 71

3.2 Liên quan tr c ti n l p t ng ngo i lai g c Hán trong ti ng Nh t74 3.3.Kanji trong ti ng Nh t nhìn chung v n gi l c nhân t t c a Hán t 77 o Nh t B n 78

3.4.1 Lo i hình th o 79

i s ng c i Nh t 83

3.5 Ch trang trí 85

PHUÏ LUÏC 1 1 91

Quá trình hình thành và phát tri n CH Hán n 91

1.1 Ngu n g c hình thành v Hán 91

1.2 Nét ch 97

1.3 L ) 99

c phát tri n 104

PHUÏ LUÏC 2 2 119

M T S CH KANJI DO NH T SÁNG T O (KOKUJI- ) 119 )

PHUÏ LUÏC 3 3 121

B NG TRA CH KANJI M I (SHINJITAI ) CH KANJI C (KYUUJITAI ) TRONG TI NG NH T 121 T PHUÏ LUÏC 4 4 124

KANJI V I VI C GI NG D Y VÀ H C T P TI NG NH T T I VI T NAM M124 ch Kanji 125

4.1.1 i v i ch ng hình 125

4.1.2 i v i ch ch s 127

4.1.3 i v i ch h i ý 128

4.1.4 Ghi nh ch Kanji qua b th 128

m khác nhau gi a nh ng ch g n gi ng v i nhau v hình th : 130 4.1.6 Ghi nh b t t 133

4.2 c ch Kanji 134

4.2.1 Khác hình th g n ngh ì ng âm 134

4.2.2 ình th thì khác ngh 137

4.2.3 Qui t c ghi nh ng âm” trong ti ng Nh t 138

4.2.4 Qui t c v m i quan h gi a âm Hán Vi t và âm Hán c a Kanji 153

4.2 i v i ch hình thanh ( ): 184

Nhân d p này, chúng tôi xin trân tr ng g i l i

cho chúng tôi trong su t quá trình h c t p và nghiên c u

(2)

sau b sách Nihon shoki hay Nihongi( , Nh t B ý), b sách

thành v.v [Nh t Chiêu 2000:17]

Nh t B n(dùng ch Hán theo l n âm),

c xem là b h p tuy i [Nh t Chiêu 2000:21]

c bi t là, dân t c Nh t B n v i tinh th n sáng t o cao, nên t

n n t ng ch ã xây d ng thành công lo a riêng

k dân gian ngày m t phát tri n m Konjaku mono gatarishu

(kim tích v t ng t p ng là t p truy n k Ph t giáo

mà còn là tác ph m mang tính th gi i, bao quát c truy n th t c c a Nh t

B n, và Trung Qu c v.v [Nh t Chiêu 2000:42]

to l n c a dân t c Nh t B n Kho tàng tri th c này không ch m,

qu c v kinh t v i nh ng thành t u khoa h c k thu t phát tri n tiên ti n

t b c C ng v i m i quan h gi c Vi t Nam-Nh t B n ngày càng kh ng khít và m r ng trên nhi u l c: khoa h c k thu t, s n xu t

ch, và giáo d c.… Do v y, n u th u

hi u ngôn ng Nh t ã s h u m t chi c chìa khóa có th m

c a khoa h c, k thu t tiên ti n c a Nh t B n T rút ra nh ng bài

h c c n thi t cho cá nhân, dân t c, c và y quá trình giao ,

h p tác, xích l i g n nhau trong xu th h i nh p ngày nay

Xu t phát t ý ngh ên, chúng tôi ch tài: “ch Hán trong

quá trình hình thành và phát tri n h th ng ch vi t Nh t B n”

Trong xã h i, nhu c u giao ti i thông tin là r t

c n thi t Chính nh nhu c u giao ti i thông tin mà ti ng nói và

ch vi t vai trò r t quan tr ng Ngay t

v i nhau Và c nói, hình v là ti n thân c a ch vi t Trong

l ch s ch vi t c a nhân lo i, h u h t các ngôn ng , ch vi t trên th gi i

ã lan r ã l i ng r t l i v i s hình thành và phát tri t các qu c gia khác, ch ng h Tri u Tiên,

Vi t Nam, Nh t B n Ch Hán là n n t ng c a quá trình phát tri

nói chung và ngôn ng nói riêng ng th i nó c m l t ph n

r t quan tr ng trong ngôn ng các qu c gia này

Vì l tài này chúng tôi mu n tìm hi u v v ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t, mà v c t y u c n nghiên c u là ch vi t T ch

ti n trình hình thành và phát tri n c a ch vi t Nh t B n

ng c a h th ng ch vi t Trung Qu i v i các qu c gia trong cùng khu v c nói chung và Nh t B ã thu hút nhi u nhà nghiên c u trên th gi i Nhi u công trình nghiên c u v ch Hán, ch

Nh ã c công b n truy n thông khác nhau, tiêu

nghiên c u v ch Nôm(nhà xu t b n Khoa

H c Xã H i Hà N i, 1981), thông qua vi c nghiên c u v tính ch t và c u

t o ch ã khái quát nh ng lo xây d ng t ch t li u ch Hán

Kanji và h th ng Kana c a Nh t

c Siêu, trong quy n ch vi t trong các n (nhà

xu t b Hà N i,1982 ã gi i thi u khái quát ngu n g c k t c u

xu t b n Mai Linh-Hà N i ã có công trình nghiên c u v ch Hán và thông

V.A.Pronnikov, I.D.Ladanov, trong n i Nh t (nhà xu t b n t ng

h p H u Giang, 1988), ã khái quát v ti ng Nh t, ngu n g c ch vi t Nh t

B n.

Lã Minh H ng, trong bài vi t Hòa t c a Nh t B n– i i u so sánh

v i ch Nôm Vi t Nam(t p chí Hán Nôm s 4, 2003), ã nghiên c u v cách

th c c u t o ch Kokuji c a Nh t B n.v.v…

Ngoài ra v còn c i trên các t p chí, website, song

v n còn r i r c nên vi c nghiên c u có h th ng là h t s c c n thi t

ng nghiên c u c a lu ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t Tuy nhiên ph m vi nghiên c u c tài t p trung ch y u vào

M t khác, thông qua s hi u bi t rõ v nh m c a Kanji có

ng Nh t Vi t Nam c bi t là h c viên h c ti ng Nh t Vi t Nam s

ti p thu ch Kanji m t cách mau chóng, d

Ngoài ra, tài nghiên c u này có th góp m t ph n nh trong

vi c làm tài li u tham kh o hay làm giáo trình gi ng d y cho các ngành h c

có liên quan

tài nghiên c ã s d ng ngu n ng li u ong các lo i t n, t n, s n, sách, t p chí, tranh nh,website b ng ti ng Vi t, Anh, Hoa, Nh t Ngoài ra c d ng m t s d

li u ngoài ph ã nêu trên

i chi u, k t h p phân tích và t ng h p tài li

nh n)

CH HÁN VÀ HI NG TI P

XÚC NGÔN NG HÁN-NH T

1.1 Hi ng ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t

Ti p xúc ngôn ng là quá trình ng, thâm nh p, th m chí thay

th l n nhau gi a các ngôn ng t u ki n l ch s , xã h i nh nh Các ch nhân c a nh ng ngôn ng này b ng nhi u hình th ã

ti n hành vi c giao ti p v i nhau

Ti p xúc ngôn ng c là hi ng ph bi i v i toàn b ngôn

ng nhân lo i và là m t tác nhân khá quan tr ng làm cho t ng ngôn ng

bi i và phát tri n Các hi ng ngôn ng ng g p khi n y sinh

ti p xúc ngôn ng n, sao ph ng, giao thoa, hòa tr n, lai t p

ho c thay th hoàn toàn

hai d ng ti p xúc ngôn ng : ti p xúc t nhiên và ti p xúc phi t nhiên

Ti p xúc t nhiên là ti p xúc gi a nh ng ngôn ng khác nhau

x y ra trong cùng m t vùng không gian

Ti p xúc phi t nhiên là ti p xúc gi a các ngôn ng khác nhau không cùng m t vùng không gian Ch ng h Trung Qu

ti p xúc t nhiên gi a ngôn ng Hán và ngôn ng dân t c thi u s

Còn nh ng h p ti p xúc c a ti ng Nh t và ti ng Hán mi n B c vào

th ng, ho c s ti p xúc c a ti ng Nh t và ti ng Hán mi n Nam

vào th i L c Tri u là s ti p xúc phi t nhiên Vì s ti p xúc này không x y

ra trong cùng m t không gian mà x y ra do quá trình truy [Nguy n M nh Hùng 1986:20]

1.1.1 Nguyên nhân ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t

Theo các nhà nghiên c u thì ti p xúc ngôn ng là hi ng khá ph bi n cho m i ngôn ng trên th gi i Nó xu t hi n khi có

chính tr , quân s , , tôn giáo, v.v… t o ra V ti p xúc ngôn

ng Hán-Nh t c t hi n d a theo nh ng hi ng nêu trên Sau

(1) M t trong nh u ki n có n ti p xúc ngôn ng Hán-Nh u ki a lý c a Nh t B n(1) c Nh t tuy n m cách r i

(1 ) Nh t B n là m t qu c gia h o, có di n tích t ng c ng là 377.834 m a Nh t B n là m t dãy o trãi dài theo hình vòng cung bên c a l a châu Á Nh t B n c 900 hòn o nh o l n là: Honshu ( ) chi m 60 % toàn th di n tích, Hokkaido ( ), Kyushu ( ) và Shikoku ( ) Trong s các hòn o nh o Okinawa ( )là l n nh t và quan tr ng nh t, n m gi ng kéo dài t m m phía c c tây c o Honshu t

Trung Qu c b i m t eo bi n khá r ng kho ho ng cách t Kyushu(m t trong b n hòn o l n c a Nh n Tri u Tiên, qu c gia g n

Nh t nh t và ch u ng tr c ti p n ng 180km

Nh t B ã ti p nh n hóa c a Trung Qu c thông qua Tri u Tiên( c bi ch vi t c a Trung Qu c) [V

(2) Trung Qu i vua Hán Võ (140- c công nguyên) là

th i k toàn th nh, lãnh th c a h ã m r c lân c n, chung

truy n bá v vùng c i t o Tri u Tiên d n d n truy n bá

Trong s i Hán có ghi l i khá nhi u v s bang giao gi a

và nhà Hán thông qu ng c a L c Lãng(2)[Lê V n Quang 1993:15]

(3) Vào kho u th k III, theo truy n thuy t, có m t h c gi tên

nhi u k thu t phát tri n c a Trung Qu c t t, thu c da, làm

thu t và c cách tính th i gian, thiên v.v [Lê V n Quang 1993:16]

(5) Nh t ng c i ch là kh u ng ng thông tin truy n

L c Lãng (ti ng Tri u Tiên là Nang nang; ti ng Quan Tho i là: Lelang) là m t trong 4 qu n do nhà Hán l p ra trên ph n

c c i Tri u Tiên c vào kho ng n c công nguyên Vào nh -1945, các nhà

kh o c h c Nh t B ã khai qu ã tìm c nhi u d u v t c i nh ng y u t b a vùng này

Th i kì này c g i là th i kì v c Lãng n th k IV sau công nguyên

h ã chuy n kh u ng c c a Nh t( ,Yamatokotoba g i Hòa ngôn di p) sang Hán t (n i Tri ã chuy n âm c i Hòa ngôn

m t trong nh ng nguyên nhân d n s ti p xúc ngôn ng v i Trung

Qu c thông qua Tri u Tiên

(6) hóa Trung Qu c c du nh p vào Nh t B n b ng nhi u

ý ni m Ph t giáo Ph n l n nh ng h c gi u tiên t Trung Qu c, Tri n Nh t, th i Nara, là nh ng nhà tu hành

kho ng Tây l ch, Ph t giáo chính th c truy n Nh t t

n ng h u Và h ã dân c vua Nh t B n m ng Ph t b ng vàng, m t vài quy n Kinh(vi t b Hán), c l ng, chuông Vi c Ph t

(7) i Nh t có tính hi u k , óc c u ti n và ng s n sàng

h c h i, nghiên c ti p thu nh ng tinh hoa c gi i Chính

vì th mà c Thái T (1) v p chính ã c nhi u phái

lòng hi u th o c i v i cha m thông qua l D n d n khái ni m l

ã c m r ng, không ch nh ng nguyên t o lý thông th ng trong xã h i mà còn c bi u hi n c trong v , th gi i Các quan ni m

c o Kh ng th hi n rõ trong câu châm ngôn sau:

và ng n c : c ph i r p xu ng khi gió th i” [H u Ng c 1989: 68]

Cùng v i s truy n bá c o Kh ng thì sách v c a o Kh ng (vi t b ng ch Hán) c c du nh p vào Nh t B n ngày càng nhi

u thông qua ngã Tri u Tiên Vì l ch Hán ã du nh p vào Nh t B n và

tr thành ch c i Nh t có h c i Nh ã dùng l i ch này

chính th c, sáng t c, nghiên c u Nho gia, tri t lý Ph

t h c…

n d n hi ng ti p xúc ngôn ng Hán-Nh t Và c nh ng nguyên nhân này d n s

ng c a ch Hán i v i Nh t

1.1.2 K t qu c a quá trình ti p xúc

g i là jomon shiki( =th i Th (1) Dân t c Nh t th i này

B n-cách th c ch t dùng b ng, b ng thi c, cách th c làm

g m và ngh thu t canh nông, tr ng tr t, tôn giáo v.v - thì d ã

th i m t lu ng sinh khí m i vào c này

Cùng v i vi c truy n bá tôn giáo vào Nh t B o Ph o Kh ng v.v ) thì giáo lý Ph t giáo, và sách v c o Kh ng c à y u t quan

tr ng góp ph y vi c ti p nh n, h c, nghiên c u và s d ng ch Hán t i Nh t B n

Th nên, có th nói r ng ch vi t c a Nh t B n có ngu n g c t

ch Hán c a Trung Qu c S ng l n nh t c a ch i v i ch

(1)

Th i Jomon ( ) t n t i t kho ng thiên niên k th n thiên niên k th I c công nguyên G i là th ì

g m làm b t nung không có men, có hình dáng thô s c trang trí các tua hình dây th ng hay có in ình dây th ng xo n i Nh t sinh s ng b t m

y trong quá trình ti p xúc ngôn ng , Nh t B n ngoài vi c

ch u ng và ti p nh n ch vi t c a Trung Qu c, h còn thông qua

ki u ch vi t này sáng t o ra h th ng ch vi t riêng M t khác, thông qua

còn ti p thu c v m t c u trúc, ch chính tr , xã h i, tôn giáo,

h i h a, ki n trúc và c h th ng giáo d c quan l i v.v c a Trung Qu c

1.2 Ch Hán

Trung Qu c là t trong nh ng qu c gia khai hóa s m nh t, có n n

ch s lâu dài và c a theo nh i ã c ghi chép trong sách thì ch t ra theo l ng hình, ngh à theo hình

c u ch thu c v các l i ch ch s , hình thanh, h i ý, gi tá, chuy n chú(1)

t vài nét khái quát v m c Hán:

hóa trên ch ngh y t (giao ti p trên gi y) gi a các khu v c có

ng khác nhau trên lãnh th Trung Qu c hay các qu c gia ch u nh

Tuy r i h c ch Hán ph i m t nhi u th i gian(kho ng hai, ba

i nh c m t ch c a kho ng trên ba ngàn ch thông d ng

Nhân sinh quan c i Trung Qu c h u nh hi n

di n c a cá th Hình t ng cá th trong xã h i truy n th ng c a Trung

Qu c là không t n t i Trung Qu ng là không ph i

Th gi i quan c i Trung Qu c là h th ng nh ng nguyên t c,

m, ni m tin, khái ni m, bi ng v toàn b th gi i, bao g m:

nh ng s v t, hi ng, quy lu t chung c a th gi ng ho t

ng c i, m i trong xã h i nói i v i th c t i (nh m phát tri n sao cho t Và nh th hi n r t rõ nét qua

m t s ch Hán, ch ng h ch xuân c ghép b i tam , nhân

i hòa chung là m t); nhân i; nh t là ngày Ngoài ra, vì

(1)

Thiên T quái truy n vi t: có tr t sau m i có muôn v i Tr ng làm cho v n v ng thành [Doãn Chính 2003:321]

rang sau v mùa, nông dân t t p l i v o( h ình

ng

Th gi i quan chính là bi u hi n c a cách nhìn bao quát, toàn di i

v i th gi i bao g m c th gi i bên ngoài, c i và c m i quan h

- h o ( ) g m: ch n ( ng bên c nh ch t ( : con) nên có ngh i ph n mà có con là m u t t lành

Khi ch ph h phát sinh do s sinh ho t c ã t

n du m c và canh nông Ðàn ông v i th l c kh e m nh nên

N u có s khác bi t thì có ch là khác v m t hình th bên ngoài

c a ch , còn nh ng nguyên t n c u t o, phát tri n r nh hình c a

i Trung Qu ghi ti ng nói c a mình v n là th ch c

ng ch l t nhi u kho ng 8.000 ch khác nhau, và con s này v n ti p t phát tri n c a xã h i

[V.A.Pronnikov, I.D.Ladanov 1988:30]

a, t

Mu n ghi chép l i t t c nh u nói trên thì ch vi t ph i ngày càng

c phát tri n nhi n a Chính vì th ch Hán mu ng t n

Bi n pháp ch y u mà ch Hán d bám sát s phát tri n c a ngôn ng là t o thêm ch m i Các ch m

ng nhu c u ghi l i nh ng hình nh, ho ng n y sinh trong xã h i c a con

Ngoài ra, n i, th gi u x lý thông tin qua máy tính Nh ph c p máy tính và m ng internet, r ng kh p th gi i, vi c

h c và tham kh o ch Hán tr nên thu n ti n

c ì h l i vi t lên nh ng t t sét, t ng và trên g B t

c lo i ch vi t và cách vi u c i xu t hi i d ng

cách trình bày sao cho , hài hòa h Vì th cách vi t ch p i,

và d n d c nâng lên hàng ngh thu t, còn c g i là

i v i h chính là “linh h n c a m thu t”

ngoài thu t vi t ch p, i vi t còn g i g m tâm h n c a mình vào t nhi u Cái g i g có hoa tay

mà còn có 3 y u t tinh, khí, th n “Tinh” là tinh hoa, ngh thu m bút “Th n” là s nh p tâm vào con ch , là s hòa quy n gi a tâm h n c a

pháp Trung

M t là: bút pháp chép s c a các s gia c i Hai là : cách vi t ch Hán

[ Lê Anh Minh- http://vietsciences.org ]

Trung Qu c c phát tri n qua nhi i, cùng nhipháp gia tên tu i v i bút pháp bi n hoá, th n di l i nh ng b

: b u t i T n Th y Hoàng có th a

Tóm l i v Ðông, khi n môn t i

ng ngh n cách vi t ch Hán v c bi t g m có: bút

nên có h n, có s s ng và mang tính th m m cao Do v y, không

ch n là cách vi t ch p, mà còn là m t trong nh ng b môn ngh thu t r t trí tu và tao nhã c a Trung Qu c B môn ngh thu t này còn c ng

hi n cho nhân lo i m c bày t trí tu , tình c thông qua nh ng nét bút Chính vì th nó c nhi c trên th gi

chu ng c bi t là nó có s c ng m nh m n nhi u qu c gia trong cùng khu v t B n, Hàn Qu c, Vi t Nam… a, nó còn

t o ra m c ngo c l n t b c, thoát ra

kh i cái h n h u c a vai trò là ch vi t, phát tri n thành m t trong nh ng

ã góp ph n hình thành nên “thu t phong th y "

ng quan ni m r ng: “Nh t phúc, nhì ph n, tam phong th y, t

c, ng (th nh t là v n may, th hai là ph n s , th ba là phong th y,

Chính vì th mà phong th y trong tâm th c c i Trung Qu c có

m t vai trò vô cùng quan tr ng Do quan ni m i công xây d ng

m t ngôi nhà hay th m chí xây d ng m ph i quá c i ta luôn tính toán r t k , ch , ch ng, ch n gi , ch n ki n trúc, ch n v t trang trí sao cho phù h p v i cung m nh c a mình và c a c

không nh ng là ch mà còn cho nh i trú ng trong ngôi

c an lành, t i, tho i mái, giàu sang, phú quí

Trong ph n này chúng tôi không nghiên c u sâu v ngu n g c c a s hình thành thu t phong th y c ng ng c a phong th y

i s ng c i Chúng tôi ch trình bày khái quát nh ng hi u

bi t c a mình v m i liên quan gi a thu t phong th y v u

phong th y Vì v Hán là nh c t o ra t th c ti n c a

trong ngh nghi ng h c v n và không có quý nhân phù

tr N u l i vào m t n m phía trên ch ) thì gia ch s

kh v ng hôn nhân và ti n b c

(2) Hình dáng c a ngôi nhà có quan h lành d v i trú ng

“Nhà làm hình ch kim b ng, phú quý con trai cùng thu n l i”

t con cháu s giàu sang phú quý

Ngoài ra sau khi xây d ng n i ta r t kiêng k hình dáng bên ngoài c a ngôi nhà có hình ch ), hay ch t( ) Vì nhà có hình dáng nh y th nh t là không có th m m , th i trú ng

s không c m th y an toàn

(3) Ngoài vi c bi u hi n cát hung thông qua hình dáng ngôi nhà, v

t Hán còn th hi n v n may, r i thông qua hình dáng v trí xung quanh ngôi nhà:

Trong cu c s i Trung Qu c ng treo ch “nh n” trong

Chính vì ý ngh a ch "nh n" th nên ng

d y con cháu r t nhi u u h u ích xung quanh ch nh n này

Ngoài ra, trong kinh doanh “ch tín” c coi là chi c và

c nói là “có tín”, ngh à h y v l i nói, vi c làm, và cam k t

c l i n coi là “m t tín” thì s b y ra ngoài h th ng kinh doanh, th m chí còn b tr ng ph t nghiêm kh c Cho nên “ch

ôi v i danh d , mà danh d là s b m cho s nghi p Tuy r ng

“ch tín” c t hàng u trong Ng ng(nhân, ngh l , trí, tín) i v i i Trung Qu c m r ng n u thi u “tín”

là k quân t i

mình: u r t quan tr ng trong kinh doanh là ph i trung tín

Trung Qu c không ai không m t l n rèn bút vi t "ch tâm"

trí nhà mình b ng các lo i gi y màu, nh Nh ng mi ng gi y xinh

c c t hình nh ng bông hoa, hình con v t, hình ng i, hình

Hình 2.11: Ch an Hình 2.12: Ch c

Hình 2.11: Ch tâm

Ngh thu t ki n trúc Trung Qu c t n n t ng b i tri t lý v v , phong th y và nhân sinh, trong m i công trình xây d n,

n mi u m , c u c ng v.v ) ph i hài hòa v i thiên nhiên

i xây d ng luôn luôn ph i n m l y cái hình th toàn c nh c t:

s hi n di n c a b t k ao h , khe su u dáng và s ng c a các loài th o m ã c nghiên c u r i b trí vi c xây d ng cho th t hòa h p v i t nhiên Chính vì th hình dáng c a ch Hán c

c ng d ng vào trong n ki n trúc c a Trung Qu c ình làng, chùa chi n, mi u Thành hoàng theo phong t ng trong xã h i Trung Qu c c i Vì v ng

M t b ng nhà, ình, chùa ng có th có ki u ki n trúc theo hình

Hình ch nh t( ) hay còn g i là ch nh t n m, g m m t n p nhà

ng là 3, 5 hay 7 gian

cách nhau m t kh ang sân h p

Hình ch tam( ) g m ba n p nhà song song, cùng n m trên

m t tr i x ng

qu c( ) ch ng h n nh ng, nhân v t

g c Tri u Châu xây d ng kho (t i Vi t Nam), ki

t Trung Qu c hình ch “kh u” ( )v i gi a là “gi ng tr i” thiên t

Hình 2.16: M t b ng chùa ch inh Hình 2.15 : M t b ng chùa ch công

Hay là c Ki n Nguy n Ki m qu n Phú Nhu n, do nhóm

c Ki n Phú Nhu n xây d ng vào kho ng cu i th k 19

N m gi a khuôn viên r ng thoáng có cây xanh t t Mang ki c bi t Trung Qu c hình ch kh u( )khép kín quanh m t sân nh bên trong, c ng

r ng li ng

Chùa Bà Thiên H u ng Nguy n Trãi, qu n 5 c xây d ng

c c chung hình ch kh u( ) hay ch qu c( ), và t t c v t li u s d ng trong ngh thu c và trang trí u c mang t Trung Qu c sang

Ngoài ra Trung Qu c, còn có cây c u hình ch th p( )

lo i cây c u r t hi m th y và là báu v t trong nh ng cây c u c Trung

Qu c xây t th i B c Ng y (386-534 Công nguyên) Tên g i là Phi

bi u ý nên nó còn i Trung Qu c ng d ng trong vi c bói toán

n m nh c i thông qua di n m o bên ngoài

Khi nh n xét t ng quan v c p chân mày thì có câu: “Chân mày hình

i mác ( )” là ng i có tính cách s m o hi m

Ho c là: i nào mày m ng ngang,

Hình nh Nh t ( ), có gan có tài”

( ) treo hay là vòng cung Còn “mi t ( )” là

cách ghép các b , cách b trí các b , các ph n c a ch n

t t chính là s v n d ng phân tích ch Hán m t cách linh ho t sáng t n a, nó không ch d ng l i hình th c phân tích ch Hán

tu y thú v , h p d n ò ch dân gian c a Trung Qu c

Cô i nón ch ai Hay cô yên ph ng hoài th cô ( h an )

M t khác thông qua chi t t , các nhà bói toán có th c v n

Càn Long xem chi t t :

p trung bàn b c, th y l bèn h i ra m i bi t h xem chi t t Ông v n không thích bói toán, th y trong kinh thành l i có

i xem chi t t nên ngh ng ph i cho lão th y bói này m t

tr n ra cáo th d p nh ng trò mê tín d i ông r

c m t th y chi t t Không nói gì ông ch c m que v ch

xu t m t v ch r i b o th y chi t t xem Th y chi t t v a nhìn xu ng

ã run l p c p, ng i toát m hôi qu ngay xu t mi ng hô v n tu Vua Càn Long gi t mình, li n h i sao l i nói th Th y chi t t : nét mà Ngài v ch xu t kia ch ng ph i là ch NH T ( ) Ch NH T l i

th khác Chi t t trong ch Hán không ch chi t v m t hình th

ch mà còn liên h v i c n âm và ngh m t hình th , chi t

t d a trên nguyên t c phân ch Hán ra các b ph n c u thành c a ch V

m t âm, chi t t s d ng các tri th c mang tính ng âm h c V m t nghchi t t d a vào b n ch t bi u ý c a ch Hán

T CH N KANJI

2.1 Khái quát

Ch Kanji c a Nh t B n ti n thân v n là ch i Hán sáng t o ra

thu c sông Hoàng Hà và sông V Bu i ban u, ch Hán ch dùng

ghi l i các huy n tho i

Oa ) n ti p theo, ch Hán còn là công c ghi l i nh ng bàn lu n

ng c a n Hán, ch Hán ã d n d n lan t a ra toàn vùng Vào

t Vi t và ti a v phía

r i xâm nh p vào Vi t Nam Bên c nh cu i th k IV, ch Hán

Nh t B ã ti p xúc v i ch Hán ngay t th k I [V u Ngh (d ch

gi )1991:81]

nh p vào ti ng Nh t chính th c t th k VI [V.A.Pronnikov, I.D.Ladanov

1988:17]

Song c n là: kho ng th k IV V i Nh t B n ã ti p xúc v c, ãi t i th k th VIII m i chính th c

ti p nh n ch Hán c Siêu 1982:81]

y quá trình du nh p Hán t vào Nh t B n th c s kh m

là khi nào? Và b ng nh ng hình th

ã trình bày ph n trên v v ti p xúc ngôn ng H

án-Nh t, Nh t B c láng gi ng c a Trung Qu c nên trong th i c i

ã có nhi u m i quan h v i Trung Qu c

ãi n th k IV và V thì ch Hán m i th c s du nh p r ng rãi vào

ch vi t riêng Và có th nói vi c truy n bá Ph c bi t là kinh Ph ã

t o ra nhu c u tìm hi u, lý gi i nh ng giáo lý càng tr nên c p thi , nên

ti p thông qua các s này n Trung Qu c, n nhi

c truy n t i Nh t B n thông qua Tri u Tiên(th k th III) Các s

th k VII ng lên thay th nhà Tùy Trung Nguyên Sau khi h c

t p thành công, m t s i còn l i tri ình nhà làm quan,

g ph n l ã v Nh t r i tích c c truy a tri i nhà

ng [V

y, Hán du nh p vào Nh t cho dù b ng con nh ng con

ng tr c ti p ho c gián ti p(con ng kh u ng ng sách v hay là d ng phiên âm theo t m u), thì c u h t s c m nh m và b n b Cùng v i s a th i gian, Nh t B n t m

i Nh t

D ng ch i Nh t sáng t o t ch vi t ti ng

Nh t là ch Manyogana( c s d ng t gi a th k th VII

Ch vi t này t công c ghi âm m t s t ng trong ti ng Nh t,

ch không nh m di t ng ngh Trong quá trình s d ng ch Hán,

i Nh t B n ã t o ra h th ng ch Hiragana và Katakana (th k XIII,

th i Heian ) d a trên s gi n hóa các nét c Hán Ch Hiragana và ch c hình thành giúp cho vi c ghi chép m t

h p v i ngôn ng c i Nh V bi u th nh ng s v t

th k i Nh t B ã sáng t o ra Waji ( )hay còn g i là Kokuji(), ph n l n b ph n ch Waji này c t o thành do k t h p ý ngh a hai ch Hán

u ã c Nh t áp d ng

Ví d : ph n âm thanh c a ch c gi l ghi chép ti ng

Nh t: trong tác ph m Kokuji và Manyoshu th k th c s d ng cách phát âm c a mi n Nam Trung Qu c th k th V và th VI Ho c là m t s

t trong tác ph m Nihon shoki cách phát âm c a mi n B c Trung Qu c th

c h ti p nh n Tuy nhiên, trong quá trình dùng ch ghi chép

ti ng Nh t thì ã phát sinh ra nhi u ch không phù h p m không phù

h khác bi t v h th ng âm thanh, t v ng và c u trúc ng pháp

gi a ti ng Nh t và ti ng Hán Chính vì th , ch Hán có th chuy n hoá thành ch vi t c a Nh t, bu c ng i Nh t ph i sáng t o thêm m t lo i ký

hi c bi cho phù h p v i ti ng Nh t

H th ng ký hi c bi i Nh t sáng t ghi chép

Ka( ) có ngh à gi i là gi hi u mà ngh à gi n; na( ) có ngh à danh hi u( ch Hán)

nhi u trong t p hòa ca c t c a Nh t B n có t a là Manyogana(1)

i Nh t dùng lo i ch Manyogana s d ng ch Hán cho các giá tr

ng âm h c c a h Cách th c s d n âm( :shakuon)

S d ng toàn b ch Hán: ( ,i), ( , ro), ( , ha)

S d ng m t ph n ch Hán: ( , a), ( , ra), ( , te)

Ví d : bi n ti ng Nh t phát âm là UMI, hai âm ti t N u ghi theo ki u kunyomi( ) thì v n là Manyogana thì vi t là

Ho c là, ti ng Nh c là AME, n u ghi theo ki u kunyomi thì vi t là ,

(1) Tác ph m V n di p t c biên so n vào kho ng gi a th k th 8 bao g m kho ng 4500 câu ca, toàn b

i v i m t ch Hán ghi hai âm ti t ti ng Nh t: ( , ari= con

ki n), ( , maku = cu n), ( , kamo = con m ng bi n)

i v i m t ch Hán ghi ba âm ti t ti ng Nh t: ( ,ikari= gi n,

Tuy nhiên, Manyogana không ph i là h th mang ý ngh

th c s , vì nó thi u tính khoa h c và không có h th ng Th m t

s t v ng s d ng hình th c Manyogana n t n ngày nay v n còn t n t i, bao g m luôn c t n, ví d (kurabu=câu l c b ), ho c là

cà phê), hay là (sayonara= t m bi t) Ngoài ra Manyogana v n còn xu t hi n trong tên h c i Nh c

bi t là vùng Kyushu( ) u quan tr ng là nó l i là ng n ngu n c a

và ch Katakana

y, tuy Manyogana i là h th ng ch vi t hoàn ch nh