Văn học Đông Âu Nga Tính cách Nga trong truyện ngắn Số phận con người của M.Sholokhov Văn học Nga có phong cách riêng biệt, khác lạ, đặc biệt, tư tưởng dân chủ bộc lộ trong văn học mạnh mẽ đến mức tạo ra nhu cầu đòi hỏi tư tưởng xã hội chủ nghĩa như một qui luật tất yếu. Và đến với văn học hiện thực Nga thế kỷ XIX là một trong những nền văn học phong phú và tiên tiến của nhân loại, đạt những thành tựu rực rỡ nhất trong lịch sử phát triển nghệ thuật thế giới cho tới bây giờ. Văn học hiện thực Nga ra đời trong cuộc đấu tranh lâu dài, gay gắt của nhân dân Nga chống lại chế độ nông nô chuyên chế tàn bạo, phản động của Nga hoàng. Trào lưu Văn học Hiện thực Xã hội chủ nghĩa khởi nguồn từ đất nước Xô Viết lan dần sang các nước khác theo nhịp sóng phong trào giải phóng dân tộc, đã tạo nên một trào lưu văn học rộng lớn mang tính quốc tế. Chỉ trong vòng năm thập kỷ kể từ khi ra đời, văn học Xô Viết đã góp phần biến đổi hẳn văn học thế giới đương đại cả về nội dung và hình thức. Con người lao động chân chính có ý thức về mình, về vai trò và khả năng làm chủ lịch sử, đã và đang chiếm vị trí trung tâm của văn học đương đại và đẩy lùi dần về phía sau các loại nhân vật “con người xa lạ” vị kỷ, cô đơn, chán đời... của văn học tư sản hiện đại. Trên bầu trời văn học Liên Xô những năm đầu thế kỉ XX, Sholokhov là cái tên mà mọi người không thể không nhắc đến bởi ông được xem là một trong những bậc văn hào vĩ đại nhất của xứ sở bạch dương lúc bấy giờ và truyện ngắn Số phận con người của M.A.Solokhov là một tác phẩm đã trở thành một sự kiện làm rung chuyển văn đàn Xô Viết.
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRẦN THỊ HOÀI THƯƠNG
TÍNH CÁCH NGA TRONG TRUYỆN NGẮN
SỐ PHẬN CON NGƯỜI CỦA M SHOLOKHOV
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
Trang 2Đà Nẵng, tháng 5 năm 2021 ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRẦN THỊ HOÀI THƯƠNG
TÍNH CÁCH NGA TRONG TRUYỆN NGẮN
SỐ PHẬN CON NGƯỜI CỦA M SHOLOKHOV
Chuyên ngành: Cử nhân Văn học Môn học: Văn học Đông Âu – Nga
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
Người hướng dẫn khoa học:
T.s Vũ Thường Linh
Trang 3Đà Nẵng, tháng 5 năm 2021
MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 4
B NỘI DUNG CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT NỀN VĂN HỌC NGA VÀ TÁC GIA M SOLOKHOV 5
1.1 Khái quát nền văn học Nga – Xô Viết TK XIX-XX 5
1.2 Tác giả M Solokhov 7
1.2.1 Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác 7
1.2.2 Tác phẩm “Số phận con người” 8
CHƯƠNG 2 9
TÍNH CÁCH CON NGƯỜI NGA THỂ HIỆN QUA CHIẾN TRANH VÀ CON NGƯỜI TRONG SỐ PHẬN CON NGƯỜI CỦA M SOLOKHOV 9
2.1 Chiến tranh và số phận con người 9
2.1.1 Số phận của người lính Xô-kô-lốp 9
2.1.2 Số phận của cậu bé Va-ni-a 11
2.2 Giá trị nội dung và nghệ thuật 12
2.2.1 Về nội dung 12
2.2.2 Về nghệ thuật 13
KẾT LUẬN 15
Trang 4A MỞ ĐẦU
Văn học Nga có phong cách riêng biệt, khác lạ, đặc biệt, tư tưởng dân chủ bộc
lộ trong văn học mạnh mẽ đến mức tạo ra nhu cầu đòi hỏi tư tưởng xã hội chủ nghĩa như một qui luật tất yếu Và đến với văn học hiện thực Nga thế kỷ XIX là một trong những nền văn học phong phú và tiên tiến của nhân loại, đạt những thành tựu rực rỡ nhất trong lịch sử phát triển nghệ thuật thế giới cho tới bây giờ Văn học hiện thực Nga
ra đời trong cuộc đấu tranh lâu dài, gay gắt của nhân dân Nga chống lại chế độ nông
nô chuyên chế tàn bạo, phản động của Nga hoàng Trào lưu Văn học Hiện thực Xã hội chủ nghĩa khởi nguồn từ đất nước Xô Viết lan dần sang các nước khác theo nhịp sóng phong trào giải phóng dân tộc, đã tạo nên một trào lưu văn học rộng lớn mang tính quốc tế Chỉ trong vòng năm thập kỷ kể từ khi ra đời, văn học Xô Viết đã góp phần biến đổi hẳn văn học thế giới đương đại cả về nội dung và hình thức Con người lao động chân chính có ý thức về mình, về vai trò và khả năng làm chủ lịch sử, đã và đang chiếm vị trí trung tâm của văn học đương đại và đẩy lùi dần về phía sau các loại nhân vật “con người xa lạ” vị kỷ, cô đơn, chán đời của văn học tư sản hiện đại Trên bầu trời văn học Liên Xô những năm đầu thế kỉ XX, Sholokhov là cái tên mà mọi người không thể không nhắc đến bởi ông được xem là một trong những bậc văn hào vĩ đại
nhất của xứ sở bạch dương lúc bấy giờ Truyện ngắn Số phận con người của
M.A.Solokhov được đăng lần đầu tiên trên báo Sự thật số ra ngày 31 tháng 12 năm
1956 và khi xuất hiện, nó đã trở thành một sự kiện làm rung chuyển văn đàn Xô Viết
Trang 5B NỘI DUNG CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT NỀN VĂN HỌC NGA VÀ TÁC GIA M SOLOKHOV 1.1 Khái quát nền văn học Nga – Xô Viết TK XIX-XX
Văn học Nga cuối thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX có nhiều sự chuyển biến trong bối cảnh nước Nga xảy ra nhiều biến động: nạn đói, chiến tranh, sự thống trị tàn bạo của Nga hoàng… Trên mọi miền đất nước, các cuộc cách mạng liên tiếp nổ ra Cuộc cách mạng Tháng Mười thành công đã đưa nước Nga bước sang một kỷ nguyên mới: nhà nước Xô Viết ra đời, nhân dân tự mình làm chủ đất nước Quả thực, giao thời giữa hai thế kỷ của Nga đã gặp rất nhiều sóng gió Sống trong không khí sục sôi của thời đại, những người nghệ sĩ đã trở thành “người thư kí trung thành của thời đại” Bên cạnh đó, những khuynh hướng mới của nền văn học cũng bắt đầu có sự chuyển đổi rõ rệt Vào những năm 90 của thế kỷ XIX, văn học Nga trở thành nơi giao tranh của các
hệ thống tư duy nghệ thuật Văn học hiện thực Nga, thế kỷ XIX là một trong những nền văn học phong phú và tiên tiến của nhân loại, đạt được những thành tựu rực rỡ nhất trong lịch sử phát triển nghệ thuật thế giới cho đến ngày nay Văn học hiện thực Nga ra đời trong cuộc đấu tranh lâu dài, gay gắt của nhân dân Nga chống lại chế độ nông nô chuyên chế tàn bạo và phản động của Nga hoàng Nhân dân Nga tự hào về văn đàn lớn lao bao gồm các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng thế giới như Puskin, Lermontov, Exinhin, Gogol, Gonsarov, Dostoievski, Turgeniev, Niercrasov, Sekhov, và Lev Tolstoi cùng với các nhà phê bình và mỹ học dân chủ lỗi lạc như Gersen, Bielinski, Sernưsevski, Dobroliubov
M Gorki đã từng nhận xét: “trong lịch sử phát triển của nền văn học châu Âu, nền văn học trẻ tuổi của chúng ta là một hiện tượng kì lạ, tôi sẽ không phóng đại sự thật khi nói rằng không có một nền văn học phương Tây nào ra đời với một khí thế mạnh mẽ, với một tốc độ thần kì trong một ánh hào quang rực rỡ của tài năng như nền văn học của ta Ở châu Âu không có ai sáng tác được những cuốn sách lớn được cả thế giới hâm mộ như thế, và không có ai sáng tạo được cái đẹp thần diệu như vậy trong một hoàn cảnh gian nan không sao tả xiết” Trong mỗi giai đoạn lịch sử, nhân dân Nga lại có những đại biểu nghệ thuật của mình Giai đoạn “quý tộc” có các nhà thơ Tháng Chạp, có Puskin “người ca sĩ của tự do” Giai đoạn “trí thức bình dân” có mỹ học, phê bình, văn học dân chủ cách mạng, có nhà thơ chiến sĩ Nhecrasov Giai đoạn “vô sản”
có Gorki “chim báo bão” của cách mạng Văn học Nga chính là “tấm gương phản chiếu cách mạng Nga, phục vụ trực tiếp những nhiệm vụ lịch sử của từng giai đoạn” Khác với mọi nơi, văn học ở nước Nga có một vai trò đặc biệt trong cuộc đấu tranh của nhân dân chống lại ách thống trị nặng nề Các nhà văn Nga vô cùng cần thiết cho nhân dân vì chính họ làm nhiệm vụ thức tỉnh nhân dân chống lại ách thống trị nặng nề Các nhà văn Nga vô cùng cần thiết cho nhân dân vì chính họ đã làm nhiệm vụ thức tỉnh nhân dân đứng lên đòi quyền sống, quyền tự do dân chủ Nhà văn lên tiếng tố giác cái xấu, cái ác, phê phán những hiện tượng tiêu cực trong cuộc sống và đề xướng, cổ
Trang 6vũ cho những lý tưởng đẹp đẽ, những khát vọng cao quý trong cuộc sống mà mọi người cần hướng tới “Nghệ thuật vị nhân sinh” tràn đầy sức sống dồi dào, đã thắng
“nghệ thuật vị nghệ thuật” Dòng văn học tiến bộ luôn luôn là dòng chủ lưu Văn học Nga từ rất sớm đã trở thành sự nghiệp của toàn dân tộc, gắn bó với vận mệnh của đất nước, với phong trào quần chúng, có tác dụng giáo dục tinh thần, đạo đức thẩm mỹ cho xã hội; lý giải, nhận thức những quy luật của cuộc sống, của lịch sử, tham gia giải quyết những vấn đề của thời đại và dự báo tương lai
Bước vào thế kỷ XX, trung tâm cách mạng thế giới đã chuyển từ Tây Âu sang nước Nga.Từ đây nhân loại bước vào một thời đại mới như Lenin từng xác định là
“thời đại rung chuyển vũ bão, thời đại đấu tranh giai cấp hết sức gay gắt, thời đại nội chiến, thời đại cách mạng và phản cách mạng” Chỉ trong vòng hơn 10 năm đầu của thế kỷ, nước Nga đã trải qua hai cuộc cách mạng (1905 và1917) làm chấn động cả thế giới Chế độ quân chủ chuyên chế phản động của Nga hoàn mục nát từ bên trong đã không đứng vững được trước cao trào đấu tranh cách mạng của nhân dân do Đảng của Lenin lãnh đạo, và cuối cùng nó đã sụp đổ hoàn toàn vào tháng Mười 1917
Từ năm 1905, Lenin đã đặt vấn đề: giai cấp vô sản cách mạng phải xây dựng nền văn học của mình, nhằm phục vụ lợi ích cao cả của nhân dân lao động, đồng thời Người cũng đề xuất nguyên lý và nhiệm vụ của nền văn học đó Đến cuối năm 1917 khi cách mạng đã thành công bước đầu, giai cấp vô sản và nhân dân lao động đã giành được chính quyền thì mới nảy sinh cơ sở và điều kiện lịch sử cụ thể để xây dựng nền văn học mới theo những nguyên lý đã đề ra: nền văn học vô sản cách mạng xã hội chủ nghĩa, gọi tắt là Văn Học Xô Viết (gồm văn học Nga và các nước khác trong Liên bang) Cùng với thời gian và sự nỗ lực tìm tòi sáng tạo, đi đôi với đấu tranh chống lại những quan điểm tư tưởng đối lập, thù nghịch, những người cầm bút Xô Viết dần dần nhận thức đầy đủ, đúng đắn và sâu sắc hơn về cách mạng, về chế độ mới và nền văn học này, ngày càng tập hợp đông đảo dưới ngọn cờ cách mạng Đại Hội Nhà Văn Liên
Xô lần thứ nhất (1934) đã đánh dấu sự lớn mạnh, trưởng thành của nền văn học Xô Viết đa dân tộc Chưa có một nền văn học nào trên thế giới phát triển và trưởng thành nhanh chóng đến thế Trong vòng chưa đầy hai thập kỷ từ khi ra đời, nền văn học này
đã có những tác phẩm đồ sộ được cả thế giới công nhận trong đó có giải thưởng Nobel
văn học cho tiểu thuyết Sông Đông êm đềm Trong Đại Hội Nhà Văn Liên Xô 1934,
M.Gorki đã đọc báo cáo nhấn mạnh: “không nên quên rằng nền văn học tư sản Nga phải cần đến gần một trăm năm, kể từ cuối thế kỷ XVIII mới gây được cho mình một
uy tín lớn trong cuộc sống và có ảnh hưởng nhất định đối với nó (văn học Xô Viết) Nền văn học Xô Viết chỉ sau mười lăm năm đã có được một ảnh hưởng như vậy”
Cuộc chiến tranh chống phát xít, bảo vệ Tổ quốc XHCN là một thử thách lịch
sử nặng nề và vinh quang đối với chế độ Xô Viết nói chung và văn học Xô Viết nói riêng Bước vào cuộc chiến tranh, khoảng chín nghìn văn nghệ sĩ Xô Viết đã tình nguyện ra mặt trận với những cương vị, nhiệm vụ khác nhau Đến khi chiến tranh kết thúc, một phần ba số văn nghệ sĩ ấy đã vĩnh viễn nằm lại ở chiến trường Các nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ A.Tonstoi, M.Solokhov, Simonov đã ngày đêm sát cánh cùng các chiến sĩ Hồng quân và dân quân du kích, chiến đấu bằng súng đạn và bằng tác phẩm
Trang 7nghệ thuật của mình Nhiều nhà văn viết được nhiều tác phẩm xuất sắc, phản ánh kịp thời cuộc sống và chiến đấu gian khổ, ác liệt và anh hùng của chiến sĩ Hồng quân ngoài mặt trận, được dân chúng và binh sĩ nhiệt liệt đón nhận
Những bài ký của I Evenbua, B Polevoi, thơ và kịch của Ximonov, truyện ngắn và ký của A.Tonstoi, M Solokhov, truyện thiếu nhi của A Gaida Sau chiến tranh, cuộc chiến đấu chống phát xít vẫn còn là nguồn đề tài và cảm hứng mạnh mẽ cho sáng tạo nghệ thuật của nhà văn Xô Viết suốt nhiều thập kỷ, góp phần làm cho văn học Xô Viết đạt thêm nhiều thành tựu mới
Thế hệ mới đi theo khuynh hướng hiện thực chủ nghĩa sẽ khó có ai có thể vượt qua nổi cái bóng của cây đại thụ như: Dostoyevskiy, Tolstoy, Chekhov…Vì vậy, họ buộc phải tìm cho mình một lối đi mới với một phong cách mới Cuộc rượt đuổi của nhiều tài năng mới với nhiều trường phái khác nhau đã cho ra đời một nền văn học Nga mới với tên gọi “Thế kỷ bạc” Giới học thuật nghiên cứu văn học Nga đã dùng tên gọi giai đoạn văn học sau thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX và để phân biệt với giai đoạn văn học trước đó với tên gọi “Thế kỷ vàng” Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng, tên gọi
“Thế kỷ bạc” là sự phản ánh về một giai đoạn nền văn học đã bị đánh giá thấp, không được nhận định đúng trước đó
Vấn đề then chốt nhất của văn học thời kỳ này, đó là sự trỗi dậy và giải quyết vấn đề cái tôi cá nhân Cùng với các khuynh hướng tiêu biểu như: tân hiện thực, tân lãng mạn, hiện đại chủ nghĩa…các tác giả đã có những lối đi riêng và tạo nên dấu ấn cho riêng mình như: I.Bunin, A.Blok, V.Mayacovsky, A.Akhmatova, S.Esenin…
1.2 Tác giả M Solokhov
1.2.1 Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác
M Solokhov là một trong những nhà văn lớn nhất của nền văn học Xô Viết, với những tác phẩm đặc sắc mang tính sử thi về đất và người Cazac vùng sông Đông quả cảm Tiểu thuyết 4 tập Sông Đông êm đềm và truyện ngắn Số phận con người là những kiệt tác kinh điển của văn chương Nga và thế giới thế kỉ XX
Mikhail Alecxandrovich Solokhov sinh tại vùng sông Đông ở miền Nam nước Nga trong một gia đình nông dân, mẹ là người Ucraina, vốn mù chữ nhưng đã tự học
để viết thư khi con trai đi học ở tỉnh khác Từ tuổi thiếu niên M Solokhov đã chứng kiến và trực tiếp tham gia (năm 1918 ông làm việc trong Đội vũ trang trưng thu lương thực) vào những sự kiện bi thảm của cuộc chiến giữa Hồng quân và Bạch vệ, đặc biệt
là cuộc nổi dậy của những người Cazac vùng Thượng Sông Đông đòi quyền tự trị
Sau nội chiến M Solokhov tới Moxcva, vừa làm công nhân bốc vác, nhân viên
kế toán vừa tham gia nhóm văn học Cận vệ trẻ (Молодая Гвардия) và đăng tiểu phẩm văn học đầu tiên trên tờ báo Sự thật Thanh niên (Комсомольская Правда) Năm 1926 ông xuất bản cuốn sách đầu tiên Truyện Sông Đông - tập truyện ngắn viết về cuộc nội chiến đẫm máu ở quê ông Khác với các nhà văn cùng thời, M Solokhov không lãng mạn hóa cuộc đấu tranh, không ca ngợi "nơớc Nga được rửa bằng máu", mà đưa vào văn học những bức tranh hiện thực tàn nhẫn, trần trụi của cuộc sống
Trang 8Cũng từ đó M Solokhov trở về sống ở làng quê cho tới tận cuối đời và bắt đầu
sáng tác bộ tiểu thuyết đồ sộ Sông Đông êm đềm (1926-1940; tập 1 và 2 in năm
1928-1929, tập 3 in năm 1932-1933, tập 4 in năm 1937-1940) Đây là một trong những tác phẩm lớn nhất của nền văn học Xô Viết, một thiên sử thi về Thế chiến I, cách mạng, nội chiến diễn ra trên mảnh đất Nga Nhơng thành công chính của M Solokhov không phải ở sự mô tả hoành tráng các sự kiện lịch sử, mà ở những số phận con người được khắc họa: Sông Đông êm đềm chứng minh rằng cá nhân chưa biến mất khỏi văn học,
số phận nhân vật chính Grigori Melekhov phản ánh bi kịch toàn dân trong bước ngoặt
dữ dội của lịch sử
Đầu những năm 1930, trong bối cảnh công cuộc tập thể hóa nông thôn, M Solokhov tạm ngừng Sông Đông êm đềm để viết bộ tiểu thuyết lớn thứ hai của ông Đất vỡ hoang, tập 1 được đăng tải từng phần từ năm 1932, còn tập 2 phải gần 30 năm sau mới hoàn thành Trong Thế chiến II, M Solokhov là phóng viên mặt trận của báo
Sự thật (Правда) Tháng 6 năm 1942, một năm sau khi phát xít Đức tấn công Liên Xô,
M Solokhov viết Khoa học căm thù kêu gọi “mang căm thù trên đầu lưỡi lê” giết giặc
Năm 1943 ông đăng tải trên báo Sự thật cuốn tiểu thuyết thứ ba Họ đã chiến đấu vì Tổ Quốc nói về cuộc sống khắc nghiệt của những người lính trong chiến hào, nhưng tác phẩm đến cuối đời Sholokhov vẫn chưa được hoàn thành Trong số báo Sự thật cuối cùng của năm 1956 xuất hiện truyện ngắn kiệt tác của M Solokhov Số phận con người nói về số phận và chủ nghĩa anh hùng của người lính Nga bình dị
Năm 1955, cả Liên Xô kỉ niệm 50 năm ngày sinh M Solokhov, ông được nhận Huân chương Lênin đầu tiên (về sau ông còn được nhận hai lần nữa); năm 1956 ông phát biểu tại Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô lần thứ XX; năm 1959 ông tháp tùng Tổng Bí thư Khrusov trong các chuyến đi nơớc ngoài ở Châu Âu và Mỹ; năm 1961 ông trở thành ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô; ông là viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô, Anh hùng Lao động Liên Xô Năm 60 tuổi, M Solokhov
là nhà văn Nga thứ ba nhận giải Nobel Văn học vì những tác phẩm mang tính sử thi về vùng Cazac sông Đông Từ cuối những năm 1950 ông viết rất ít
M Solokhov được coi là niềm tự hào, là một trong những nhà văn lớn nhất của văn học Xô Viết, nhưng cuộc đời ông gặp không ít gian nan Cả Sông Đông êm đềm lẫn Đất vỡ hoang ngay từ khi ra đời đã bị phê phán nặng nề từ phía giới phê bình chính thống vì “thiếu lập trường vô sản, ca ngợi Bạch vệ, culắc” Trong những năm 1930 bản thân ông suýt bị bắt và buộc tội phản động M Solokhov còn bị lên án đạo văn với tiểu thuyết Sông Đông êm đềm - nghi án kéo dài hơn nửa thế kỉ, đầu tiên do những nhà văn
vô sản khởi xướng, đến những năm 1970 được một số nhà nghiên cứu khác tiếp tục (ý kiến của họ được một nhà văn Nga đoạt giải Nobel khác là Solzhenitsyn ủng hộ) Tuy nhiên cho đến nay chưa ai tìm ra chứng cứ thuyết phục về việc đó
Sự nghiệp văn chương của Solokhov bắt đầu bằng các vở kịch tuyên truyền cách mạng Solokhov rất say sưa với nhiệm vụ mới này Sáng tác của ông tuy tính nghệ thuật chưa cao nhưng đã thu hút được sự đồng tình của quần chúng Kể từ đó, Solokhov quyết tâm trở thành nhà văn và thử sức với loại hình văn xuôi hư cấu ngắn Ông muốn tái hiện lại bức tranh xã hội sống động của thời đại mình Sau nhiều vật lộn
Trang 9gian nan với thế giới ngôn từ, một vài kí sự và truyện ngắn của Solokhov được in trên các tạp chí của Matxcova
Solokhov đã giành được giải thưởng Lenin giải thưởng cao nhất dành cho lĩnh vực văn học nghệ thuật của Xô – Viết Hòa bình lập lại, Solokhov viết truyện ngắn bất
hủ Số phận con người, đăng trên báo Sự Thật số ra ngày 31 tháng 12 năm 1956 và
ngày 1 tháng 1 năm 1957 Sau khi được công bố, tác phẩm đã nhanh chóng trở thành một hiện tượng văn học của nền văn học Xô – Viết cũng như nền văn học thế giới lúc bấy giờ
Ngày 21 tháng 2 năm 1984, Solokhov qua đời tại quê nhà, bên dòng sông Đông Ông
là một trong những tấm gương lao động vĩ đại, là hiện thân cho ý chí vươn lên của những nhà văn chân đất Ngoài việc là một nhà văn lớn, năm 1937, M.A.Solokhov còn được bầu vào Xô – Viết tối cao Liên Xô Năm 1939, ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn Lâm Khoa Học Xô – Viết và thời gian sau đó là Phó chủ tịch Hội nhà văn Xô – Viết
1.2.2 Tác phẩm “Số phận con người”
Truyện ngắn Số phận con người là một trong những tác phẩm đầu tiên của nền
văn học Xô – Viết dám nhìn thẳng và tái hiện thành công nỗi đau của con người thời hậu chiến vì những mất mát do chiến tranh phát xít gây ra Tác phẩm được xem là khúc tráng ca bi thương của cuộc sống người dân sau chiến tranh Và đó cũng là lời cảnh báo, lên án sâu sắc về tác hại của chiến tranh mà bọn phát xít đã gây ra cho nhân dân vô tội
Tác phẩm ra đời khi người dân Xô – Viết bắt tay vào hàn gắn những vết thương do chiến tranh gây ra, đồng thời tiếp tục công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội Song không phải vết thương nào cũng có thể hàn gắn ngay được Để xây dựng cuộc sống mới, bao người dân Liên Xô đã âm thầm chịu đựng, vượt lên những tổn thất đau thương do chiến tranh gây ra, vượt lên những khó khăn, thử thách chồng chất của thời hậu chiến Tuy nhiên, dẫu có nỗ lực đến mấy, rất nhiều mất mát cũng không bao giờ nguôi ngoai được Đặc biệt là những cảnh ngộ mất đi những người thân yêu Cảm phục trước sức mạnh tinh thần của nhân dân, thấu hiểu những nỗi đau vô bờ ấy, và trăn trở trước số phận tương lai của con người, Solokhov quyết định viết áng văn xuôi bi hùng về số phận con người Tác phẩm được ông thai nghén từ năm 1946, nhưng phải đến mười năm sau, tức cuối năm 1956, trong tinh thần dân chủ của xã hội Xô Viết và yêu cầu bức thiết của việc đổi mới sáng tạo nghệ thuật, truyện mới ra đời
Truyện ngắn Số phận con người được công bố lần đầu tiên trên báo Sự thật số
ra ngày 31 tháng 12 năm 1956 và ngày 1 tháng 1 năm 1957 Truyện có ý nghĩa khá quan trọng đối với toàn bộ sự phát triển của nền văn xuôi Xô Viết suốt giai đoạn sau này Bởi, người ta có thể tìm thấy ở tác phẩm này những phát hiện chủ yếu của văn học Xô – Viết hiện đại Đây là tác phẩm đầu tiên của văn học Xô – Viết mà trong đó, nhà văn tập trung thể hiện hình tượng con người bất hạnh sau chiến tranh, thêm vào
đó, tác phẩm đã nhìn chiến tranh một cách toàn diện, chân thực Về sau, truyện được in trong tập “Truyện sông Đông” Với ngòi bút hết sức cô đọng, tinh tế và gợi cảm, tác giả không chỉ xây dựng một tình tiết làm hạt nhân cho cốt truyện như thường thấy ở
Trang 10thể loại truyện ngắn, mà xây dựng hàng loạt tình tiết xâu chuỗi với nhau tạo thành một cốt truyện phong phú
CHƯƠNG 2 TÍNH CÁCH CON NGƯỜI NGA THỂ HIỆN QUA CHIẾN TRANH VÀ
CON NGƯỜI TRONG SỐ PHẬN CON NGƯỜI CỦA M SOLOKHOV
2.1 Xô-kô-lốp – nhân vật điển hình cho tính cách Nga
2.1.1 Cuộc đời và tính cách người lính Xô-kô-lốp
2.1.1.1 Trước chiến tranh
Số phận con người là một truyện ngắn mang hình bóng của con người thời hậu
chiến và ở đó những con người trở về từ chiến tranh luôn mang trong mình những vết thương quá khứ luôn hằn sâu nơi tâm tưởng của họ Có lẽ chính vì điều đó mà khiến cho người cựu binh Xô-kô-lốp luôn chìm trong ám ảnh dằn vặt và đau đớn và cũng có thể nói rằng, Xô-lô-khốp đã xây dựng nhân vật Xô-kô-lốp làm nhân vật đại diện nổi bật tính cách Nga
Vào mùa xuân đầu tiên sau chiến tranh, có một câu chuyện về cuộc đời đau khổ với những nỗi mất mát kéo dài của nhân vật Xô-cô-lốp, anh đã trải lòng mình cho nhân vật “tôi” trong một cuộc gặp gỡ tình cờ trên bờ cát Thông qua câu chuyện mà Xô-kô-lốp kể ta thấy được tính cách Nga biểu hiện qua từng chặng đường đời của anh
và cụ thể là trước chiến tranh xảy ra, trong chiến tranh và sau khi chiến tranh kết thúc Điều mà chúng ta có thể khám phá, hiểu biết được những tính cách con người Nga chính là thông qua nhân vật chính – nhân vật Xô-kô-lốp
Trước khi chiến tranh bùng nổ, Xô-kô-lốp đã có một cuộc đời bình thường như
chính lời của anh kể ban đầu thì cuộc sống của tôi cũng bình thường thôi, với mái ấm
gia đình như bao người khác: một người vợ hiền lành, ba đứa con ngoan ngoãn và học
giỏi Người vợ mang tên Irina của anh lớn lên trong trại mồ côi Cô ta không cha
không mẹ Nhu mì, vui vẻ, ân cần niềm nở và thông minh Từ tấm bé, cô ấy đã nếm đủ những đắng cay của cuộc đời Xô-kô-lốp cũng đã thú thật điều mà anh ta nhận ra được
tâm hồn đẹp đẽ và anh quý trọng vợ mình chao ôi, quý hoá biết bao khi có được một
người vừa là vợ vừa là bạn gái thông minh Bên cạnh đó, anh cũng không ngừng tự
hào về kết quả tình yêu của anh và người vợ Irina của mình – ba đứa con, cả ba đứa
đều học vào loại giỏi; thằng anh lớn là A-na-tô-li có năng khiếu về toán, tới mức báo chí trung ương đã viết về nó đấy, cậu bé con đầu lòng chính là niềm hãnh diện của
Xô-kô-lốp
Theo lời kể của Xô-kô-lốp thì có vẻ cuộc sống của anh cùng vợ và các con thật hạnh phúc, cuộc sống hiện lên trần trụi như nó vốn có – không khoa trương hào nhoáng, không bi kịch hoá Với cách hành xử của người vợ, khi Irina bị chồng gắt gỏng, thô lỗ hay uống rượu say đã thức tỉnh, giúp anh vượt qua mọi cám dỗ của tuổi trẻ và trở thành một người đàn ông có trách nhiệm với gia đình Trong mười năm anh
và người vợ hiền lành của mình đã chắt chiu dành dụm được một ít tiền và trước chiến
tranh đã dựng được một ngôi nhà nhỏ, hai phòng, có gian kho và một hành lang nho